đặt vấn đề tìm hiểu sự phát triển về mặt lí luận của phê bình sinh thái trong bối cảnh nghiên cứu và sáng tác ở Việt Nam. Viện Văn học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề Phê bình sinh thái: tiếng nói bản địa, tiếng nói toàn cầu vào ngày 14 tháng 12 năm 2017 tại Hà Nội đã thu hút được rất nhiều học giả trong nước và học giả nước ngoài tham gia. Cuốn Kỉ yếu Hội thảo quốc tế Phê bình sinh thái: 19 tiếng nói bản địa, tiếng nói toàn cầu (NXB Văn học, 2017) với gần 90 bài tham luận được in trong kỉ yếu đã giới thiệu một cách hệ thống về phê bình sinh thái (từ thuật ngữ, lịch sử phát triển cho đến các ứng dụng) với những mối bận tâm về xã hội, chính trị, lịch sử đã cho thấy sự quan tâm mạnh mẽ của giới nghiên cứu về phê bình sinh thái. Có thể nhận ra các bài viết tập trung phân tích những phương diện của sinh thái môi trường trong đa dạng các thể loại văn học (thơ, kịch, văn xuôi), các loại hình nghệ thuật (văn học, điện ảnh, âm nhạc), ở nhiều thời kì (dân gian, trung đại, hiện đại và đương đại).
Ngoài ra còn có các công trình nghiên cứu khác rất đáng chú ý như: Sáng tác và phê bình sinh thái - tiềm năng cần khai thác của văn học Việt Nam của Nguyễn Thị Tịnh Thy đăng trên http://vannghequandoi.vn/, 2014; Thiên nhiên trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư từ góc nhìn phê bình sinh thái của Trần Thị Ánh Nguyệt đăng trên tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh, 2014; Văn xuôi Nguyễn Ngọc Tư từ góc nhìn sinh thái của Nguyễn Thùy Trang đăng trên Tạp chí Khoa học Đại học Huế, 2015;…… Phê bình sinh thái mới chỉ thực sự được quan tâm ở Việt Nam trong khoảng chục năm trở lại đây do đó thành tựu nghiên cứu vẫn còn có nhiều hạn chế so với thành tựu nghiên cứu ở nước ngoài. Tuy số lượng các công trình nghiên cứu ở nước ta về phê bình sinh thái là chưa nhiều nhưng có thể nói đó là những công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, công phu có hệ thống. Các công trình nghiên cứu này đã giới thiệu tương đối rõ nét về lý thuyết, nguồn gốc, sự phát triển và đã đem đến cho người đọc một cái nhìn vừa tổng thể vừa chi tiết về phê bình sinh thái. Bên cạnh đó còn làm rõ sự khác nhau về các quan niệm, quan điểm của các nhà nghiên cứu về phê bình sinh thái.
Theo Bùi Thị Thu Thủy: “Một loạt các công trình phê bình sinh thái ở Việt Nam xác định các mối bận tâm thuộc con người trong mối quan hệ với môi trường sinh thái: đó là vấn đề môi trường đô thị và khu vực cận đô thị trong các văn bản văn học thuộc tất cả các thể loại chứ không chỉ là văn học chuyên viết về thiên nhiên và sự hoang dã. Các học giả Việt Nam không còn nhìn nhận con người và 20 thiên nhiên đối lập nhau mà cho rằng con người là một bộ phận trong chu trình thiên nhiên, do đó, mọi sự biến đổi của đời sống con người sẽ tác động đến thiên nhiên. Hàm ẩn trong những luận điểm mang tính phản biện và phân tích về môi trường của các học giả Việt Nam qua các công trình, dường như là mối âu lo và nặng lòng về vấn đề bảo vệ môi trường tự nhiên trước sự hủy hoại của thiên nhiên do tác động của quá trình văn minh hóa”[ 0; tr32]. “Góc sân và khoảng trời” của Trần Đăng Khoa và lí thuyết phê bình sinh thái 1.
Trần Đăng Khoa – thần đồng thi ca Nhà thơ Trần Đăng Khoa là một trong những người được mệnh danh là “thần đồng thơ Việt Nam”. Ông đã biết làm thơ khi còn ở độ tuổi rất nhỏ những bài thơ đã toát nên vẻ hồn nhiên trong sáng nhưng vẫn mang một vẻ đẹp ý nghĩa vì lẽ đó mà thơ của ông luôn được độc giả đón nhận mọi người còn đặt cho ông thêm nhiều cái tên khác nhau như: nhà thơ của các em thiếu nhi, nhà thơ mục đồng… Để hiểu hết được phong cách và nguồn cảm hứng sản sinh ra một hồn thơ mộc mạng đồng quê như vậy thì nhóm nghiên cứu sẽ đi tìm hiểu khái quát về sự nghiệp sáng tác và con đường dẫn ông đến công trình sáng tạo “Góc sân và khoảng trời” một tuyệt tác văn chương làm thổn thức trái tim độc giả. Vài nét về tiểu sử, các giải thưởng đã được nhận Trần Đăng Khoa sinh ngày 24 tháng 4 năm 1958, quê làng Trực Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Ông nhập ngũ và tham gia chiến đấu chống Mỹ ngày 26 tháng 2 năm 1975 khi đang học lớp 10 tại trường phổ thông cấp 3 Nam Sách.
Ông được biên chế vào đơn vị bộ đội thuộc Tiểu đoàn 691 Trung đoàn 2, Quân tăng cường Hải Hưng. Sau khi đất nước được thống nhất, ông được bổ sung về quân chủng hải quân. Sau đó để thực hiện ước mơ cầm bút của mình, ông theo học Trường Viết văn Nguyễn Du, với những thành tích nổi bật trong quá trình học tập nên ông được cử sang học tại Viện Văn học Thế giới M. Gorki thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Nga.
Tốt nghiệp khóa học trở về nước, ông làm biên tập viên 21 tại Tạp chí Văn nghệ quân đội. Từ tháng 6 năm 2004, thượng tá Quân đội nhân dân Việt Nam Trần Đăng Khoa chuyển sang công tác và đảm nhiệm chức vụ Phó Trưởng Ban Văn học Nghệ thuật rồi đến Trưởng Ban Văn học Nghệ thuật tại Đài tiếng nói Việt Nam. Năm 2008, ông được phân công làm Giám đốc đầu tiên của Hệ phát thanh có hình VOVTV thuộc Đài tiếng nói Việt Nam khi hệ này được thành lập. Đến năm 2011 ông chuyển sang đảm nhiệm cương vị Phó bí thư Đảng ủy Đài Tiếng nói Việt Nam VOV.
Từ năm 2020, ông được bầu làm Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam [13000]. Ông ba lần được tặng giải thưởng thơ của báo Thiếu niên Tiền phong các năm 1968; 1969; 1971. Giải nhất báo Văn nghệ năm 1982. Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001.
Những sáng tác tiêu biểu và một số nhận định của các nhà thơ nổi tiếng Chúng tôi mạnh dạn chia sự nghiệp sáng tác của Trần Đăng Khoa thành hai giai đoạn đó là: các sáng tác thời niên thiếu và các sáng tác khi trưởng thành. Ở thời niên thiếu, Trần Đăng Khoa được sinh ra và lớn lên trong một gia đình thuần nông tại vùng quê Nam Sách Hải Dương thuộc vùng đồng bằng Sông Hồng. Ngay từ ngày nhỏ, Trần Đăng Khoa đã được tiếp xúc với những câu ca dao, những truyện kể, những bài hát ru của bà của mẹ mang nặng âm hưởng dân gian. Chúng ta thấy yếu tố dân gian được thể hiện đậm nét ngay ở tập thơ đầu tiên “Từ góc sân nhà em”- tập thơ sau này được chỉnh sửa và đổi tên thành “Góc sân và khoảng trời, đó là những sự liên tưởng tượng vô cùng phong phú, hồn nhiên độc đáo đến cách sử dụng các biện pháp tu từ như nhân hóa, so sánh cũng như cách xưng hô mày – tao và cả cái cách xưng “em” vốn dĩ ta rất hay gặp trong văn học dân gian.
Những sáng tác trong giai đoạn này đã cho thấy Trần Đăng Khoa luôn chan hòa với cây cối, vạn vật và thường với tâm trạng vui tươi là chủ đạo. Là một cậu bé chỉ quanh quẩn sau lũy tre làng, cho nên không gian nghệ thuật trong các sáng tác của Trần Đăng Khoa bị bó hẹp ở phạm vi của góc sân, một khu vườn, bờ ao, dòng sông Kinh Thầy, cánh đồng làng và một khoảng trời của quê hương. Tuy 22 nhiên tất cả những điều giản dị thân thuộc ấy lại được Trần Đăng Khoa cảm nhận và miêu tả một cách đặc sắc, mang đậm dấu ấn riêng. Thơ Trần Đăng Khoa chinh phục lòng người chính bởi những cảm xúc chân thành, trong sáng, mộc mạc và luôn dạt dào tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương.
Khi định nghĩa thơ hay, trong cuốn “Chân dung và đối thoại”, Trần Đăng Khoa đã viết thơ hay là thơ “giản dị, xúc động và ám ảnh” [130, tr7]. Các sáng tác của Trần Đăng Khoa khi trưởng thành, được sống và tôi rèn trong môi trường quân đội, nhà thơ đã có sự thay đổi khá rõ rệt so với thời kì trước trong quan niệm sáng tác thơ. Nếu như ngày nhỏ, Trần Đăng Khoa làm thơ như là một cách để chơi, để ghi lại những ấn tượng sâu sắc của mình về một sự vật, hiện tượng nào đó thì khi trưởng thành, thơ ông không còn tính hồn nhiên ngây ngô của trẻ thơ mà thay vào đó là một cái tôi trữ tình đầy cảm xúc. Một cái tôi khép kín, hướng nội với những tâm tư tình cảm đa chiều, phức tạp, thơ Trần Đăng Khoa giai đoạn này chứa đựng nhiều tâm trạng, suy tư về nhân tình thế thái và cuộc đời cũng như số phận con người.
Các tác phẩm chính: + Từ góc sân nhà em (thơ, 1968) + “Góc sân và khoảng trời” - tập thơ, 1968, tái bản lần thứ 20 năm 1995, đến nay đã tái bản khoảng 150 lần, được dịch ra khoảng 40 ngôn ngữ và xuất bản tại nhiều nước trên thế giới + “Khúc hát người anh hùng” - trường ca, 1974. + “Bên cửa sổ máy bay” - tập thơ, 1985. + Bài "Thơ tình người lính biển" - đã được Hoàng Hiệp phổ nhạc. + “Đảo chìm” - tập truyện – ký.
- Chân dung và đối thoại, tiểu luận phê bình, Hà Nội: Nxb Thanh niên, 1998, tái bản nhiều lần, gây tiếng vang trên văn đàn những năm bế tắc của phê bình văn học Việt Nam. Một số nhận định về Trần Đăng Khoa của các nhà thơ nổi tiếng: 23 “ Trần Ðăng Khoa, tác giả của nhiều bài thơ hay mà bản thân tôi đã hai lần viết bài giới thiệu và bình luận, là nhà thơ 10 tuổi năm 1968, mà tôi đã sung sướng hướng dẫn đoàn truyền hình Pháp về quay phim "Thế giới nhỏ của em Khoa" tại xã Quốc Tuấn - Hải Hưng; tôi còn là người đầu tiên dịch thơ Trần Ðăng Khoa ra tiếng Pháp, đưa cho nữ đồng chí Madeleine Riffaud. Chị Riffaud về đăng lên báo Nhân đạo (Humanité) của Ðảng Cộng sản Pháp; sau đó tôi lại dịch cả một tập thơ Khoa ra Pháp văn, từ đó giới thiệu thơ Trần Ðăng Khoa, dịch ra nhiều tiếng trên thế giới.