Chương 1: Tổng quan về hỗ chứa và các giải pháp nâng cao đụng tích hữu ích của hỗ chứa Chương 2: Nghiên cửu giải pháp nâng cao dung tích hữu ich hỗ clưứa Chương 3: Lựa chọn giải pháp hợp lý nâng cao dung tích hữu ích cho hỗ chứa nước han Dũng CHUONG 1 YONG QUAN VE HO CHITA VA CAC GIA] PHAP NÂNG CAO DUNG TÍCTH HỮU ÍCII CỦA HÒ CHỨA. Tổng quan chung về hỗ chứa: 1.11 Khải niệm hồ chứa lIể chửa nước là kho tích nước đề điều tiết và là những vật thể hoản chính gồm có nước hồ, bờ hồ và đáy hồ. Trên lục địa có những nơi nước không chay mà tụ lại ở một nei (thường thấp hơn so với xung quanh) thả gọi 1á hồ. |1] Hỗ được bình thánh và phát triển một cách tự nhiên san một.
cuả trình vận động lau dai của vô trái đất gọi là hỗ tự nhiên. Hề do con người tạo ra dễ làm biến dỗi và diễu tiết nguồn nước phủ hợp với yêu cầu cuộc sống của chính con người gọi lả hỗ nhân tạo. +* Các bi phận của một hằ chứa nước: — Jưm vực: là phần điện tích hứng nước cho hỗ chửa kể cả nước ngằm. vực chây theo hệ thống sông suối tập trung vào một lỏng chính rồi dỗ vào hồ chứa, Lòng hỗ: là một phản diện tích lưu vực, dàng dễ chửa nước bao gồm cả nước mặt, nước ngằm, nước mưa.
Lòng hỗ là nơi tích trừ nước và cung cấp nước theo nhiệm vụ của hỗ. sauce Kak aid nooo, Hình 1. Tae vực và lòng hỗ Đập chẳn: là bộ phận công trình xây đựng với mục dích tích nước vào hỏ, dập chắn. cảng cao lượng nước chua vào hé cảng lớn.
Ngày nay, đập chắn được nghiên cứu và xây đựng khá đa dạng như: Đập đất hỗn hợp nhiền khối, đập đá dé bé téng ban mit, đập bê tông thường, đập bê tông đâm lăn Bipadi ch lidnthone Feiter ching, Bip sta Hình 1.3 Các dạng mặt cắt của dập chin bang dat — Công lấp nước: là bộ phận công trình xây dựng với myc đích lấy nước từ hỗ vào +kênh, dẫn đên các vùng sử đụng nước: cáo khu tưới, các vủng đân cư, nhà máy thủy điện. Cổng lấy nước thường xây dung ngay trong than đập, — Công trình tháo lũ: có nhiệm vụ xã thừa lượng nước trong mủa lũ đảm bão an toàn. cho công trình hoặc diễu tiết phỏng lũ cho vũng hạ du công trình. Đối với hỗ chửa không có nhiệm vụ phỏng lũ cho hạ đu, công trình tháo là có nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho bản thân công trỉnh không bị sự có khi có lũ lớn Nếu hồ có nhiệm vụ phòng lũ cho bạ du, công trình tháo lũ sẽ điều tiết quả trình lưu lượng xả xuống hạ lưu đập để hạn chế cho hạ đu không bị ngập khi xảy ra lũ lớn.
Các dạng công trinh tháo lũ gồm đập tràn, đường tản dọc, đường tràn ngang, xiphông tháo lũ, giếng tháo lũ, các công, trình tháo đưới sâu. Cứ Lay nade, 3. Tổng đán nước thi sông: 4 Ả-Đulc dân vấc dong rán, 5 TÊN đăng xế d4, R3ng thê T. Ốc Huộc:& BỂ bêu nàng, # Lồ3g song cñ.
TÚ, Ngưông dâu Linh 1.5 Công trình tháo lũ dạng đường tran đọc [3] 1 ing one. toh io: Š, CŨng trà nöi cấp 4, Korh dẫn 5, ĐI E Các: 1. NgsÖngân TRnh L.6 Công trình thảo lũ đạng đường ngang [3] “> Phan loai ho chira nué [4] — Phan loai theo nguồn gốc: gồm hồ chứa tự nhiên vả hỗ chứa nhân tạo Biểu đỗ phân loại hỗ chứa theo nguồn gốc Hồ tự nhiên oe Hinh 1.7 Biéu dé phan loai hé chita theo nguén gốc ~ Phân loại theo nhiệm vụ chính: gồm hỏ chứa xây dựng đẻ tưới là chỉnh (kết hợp nuôi cá, cải tạo môi trường); hỗ chứa xây dựng để tưới, phát điện là chính (có phỏng lũ); hỏ chứa xây dựng để du lịch là chính. Biểu dỗ phân loại hồ chứa theo nhiệm vụ chỉnh.
Phải đệntãchính, — Ouch chin 278% 040% Hình 1.8 Biểu đỏ phân loại hỏ chứa theo nhiệm vụ chính Theo số liệu thông kẻ hỗ chửa ở nước ta của Cục Thuỷ lợi vẻ só lượng va phân loại các h chứa ở nước ta gồm: ~ Phân loại theo cấp công trình: Biểu đỗ phân loại hỗ chữa theo cấp công trình) Bạcbết Sơ Có! căn Hình 1.9 Biêu đỏ phân loại hỗ chứa theo cấp công trình — Phân loại theo diện tích lưu vực: Biểu dỗ nhân hỗ chứa theo diện tích lưu vực (E-km2) S0<tz109 190% Hình 1.10 Biểu đồ phân loại hỗ chứa theo điện tích lưu vực — Phân loại theo điện tích tưới Biểu đỗ phần loại bỗ chứa theo điện tích tưới (w-ha).11 Biểu đỏ phân loại hỗ chứa theo diện tích tưới — Phan loai theo dung tich hé: Biều đỗ phân loại hỗ hứa theo dung tích hỗ (w-triệu m3). roe wes0 S0<W< 100 a0 120% Hình 1.12 Biểu đồ phân loại hỏ chứa theo nguồn gốc và nhiệm vụ chính 11. Tình hình xây dựng hồ chứa nước trên thể giới. Xây dựng và sử dung hỏ chửa nước trên thể giới có một lịch sử phát triển lâu đời Cách đây hơn 6 nghìn năm người Trung Quốc và Ai Cập đã biết sử dụng vật liệu tại chỗ để đắp đập ngăn sông suỗi tạo thành hỗ chứa.
Thời kỳ cổ đại có hỗ Vicinity tại Menphis thuộc thung lũng sông Nin (Ai Cap) la dap đá đồ cao 15 m, dải 45 m Hồ chứa nước trên thế giời được xây dựng vả phát triển rất đa dạng, phong phủ vẻ hình thức đập, hình thức trản xả lũ vả dung tích hỏ chửa. Trên thể giới đã xây dựng hơn 1400 hỏ cỏ dung tích trên 100 triệu mỶ nước.13 Hồ Kariba, Zimbabwe(180 km”) va hé Williston, Canada (74 km’) Theo tiêu chí phân loại của uỷ ban Quốc tế vẻ dap lon (ICOLD), ho co dung tich tit triệu m3 nước trở lên hoặc chiều cao đập dâng nước trên 10 mét cỏ hơn 45. Trong đó Châu Á cỏ 31.340 hồ (chiếm 70%), Bắc và Trung Mỹ cỏ 8.010 hồ, Tây Âu có 4.227 hé, Đông Âu có 1.203 hỗ, Châu Phi 1.260 hồ, Châu Đại Dương 577 hẻ, Đứng đâu đanh sách các nước có nhiều hồ là Trmg Quốc (22.000 hồ), Mỹ (6575 hả), An Độ (4291 hả), Nhật Bân (2.675 hổ), Tây Ban Nha 1. Nước Nga có hơn 150 hỗ lớn với tổng dung tích trên 200 tỷ m” nước.
Các hồ lớn nhất thế giới có hồ Boulder trên sông Colorado (Mỹ) dụng tích 3§ tỷ mỸ nước, Grandcoulle trên sông Colambia (Mỹ) dung tích 24 tý mỞ nước, Hỗ Borat trên sông Angera (Nga) có đưng tích gắn 20 tỷ m? nude. Tình hình xây dựng hỗ chứa nước ở nước ta. Hiện nay với những thành tựu nghiên cửu trong các lĩnh vực vật liệu xây dựng, bê tông thường, bê tông đảm lăn, bê tông tự lèn, chất đẻo làm vật liệu chẳng thâm, các nghiên cứu về trang (hai ứng suất, thâm và én định công tình, các phan mém ứng dụng phục vụ cho tính toàn đáp ứng dược công tac khảo sát, thiết kế cho ra kết quả gần đúng với thực tế. Dễng thời công nghệ thì công được áp dụng ngày càng tiên tiên, công trình đâm bão yêu cầu chất lượng, hệ thông giám sáL, quan trắc công trình ngày cảng có hiệu quả.
Những điều kiện nảy đã tạo tiên đẻ cho việc xây dựng và phát triển hô chủa ở nước ta. Việt Nam có điểu kiện địa hình, địa chất, sông ngòi thuận lợi nên các hỗ chứa được xây đựng và phát triển nhanh Nhiễn năm qua Nhà nước và nhân đân đã đâu tư nhiều tiên của, công sức để xây dựng nhiều hồ chứa và hệ thông thủy lợi.648 hỗ chúa các loại, đã mang lại hiệu ích to lớn, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt góp phan vảo sự phát triển néng nghiệp, công nghiệp, ốn định đời sống nhân dân, bảo dâm an nỉnh lương thực quốc gia Sau nhiên thập kỷ xây đụng va phát triển thuỷ lợi mước ta đã xây dựng hàng ngàn hỗ chứa các loại. Theo số liệu đã công bồ thì dẫn nay nước ta đã xảy dựng 6648 hỏ chứa các loại với tổng dưng tích trữ nước khoảng 49,88 tỷ m? nước. Nhiều hồ chúa nước lớn.
như hỗ Hòa Binh (Hàa Bình), Thác Bà (Yên Bái), Sơn La (Sơn La), Na Hang (Tuyên Quang), Núi Cốc (Thải Nguyên), Cảm Sơn (Bắc Giang), Cửa Đạt, Sông Mực (Thanh TI6a), Kẻ Gỗ (11a Tinh), Phú Ninh (Quảng Nam), Dân Tiếng (Tây Ninh). mang lại hiệu ích to lớn, cấp nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt, cải tạo môi trường sinh thái, còn cỏ nhiệm vụ cắt lũ bảo đảm an toàn cho hạ du. Hồ Sông Quao, Bình Thuận Hồ Lòng Sông, Binh Thuan Hinh].14 Các hỗ chứa đã xây dung ở Việt Nam Hồ chứa mang đến nhiều lợi ich khác nhau, nhưng cũng có nhiêu hạn chẻ. ~ Mặt tích cực của hỗ chứa nước là những công trình sử dụng nguồn nước tổng hợp va mang tinh đa chức năng.
Hỗ cấp nước cho các ngành sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, sinh hoạt, phỏng chống lũ lụt, hạn hán, hỗ phát điện. Khi một hỗ chứa nước được xây dựng sẽ tạo sự ôn định vả phát triển kinh tế cho cả một khu vực. Tạo công ăn việc làm, giải quyết thất nghiệp, phân bó lao động. Mặt khác, trong một số trường hop còn đảm bảo an ninh quốc phòng ~ Mặt hạn chẻ khi xây dựng hỏ là: nếu có sơ xuất trong thiết kẻ, xây dựng, vận hành khai thác hoặc trình độ kỹ thuật quản lý chưa cao không đáp ứng được đỏi hỏi của thực tẻ, thì có thể gây ra sự cổ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Nếu thất thoát nước nhiều gây thiểu nước ảnh hưởng đến năng suất cây trồng vật nuôi, giảm điện năng va gây khó khăn cho các hoạt động kinh tế, xã hội khác. Nước trong hỗ dâng cao 11 có thể gây ra trượt lở dất ở thượng lưu, xói lở dất ở hạ lưu, gia tăng các hoạt dòng dia chất trang vùng, sình lầy vùng ven, làm ô nhiễm một số vũng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sông cờn người, thêm thực vật và sự phát triển các loài thủ ẩm. Ngập lụt lòng hỗ làm mắt di một diện tich dàng ké dat néng nghiệp, đất làm nghiệp, khoảng sản, đi tích lịch sử, văn hóa. Nếu con người sử dụng nước hễ không đúng đắn có thế dẫn tới mal an Loan vệ sinh vả lao động, Vì vậy có quan điểm ở một số nước không xây hỗ chữa nữa vi nỏ gây ra nhiều bắt cập, bắt lợi.