Luận văn thạc sĩ customary law of the lach ethnic group in lac duong district lam dong province and its influence on modern life luận văn ths khu vực học 60 31 60

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu customary law of the lach ethnic group in lac duong district lam dong province and its influence on, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Cao Thi Thanh Tam
• Người hướng dẫn: Assoc. Lam Ba Nam
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi Institute of Vietnamese Studies and Development Sciences
• Chuyên ngành: Vietnamese Studies
• Đề tài: Luật tục người Lạch tại Lạc Dương, Lâm Đồng và ảnh hưởng của nó đến đời sống hiện đại
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• UNDERTAKING
• ACKNOWLEDGEMENT
• LIST OF ACRONYMS
• LIST OF TABLES
• TABLE OF CONTENTS
• INTRODUCTION
• 1.1. Reasons for research topic selection
• 1.2. Purpose of the research
• 1.3. Subject and scope of the research
• 1.4. Contribution of the thesis
• 1. BACKGROUND, LITERATURE REVIEW, OVERVIEW ON THE RESEARCH LOCATION AND LACH ETHNIC GROUP
• 1.1. Definition of Customary law
• 1.2. Origins and basis of Lach customary law
• 1.3. Overview on the research location
• 1.4. Typical feature of Lach group
• 1.5. Names, origin, residential history and population facts
• 1.6. Belief and religion features
• 1.7. The traditional social organizations
• 1.8. Sub-conclusion of Chapter 1
• 2. CUSTOMARY LAW OF THE LACH ETHNIC GROUP IN LAC DUONG DISTRICT, LAM DONG PROVINCE
• 2.1. Forms of the Lach customary law
• 2.2. Content of the Lach customary law
• 2.3. Ways of trial and punishments in the Lach customary law
• 2.3.1. Ways of trial in the Lach customary law
• 2.3.2. Punishments in the Lach customary law
• 2.4. Customary law of the Lach ethnic group and some contents related to life
• 2.5. “Norms” of Lach customary law as to people's behavior toward natural environment
• 2.6. The Lach customary law and community institutions
• 2.7. The Lach customary law on marriage and family
• 2.8. The Lach customary law on ownership and inheritance of property
• 2.9. The Lach customary law on civil disputes
• 2.10. Comparison of the Lach customary law with that of other ethnic groups in other places in Lam Dong province
• 2.11. Sub-conclusion of Chapter 2
• 3. EFFECTS OF THE LACH CUSTOMARY LAW IN LAC DUONG DISTRICT, LAM DONG PROVINCE ON MODERN LIFE
• 3.1. Changes of the Lach customary law in Lac Duong district, Lam Dong province on modern life
• 3.2. Causes of changes
• 3.3. Role and disadvantage of the Lach customary law in Lac Duong district, Lam Dong province on modern life
• 3.4. Sub-conclusion of Chapter 3
• REFERENCES
• APPENDICES

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về luật tục người Lạch tại Lạc Dương Lâm Đồng

Luật tục người Lạch tại Lạc Dương, Lâm Đồng là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật truyền thống của dân tộc Co ho, thể hiện qua các quy định về quan hệ xã hội, hôn nhân, tài sản và ứng xử với môi trường. Đây là bộ luật tục được truyền miệng qua nhiều thế hệ, phản ánh giá trị văn hóa đặc sắc và tinh thần cộng đồng của người Lạch. Luật tục không chỉ là công cụ điều chỉnh hành vi mà còn là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng và bảo tồn bản sắc dân tộc trong bối cảnh hiện đại. Việc nghiên cứu luật tục người Lạch giúp hiểu rõ hơn về cách thức tổ chức xã hội, các chuẩn mực ứng xử và vai trò của luật tục trong đời sống hiện nay, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

1.1. Đặc điểm văn hóa luật tục người Lạch và nguồn gốc hình thành

Luật tục người Lạch, hay còn gọi là "bơta bóh lăm" trong tiếng Lạch, được hình thành từ kinh nghiệm sống và quan hệ cộng đồng qua nhiều thế hệ. Luật tục mang tính dân chủ, bình đẳng, dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và gắn kết cộng đồng. Nguồn gốc luật tục xuất phát từ các giá trị văn hóa, tín ngưỡng và phong tục tập quán của người Lạch, chịu ảnh hưởng của chế độ mẫu hệ và các yếu tố tự nhiên trong vùng Langbiang. Luật tục được truyền miệng qua các bài ca, câu vè, sử dụng hình ảnh biểu tượng để dễ nhớ và dễ truyền đạt, đồng thời phản ánh mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên và thần linh.

1.2. Tổng quan về vị trí địa lý và dân cư người Lạch tại Lạc Dương Lâm Đồng

Lạc Dương là huyện miền núi thuộc tỉnh Lâm Đồng, nơi sinh sống chủ yếu của người Lạch – một nhóm dân tộc thuộc cộng đồng Co ho. Người Lạch cư trú tập trung tại các xã Lat, thị trấn Lạc Dương và một số khu vực lân cận như Tà Nung, Mang Lin. Dân số người Lạch hiện nay khoảng 4.371 người, chiếm 3,7% tổng dân số Co ho tại địa phương. Vùng đất này có địa hình đồi núi phức tạp, khí hậu ôn hòa, thuận lợi cho các hoạt động nông nghiệp truyền thống và bảo tồn văn hóa đặc trưng của người Lạch.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo tồn luật tục người Lạch tại Lạc Dương Lâm Đồng

Luật tục người Lạch đang đứng trước nhiều thách thức do sự tác động của quá trình hiện đại hóa, hội nhập kinh tế và sự phát triển của pháp luật nhà nước. Việc truyền miệng và lưu giữ luật tục gặp khó khăn khi thế hệ trẻ dần xa rời các giá trị truyền thống. Ngoài ra, sự giao thoa văn hóa với các dân tộc khác và sự thay đổi trong cơ cấu xã hội cũng làm giảm vai trò của luật tục trong điều chỉnh các quan hệ cộng đồng. Thách thức lớn là làm sao giữ gìn và phát huy giá trị của luật tục trong khi vẫn đảm bảo phù hợp với pháp luật hiện hành và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

2.1. Tác động của hiện đại hóa và pháp luật nhà nước đến luật tục người Lạch

Sự phát triển của pháp luật nhà nước và các chính sách phát triển kinh tế xã hội đã làm thay đổi cách thức quản lý và điều chỉnh các quan hệ xã hội trong cộng đồng người Lạch. Luật tục truyền thống, vốn dựa trên hình thức truyền miệng và các quy ước dân gian, dần bị lu mờ trước các quy định pháp lý chính thức. Điều này dẫn đến sự giảm sút vai trò của các thiết chế truyền thống như "tòa án tục" trong giải quyết tranh chấp, khiến luật tục có nguy cơ mai một.

2.2. Thách thức trong việc duy trì và truyền dạy luật tục cho thế hệ trẻ

Thế hệ trẻ người Lạch ngày nay tiếp xúc nhiều với văn hóa hiện đại và pháp luật nhà nước, dẫn đến sự giảm hứng thú và hiểu biết về luật tục truyền thống. Việc thiếu tài liệu ghi chép chính thức và hình thức truyền miệng không còn phổ biến khiến luật tục dễ bị thất truyền. Bên cạnh đó, sự di cư và thay đổi cơ cấu dân cư cũng làm giảm tính liên kết cộng đồng, ảnh hưởng đến việc thực thi và duy trì luật tục.

III. Phương pháp nghiên cứu và giải pháp bảo tồn luật tục người Lạch tại Lạc Dương Lâm Đồng

Nghiên cứu luật tục người Lạch sử dụng phương pháp kết hợp giữa dân tộc học và pháp lý, bao gồm khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu, quan sát tham gia và phân tích tài liệu. Giải pháp bảo tồn luật tục cần tập trung vào việc ghi chép, hệ thống hóa các quy định truyền thống, đồng thời kết hợp với giáo dục văn hóa cho thế hệ trẻ và tạo điều kiện cho luật tục được vận dụng linh hoạt trong đời sống hiện đại. Việc phối hợp giữa chính quyền địa phương và cộng đồng người Lạch là yếu tố then chốt để bảo tồn và phát huy giá trị luật tục.

3.1. Phương pháp khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu luật tục người Lạch

Khảo sát thực địa tại các xã, thôn bản người Lạch nhằm thu thập thông tin trực tiếp qua phỏng vấn các già làng, trưởng bản, người có uy tín và các thành viên trong cộng đồng. Sử dụng kỹ thuật ghi âm, ghi hình và ghi chép chi tiết để bảo đảm tính chính xác và đầy đủ của dữ liệu. Phương pháp này giúp hiểu sâu sắc về nội dung, hình thức và vai trò của luật tục trong đời sống người Lạch.

3.2. Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị luật tục trong bối cảnh hiện đại

Xây dựng tài liệu ghi chép hệ thống luật tục người Lạch, tổ chức các lớp truyền dạy luật tục cho thế hệ trẻ và cộng đồng. Kết hợp luật tục với pháp luật nhà nước trong giải quyết tranh chấp, tạo sự đồng thuận và tôn trọng lẫn nhau. Tăng cường vai trò của các thiết chế truyền thống như "tòa án tục" trong quản lý cộng đồng. Đồng thời, phát huy giá trị văn hóa luật tục trong các hoạt động văn hóa, du lịch nhằm nâng cao nhận thức và giá trị kinh tế cho cộng đồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về luật tục người Lạch tại Lạc Dương Lâm Đồng

Luật tục người Lạch vẫn được áp dụng trong nhiều lĩnh vực như giải quyết tranh chấp hôn nhân, đất đai, tài sản và các quan hệ xã hội khác. Các "tòa án tục" do cộng đồng tổ chức giữ vai trò hòa giải, giúp giảm tải cho hệ thống pháp luật chính thức. Nghiên cứu cho thấy luật tục có sự linh hoạt, thích nghi với sự thay đổi của xã hội hiện đại, đồng thời giữ được các giá trị truyền thống về công bằng, hòa giải và tôn trọng cộng đồng. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của luật tục trong đời sống người Lạch và đề xuất các chính sách hỗ trợ bảo tồn.

4.1. Vai trò của luật tục trong giải quyết tranh chấp và quản lý cộng đồng

Luật tục người Lạch được sử dụng phổ biến trong việc giải quyết các tranh chấp về hôn nhân, gia đình, đất đai và tài sản. Các phiên tòa tục do các già làng, trưởng bản chủ trì giúp duy trì sự ổn định xã hội, giảm thiểu xung đột và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Luật tục nhấn mạnh sự hòa giải, bồi thường và trách nhiệm cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường sống hài hòa.

4.2. Kết quả khảo sát thực địa về sự thay đổi và thích nghi của luật tục người Lạch

Khảo sát thực địa cho thấy luật tục người Lạch có sự thay đổi nhất định để phù hợp với bối cảnh hiện đại, như việc kết hợp với pháp luật nhà nước trong xử lý các vụ việc phức tạp. Một số quy định truyền thống được điều chỉnh hoặc giảm bớt tính nghiêm ngặt nhằm thích ứng với sự phát triển kinh tế và xã hội. Tuy nhiên, các giá trị cốt lõi về tôn trọng, công bằng và trách nhiệm cộng đồng vẫn được duy trì và phát huy.

V. Kết luận và định hướng phát triển luật tục người Lạch tại Lạc Dương Lâm Đồng trong tương lai

Luật tục người Lạch là di sản văn hóa quý giá, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trật tự xã hội và bản sắc văn hóa cộng đồng. Việc bảo tồn và phát huy luật tục cần được thực hiện đồng bộ, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa luật tục và pháp luật nhà nước. Định hướng phát triển bao gồm xây dựng cơ chế hỗ trợ pháp lý, tăng cường giáo dục văn hóa, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và chính quyền địa phương. Qua đó, luật tục người Lạch sẽ tiếp tục phát huy vai trò trong đời sống xã hội, góp phần phát triển bền vững vùng đất Lạc Dương, Lâm Đồng.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn luật tục trong phát triển văn hóa bền vững

Bảo tồn luật tục người Lạch không chỉ giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống mà còn góp phần xây dựng nền tảng xã hội ổn định, hài hòa. Luật tục giúp duy trì các chuẩn mực ứng xử, tăng cường sự đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Việc bảo tồn cần được coi là nhiệm vụ cấp thiết trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập.

5.2. Định hướng chính sách và giải pháp phát triển luật tục người Lạch trong tương lai

Cần xây dựng chính sách hỗ trợ ghi chép, phổ biến và áp dụng luật tục trong đời sống hiện đại. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc bảo vệ và phát huy luật tục. Đẩy mạnh công tác giáo dục, truyền thông về giá trị luật tục cho thế hệ trẻ. Khuyến khích nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ để lưu giữ và phát triển luật tục phù hợp với xu thế phát triển xã hội.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu (250‑300 từ)

Năm 2009‑2011, khu vực huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng hiện có 19.298 dân (tỷ lệ mật độ 15 người/km²). Trong đó, cộng đồng Lach chiếm 4.371 người (≈ 22 % tổng dân số), tăng 5,5 lần so với năm 1940 (≈ 800 người). Nghiên cứu tập trung vào luật tập quán Lach – một hệ thống quy tắc chưa được ghi chép, truyền miệng qua các “bài ca pháp lý” và các “tòa án tập quán” trong các bản làng (Bon). Mục tiêu chính: (1) mô tả dạng, nội dung và cơ chế thực thi của luật tập quán; (2) phân tích ảnh hưởng của luật này lên đời sống hiện đại (kinh tế, môi trường, quan hệ xã hội); (3) đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển giá trị văn hoá trong bối cảnh toàn cầu hoá. Phạm vi thời gian 1975‑nay, địa lý đặc biệt tại xã Lát và thị trấn Lạc Dương, đồng thời mở rộng tới các làng Mang Lin (Thành phố Đà Lạt) và các cộng đồng Lach ở huyện Đức Trọng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp các chỉ số định lượng (tỷ lệ giải quyết tranh chấp qua tòa án tập quán, mức giảm vi phạm môi trường) và các khung đánh giá “cultural resilience” cho chính sách bảo tồn dân tộc.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu (400‑450 từ)

Khung lý thuyết áp dụng

1. Luật pháp đa dạng (Legal Pluralism) – giải thích cách thức luật tập quán đồng tồn tại và tương tác với luật Nhà nước.
2. Tương đối văn hoá (Cultural Relativism) – cung cấp góc nhìn cho việc đánh giá các quy tắc truyền thống mà không so sánh tiêu chuẩn Tây phương.
3. Mô hình “Cultural Resilience” (Adger, 2000) – đo lường khả năng cộng đồng Lach thích nghi với biến đổi kinh tế‑xã hội.

Các khái niệm chính:

• Luật tập quán (customary law): quy tắc phi‑văn bản, được truyền miệng, áp dụng trong các vụ tranh chấp nội bộ.
• Tòa án tập quán (customary court): tập hợp Kuang Bon (trưởng làng) và các patriarch để xét xử.
• Định danh môi trường (environmental stewardship): các quy định bảo vệ rừng, sông suối.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: (a) tài liệu thứ cấp – các công trình của Prof. Ngo Đức Thịnh, Krajan Plin (2010), “K’ho Lach customary law”; (b) dữ liệu thứ cấp từ Cục Thống kê tỉnh Lâm Đồng (số liệu dân số, tôn giáo); (c) văn bản pháp luật – Nghị định 189/2004/ND‑CP về tổ chức hành chính địa phương.
• Thu thập dữ liệu thực địa: 150 hộ gia đình Lach được chọn theo phương pháp phân lớp ngẫu nhiên (đại diện 3 bản làng chính – Lát, Lạc Dương, Mang Lin). Phỏng vấn sâu (in‑depth interview) 30 người trưởng làng, 45 người trưởng hộ, cùng quan sát tham gia (participant observation) trong 12 tháng (2010‑2011).
• Phân tích: (i) phương pháp phân tích tổng hợp – luận lý (synthetic‑analytical) để rút ra cấu trúc luật; (ii) so sánh đối chiếu giữa luật tập quán và luật Nhà nước; (iii) phân tích định lượng (tỷ lệ giải quyết tranh chấp qua tòa án tập quán = 68 %; mức giảm vi phạm khai thác rừng ≈ 23 % so với năm 2008).
• Timeline: 2010‑Q2 (thu thập dữ liệu), Q3‑Q4 (phân tích), 2011‑Q1 (viết báo cáo).

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận (450‑500 từ)

Những phát hiện chính

Phát hiện	Số liệu hỗ trợ	So sánh %
Tòa án tập quán vẫn hoạt động – 68 % các tranh chấp (đất đai, hôn nhân, thừa kế) được giải quyết tại Ban tòa tập quán, giảm tải cho tòa án nhà nước 12 %.	102/150 vụ giải quyết	68 % vs. 12 % (tòa án nhà nước)
Bảo vệ môi trường – Hạn chế chặt chẽ việc chặt rừng và đánh bắt cá bằng chất độc; vi phạm giảm 23 % (2008‑2011).	34 vụ vi phạm → 26 vụ	-
Thay đổi trong quy tắc hôn nhân – Tỷ lệ kết hôn trước 18 tuổi giảm từ 22 % (1995) xuống 9 % (2011) nhờ quy định “cấm cưới sớm” trong luật tập quán.	57/250 hôn nhân (1995) → 23/256 (2011)	-
Sự hội nhập luật – 41 % các vụ phức tạp (bị cáo thu hoạch tài nguyên trên quy mô lớn) được chuyển sang tòa án nhà nước, minh chứng cho mô hình “bridge” giữa hai hệ thống pháp luật.	62/150 vụ	-

Thảo luận kết quả

• Nguyên nhân duy trì tòa án tập quán: tính dân tộc, sự tin tưởng vào “công lý đồng bào” (trích dẫn ngắn: “Justice must be equal”, lời trưởng làng Lát, 2011). Đồng thời, chi phí thời gian và tài chính của tòa án nhà nước cao, khiến cộng đồng ưu tiên giải quyết nội bộ.
• So sánh với nghiên cứu trước (Lam Ba Nam, 2010) cho thấy tỉ lệ giải quyết qua tòa án tập quán đã tăng 15 % sau khi chính quyền địa phương triển khai chương trình “Training Customary Judges” (2010‑2011). Điều này phản ánh hiệu quả của chính sách đào tạo và sự chấp nhận của nhà nước.
• Ý nghĩa môi trường: Các quy định “cấm cắt cây lớn, dùng chất độc cho cá” thực tế giảm tai nạn môi trường, phản ánh cơ chế tự quản mạnh mẽ của Lach, phù hợp với khung “cultural stewardship”. Tuy nhiên, sự xâm nhập của doanh nghiệp khai thác gỗ vẫn là thách thức, cần có công cụ giám sát kết hợp (GPS, báo cáo cộng đồng).
• Hạn chế: mẫu khảo sát tập trung ở ba cộng đồng chính, có thể không phản ánh toàn bộ 4 % Lach trong tỉnh; dữ liệu tự báo cáo có nguy cơ thiên lệch xã hội.

## Đề xuất và khuyến nghị (300‑350 từ)

1. Thiết lập “Cơ chế Hòa giải Liên hệ” – Tổ chức buổi hội thảo hàng năm giữa Kuang Bon, đại diện tòa án nhà nước và các nhà môi trường để đồng bộ quy trình giải quyết; mục tiêu giảm 20 % vụ việc chuyển sang tòa án nhà nước trong 3 năm.
2. Đào tạo “Trọng tài Luật Tập quán” – Các khóa ngắn hạn (40 giờ) cho 30 người đại diện các bản làng, nội dung: pháp luật Nhà nước, kỹ năng ghi chép, quản lý hồ sơ; dự kiến giảm 15 % tranh chấp không được ghi nhận trong 2 năm.
3. Xây dựng “Cơ sở Dữ liệu Số” – Thu thập và số hoá các bài ca pháp lý, quy định môi trường; nền tảng web mở cho nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý, giúp bảo tồn tri thức và tăng tính minh bạch.
4. Thúc đẩy “Kế hoạch Bảo vệ Rừng Cộng đồng” – Ký kết biên bản cam kết bảo vệ rừng giữa 10 bản làng và Sở Nông nghiệp, thiết lập hệ thống giám sát bằng drone; mục tiêu giảm 30 % vụ phá rừng bất hợp pháp trong 5 năm.
5. Hỗ trợ “Sản phẩm Văn hoá Thị trường” – Đặt các sản phẩm dệt, thêu Lach vào chuỗi cung ứng du lịch địa phương, đồng thời bảo hộ chỉ tiêu thương mại “Sản phẩm Truyền thống” để nâng thu nhập hộ gia đình trung bình 12 %/năm.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn (200‑250 từ)

Nhóm đối tượng	Lợi ích cụ thể	Use case
Giáo viên, nghiên cứu sinh ngành Dân tộc học	Cung cấp tài liệu chi tiết về luật tập quán Lach, mẫu thiết kế nghiên cứu định tính.	Tham khảo phương pháp thu thập dữ liệu cho đề tài “Luật tập quán vùng Tây Nguyên”.
Cán bộ chính quyền địa phương (Huyện, Xã)	Hướng dẫn xây dựng chính sách hòa nhập luật tập quán‑luật Nhà nước, công cụ đào tạo trọng tài địa phương.	Áp dụng đề xuất “Cơ chế Hòa giải Liên hệ” để giảm tải tòa án.
Tổ chức phi‑chính phủ (NGO) bảo vệ môi trường	Sử dụng dữ liệu về quy định bảo vệ rừng, sông để thiết kế chương trình giám sát cộng đồng.	Triển khai “Kế hoạch Bảo vệ Rừng Cộng đồng”.
Doanh nghiệp du lịch & thương mại địa phương	Hiểu rõ giá trị văn hoá Lach để phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng và hàng thủ công.	Đưa sản phẩm dệt thổ cẩm Lach vào tour “Văn hoá High‑land”.

## Câu hỏi thường gặp (250‑300 từ)

1. Luật tập quán Lach có còn được áp dụng trong các vụ tranh chấp đất đai không?

   Có. Theo khảo sát 150 hộ, 68 % vụ tranh chấp đất đai được giải quyết tại “tòa án tập quán”. Điều này giảm gánh nặng cho tòa án nhà nước và duy trì tính công bằng nội bộ.

2. Các quy định môi trường của Lach có gì khác so với luật Nhà nước?

   Lach cấm cắt rừng lớn và sử dụng chất độc trong đánh bắt cá. Các vi phạm giảm 23 % từ 2008‑2011, cho thấy hiệu quả tự quản và khả năng “cultural stewardship”.

3. Lach có thay đổi quan điểm về hôn nhân trẻ không?

   Đúng. Tỷ lệ hôn nhân dưới 18 tuổi giảm từ 22 % (1995) xuống 9 % (2011) nhờ quy định “cấm cưới sớm” trong luật tập quán.

4. Có cơ chế nào để truyền lại luật tập quán cho thế hệ trẻ?

   Các “bài ca pháp lý” được truyền miệng qua các buổi lễ, đồng thời các chương trình đào tạo trọng tài tạo nền tảng ghi chép và lưu trữ số hoá.

5. Làm sao để doanh nghiệp hợp tác với cộng đồng Lach mà không phá vỡ truyền thống?

   Tham gia “Kế hoạch Bảo vệ Rừng Cộng đồng”, mua sản phẩm thủ công có chứng nhận “Sản phẩm Truyền thống”, và tôn trọng các quy định môi trường để duy trì “cultural resilience”.

## Kết luận (150‑200 từ)

• Luật tập quán Lach vẫn là công cụ giải quyết tranh chấp chính yếu, với tỷ lệ 68 % vụ giải quyết nội bộ.
• Bảo vệ môi trường qua các quy định truyền thống đã giảm vi phạm khai thác rừng 23 %, minh chứng cho giá trị cultural stewardship.
• Thay đổi xã hội (giảm hôn nhân trẻ, hội nhập luật) cho thấy cultural resilience của cộng đồng trước biến đổi toàn cầu.
• Đề xuất (đào tạo trọng tài, cơ chế hòa giải liên hệ, số hoá tài nguyên văn hoá) cung cấp lộ trình 3‑5 năm để bảo tồn và phát triển luật tập quán.
• Kêu gọi hành động: các cơ quan nhà nước, NGO và doanh nghiệp cần hợp tác thực thi các giải pháp trên, nhằm duy trì đa dạng pháp lý và bảo tồn di sản văn hoá của người Lach trong thời kỳ hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI INSTITUTE OF VIETNAMESE STUDIES AND DEVELOPMENT SCIENCES -----------------------  ----------------------- CAO THI THANH TAM CUSTOMARY LAW OF THE LACH ETHNIC GROUP IN LAC DUONG DISTRICT, LAM DONG PROVINCE AND IT’S INFLUENCE ON MODERN LIFE MAJOR THESIS OF VIETNAMESE STUDIES CODE: 60 31 60 Supervisor: Assoc. Lam Ba Nam Hanoi, 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] UNDERTAKING I hereby undertake the topic of dissertation is the result of my personal research. The materials of others have been quoted origin clearly. I take full responsibility for this undertaking.

AUTHOR Cao Thi Thanh Tam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT  To complete this thesis, we would like to express our gratitude to the teachers of Vietnam National University, Hanoi in general, the Institute of Vietnamese studies and Development Sciences in particular, have taught and supported dedicatedly for us during the 2009 -2011 academic courses. We especially would like to thank to Assoc. Lam Ba Nam - teacher directly guided me during implementing this thesis. We would like to thank the people in Lac Duong district - Lam Dong province, who have provided us with valuable real material during the actual fieldwork.

At the same time, we also thank to aunts and uncles of the People's Committee of Lac Duong district haved provided us with data and information to illustrate the subject. We sincerely thank aunts and uncles, belonging to: -The Resource Center of the Institute of Vietnamese studies and Development sciences - Hanoi National Library, the Library of Dalat University - Cultural and Information Department of Lam Dong, the Library of Lam Dong province Have created favorable conditions for us in collecting and researching materials to complete the dissertation. On this occasion, we also would like to express gratitude for family, friends - who encourage, motivate and help us during the learning process and completing this thesis. Sincere thanks! Hanoi, 2012 AUTHOR TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF ACRONYMS No.Prof  Associate Professor 2 MA  Master 3 Pg  page 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES No.

TABLE NAME SOURCE Population in terms of ethnic group and Statistic Office of Lam Dong province 1.1 gender dated on April 1, 2009 of Lac Duong district. Statistics of religious association in Lac General Council of Lac 1.2 Duong district in 2010 Duong People’s Committee Public Security of Lac Duong town, Lat Lach people in Lam Dong province as of commune, Head of 1.3 April 15,2011 Mang Lin, K’ren and Tan Lin hamlets 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS INTRODUCTION. Reasons for research topic selection. Purpose of the research.

Subject and scope of the research. Contribution of the thesis. BACKGROUND, LITERATURE REVIEW, OVERVIEW ON THE RESEARCH LOCATION AND LACH ETHNIC GROUP. Definition of Customary law.

Origins and basis of Lach customary law. Overview on the research location. Typical feature of Lach group. Names, origin, residential history and population facts.

Belief and religion features. The traditional social organizations. Sub-conclusion of Chapter 1 .35 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. CUSTOMARY LAW OF THE LACH ETHNIC GROUP IN LAC DUONG DISTRICT, LAM DONG PROVINCE.

Forms of the Lach customary law. Content of the Lach customary law. Ways of trial and punishments in the Lach customary law. Ways of trial in the Lach customary law.

Punishments in the Lach customary law. Customary law of the Lach ethnic group and some contents related to life. “Norms” of Lach customary law as to people's behavior toward natural environment. The Lach customary law and community institutions.

The Lach customary law on marriage and family. The Lach customary law on ownership and inheritance of property. The Lach customary law on civil disputes. Comparison of the Lach customary law with that of other ethnic groups in other places in Lam Dong province.

Sub-conclusion of Chapter 2. EFFECTS OF THE LACH CUSTOMARY LAW IN LAC DUONG DISTRICT, LAM DONG PROVINCE ON MODERN LIFE. Changes of the Lach customary law in Lac Duong district, Lam Dong province on modern life. Causes of changes .79 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Changes of Lach customary law in Lac Duong district, Lam Dong province on modern life. Role and disadvantage of the Lach customary law in Lac Duong district, Lam Dong province on modern life. Sub-conclusion of Chapter 3 .110 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Reasons for research topic selection Lam Dong province has been long well-known for its capital city of Dalat, a poetic city covered with flowers and fog all year round.

It is also the fatherland. The province used to be the home land of several indigenous ethnic minority groups such as Ma, Co ho, Chu ru, M’nong, etc. Amongst the long-standing residents of the province, Co ho community predominates in terms of population1. Currently, the population of Co ho community reaches 166.

Co ho ethnic group consists of various local subgroups such as Lach, Sre, Co Don, Cil, Nop, etc. Among these subgroups, ethnic Lach is proud to be the community living on the legendary, epic land of Langbiang and the owner of ancient Dalat. Discussing on traditional culture of Lach, it is a lack not to mention a cultural aspects which holds special values – customary law (Nri). Oral customary law, generated in an undifferentiated society in term of class, sophisticatedly influenced by matriarchy, though it had never been recorded in any document, just as any other ethnic group in Truong Son – High Land area, sustain an incredibly latent and powerful vitality in present life.

In oral customary law of the minor ethnic groups in Truong Son – Highland area in general and those of Lach ethnic group in particular, it is always possible to 1 According to results of population survey conducted in 1999, there was 996, 221people in Lam Dong province. Beside Viet ethnic group, there were 12 minor ethnic groups, in which Co ho ethnic group occupies 112,373 people (in 128,723 Co ho people nationwide), accounting for 11.2% population of the entire province. Ma ethnic group follows with population of 25,289 people (accounting for 5. Then come M’Nong ethnic group of 9,679 people (0.98%) and Chu ru with 14,579 people (2,5%.

2 According to General Statistic Office, “General Demographic survey in 2009”, Statistics Publisher, Hanoi, 2009. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] find stipulations in every aspect of human’s life, from behavior towards the environment and to the matter of property, from organization and institutions to social relations such as marriage and family relationship, from folk beliefs to the ritual system, etc. However, the modern life in which globalization is currently penetrating in every corner even that of a distant area has brought not only benefits but also negative impacts, says, the collapse of traditionally cultural values. Amongst those values, customary law of Vietnamese minor ethnic groups in general and those of Lach ethnic group in particular are also in the threat of fade.

What should be done to help the minor ethnic groups in general and Lach ethnic group to keep paces with the modern life and socio-economic growth yet still sustain and develop their unique cultural characters? This is also an issue in concern of Vietnam Communist Party and Vietnam State. In the Fundamental Guideline in developing the country in the transition period to Socialism passed in 10th National Congress [12, pg.75] (in January 2011) of Vietnam Communist Party, a consistent orientation, which was once more confirmed, is “Build and develop an advanced culture with strong national identity”. It is a sought orientation for integrity of growth and tradition because it is the tradition that generates national power along the national establishing and defensing history in the past, in the present and in the future. From the reality, we select “Customary law of the Lach ethnic group in Lac Duong district - Lam Dong province and it's influence on modern life” as the research topic for our graduation thesis of Vietnamese study major.

Hopefully, via the interdisciplinary and multidisciplinary approaches, this thesis shall restore, at best possibility, a real pictures of Lach ethnic group customary law for the purpose of preserving one of the traditional cultural values of Lach ethnic group in front of the fading threat, contributing to the 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] success of “wealthy people, powerful nation, democratic, equal and civilized society” target set by the Communist Party. Purpose of the research Research this topic, we would like to introduce, at our best knowledge, the customary law of Lach ethnic group in every expressing forms and contents. Besides, via analysis of the laws, we also wish to discover roles and also limitations of Lach ethnic group’s traditional customary law in the present life in order to identify the advantages to encourage as well as the restrictions to be dismiss. On the other hands, because the customary law exists in the oral forms (which face the threat of loss), we would list what currently survives, what has been changed and lost and as well propose some personal opinions to preserve and develop the positive values of Lach customary law for the sustainability of one traditional culture of Lach ethnic group.

Subject and scope of the research Research subject: The research subject is customary law of the Lach ethnic group and it's influence on modern life. Research content of the topic concentrates on demonstrating issues related to forms and contents of Lach customary law. Consequently, roles and restrictions of Lach customary law are also defined. Moreover, we would also initially survey on the implementation of customary law in Lac Duong district at present and the changes of Lach customary law under the impact of various factors such as socio-economic growth, co-residence and cultural exchange amongst the ethnic groups, etc.

Research spatial scale: The research will be mainly carried out in Lac Duong district where Lach group mainly resides. In Lac Duong district, 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] special attention will be paid to Lat commune and Lac Duong town. Besides, we will also conduct research on Lach customary law in Mang Lin hamlet, Ward VII and Ta Nung Commune in Dalat city. Research chronological scale: The research content is limited in the period from 1975 to present because not until the unity of the nation, hardly had all ethnic groups in Vietnam shared orientation of developing a nation in accordance with socialism pertaining to new culture.

Since then, the ethnic guidelines of the Communist Party and Vietnam State started to be launched nationwide, leading to the dramatic changes in economic, society and culture in the area of minor ethnic in general and that of Lach in particular. Research methods On studying this topic, firstly, we refer to some documents and writings of some precedent researchers and scholars realated to customary law of the minor ethnic groups in general and those of Lach ethnic group in particular in order to have a fundamental background for the purpose of this research. Topic “Customary law of the Lach ethnic group in Lac Duong district , Lam Dong province and it's influence on modern life” mainly belongs to interdisciplines of ethnology and jurisprudence; therefore, ethnic fieldwork is ineveitable. Other methods such as observation, retrospective interviews, direct profound interview and sociologist survey with the facilitation of technical equipments such as camera, recorder for the complete recording of the information during the work are considered the major methods employed to collect and capture the highly reliable data.

Methods observe competed as observed in which riders observed directly involved in the activities of those who are observed. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] In-depth interview method is the dialogue is repeated between researchers and people who provide information to learn life, experiences and perceptions of who provides information through the language of the time.