Tài liệu luận văn: Giải pháp phát triển dịch vụ logistics cho ngành giày dép FDI

Luận văn logistics chuyên sâu về giải pháp cho ngành xuất khẩu giày dép. Phân tích thực trạng và đề xuất chiến lược cho các doanh nghiệp FDI.

• Tác giả: Trần Ngô Trâm Anh
• Người hướng dẫn: TS. Tạ Thị Mỹ Linh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thương Mại
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Ứng Dụng Dịch Vụ Logistics Trong Hoạt Động Giao Nhận Của Các Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Giày Dép Có Vốn Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khái Niệm và Tầm Quan Trọng của Logistics trong Xuất Khẩu Giày Dép

Logistics là một lĩnh vực quan trọng trong hoạt động xuất khẩu giày dép, đóng vai trò thiết yếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Dịch vụ logistics hiện đại giúp các doanh nghiệp xuất khẩu tối ưu hóa chi phí vận chuyển, quản lý kho bãi hiệu quả và đảm bảo hàng hóa đến tay khách hàng đúng thời hạn. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của thị trường giày dép quốc tế, việc ứng dụng giải pháp logistics không chỉ giảm chi phí hoạt động mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Logistics và Giao Nhận Hàng Hóa

Logistics bao gồm các hoạt động gom hàng, sắp xếp, lưu kho, vận chuyển và quản lý thông tin hàng hóa. Giao nhận là khâu trung gian kết nối sản xuất với tiêu thụ. Đối với xuất khẩu giày dép, logistics đảm bảo hàng hóa được xử lý an toàn, kịp thời từ nhà máy đến cảng xuất khẩu và tới tay người tiêu dùng cuối cùng.

1.2. Vai Trò của Dịch Vụ Logistics trong Kinh Tế Xuất Khẩu

Dịch vụ logistics giúp doanh nghiệp xuất khẩu giày dép giảm chi phí vận hành, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Nó cải thiện hiệu suất sử dụng tài nguyên, rút ngắn thời gian giao hàng và tăng độ hài lòng khách hàng. Đối với nền kinh tế Việt Nam, phát triển logistics góp phần tăng giá trị xuất khẩu và thu hút thêm vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

II. Thực Trạng Ứng Dụng Logistics trong Doanh Nghiệp Giày Dép Việt Nam

Hiện tại, các doanh nghiệp xuất khẩu giày dép có vốn FDI tại Việt Nam đang trong quá trình nâng cấp dịch vụ logistics. Mặc dù đã có sự tiến bộ trong ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý kho bãi, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế như chi phí dịch vụ logistics cao, cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và thiếu sự tích hợp trong chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong việc lựa chọn phương thức vận tải phù hợp và đối tác logistics uy tín. Bên cạnh đó, yêu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế đối với chất lượng và tốc độ giao hàng đặt ra áp lực lớn lên hệ thống logistics.

2.1. Những Ưu Điểm trong Ứng Dụng Logistics Hiện Tại

Các doanh nghiệp FDI xuất khẩu giày dép đã tận dụng công nghệ thông tin hiện đại để theo dõi hàng hóa trong quá trình vận chuyển. Dịch vụ gom hàng và sắp xếp hàng hóa đã được cải tiến, giúp giảm thiểu hỏng hóc. Các nhà cung cấp dịch vụ logistics tại Việt Nam ngày càng đa dạng, cung cấp gói dịch vụ tích hợp từ kho bãi đến vận chuyển quốc tế.

2.2. Những Hạn Chế và Thách Thức Hiện Tại

Chi phí dịch vụ logistics tại Việt Nam vẫn còn cao so với các nước cạnh tranh như Thái Lan và Trung Quốc. Cơ sở hạ tầng vận chuyển chưa đáp ứng đủ nhu cầu, đặc biệt tại các cảng xuất khẩu. Chính sách nhà nước và quy định hải quan còn phức tạp. Thiếu sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan trong chuỗi xuất khẩu giày dép.

III. Bài Học Kinh Nghiệm từ Các Quốc Gia Phát Triển

Các quốc gia hàng xóm như Trung Quốc và Thái Lan đã đạt được những thành tựu đáng kể trong lĩnh vực logistics xuất khẩu giày dép. Trung Quốc đã xây dựng hệ thống logistics tích hợp với cơ sở hạ tầng hiện đại, giúp giảm chi phí vận chuyển tới 30%. Thái Lan áp dụng quản lý logistics khôn khéo kết hợp với chính sách ưu đãi, tạo nên sự linh hoạt trong hoạt động giao nhận. Các bài học từ những nước này cho thấy rằng sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng, công nghệ logistics và hợp tác công-tư là chìa khóa để phát triển dịch vụ logistics hiệu quả. Việt Nam cần học hỏi từ những kinh nghiệm này để tối ưu hóa hoạt động giao nhận trong xuất khẩu giày dép.

3.1. Kinh Nghiệm của Trung Quốc trong Logistics Xuất Khẩu

Trung Quốc đã xây dựng hệ thống logistics toàn quốc với nhiều trung tâm phân phối chiến l略. Dịch vụ logistics được tự động hóa cao, giảm chi phí và thời gian xử lý. Các cảng xuất khẩu được nâng cấp liên tục. Chính phủ Trung Quốc hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu giày dép thông qua các chính sách ưu đãi và miễn thuế.

3.2. Kinh Nghiệm của Thái Lan và Bài Học cho Việt Nam

Thái Lan áp dụng mô hình logistics linh hoạt, cho phép doanh nghiệp lựa chọn từ nhiều nhà cung cấp dịch vụ. Chính sách thương mại tự do của Thái Lan tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu giày dép. Việt Nam nên học hỏi từ mô hình này, cải thiện chính sách logistics, nâng cấp cơ sở hạ tầng và tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho các doanh nghiệp FDI.

IV. Giải Pháp Phát Triển Logistics cho Xuất Khẩu Giày Dép

Để nâng cao hiệu suất logistics trong xuất khẩu giày dép, cần thực hiện các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng logistics hiện đại tại các cảng chính và khu công nghiệp. Thứ hai, ứng dụng công nghệ thông tin như hệ thống quản lý kho (WMS), vận chuyển (TMS) để tối ưu hóa hoạt động. Thứ ba, hợp tác giữa doanh nghiệp FDI, nhà cung cấp dịch vụ logistics và chính phủ để xây dựng chuỗi cung ứng bền vững. Thứ tư, đơn giản hóa quy trình hải quan và giảm chi phí hành chính. Cuối cùng, đào tạo nhân lực chuyên môn trong lĩnh vực logistics để nâng cao chất lượng dịch vụ và sẵn sàng ứng phó với thách thức toàn cầu.

4.1. Đầu Tư Cơ Sở Hạ Tầng và Ứng Dụng Công Nghệ

Cần đầu tư cơ sở hạ tầng logistics hiện đại như kho bãi tự động, hệ thống vận chuyển nội bộ hiệu quả. Công nghệ thông tin như AI, IoT giúp theo dõi hàng hóa thời gian thực. Hệ thống quản lý logistics tích hợp giảm chi phí, tăng tốc độ. Việc ứng dụng blockchain giúp minh bạch hoá chuỗi cung ứng xuất khẩu giày dép.

4.2. Hợp Tác Và Cải Cách Chính Sách

Hợp tác công-tư giữa chính phủ và doanh nghiệp tạo nên môi trường thuận lợi phát triển logistics. Đơn giản hóa thủ tục hải quan rút ngắn thời gian thông quan. Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp FDI đầu tư vào hạ tầng logistics. Xây dựng tiêu chuẩn chất lượng logistics quốc tế, tạo nên sự cạnh tranh lành mạnh trong ngành dịch vụ logistics xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN TỚI VIỆC ỨNG DỤNG DỊCH VỤ LOGISTICS TRONG HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU GIÀY DÉP CÓ VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM 1.1 Những vấn đề chung về Logistics : 1.1 Khái niệm logistics : Coù nhieàu khaùi nieäm veà logistics treân caùc goùc ñoä tieáp caän khaùc nhau, theo quan ñieåm cuûa GS TS Ñoaøn Thò Hoàng Vaân: “Logistics laø quaù trình toái öu hoùa veà vò trí, vaän chuyeån vaø döï tröõ nguoàn taøi nguyeân töø ñieåm ñaàu tieân cuûa daây chuyeàn cung öùng cho ñeán tay ngöôøi tieâu duøng cuoái cuøng, thoâng qua haøng loaït caùc hoaït ñoäng kinh teá”. Hoäi ñoàng Quaûn trò logistics cuûa Myõ (CLM) – moät toå chöùc uy tín veà logistics ñöa ra khaùi nieäm “Quaûn trò logistics laø quaù trình hoaïch ñònh, thöïc hieän vaø kieåm soaùt hieäu quaû, hieäu naêng doøng löu thoâng vaø toàn tröõ nguyeân lieäu, haøng hoaù, dòch vuï cuøng vôùi doøng thoâng tin töông öùng töø ñieåm xuaát phaùt ñeán ñieåm tieâu duøng nhaèm muïc ñích ñaùp öùng yeâu caàu cuûa khaùch haøng”. Giaùo sö Martin Christopher (ngöôøi Anh) trong ấn bản lần 3 “Logistics and Supply Chain Management” cho raèng: “Logistics laø quaù trình quaûn trò chieán löôïc thu mua, di chuyeån vaø toàn tröõ nguyeân lieäu, chi tieát, thaønh phaåm (vaø doøng thoâng tin töông öùng) trong moät coâng ty vaø qua caùc keânh tieáp thò cuûa coâng ty ñeå toái ña hoùa lôïi nhuaän hieän taïi vaø töông lai thoâng qua vieäc hoaøn taát caùc ñôn haøng vôùi hieäu quaû veà chi phí”. 1 khoa luan, document18 of 138.

tai lieu, luan van19 of 138. Moät quan ñieåm phoå bieán khaùc ñònh nghóa: “Logistics laø quaù trình cung caáp ñuùng saûn phaåm ñeán ñuùng vò trí, vaøo ñuùng thôøi ñieåm vôùi ñieàu kieän vaø chi phí phuø hôïp cho khaùch haøng tieâu duøng saûn phaåm (Logistics is the process of providing the right product at the right place at the right time in the right condition for the right cost to those customers consuming the product)” (Quan ñieåm “5 Rights”). Ñoái vôùi Giaùo sö David Simchi-Levi (MIT– Myõ), khaùi nieäm heä thoáng logistics (logistics network) ñoàng nghóa vôùi Quaûn trò daây chuyeàn cung öùng: “Heä thoáng logistics laø moät nhoùm caùc caùch tieáp caän ñöôïc söû duïng ñeå lieân keát caùc nhaø cung caáp, nhaø saûn xuaát, kho, cöûa haøng moät caùch hieäu quaû ñeå haøng hoùa ñöôïc saûn xuaát vaø phaân phoái ñuùng soá löôïng, ñuùng ñòa ñieåm vaø ñuùng thôøi ñieåm nhaèm muïc ñích giaûm thieåu chi phí treân toaøn heä thoáng ñoàng thôøi ñaùp öùng ñöôïc caùc yeâu caàu veà möùc ñoä phuïc vuï”. Theo định nghĩa của luật thương mại nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam SỐ 36/2005/QH11 NGÀY 14 THÁNG 6 NĂM 2005, dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao.

Dịch vụ logistics được phiên âm theo tiếng Việt là dịch vụ lô-gi-stíc. Töïu trung laïi caùc khaùi nieäm coù nhöõng ñieåm chung sau: Logistics laø quaù trình quaûn lyù luoàng vaän ñoäng cuûa vaät chaát vaø thoâng tin nhaèm ñaït ñeán söï toái öu. Muïc tieâu cuûa logistics laø toái öu hoùa toaøn boä heä thoáng töø quaù trình ban ñaàu (huy ñoäng caùc taøi nguyeân cho saûn xuaát) ñeán quaù trình cuoái cuøng (cung caáp saûn 2 khoa luan, document19 of 138. tai lieu, luan van20 of 138.

phaåm ñeán tay ngöôøi tieâu duøng). Toái öu hoùa trong logistics khoâng chæ nhaèm ruùt ngaén thôøi gian, giaûm chi phí maø coøn ñaùp öùng nhu caàu thò tröôøng toát nhaát, gia taêng giaù trò cho khaùch haøng, qua ñoù toái ña hoùa lôïi nhuaän. Logistics caàn ñöôïc tieáp caän moät caùch heä thoáng vaø theo quaù trình. Tính heä thoáng laø xem xeùt hieäu quaû chung treân toaøn heä thoáng chöù khoâng xeùt hieäu quaû treân töøng boä phaän ñôn leû.

Ví duï: tieâu chuaån hoùa saûn phaåm, saûn xuaát haøng loaït giuùp giaûm giaù thaønh saûn xuaát nhöng laøm taêng chi phí toàn kho, do ñoù phaûi ñaùnh giaù hieäu quaû treân toång chi phí saûn xuaát vaø toàn kho. Tính quaù trình yeâu caàu logistics phaûi laø moät chuoãi caùc hoaït ñoäng lieân tuïc, lieân quan vôùi nhau ñöôïc tích hôïp laïi chöù khoâng phaûi laø moät hoaït ñoäng ñôn leû.2 Các hình thức và phân loại logistics : Treân theá giôùi, logistics ñaõ phaùt trieån qua 4 hình thöùc như bảng 1.1: Caùc hình thöùc logistics Hình thöùc logistics Ñaëc ñieåm chuû yeáu Logistics beân thöù nhaát Ngöôøi chuû sôû höõu haøng hoùa töï mình toå chöùc vaø thöïc (1PL- First Party hieän caùc hoaït ñoäng logistics ñeå ñaùp öùng nhu caàu Logistics) cuûa baûn thaân. Ñieàu naøy ñoøi hoûi ñaàu tö vaøo phöông tieän vaän chuyeån, kho chöùa, heä thoáng thoâng tin quaûn lyù, nguoàn nhaân löïc vaän haønh; laøm taêng quy moâ coâng ty vaø coù khuynh höôùng giaûm hieäu quaû söû duïng nguoàn löïc (do khoâng phaùt huy tính kinh teá theo quy moâ, thieáu kinh nghieäm vaø kyõ naêng vaän haønh, quaûn lyù logistics) Logistics beân thöù hai Ngöôøi cung caáp dòch vuï logistics beân thöù hai laø (2PL- Second Party ngöôøi cung caáp dòch vuï cho moät hoaït ñoäng ñôn leû 3 khoa luan, document20 of 138. tai lieu, luan van21 of 138.

Logistics) cuûa logistics (vaän taûi, kho chöùa, thanh toaùn…) ñeå ñaùp öùng nhu caàu cuûa ngöôøi chuû haøng, chöa tích hôïp hoaït ñoäng logistics. Loaïi hình naøy bao goàm ngöôøi vaän chuyeån ñöôøng bieån, ñöôøng boä, ngöôøi vaän haønh kho baõi, haõng haøng khoâng, trung gian thanh toaùn,… Logistics beân thöù ba Laø ngöôøi thay maët cho khaùch haøng quaûn lyù vaø thöïc (3PL- Third Party hieän caùc dòch vuï logistics cho töøng boä phaän chöùc Logistics) naêng (ví duï nhö thay maët cho ngöôøi göûi haøng thöïc hieän thuû tuïc xuaát khaåu vaø vaän chuyeån noäi ñòa; thay maët cho ngöôøi nhaäp khaåu thoâng quan vaø vaän chuyeån ñeán cöûa), do ñoù 3PL tích hôïp caùc dòch vuï khaùc nhau, keát hôïp chaët cheõ söï trao ñoåi, xöû lyù thoâng tin vaø coù tính tích hôïp vaøo daây chuyeàn cung öùng cuûa khaùch haøng. Logistics beân thöù tö Laø ngöôøi tích hôïp logistics (integrator), chòu traùch (4PL- Fourth Party nhieäm quaûn lyù doøng löu chuyeån logistics, cung caáp Logistics) giaûi phaùp daây chuyeàn cung öùng, hoaïch ñònh, tö vaán logistics, quaûn trò vaän taûi. 4PL höôùng ñeán quaûn trò moät quaù trình nhö quaù trình nhaän haøng ôû nôi saûn xuaát, laøm thuû tuïc xuaát khaåu, nhaäp khaåu, vaän chuyeån ñeán nôi tieâu thuï.

Nguoàn: Logistics and Supply Chain Management – Martin Christopher Logistics phaân thaønh 3 loaïi caên cöù vaøo quaù trình nhö Baûng 1.2: 4 khoa luan, document21 of 138. tai lieu, luan van22 of 138.2: Phaân loaïi logistics theo quaù trình Phaân loaïi logistics Ñaëc ñieåm Logistics ñaàu vaøo laø caùc hoaït ñoäng ñaûm baûo cung öùng taøi nguyeân ñaàu (Inbound logistics) vaøo (nguyeân lieäu, thoâng tin, voán,…) toái öu veà vò trí, thôøi gian vaø chi phí cho quaù trình saûn xuaát. Logistics ñaàu ra laø hoaït ñoäng ñaûm baûo cung caáp thaønh phaåm ñeán ngöôøi (Outbound logistics) tieâu duøng toái öu veà vò trí, thôøi gian, chi phí nhaèm ñem laïi lôïi nhuaän toái ña cho doanh nghieäp. Logistics ngöôïc laø quaù trình thu hoài caùc phuï phaåm, saûn phaåm keùm chaát (Reverse logistics) löôïng, caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán moâi tröôøng sinh ra töø vieäc saûn xuaát, phaân phoái vaø tieâu duøng trôû veà ñeå taùi cheá hoaëc xöû lyù.

Nguoàn: Logistics and Supply Chain Management – Martin Christopher Ngoaøi ra coøn coù hoaït ñoäng logistics cho moät soá ngaønh ñaëc thuø nhö döôïc phaåm (pharmaceutical logistics), dòch vuï (baùn leû, beänh vieän,…), logistics caùc cô quan Chính phuû vaø caùc toå chöùc,… 1.3 Nội dung của Logistics : Toàn bộ quá trình sản xuất – lưu thông – tiêu dùng của nền sản xuất hàng hoá được mô hình hoá như sau : Hình 1.1 : Nội dung Logistics 5 khoa luan, document22 of 138. tai lieu, luan van23 of 138. Nguoàn: Thông tin học thuật và thực tiễn ứng dụng của Logistics- www.com Logistics bao goàm caùc hoaït ñoäng cụ thể như vaän chuyeån, toàn tröõ, cung öùng nguyeân lieäu, bao bì, ñoùng goùi, thoâng quan, xeáp dôõ, gom haøng (consolidation), taùch haøng (deconsolidation), giaûi phaùp maõ vaïch, quaûn trò ngöôøi cung caáp (vendor management), quaûn trò haøng toàn kho, quaûn lyù ñôn haøng, döï baùo nhu caàu, dòch vuï khaùch haøng,. Logistics thöôøng ñöôïc xem xeùt treân 5 maët : (1) Söï di chuyeån trong khoâng gian cuûa nguyeân lieäu, baùn thaønh phaåm, thaønh phaåm.

(2) Luoàng thoâng tin laø cô sôû ñeå quaûn lyù taøi nguyeân ñaàu vaøo, saûn phaåm vaø ra quyeát ñònh toái öu. Toác ñoä vaø tính höõu ích cuûa thoâng tin coù taùc ñoäng tröïc tieáp ñeán hieäu quaû vaø chi phí cuûa quaù trình logistics. (3) Chöùng töø, lieân quan ñeán thanh toaùn, thoâng quan haøng hoùa. (4) Taøi chính, lieân quan ñeán vieäc thanh toaùn tieàn haøng, tieàn gia coâng vaø caùc dòch vuï cho nhaø cung caáp.

(5) Söï tích hôïp caùc hoaït ñoäng - dòch vuï logistics laøm gia taêng giaù trò cho khaùch haøng. 6 khoa luan, document23 of 138. tai lieu, luan van24 of 138. (1) Sự di chuyển trong không gian của nguyên liệu, bán thành phẩm, thành phẩm : Dự trữ nguyên vật liệu, sản phẩm , hàng hóa là một nội dung quan trọng của hoạt động logistics.

Nhờ có dự trữ mà logistics mới có thể diễn ra liên tục nhịp nhàng. Nguyên nhân chủ yếu của việc hình thành các loại dự trữ là do sự phân công lao động xã hội. Phân công lao động xã hội dẫn đến sự chuyên môn hóa sản xuất. Sản phẩm được sản xuất ở một nơi nhưng có thể được sử dụng hoặc bán ở nơi khác, thời gian và tiến độ sản xuất sản phẩm không khớp với thời gian và tiến độ sử dụng loại sản phẩm ấy.

Vì vậy, để đảm bảo cho quá trình tái sản xuất xã hội tiến hành liên tục, nhịp nhàng thì phải tích luỹ lại một phần sản phẩm hàng hóa ở mỗi giai đoạn của quá trình vận động từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng ( từ điểm đầu tiên đến điểm cuối cùng của dây chuyền cung ứng ). Sự tích luỹ, sự ngưng đọng sản phẩm ở các giai đoạn vận động như vậy gọi là dự trữ. Dự trữ còn là nguyên nhân khách quan : sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường làm cho các nhà sản xuất phải không nhừng cải tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm, thay đổi mẫu mã, khách hàng luôn mong muốn thoả mãn được nhu cầu một cách tốt nhất, luôn hướng tới cái mới, dẫn đến một lượng sản phẩm làm ra không bán hết, bị tồn kho. Vì vậy, dự trữ là tất yếu khách quan, nhờ có dự trữ mà cuộc sống nói chung và hoạt động logistics nói riêng mới có thể diễn ra liên tục nhịp nhàng.

Nhưng không có nghĩa là dự trữ càng nhiều càng tốt.