Luận văn: Huyện uỷ Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hoá lãnh đạo kinh tế hiện nay

Luận văn nghiên cứu vai trò của Huyện ủy Ngọc Lặc tỉnh Thanh Hóa trong lãnh đạo phát triển kinh tế, thực trạng và giải pháp trọng tâm giai đoạn hiện nay.

• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng
• Đề tài: Huyện uỷ Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hoá lãnh đạo kinh tế trong giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Tóm tắt

I. Tổng quan Huyện uỷ Ngọc Lặc lãnh đạo kinh tế giai đoạn hiện nay

Lãnh đạo kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của Đảng bộ cơ sở trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước. Đối với huyện miền núi Ngọc Lặc, phát triển kinh tế quyết định trực tiếp đến ổn định chính trị, củng cố quốc phòng an ninh và cải thiện đời sống nhân dân. Huyện ủy Ngọc Lặc giữ vai trò hạt nhân chính trị lãnh đạo toàn diện mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội trên địa bàn. Quy trình lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy vận hành chặt chẽ theo ba khâu mắt xích: ban hành nghị quyết lãnh đạo, tổ chức triển khai thực hiện và tiến hành kiểm tra, giám sát thường xuyên. Mọi chủ trương kinh tế đều bám sát mối quan hệ biện chứng giữa chính trị và kinh tế, lấy lợi ích thiết thực của đồng bào các dân tộc làm thước đo hiệu quả. Giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa mở ra nhiều thời cơ hội nhập nhưng cũng đặt ra không ít thách thức nội tại. Huyện ủy Ngọc Lặc kiên định nâng cao năng lực hoạch định đường lối, đổi mới phương thức chỉ đạo và phát huy tối đa tiềm năng địa phương. Sự chuyển dịch tư duy kinh tế từ cơ sở tạo nền tảng vững chắc để xây dựng địa phương ngày càng giàu mạnh.

1.1. Khái niệm và bản chất lãnh đạo kinh tế cấp huyện

Lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy Ngọc Lặc là hệ thống các hoạt động chính trị có mục đích rõ ràng. Cấp ủy huyện đề ra chủ trương, ban hành nghị quyết phát triển kinh tế phù hợp với đường lối của Đảng và thực tiễn địa bàn. Bản chất của công tác lãnh đạo là định hướng chính trị cho sự phát triển sản xuất kinh doanh. Huyện ủy không làm thay chính quyền hay can thiệp sâu vào điều hành hành chính cụ thể. Vai trò lãnh đạo tập trung vào việc khơi dậy tiềm năng đất đai, nguồn nhân lực và nguồn lực tài chính địa phương. Mọi định hướng kinh tế đều nhằm phục vụ mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh.

1.2. Quy trình và nguyên tắc lãnh đạo của Huyện ủy Ngọc Lặc

Quy trình lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy Ngọc Lặc bao gồm ba bước cơ bản gắn kết chặt chẽ. Bước đầu tiên là chuẩn bị kỹ lưỡng và ban hành các nghị quyết, quyết định kinh tế đúng đắn. Bước thứ hai là tổ chức thực hiện thông qua hệ thống chính quyền và các đoàn thể nhân dân. Bước thứ ba là kiểm tra, giám sát xuyên suốt quá trình triển khai thực tế. Nguyên tắc cốt lõi là giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng an ninh. Huyện ủy luôn quán triệt nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy vai trò tiền phong của tổ chức Đảng và cán bộ, đảng viên.

II. Phân tích Huyện uỷ Ngọc Lặc lãnh đạo kinh tế giai đoạn hiện nay

Thực tiễn phát triển kinh tế tại huyện Ngọc Lặc trong những năm qua đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Nhận thức của các cấp ủy đảng và nhân dân về kinh tế thị trường từng bước được nâng cao. Sinh hoạt chi bộ nông thôn đã gắn liền với nhiệm vụ phát triển kinh tế hộ gia đình, chuyển đổi mùa vụ và áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Tuy nhiên, công tác lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy vẫn đối mặt với không ít hạn chế nội tại. Năng suất cây trồng truyền thống còn thấp, tình trạng độc canh lúa vẫn tồn tại ở một số xã vùng sâu. Kiến thức kinh tế thị trường của một bộ phận cán bộ cơ sở còn non yếu, dẫn đến sự lúng túng trong điều hành sản xuất. Nghị quyết ở một số chi bộ còn chung chung, thiếu tính khả thi và chưa khai thác hết tiềm năng tự nhiên. Phong cách làm việc ở một vài nơi còn khép kín, cục bộ, cản trở việc huy động ngoại lực. Những tồn tại này đòi hỏi Huyện ủy phải nhìn nhận khách quan để có bước đi đột phá.

2.1. Thực trạng nhận thức và chuyển biến kinh tế tại cơ sở

Nhận thức của các tổ chức cơ sở Đảng tại huyện Ngọc Lặc có nhiều bước tiến rõ nét. Sinh hoạt chi bộ thôn bản đã thoát khỏi lối mòn công tác Đảng đơn thuần, gắn liền với các chỉ tiêu kinh tế cụ thể. Các mô hình kinh tế hộ vườn ao chuồng (VAC) phát triển mạnh mẽ tại nhiều xã vùng đồi. Phong trào cứng hóa kênh mương nội đồng nhận được sự đồng thuận cao từ người dân. Sản xuất vụ đông trên đất hai lúa dần hình thành tập quán canh tác mới. Cán bộ và đảng viên gương mẫu đi đầu trong việc đưa giống lúa lai, ngô lai năng suất cao vào thâm canh.

2.2. Hạn chế và điểm nghẽn trong công tác lãnh đạo kinh tế

Bên cạnh thành tựu, công tác lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy vẫn còn bộc lộ một số mắt xích yếu. Năng suất lúa ở các xã vùng cao còn thấp, bình quân chỉ đạt khoảng 150 kg/sào do tập quán dùng giống cũ tái gieo. Kiến thức thị trường của một bộ phận cấp ủy viên xã còn hạn chế, chậm thích ứng với yêu cầu cạnh tranh hàng hóa. Sự chỉ đạo từ cấp huyện xuống chi bộ có lúc còn khô cứng, mang tính hành chính hóa. Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng chưa khơi dậy triệt để sức mạnh tổng hợp trong quần chúng nhân dân trên địa bàn.

III. Giải pháp Huyện uỷ Ngọc Lặc lãnh đạo kinh tế giai đoạn hiện nay

Để tạo bứt phá trong giai đoạn hiện nay, Huyện ủy Ngọc Lặc cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp chiến lược. Trọng tâm hàng đầu là nâng cao năng lực lãnh đạo kinh tế của toàn Đảng bộ, lấy chi bộ nông thôn làm khâu đột phá. Huyện ủy chỉ đạo đổi mới nội dung sinh hoạt chi bộ, gắn sát với nhiệm vụ chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp và phát triển dịch vụ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức kinh tế thị trường, quản trị địa phương cho đội ngũ cán bộ cơ sở phải được thực hiện thường xuyên. Địa phương cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, mở rộng mô hình liên kết bốn nhà và thu hút doanh nghiệp đầu tư. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát kinh tế phải được tăng cường nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn. Việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy với kết quả phát triển kinh tế - xã hội là thước đo đánh giá cán bộ chuẩn xác nhất.

3.1. Đổi mới phương thức ra nghị quyết và bồi dưỡng cán bộ

Nâng cao chất lượng ban hành nghị quyết kinh tế là giải pháp tiền đề quan trọng. Nghị quyết của cấp ủy phải ngắn gọn, sát thực tiễn, xác định rõ nguồn lực và lộ trình thực hiện cụ thể. Huyện ủy Ngọc Lặc cần chủ động mở các lớp tập huấn kỹ năng quản lý kinh tế nông nghiệp cho bí thư chi bộ và cán bộ thôn. Đội ngũ cán bộ phải nắm vững quy luật thị trường, chính sách hỗ trợ nông nghiệp và kỹ thuật canh tác tiên tiến. Việc đánh giá năng lực cán bộ cần dựa trên hiệu quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại địa bàn phụ trách.

3.2. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng hạ tầng

Huyện ủy tập trung lãnh đạo chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung. Khâu đột phá là kiên quyết thay thế các giống lúa cũ bằng các giống năng suất, chất lượng cao. Huyện tiếp tục huy động nguồn lực xã hội hóa để hoàn thiện hệ thống giao thông nông thôn và cứng hóa kênh mương tưới tiêu. Các cấp ủy cơ sở cần tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế hộ phát triển theo mô hình trang trại, gia trại kết hợp. Ứng dụng công nghệ chế biến sau thu hoạch giúp nâng cao giá trị nông sản bản địa.

IV. Kết luận Huyện uỷ Ngọc Lặc lãnh đạo kinh tế giai đoạn hiện nay

Lãnh đạo phát triển kinh tế là thước đo năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng bộ huyện Ngọc Lặc. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn khẳng định vai trò quyết định của sự đoàn kết, thống nhất và đổi mới tư duy trong toàn Đảng bộ. Khi cấp ủy cơ sở nắm vững quy luật kinh tế thị trường, các chủ trương đúng đắn sẽ nhanh chóng đi vào cuộc sống và mang lại ấm no cho đồng bào. Việc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với giữ vững ổn định chính trị tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển lâu dài. Trong giai đoạn hội nhập sâu rộng, Huyện ủy Ngọc Lặc tiếp tục phát huy nội lực, khai thác triệt để tiềm năng đất đai và thế mạnh miền núi. Sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác lãnh đạo kinh tế không chỉ nâng cao đời sống nhân dân địa phương mà còn đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển chung của toàn tỉnh Thanh Hóa.

4.1. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo kinh tế

Bài học cốt lõi từ thực tiễn là phải luôn bám sát đời sống nhân dân, xuất phát từ nhu cầu thực tế của cơ sở để ra quyết định. Sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong chuyển đổi cây trồng và áp dụng kỹ thuật là nhân tố then chốt tạo sức lan tỏa. Cấp ủy phải kết hợp nhuần nhuyễn công tác giáo dục chính trị tư tưởng với việc giải quyết các lợi ích kinh tế thiết thực. Giữ vững kỷ cương, tăng cường kiểm tra giám sát giúp ngăn ngừa sai phạm và điều chỉnh kịp thời các chính sách chưa phù hợp.

4.2. Định hướng ứng dụng và phát triển kinh tế bền vững

Mô hình lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy Ngọc Lặc mở ra hướng đi bền vững cho các huyện miền núi có điều kiện tương đồng. Địa phương tiếp tục ưu tiên phát triển nông nghiệp sạch gắn với công nghiệp chế biến và du lịch sinh thái văn hóa. Việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng giao thông và thủy lợi tạo đòn bẩy thu hút doanh nghiệp đầu tư về nông thôn. Toàn Đảng bộ tiếp tục giữ vững quyết tâm chính trị, đổi mới sáng tạo, đưa kinh tế huyện phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, phát triển kinh tế được xác định là nhiệm vụ trung tâm, tạo nền tảng vật chất củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống nhân dân. Tại địa bàn miền núi phía Tây tỉnh Thanh Hóa, huyện Ngọc Lặc giữ vị trí cửa ngõ giao thương chiến lược kết nối các huyện vùng cao với khu vực đồng bằng. Dù xuất phát điểm còn thấp, trong giai đoạn 2001 - 2007, Huyện ủy Ngọc Lặc đã tập trung đổi mới phương thức chỉ đạo, đưa tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt 11,08%, riêng năm 2007 đạt mức tăng trưởng ấn tượng 15,23%, nâng tổng thu nhập toàn huyện lên mức 984,86 tỷ đồng.

Tuy nhiên, với địa bàn rộng 49.329,9 ha và cộng đồng dân cư gồm 143.000 người, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm tới 68%, quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế của cấp ủy địa phương đối mặt với nhiều rào cản như cơ sở hạ tầng thiếu thốn, tập quán canh tác tự cấp tự túc và chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước tập trung giải quyết bài toán: Làm thế nào để nâng cao năng lực lãnh đạo kinh tế của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Ngọc Lặc trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về sự lãnh đạo kinh tế của cấp ủy huyện, khảo sát toàn diện thực trạng giai đoạn 2001 - 2007, đúc kết bài học kinh nghiệm và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ có giá trị thực tiễn đến năm 2015. Kết quả nghiên cứu là luận cứ khoa học quan trọng giúp địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế trên 15%/năm, nâng mức thu nhập bình quân đầu người vượt mốc 6,8 triệu đồng/năm và hoàn thành các chỉ tiêu đô thị hóa theo định hướng của Tỉnh ủy Thanh Hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và chính trị. Luận văn vận dụng quan điểm kinh điển của V.I. Lênin: chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế và kinh tế là cơ sở bảo đảm cho sự vững chắc của chính quyền cách mạng. Đồng thời, công trình kế thừa sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cầm quyền lãnh đạo toàn diện đời sống xã hội, với chân lý độc lập dân tộc phải gắn liền với đời sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về đổi mới phương thức lãnh đạo trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 khóa X. Khung phân tích tập trung vào bốn khái niệm cốt lõi:

• Năng lực lãnh đạo kinh tế của cấp ủy huyện: Khả năng vận dụng sáng tạo chủ trương của Trung ương, Tỉnh ủy vào việc ban hành nghị quyết, đề án phát triển kinh tế phù hợp với tiềm năng địa phương.
• Phương thức lãnh đạo kinh tế: Hệ thống các hình thức, phương pháp, quy chế làm việc và công tác kiểm tra, giám sát mà Huyện ủy sử dụng để định hướng chính quyền cùng các thành phần kinh tế hoạt động hiệu quả.
• Quy trình lãnh đạo 4 bước: Chu trình khép kín bao gồm chuẩn bị và ra nghị quyết; tổ chức thực hiện và cụ thể hóa; kiểm tra, giám sát; sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm.
• Cơ cấu kinh tế sinh thái vùng miền núi: Sự phân bổ hợp lý giữa nông nghiệp, lâm nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ dựa trên đặc điểm của 4 tiểu vùng kinh tế tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học cao:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Ngọc Lặc khóa XX và XXI; hệ thống nghị quyết chuyên đề của Ban Thường vụ Huyện ủy; báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2007 của UBND huyện; các đề án khoa học cấp tỉnh như Quyết định số 2309/QĐ-UBND tỉnh Thanh Hóa ngày 24/8/2005 về quy hoạch chung đô thị miền Tây Thanh Hóa.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế tại toàn bộ 21 xã và 1 thị trấn; thu thập thông tin từ 48 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc với 283 chi bộ thôn bản.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện khảo sát toàn diện đối với 37 đồng chí ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2006 - 2010. Kết hợp phương pháp chọn mẫu phân tầng phi ngẫu nhiên đối với 48 tổ chức cơ sở đảng, đại diện cho 4 vùng kinh tế sinh thái đặc trưng: vùng cao Tây Bắc phát triển lâm nghiệp và chăn nuôi đại gia súc; vùng Đông Bắc trồng lúa và cây ăn quả; vùng phía Nam trồng cây công nghiệp mía, cao su; vùng đồng bằng chuyên canh lúa màu.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử làm nền tảng thế giới quan, kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu và phương pháp chuyên gia. Cách tiếp cận này cho phép đánh giá khách quan mối liên hệ giữa các quyết sách chính trị của Huyện ủy với các chỉ số tăng trưởng kinh tế thực tế trên địa bàn, đồng thời làm rõ sự tương tác giữa đội ngũ cán bộ đảng viên với đồng bào các dân tộc thiểu số trong suốt tiến trình từ năm 2001 đến năm 2007, định hướng giải pháp đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tiễn cho thấy sự lãnh đạo quyết liệt của Huyện ủy Ngọc Lặc đã tạo ra những bước chuyển biến sâu sắc trên mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội:

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng và duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Tỷ trọng giá trị nông - lâm nghiệp giảm mạnh từ 68% năm 2001 xuống còn 53% năm 2007. Ngược lại, khu vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tăng từ 10% lên 18%, và dịch vụ - thương mại tăng từ 22% lên 29%. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đạt bình quân 15%/năm, giá trị sản xuất năm 2007 đạt 699,25 tỷ đồng.

Thứ hai, sản xuất nông nghiệp hàng hóa phát triển vượt bậc nhờ giải quyết đúng khâu đột phá. Sản lượng lương thực quy thóc năm 2007 đạt 51.214 tấn, tăng gấp hai lần so với năm 2001, đưa mức lương thực bình quân đầu người từ 290 kg lên 346 kg/năm. Trong chăn nuôi, đàn bò tăng 40%, đàn lợn tăng 50%, đàn gia cầm tăng 80%, nâng tỷ trọng ngành chăn nuôi chiếm 30% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp.

Thứ ba, huy động nguồn vốn đầu tư hạ tầng và mở rộng quy mô tín dụng đạt kết quả đột phá. Tổng vốn đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở giai đoạn 2001 - 2007 đạt 850 tỷ đồng, gấp 3 lần so với giai đoạn 1996 - 2000. Huyện đã kiên cố hóa 72 km kênh mương, bảo đảm chủ động tưới tiêu cho hơn 90% diện tích canh tác; hoàn thành 32,5 km đường Hồ Chí Minh qua địa bàn; 97% số hộ được dùng điện lưới quốc gia. Dư nợ tín dụng ngân hàng năm 2007 đạt 159 tỷ đồng (tăng gấp 3 lần năm 2001), nợ quá hạn duy trì ở mức an toàn 5%, dư nợ Ngân hàng Người nghèo đạt 68,669 tỷ đồng (tăng 4 lần).

Thứ tư, công tác cán bộ và chất lượng đội ngũ cấp ủy có sự bứt phá mạnh mẽ về trình độ và cơ cấu. Ban Chấp hành Đảng bộ huyện khóa XXI gồm 37 đồng chí với độ tuổi bình quân được trẻ hóa xuống 37 tuổi (so với 48,7 tuổi của khóa XX). Tỷ lệ ủy viên có trình độ đại học đạt 65% (24 đồng chí), cao cấp lý luận chính trị đạt 67,5% (25 đồng chí), cử nhân lý luận chính trị chiếm 13,5% (5 đồng chí). Cán bộ người dân tộc Mường chiếm 81% (30 đồng chí), phản ánh sự gắn kết chặt chẽ giữa cấp ủy với đồng bào địa phương.

Thảo luận kết quả

Thành công trong chuyển dịch kinh tế của huyện Ngọc Lặc bắt nguồn từ việc Huyện ủy đã chuyển trọng tâm chỉ đạo từ mệnh lệnh hành chính sang lãnh đạo bằng nghị quyết chuyên đề và phát huy vai trò hạt nhân của 283 chi bộ thôn bản. Điển hình là việc chuyển đổi mô hình kinh tế hộ gia đình sang sản xuất vườn - ao - chuồng (VAC), đưa giống lúa năng suất cao thay thế giống cũ và thâm canh vụ đông trên đất hai lúa. Đặc biệt, việc khởi công xây dựng Nhà máy xi măng Thanh Sơn vào tháng 12/2007 với công suất 1,2 triệu tấn/năm cùng quy hoạch vùng đô thị 5.531 ha đã tạo bước ngoặt phát triển công nghiệp và dịch vụ vùng miền Tây Thanh Hóa.

Để làm rõ bức tranh chuyển biến này, dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả qua các công cụ đồ họa học thuật:

• Biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) thể hiện sự thay đổi tỷ trọng 3 khu vực kinh tế (Nông lâm nghiệp: 68% xuống 53%; Dịch vụ: 22% lên 29%; Công nghiệp: 10% lên 18%) trong giai đoạn 2001 - 2007.
• Bảng ma trận đối chiếu (Comparative Matrix Table) phản ánh sự nâng cao chất lượng cấp ủy qua 2 nhiệm kỳ Đại hội XX và XXI về độ tuổi bình quân (48,7 tuổi so với 37 tuổi) và tỷ lệ trình độ đại học (tăng từ 54,5% lên 65%).

So sánh với các công trình nghiên cứu cùng thời kỳ, như nghiên cứu của tác giả Mai Văn Ninh (2007) về sự lãnh đạo kinh tế của Tỉnh ủy Thanh Hóa, luận văn này đi sâu vào cấp vi mô tại địa bàn miền núi. Kết quả khẳng định quy luật: sự lãnh đạo kinh tế của Đảng chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp nhuần nhuyễn giữa cơ chế thị trường với việc giữ vững khối đại đoàn kết và bản sắc văn hóa của 68% đồng bào dân tộc Mường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy Ngọc Lặc đến năm 2015:

Thứ nhất, đổi mới công tác xây dựng quy hoạch tổng thể và định hướng phát triển 4 tiểu vùng kinh tế sinh thái. Huyện ủy cần chỉ đạo UBND huyện rà soát, chuyển đổi diện tích đất canh tác kém hiệu quả sang phát triển 27.000 ha rừng luồng thâm canh và vùng nguyên liệu mía, cao su. Đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GDP trên 15%/năm, đưa sản lượng lương thực vượt mốc 55.000 tấn trước năm 2015. Chủ thể thực hiện: Ban Thường vụ Huyện ủy chủ trì, phối hợp với UBND huyện và các phòng nông nghiệp, địa chính.

Thứ hai, tập trung lãnh đạo thu hút vốn đầu tư và đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa. Cấp ủy cần ban hành nghị quyết chuyên đề về cải thiện môi trường đầu tư, phối hợp chặt chẽ với các sở ngành cấp tỉnh hỗ trợ Nhà máy xi măng Thanh Sơn (công suất 1,2 triệu tấn/năm) vận hành tối đa công suất. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng cơ bản lên trên 25% cơ cấu kinh tế vào năm 2015, mở rộng không gian quy hoạch đô thị loại IV trung tâm huyện. Chủ thể thực hiện: Thường trực Huyện ủy và lãnh đạo UBND huyện.

Thứ ba, kiện toàn bộ máy và nâng cao năng lực quản lý kinh tế của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tổ chức các lớp bồi dưỡng định kỳ về quản lý kinh tế thị trường cho 100% bí thư chi bộ và trưởng thôn bản; phấn đấu đến năm 2015 có trên 75% cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã có trình độ đại học chuyên ngành kinh tế hoặc quản trị công. Chủ thể thực hiện: Ban Tổ chức Huyện ủy phối hợp Trung tâm Bồi dưỡng Chính trị huyện.

Thứ tư, chuẩn hóa quy trình và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát lãnh đạo kinh tế. Thực hiện nghiêm ngặt quy trình lãnh đạo 4 bước từ khâu chuẩn bị dự thảo đến sơ kết; giao Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy tiến hành kiểm tra định kỳ hàng năm tối thiểu 30% tổ chức cơ sở đảng trực thuộc trong việc thực hiện các nghị quyết phát triển kinh tế địa phương. Chủ thể thực hiện: Ban Chấp hành Đảng bộ huyện và Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính học thuật cao, phục vụ thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ lãnh đạo và quản lý cấp huyện, xã tại các địa bàn miền núi: Tài liệu cung cấp cẩm nang thực hành về quy trình ra quyết định kinh tế, kinh nghiệm phân vùng sinh thái nông - lâm nghiệp và bài học huy động 850 tỷ đồng vốn hạ tầng từ sức dân kết hợp ngân sách nhà nước.
• Giảng viên và học viên các trường chính trị, học viện hành chính: Luận văn là nguồn tư liệu phong phú phục vụ giảng dạy các chuyên đề về Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với kinh tế và Công tác xây dựng Đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Các nhà hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội cấp tỉnh: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách đặc thù cho vùng miền Tây Thanh Hóa, đặc biệt là kinh nghiệm phát huy vai trò của đồng bào dân tộc Mường (chiếm 68% dân số) trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi.
• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Xây dựng Đảng, Quản lý công: Cung cấp khung phương pháp luận hoàn chỉnh kết hợp giữa lý luận Mác - Lênin với các chỉ số thống kê kinh tế định lượng phục vụ nghiên cứu học thuật chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Điểm đột phá lớn nhất trong phương thức lãnh đạo kinh tế của Huyện ủy Ngọc Lặc giai đoạn 2001 - 2007 là gì? Trả lời: Cấp ủy đã chuyển trọng tâm chỉ đạo từ mệnh lệnh hành chính sang ban hành nghị quyết chuyên đề trúng khâu đột phá tại 283 chi bộ thôn bản. Huyện ủy tập trung chuyển đổi giống lúa mới, thâm canh vụ đông và kiên cố hóa 72 km kênh mương, đưa sản lượng lương thực tăng gấp đôi đạt 51.214 tấn năm 2007.

Câu hỏi 2: Tỷ trọng cơ cấu kinh tế của huyện Ngọc Lặc thay đổi như thế nào dưới sự chỉ đạo của Huyện ủy? Trả lời: Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng công nghiệp hóa. Khu vực nông - lâm nghiệp giảm từ 68% năm 2001 xuống 53% năm 2007. Đồng thời, khu vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tăng từ 10% lên 18% và thương mại - dịch vụ tăng từ 22% lên 29%, đưa thu nhập huyện đạt 984,86 tỷ đồng.

Câu hỏi 3: Đội ngũ Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Ngọc Lặc nhiệm kỳ XXI có những bước tiến nào về chất lượng? Trả lời: Cấp ủy khóa XXI gồm 37 ủy viên được trẻ hóa với tuổi đời bình quân 37 tuổi. Chất lượng chuyên môn và lý luận nâng lên rõ rệt với 65% có trình độ đại học (24 đồng chí) và 67,5% có trình độ cao cấp lý luận chính trị (25 đồng chí), trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm 81%.

Câu hỏi 4: Nguồn lực tín dụng và đầu tư cơ sở hạ tầng được phân bổ phục vụ phát triển kinh tế như thế nào? Trả lời: Giai đoạn 2001 - 2007 huy động 850 tỷ đồng xây dựng hạ tầng, hoàn thành 32,5 km đường Hồ Chí Minh và 97% hộ có điện lưới. Dư nợ ngân hàng đạt 159 tỷ đồng, dư nợ Ngân hàng Người nghèo đạt 68,669 tỷ đồng giúp giải quyết việc làm và xóa đói giảm nghèo.

Câu hỏi 5: Bài học kinh nghiệm quý báu nhất mà các huyện miền núi khác có thể tham khảo từ Ngọc Lặc là gì? Trả lời: Cần gắn chặt phát triển kinh tế thị trường với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và giữ vững an ninh chính trị. Lãnh đạo kinh tế phải dựa trên quy hoạch phân vùng sinh thái rõ rệt, kết hợp phát huy nội lực với thu hút dự án công nghiệp trọng điểm như Nhà máy xi măng 1,2 triệu tấn/năm.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận và phương pháp luận về sự lãnh đạo kinh tế của cấp ủy huyện trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
• Phân tích bức tranh thực tiễn phát triển toàn diện của huyện Ngọc Lặc giai đoạn 2001 - 2007 với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 15,23% và tổng thu nhập đạt 984,86 tỷ đồng.
• Đúc kết mô hình trẻ hóa và nâng cao năng lực cho 37 cấp ủy viên khóa XXI với 81% là cán bộ người dân tộc Mường gắn bó mật thiết với cơ sở.
• Chuẩn hóa quy trình 4 bước lãnh đạo kinh tế và thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của tổ chức đảng cơ sở.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình cụ thể đến năm 2015, tạo tiền đề vững chắc xây dựng Ngọc Lặc thành đô thị hạt nhân vùng miền Tây Thanh Hóa.

Các bước tiếp theo cần tập trung hoàn thiện hệ thống cơ chế giám sát thực thi nghị quyết và chuẩn hóa tài liệu bồi dưỡng năng lực quản lý kinh tế cho đội ngũ cấp ủy viên cơ sở giai đoạn 2011 - 2015. Bạn đọc, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý quan tâm có thể khai thác, trích dẫn toàn văn luận văn thạc sĩ này để phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và chỉ đạo thực tiễn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 HUYỆN UỶ HUYỆN NGỌC LẶC, TỈNH THANH HOÁ LÃNH ĐẠO KINH TẾ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN NGỌC LẶC, VỀ KINH TẾ CỦA HUYỆN VÀ VAI TRÒ, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, ĐẶC ĐIỂM CỦA HUYỆN UỶ NGỌC LẶC 1. Khái quát về huyện Ngọc Lặc và về kinh tế của huyện 1. Khái quát về huyện Ngọc Lặc Ngọc Lặc là huyện miền núi nằm ở phía Tây của tỉnh Thanh Hoá, trung tâm là thị trấn Ngọc Lặc, cách thành phố Thanh Hoá 76 km về phía Tây; phía Bắc giáp huyện Cẩm Thuỷ; phía Nam giáp huyện Thường Xuân; phía Tây giáp huyện Lang Chánh; phía Đông giáp huyện Yên Định và huyện Thọ Xuân.

Huyện là cửa ngõ giao lưu giữa các huyện miền núi phía Tây của tỉnh với các huyện miền xuôi và vùng đồng bằng, nên có điều kiện giao lưu kinh tế và phát triển kinh tế hàng hoá. Huyện có vị trí địa lý: Từ 19o55' - 20o17' vĩ độ Bắc; Từ 105o31' - 104o55' kinh độ Đông. Từ năm 2001 - 2005, nhân dân các dân tộc huyện Ngọc Lặc thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XX, tiếp tục thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nỗ lực phấn đấu vươn lên, vượt qua khó khăn thử thách, sử dụng 8 có hiệu quả các nguồn lực, tạo được bước phát triển mới trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng hệ thống chính trị (HTCT). Tốc độ tăng tổng sản phẩm trong huyện 5 năm là 12,1%; tốc độ tăng ngành nông - lâm - thuỷ sản là 8,5%; Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng là 12,36%; Dịch vụ - thương mại là 22,92%.

Thu nhập bình quân đầu người đến năm 2005 là 3.000 đồng… Sản lượng lương thực đạt 44.150 tấn, bình quân lương thực đầu người đạt 317 kg [9, tr. Năm 2007 là năm thứ hai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXI, và năm thứ tư thực hiện Nghị quyết Hội đồng nhân dân (HĐND) Huyện khoá XVII về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh. Mặc dù thời tiết diễn biến phức tạp, nhưng dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung của các cấp uỷ, chính quyền và HTCT đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ: Tốc độ tăng trưởng kinh tế trong huyện vào loại cao. Tổng thu nhập của huyện là 984,86 tỷ đồng.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng mới, các mặt kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục, dịch vụ có bước phát triển. Đặc biệt trong tháng 12-2007, huyện đã khởi công xây dựng Nhà máy xi măng Thanh Sơn với công suất 1,2 triệu tấn/năm, tạo bước đột phá và là động lực quan trọng để xây dựng cơ sở hạ tầng, hệ thống thuỷ lợi và đô thị hoá trên địa bàn huyện. Diện tích đô thị là 5531 ha, trong đó, trên 1000 ha thuộc quy hoạch khu đô thị số 1, số 2 và số 3, đó là trung tâm kinh tế, chuyển giao khoa học kỹ thuật của vùng núi Thanh Hoá. Toàn huyện có 21 xã và một thị trấn, và có đông đảo đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống: gồm dân tộc Mường; dân tộc Kinh và dân tộc Dao, Thái và các dân tộc khác.

Công tác tuyên truyền giáo dục về dân số - kế hoạch hoá gia đình và trẻ em được các cấp, các ngành thực hiện tốt, tỷ lệ phụ nữ sinh con thứ ba, trẻ em suy dinh dưỡng giảm mạnh; việc xoá đói giảm nghèo được thực hiện có kết quả. Bệnh viện đa khoa khu vực Ngọc Lặc có thể đảm đương khám chữa bệnh cho nhân dân toàn huyện. 9 Tổ chức thành công các ngày hội văn hoá, dân tộc huyện Ngọc Lặc lần thứ nhất năm 2007, tổ chức xây dựng các làng văn hoá, đã có 238 đơn vị đạt tiêu chuẩn làng văn hoá. Thực hiện tốt việc cưới xin, tang lễ, lễ hội theo Chỉ thị 27 của Bộ Chính trị.

Đi đôi với phát triển là thực hiện chính sách công bằng xã hội. Công tác chính sách xã hội như: chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng luôn được nhân dân hết lòng hưởng ứng và đạt kết quả tốt. Toàn huyện có 88 trường học, trong đó có 3 trường trung học phổ thông, 1 trung tâm giáo dục thường xuyên, 1 trường dân tộc nội trú… và hơn 2000 giáo viên. Trong thời gian qua, mỗi năm huyện xây dựng từ 1 đến 3 trường chuẩn quốc gia, đưa tổng số trường đạt chuẩn quốc gia lên 11 trường trong năm 2007.

Chất lượng giáo dục được nâng lên. Thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân được xây dựng củng cố, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn ổn định. Nhìn chung, trong những năm qua, kinh tế - xã hội của huyện có chuyển biến tích cực, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng, tổng giá trị sản phẩm ngày một tăng, nhất là sản xuất nông - lâm nghiệp. Các vấn đề xã hội được giải quyết tốt và đạt kết quả khả quan.

Đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện. An ninh chính trị tiếp tục giữ vững. Phát huy thành quả trên, năm 2008 UBND Huyện Ngọc Lặc tiếp tục triển khai thực hiện phương hướng nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh với mục tiêu kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội, giải quyết các vấn đề xã hội như: nâng cao dân trí, bảo đảm việc làm cho người lao động, và đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. Phát huy thành tích đã đạt được trong những năm qua, cán bộ nhân dân huyện Ngọc Lặc phấn đấu vươn lên hoàn thành tốt các 10 mục tiêu năm 2008 đề ra nhằm xây dựng đô thị Ngọc Lặc phát triển vững mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội - quốc phòng- an ninh toàn miền Tây Thanh Hoá [48].

Mục tiêu và nhiệm vụ ấy, đòi hỏi các cấp uỷ, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, đảng viên trong huyện một trách nhiệm nặng nề, một năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu mới, trước hết là năng lực lãnh đạo của Huyện uỷ Ngọc Lặc đối với các lĩnh vực đời sống xã hội phải được nâng lên, trong đó lãnh đạo kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm. Vai trò và đặc điểm chủ yếu về kinh tế của huyện Chủ nghĩa Mác- Lênin đã xem xét một cách khoa học và khẳng định vai trò to lớn của kinh tế đối với chính trị và đối với sự phát triển một chế độ xã hội, một quốc gia, dân tộc trong mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế với chính trị. Sau khi giành thắng lợi trong cách mạng XHCN Tháng Mười vĩ đại, trong cuộc nội chiến và chống lại sự can thiệp của các nước đế quốc, chính quyền Xô-viết bắt tay vào lãnh đạo, tổ chức xây dựng đất nước, V.Lênin đã chỉ rõ: "Hoặc là tất cả những thành tựu của chính quyền Xô-viết sẽ tiêu tan mất, hoặc là phải làm cho những thành tựu ấy đứng vững trên một cơ sở kinh tế" [34, tr. Trung thành và thực hiện lời chỉ dẫn của Người, Đảng Cộng sản (b) Nga, đứng đầu là V.Lênin đã tập trung trí tuệ và sức lực xây dựng chính sách kinh tế mới (NEP) và tổ chức thực hiện đạt thành tựu to lớn, đất nước phát triển, chính quyền Xô-viết đứng vững và vượt qua biết bao khó khăn, thử thách giành thắng lợi ngày càng to lớn hơn.Lênin còn chỉ rõ: "Chính trị chủ yếu của chúng ta lúc này là xây dựng Nhà nước về mặt kinh tế, để tích góp được nhiều lúa mì hơn, để sản xuất được nhiều than hơn, để sử dụng những lúa mì và than đó hợp lý hơn, sao cho không có người đói nữa" [36, tr.

11 Quan hệ biện chứng giữa kinh tế với chính trị được thể hiện sâu sắc trong luận điểm của V.Lênin: "Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế". "Chính trị không thể không chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế" [35, tr. Nó tác động trực tiếp nhất, mạnh mẽ nhất đến sự phát triển kinh tế. Song Người còn nhấn mạnh: "Công tác kinh tế phải là sự nghiệp chung của tất cả mọi người.

Đối với chúng ta, đó là hoạt động chính trị có ý nghĩa nhất" [35, tr. Khi giành được chính quyền và thắng lợi trong kháng chiến chống thực dân Pháp và nhất là sau khi chiến thắng đế quốc Mỹ xâm lược, lãnh đạo cả nước xây dựng CNXH, Đảng ta đã nhận thức sâu sắc hơn vai trò của kinh tế đối với sự phát triển đất nước, củng cố và giữ vững thành quả chính trị trong điều kiện mới và đã tập trung lãnh đạo kinh tế đạt thành tựu to lớn, đưa nước ta vượt qua thách thức quyết liệt, khó khăn chưa từng có. Nếu không có thành tựu kinh tế, nhất là trong sản xuất nông nghiệp trong những năm trước đổi mới (1986) thì nước ta khó đứng vững và vượt qua khủng hoảng của những năm trước đây. Nếu như vậy, thì không hiểu đất nước ta, dân ta hiện nay ra sao.

Thực tế ấy, và thực tế kinh tế nước ta trong hơn 20 năm qua đã chứng minh và khẳng định vai trò to lớn của kinh tế trong điều kiện hiện nay. Nhận thức sâu sắc điều đó, Đảng ta khẳng định, cùng với xây dựng Đảng là nhiệm vụ trọng tâm thì phát triển kinh tế là nhiệm vụ then chốt, phát triển văn hoá, nền tảng tinh thần của xã hội, và đã tập trung lãnh đạo phát triển kinh tế. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò to lớn của kinh tế đối với sự phát triển của đất nước và đối với việc bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, thể hiện ở sự phát triển của đất nước, ở cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc của nhân dân; nếu giành được độc lập nhưng dân vẫn không no, không hạnh phúc thì đó là điều vô nghĩa. Người viết: "Nước độc lập mà dân không hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì" [43, tr.

12 Những quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nguyên giá trị và có ý nghĩa lớn đối với nước ta hiện nay và đối với từng địa phương trong cả nước. Huyện Ngọc Lặc là một huyện thuộc khu vực miền núi của tỉnh Thanh Hoá, có vị trí, vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của tỉnh, góp phần vào sự phát triển toàn diện đất nước. Sự phát triển toàn diện của huyện phụ thuộc và được quyết định bởi sự phát triển kinh tế của huyện.