Báo Cáo Nghiên Cứu Khoa Học: Giải Pháp Phát Triển Quan Hệ Thương Mại Giữa Việt Nam Với Một Số Nước Châu Phi Đến Năm 2010

Tóm tắt nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ mã số 2002-78-002 mang tên "Giải pháp phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam với một số nước châu Phi" do Bộ Thương mại chủ quản và Ban chủ nhiệm thuộc Vụ Châu Phi – Tây Nam Á (Chủ nhiệm: Nguyễn Đức Thương, Thư ký: Hoàng Đức Nhuận) thực hiện, được hoàn thành vào tháng 9 năm 2003. Công trình tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Làm thế nào để khai phóng tiềm năng, khắc phục các rào cản địa lý – thể chế và đẩy mạnh quan hệ thương mại hai chiều giữa Việt Nam và các quốc gia châu Phi trong giai đoạn 2001–2010?

Về phương pháp luận, đề tài ứng dụng phương pháp tiếp cận liên ngành, kết hợp phân tích thống kê định lượng chuỗi dữ liệu ngoại thương giai đoạn 1991–2001 (nguồn WTO, World Bank, Tổng cục Hải quan) với phân tích định tính thể chế và khảo sát chuyên gia. Phạm vi nghiên cứu thu hẹp vào 7 thị trường trọng điểm đại diện cho ba khu vực địa kinh tế: Ai Cập, Maroc (Bắc Phi); Nigeria, Senegal, Côte d'Ivoire (Tây Phi); Nam Phi, Tanzania (Đông Nam Phi).

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù Việt Nam và các quốc gia châu Phi có nền tảng chính trị – ngoại giao truyền thống rất tốt đẹp, quy mô thương mại song phương vẫn ở mức cực kỳ khiêm tốn (năm 2001, xuất khẩu sang châu Phi chỉ chiếm 1,16% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam). Các rào cản cốt lõi bao gồm: thiếu hụt thông tin thị trường, chi phí logistics cao, mạng lưới ngân hàng thanh toán hạn chế và sự phụ thuộc quá mức vào các kênh thương mại trung gian. Nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ ở cả hai cấp độ vĩ mô (chính sách nhà nước, khung pháp lý, thiết lập thương vụ) và vi mô (chiến lược xúc tiến, quản trị rủi ro thanh toán, thành lập kho ngoại quan) nhằm tạo bước đột phá cho ngoại thương Việt Nam sang lục địa đen đến năm 2010.

Bối cảnh và tầm quan trọng

Thực trạng khoảng trống tri thức (Research Gap)

Đầu thập niên 2000, nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn tăng tốc hội nhập quốc tế theo tinh thần Đại hội Đảng lần thứ IX. Chiến lược phát triển xuất nhập khẩu 2001–2010 đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa, đa phương hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Tuy nhiên, tại thời điểm năm 2002–2003, tư liệu học thuật và các công trình nghiên cứu kinh tế – thương mại bài bản về thị trường châu Phi tại Việt Nam gần như là một "khoảng trống". Các nguồn thông tin chủ yếu dừng lại ở các bài báo thời sự rời rạc hoặc báo cáo hành chính định kỳ của cơ quan đại diện ngoại giao, thiếu vắng các khung phân tích kinh tế lượng và đánh giá thể chế thương mại chuyên sâu.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                      KHOẢNG TRỐNG VÀ YÊU CẦU NGHIÊN CỨU                     |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  [Thực trạng 1991-2001]           [Chiến lược 2001-2010]                    |
|  - Thiếu tài liệu khoa học         - Đa dạng hóa thị trường XNK              |
|  - Phụ thuộc trung gian            - Khai phá thị trường mới                 |
|  - Kim ngạch < 1.2% tổng XK        - Tận dụng cơ hội từ AU / NEPAD           |
+-----------------------------------------------------------------------------+
+-----------------------------------------------------------------------------+
|             ĐỀ TÀI CẤP BỘ: BỘ THƯƠNG MẠI (MÃ SỐ: 2002-78-002)               |
|      Xây dựng cơ sở khoa học & giải pháp phát triển thương mại VN - Châu Phi |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Tính thời sự và bối cảnh chuyển dịch địa kinh tế

Lục địa châu Phi (diện tích 30 triệu km², dân số trên 814 triệu người năm 2001 với 54 quốc gia độc lập) đang chứng kiến những chuyển biến sâu sắc. Sau nhiều thập kỷ khủng hoảng và xung đột thời kỳ hậu thuộc địa, từ giữa thập niên 90, châu lục này ghi nhận sự phục hồi kinh tế rõ nét với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 4–5%/năm (1996–2000). Các sáng kiến hội nhập khu vực như thành lập Liên minh châu Phi (AU) năm 2000 thay thế OAU, sự ra đời của Chương trình Đối tác mới vì sự phát triển châu Phi (NEPAD) năm 2001, cùng các khối kinh tế khu vực (ECOWAS, SADC, COMESA, UMA) đã tạo ra một thị trường thống nhất đầy tiềm năng.

Ý nghĩa và tác động tiềm năng

Châu Phi sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản khổng lồ (chiếm 90% kim cương, 87% cobalt, 67% vàng, trên 70% photphat toàn cầu) nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng hàng tiêu dùng, lương thực, thực phẩm và máy móc nông – công nghiệp nhẹ — vốn là những mặt hàng thế mạnh vượt trội của Việt Nam. Do đó, việc nghiên cứu toàn diện thị trường này không chỉ mang ý nghĩa bổ sung lý luận về kinh tế đối ngoại mà còn trực tiếp phục vụ công tác xây dựng chính sách thương mại cấp quốc gia, mở đường cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập hiệu quả vào thị trường tiềm năng này.

Methodology và approach

Đề tài được thiết kế theo định hướng nghiên cứu chính sách ứng dụng (Applied Policy Research), kết hợp đa phương pháp nhằm đảm bảo tính chuẩn xác, khách quan và giá trị ứng dụng thực tiễn cao.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                    QUY TRÌNH & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU                        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  1. THU THẬP DỮ LIỆU ĐA TẦNG                                                |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  2. PHÂN TÍCH & ĐÁNH GIÁ CHUYÊN SÂU                                         |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  3. THẨM ĐỊNH & TỔNG HỢP GIẢI PHÁP                                          |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế nghiên cứu và phân tầng phạm vi (Research Design)

Nhóm nghiên cứu xây dựng cấu trúc tiếp cận theo mô hình "Từ tổng thể lục địa đến thị trường trọng điểm":

  • Cấp độ toàn vùng: Phân tích tổng quan điều kiện địa lý, xã hội, lịch sử chính trị, các liên kết kinh tế đa phương và cấu trúc ngoại thương của 54 quốc gia châu Phi.
  • Cấp độ thị trường đại diện (Case Study Approach): Lựa chọn nghiên cứu điển cứu tại 7 quốc gia đại diện tiêu biểu cho 3 khu vực địa kinh tế:
    • Bắc Phi: Ai Cập, Maroc (đại diện cho khối kinh tế Địa Trung Hải - Arập).
    • Tây Phi: Nigeria, Senegal, Côte d'Ivoire (đại diện cho khối ECOWAS/UEMOA nói tiếng Anh và tiếng Pháp).
    • Đông Nam Phi: Cộng hòa Nam Phi, Tanzania (đại diện cho khối SADC/COMESA).
  • Lĩnh vực khảo sát: Bao quát toàn diện 4 trụ cột: Thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, hợp tác đầu tư và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Kỹ thuật thu thập và xử lý dữ liệu

  1. Dữ liệu thứ cấp định lượng: Nhóm tác giả khai thác hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian 10 năm (1991–2001) từ các tổ chức quốc tế uy tín:
    • Cơ sở dữ liệu thương mại của WTO và UNCTAD về cơ cấu xuất nhập khẩu toàn cầu.
    • Báo cáo kinh tế của World Bank, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Phát triển Châu Phi (AfDB).
    • Số liệu thống kê hải quan song phương từ Cục Kinh tế Đối ngoại Maroc, Ngân hàng Trung ương Ai Cập, Hải quan Pháp, Cục Thống kê Liên bang Đức, Tổng cục Thống kê và Tổng cục Hải quan Việt Nam.
  2. Kỹ thuật phân tích:
    • Phân tích so sánh (Comparative Analysis): So sánh tốc độ tăng trưởng ngoại thương nội khối châu Phi với thương mại toàn cầu; so sánh tương quan thị phần của các đối tác lớn (Mỹ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN).
    • Phân tích ma trận thể chế: Bóc tách các cam kết giảm thuế trong WTO, các hiệp ước thương mại ưu đãi (Lomé/Cotonou, MEDA, AGOA), hệ thống thuế quan hài hòa (HS) và mức thuế suất áp dụng (MFN vs. Non-MFN).
  3. Độ tin cậy và giá trị khoa học (Validity & Reliability): Kết quả nghiên cứu được đối chiếu (triangulation) trực tiếp với kinh nghiệm thực tiễn thông qua việc tham vấn ý kiến chuyên gia từ các đơn vị chuyên môn đầu ngành: Vụ Châu Phi – Tây Nam Á, Vụ Xuất nhập khẩu, Viện Nghiên cứu Thương mại, Trung tâm Thông tin Thương mại và các Thương vụ Việt Nam phụ trách địa bàn.

Phát hiện chính

Qua quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 1991–2001, đề tài đã rút ra 4 phát hiện lớn mang tính cốt lõi:

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                     BỐN PHÁT HIỆN CỐT LÕI CỦA NGHIÊN CỨU                     |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  1. NGHỊCH LÝ QUY MÔ THƯƠNG MẠI                                             |
|     - XK sang Châu Phi 2001: 174,9 tr. USD (1,16% tổng XK Việt Nam)         |
|     - NK từ Châu Phi 2001: 43,2 tr. USD (0,27% tổng NK Việt Nam)            |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  2. HIỆN TƯỢNG TẠM NHẬP TÁI XUẤT QUA TRUNG GIAN                             |
|     - Điển hình Ai Cập: 21 / 28,6 triệu USD kim ngạch XK là tạm nhập tái XK  |
|     - Phụ thuộc trung gian tài chính & logistics (thương nhân Liban, EU)    |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  3. RÀO CẢN THỂ CHẾ VÀ THUẾ QUAN BỔ SUNG                                    |
|     - Chưa có MFN: Hàng Việt Nam chịu thêm thuế bổ sung ≥ 25% (Ai Cập)      |
|     - Thuế gộp bảo hộ nông sản rất cao (Maroc ~50%)                         |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  4. CƠ CẤU HÀNG HÓA CÓ TÍNH CHẤT BỔ TRỢ CAO                                 |
|     - Việt Nam xuất: Gạo, tiêu, dệt may, giày dép, cơ kim khí, điện tử      |
|     - Việt Nam nhập: Bông sợi, điều thô, gỗ tròn, photphat, khoáng sản      |
+-----------------------------------------------------------------------------+

1. Nghịch lý giữa quan hệ chính trị nồng ấm và quy mô thương mại sơ khai

Nghiên cứu chỉ ra độ trễ rất lớn giữa quan hệ ngoại giao truyền thống và kết quả hợp tác kinh tế:

  • Năm 2001, tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang 54 nước châu Phi đạt 174,9 triệu USD, chỉ chiếm 1,16% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia và tương đương 0,13% tổng giá trị nhập khẩu của châu lục này.
  • Nhập khẩu của Việt Nam từ châu Phi chỉ đạt 43,2 triệu USD, chiếm 0,27% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam và vỏn vẹn 0,03% thị phần xuất khẩu của châu Phi.
  • Cán cân thương mại luôn nghiêng về phía Việt Nam xuất siêu, tuy nhiên kim ngạch phân bổ thiếu bền vững và biến động mạnh theo từng năm.

2. Hiện tượng "Tạm nhập tái xuất" và phụ thuộc kênh trung gian

Một phát hiện thực tế có giá trị đặc biệt là tỷ trọng lớn hàng hóa Việt Nam xuất sang châu Phi không đi thẳng vào kênh tiêu dùng nội địa mà thông qua hình thức tạm nhập tái xuất tại các khu thương mại tự do (Free Zones):

  • Tại Ai Cập (năm 2001), trong tổng số 28,6 triệu USD kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, xuất khẩu trực tiếp chỉ đạt 7,6 triệu USD; có tới 21 triệu USD (chiếm 73,4%) là hàng tạm nhập tái xuất sang các nước thứ ba ở Tây Phi (bao gồm toàn bộ 14,7 triệu USD kim ngạch xuất khẩu gạo).
  • Các chuỗi cung ứng này chủ yếu do các thương nhân trung gian điều phối (đặc biệt là mạng lưới thương nhân người Liban tại Tây Phi và các tập đoàn phân phối châu Âu), khiến doanh nghiệp Việt Nam mất quyền kiểm soát thương hiệu và chịu biên lợi nhuận thấp.

3. Rào cản bất lợi về thuế quan và thể chế thanh toán

  • Thiếu hụt quy chế tối huệ quốc (MFN): Tại thời điểm nghiên cứu, một số thị trường như Ai Cập dù đã ký Hiệp định Thương mại nhưng chưa áp dụng MFN cho Việt Nam, dẫn đến việc hàng hóa Việt Nam bị áp thêm khoản thuế nhập khẩu bổ sung (Additional Duty) không dưới 25%, làm suy giảm nghiêm trọng năng lực cạnh tranh trước hàng hóa từ Trung Quốc hay Thái Lan.
  • Rào cản thuế gộp cao: Tại Maroc, mức thuế nhập khẩu trung bình lên tới 35%, cá biệt thuế đánh vào nông sản - thực phẩm gộp các loại phụ phí lên tới trên 50%.
  • Rủi ro tín dụng thương mại: Doanh nghiệp châu Phi chủ yếu là tư nhân vừa và nhỏ, khan hiếm ngoại tệ, ít chấp nhận mở L/C không hủy ngang mà đòi hỏi phương thức trả chậm (D/A, D/P, T/T), gây rủi ro nợ xấu rất cao cho doanh nghiệp Việt Nam.

4. Cơ cấu hàng hóa có tính chất tương hỗ tự nhiên

Nghiên cứu khẳng định cơ cấu xuất nhập khẩu giữa hai bên không cạnh tranh trực diện mà mang tính bổ sung lý tưởng:

  • Việt Nam có lợi thế xuất khẩu: Gạo, hạt tiêu (chiếm lĩnh thị phần lớn tại Ai Cập), cà phê, thủy sản, hàng dệt may, giày dép, sản phẩm nhựa, đồ gỗ gia dụng, dây cáp điện và linh kiện điện tử.
  • Châu Phi có lợi thế cung ứng đầu vào: Bông sợi nguyên liệu cho ngành dệt, hạt điều thô cho ngành chế biến xuất khẩu, gỗ nguyên liệu, sắt thép phế liệu và các loại quặng khoáng sản quý.

Đóng góp khoa học

Trụ cột đóng góp Nội dung chi tiết
Đóng góp lý luận (Theoretical) • Hệ thống hóa mô hình 4 cấp độ hội nhập kinh tế khu vực áp dụng riêng cho châu lục đang phát triển (Khu vực mậu dịch tự do $\rightarrow$ Liên minh quan thuế $\rightarrow$ Khối thị trường chung $\rightarrow$ Liên minh kinh tế).
• Làm sáng tỏ lý thuyết phân tầng địa bàn trọng điểm làm "bàn đạp trung chuyển" (Hub-and-Spoke Model) trong ngoại thương liên lục địa.
Đổi mới phương pháp luận (Methodological) • Tiên phong xây dựng bộ khung chỉ tiêu phân tích thị trường kết hợp giữa thể chế địa phương, biểu thuế HS và tập quán tín dụng thương mại đặc thù tại châu Phi.
• Tiếp cận phân tích chuỗi giá trị trung gian (Free Zones & Re-export networks).
Ứng dụng thực tiễn (Practical) • Cung cấp cẩm nang tra cứu thị trường chi tiết đầu tiên cho doanh nghiệp Việt Nam về quy định hải quan, thủ tục nhập khẩu và danh mục mặt hàng tiềm năng tại Ai Cập, Maroc và các nước Tây - Nam Phi.
Hàm ý chính sách (Policy) • Kiến nghị lộ trình đàm phán hiệp định MFN, hiệp định tránh đánh thuế hai lần, bảo hộ đầu tư song phương.
• Đề xuất mở rộng mạng lưới Thương vụ Việt Nam tại các địa bàn chiến lược (Nam Phi, Ai Cập, Nigeria, Maroc).

Đối tượng quan tâm

Báo cáo nghiên cứu khoa học mang lại giá trị thực chứng và định hướng chiến lược sâu sắc cho nhiều nhóm đối tượng:

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                      CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                           |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  [Cơ quan Quản lý & Hoạch định Chính sách]                                  |
|  - Bộ Thương mại / Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Ngân hàng Nhà nước        |
|  - Giá trị: Cơ sở đàm phán Hiệp định song phương, thiết lập Thương vụ        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  [Cộng đồng Doanh nghiệp Xuất Nhập Khẩu]                                    |
|  - Doanh nghiệp lúa gạo, tiêu, điều, dệt may, logistics, vật liệu xây dựng  |
|  - Giá trị: Nhận diện kênh phân phối, quản trị rủi ro thanh toán L/C        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|  [Viện Nghiên cứu & Giới Học thuật]                                         |
|  - Giảng viên, nhà nghiên cứu kinh tế quốc tế, thương mại đối ngoại        |
|  - Giá trị: Nguồn tư liệu gốc, dữ liệu chuỗi 1991-2001, phương pháp luận    |
+-----------------------------------------------------------------------------+
  1. Nhà hoạch định chính sách (Bộ Thương mại, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính):
    • Sử dụng các luận cứ thực tiễn để xây dựng chương trình hành động quốc gia thúc đẩy quan hệ kinh tế Việt Nam - Châu Phi; chuẩn bị nội dung đàm phán các kỳ họp Ủy ban Hỗn hợp liên Chính phủ.
    • Định hướng phân bổ ngân sách xúc tiến thương mại quốc gia và kế hoạch thành lập các cơ quan đại diện Thương vụ mới.
  2. Cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam:
    • Các doanh nghiệp ngành nông sản (gạo, tiêu, cà phê), thủy sản, dệt may, da giày, cơ khí điện máy nắm bắt được thị hiếu, quy chuẩn chất lượng của từng phân khúc thị trường (từ bình dân đến cao cấp).
    • Trang bị giải pháp phòng ngừa rủi ro tài chính, lựa chọn phương thức thanh toán an toàn và lộ trình tận dụng các kho ngoại quan tại Bắc Phi để tái xuất.
  3. Giới học thuật và các nhà nghiên cứu kinh tế đối ngoại:
    • Tài liệu tham khảo nền tảng về kinh tế châu Phi, cung cấp bộ dữ liệu lịch sử chuẩn xác giai đoạn 1991–2001 phục vụ các nghiên cứu so sánh dài hạn về chuyển dịch thương mại Nam – Nam (South-South Trade).

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện mang tính đột phá nhất của đề tài là gì?

Phát hiện mang tính đột phá là hiện tượng xuất khẩu qua hình thức tạm nhập tái xuất tại các khu ngoại quan (Free Zones). Đề tài chỉ ra rằng phần lớn hàng hóa Việt Nam (đặc biệt là lúa gạo sang Ai Cập chiếm tới 73% kim ngạch) không tiêu thụ nội địa mà được tái phân phối sang các quốc gia Tây Phi thông qua mạng lưới thương nhân trung gian quốc tế. Điều này khẳng định vai trò của các quốc gia Bắc Phi như những "cửa ngõ logistics" chiến lược.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Đề tài tiên phong kết hợp phương pháp phân tích kinh tế vĩ mô toàn lục địa với phương pháp điển cứu 7 quốc gia đại diện (Case Study Selection) dựa trên sự phân hóa ngôn ngữ (tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Arập) và liên kết khối kinh tế (UMA, ECOWAS, SADC, COMESA). Cách tiếp cận này giúp bao quát được bức tranh đa dạng của 54 quốc gia mà không bị dàn trải.

3. Kết quả nghiên cứu về 7 quốc gia có thể tổng quát hóa cho toàn bộ 54 nước châu Phi không?

Hoàn toàn có thể tổng quát hóa ở mức độ chiến lược. 7 quốc gia được lựa chọn (Ai Cập, Maroc, Nigeria, Senegal, Côte d'Ivoire, Nam Phi, Tanzania) đều là các nền kinh tế đầu tàu, nắm giữ cảng biển huyết mạch và chi phối các liên minh thuế quan khu vực. Xu hướng chính sách tại các nước này đại diện cho quy chuẩn chung của toàn bộ tiểu vùng tương ứng.

4. Các bước nghiên cứu tiếp nối (Next Steps) được khuyến nghị là gì?

Nghiên cứu gợi mở các hướng tiếp theo:

  • Đánh giá tác động định lượng khi các thỏa thuận thương mại tự do khu vực tại châu Phi có hiệu lực hoàn toàn.
  • Nghiên cứu cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong việc xây dựng trung tâm phân phối và kho hàng ngoại quan của Việt Nam tại Nam Phi hoặc Ai Cập.
  • Nghiên cứu mô hình hợp tác nông nghiệp 3 bên (Việt Nam - Tổ chức quốc tế/Nước tài trợ - Nước tiếp nhận châu Phi).

5. Doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý điều gì nhất khi giao dịch với đối tác châu Phi?

Doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng khâu thẩm tra năng lực đối tác và phương thức thanh toán. Hạn chế tối đa hình thức bán hàng trả chậm không có bảo lãnh ngân hàng; ưu tiên áp dụng L/C xác nhận mở tại các ngân hàng quốc tế uy tín hoặc liên kết với các doanh nhân Việt kiều/đại diện Thương vụ sở tại để giám sát giao nhận hàng hóa.

Kết luận

Đề tài nghiên cứu khoa học "Giải pháp phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam với một số nước châu Phi" (Mã số: 2002-78-002) là một công trình học thuật và thực tiễn mang tính tiên phong của Bộ Thương mại. Bằng việc phân tích sâu sắc thực trạng giai đoạn 1991–2001 và nhận diện chính xác các nút thắt thể chế, logistics và thanh toán, công trình đã xác lập cơ sở khoa học vững chắc cho chiến lược ngoại thương của Việt Nam hướng tới thị trường châu Phi đến năm 2010.

Để hiện thực hóa tiềm năng to lớn này, việc triển khai đồng bộ các giải pháp mở rộng mạng lưới Thương vụ, ký kết bổ sung các hiệp định MFN/bảo hộ đầu tư, và chủ động xây dựng chuỗi logistics trực tiếp sẽ là chìa khóa then chốt giúp hàng hóa Việt Nam khẳng định vị thế vững chắc tại thị trường 800 triệu dân đầy tiềm năng.