Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Giảng viên và đội ngũ giảng viên 1. Giảng viên Theo Luật Giáo dục được Quốc hội thông qua ngày 01/07/2010 thì “Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác.
Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp gọi là giáo viên. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục Đại học, trường cao đẳng nghề gọi là giảng viên”. Đội ngũ giảng viên Theo từ điển tiếng Việt thông dụng (Nguyễn Như Ý, 2009): “Đội ngũ là tập hợp một số đông người cùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, hợp thành lực lượng hoạt động trong một hệ thống, tổ chức”. Qua đó ta có thể hiểu đội ngũ của một tổ chức cũng chính là nguồn nhân lực của tổ chức đó.
Đó là những người có chung mục đích, lợi ích và ràng buộc với nhau bằng trách nhiệm pháp lý. Đó là sự gắn kết những cá thể với nhau, hoạt động qua sự phân công, hợp tác lao động. Đội ngũ của trường học bao gồm: Cán bộ QL các cấp trong trường học, nhà giáo (giảng viên, giáo viên), nhân viên phục vụ các hoạt động giáo dục trong trường học. Đội ngũ giảng viên: là tập hợp các nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng.
Đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên 1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Theo “Đào tạo nguồn nhân lực” của Business Edge thì đào tạo là một quy trình có hoạch định và có tổ chức nhằm tăng kết quả thực hiện công việc của nhân viên thông qua việc cung cấp cho họ kỹ năng và kiến thức mới. download by : skknchat@gmail.com 6 Theo tài liệu về Quản lý và Phát triển nguồn nhân lực của Trung tâm Nâng cao năng lực cộng đồng, nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực ở 1 tổ chức được hiểu gồm: + Việc học tập của tổ chức và mỗi cá nhân: phát triển tổ chức thành “tổ chức cầu thị”; tạo cơ hội học tập cho nhân viên để phát huy năng lực của họ, tạo cơ hội phát triển nghề nghiệp và khả năng giải quyết công việc. + Phát triển năng lực quản lý: tạo những cơ hội học tập và phát triển nhằm nâng cao năng lực cho các cán bộ quản lý để họ đóng góp hiệu quả vào mục tiêu của cơ quan.
+ Quản lý phát triển nghề: lập kế hoạch và thực hiện việc phát triển nghề nghiệp cho nhân viên có tiềm năng. + Giáo trình Quản trị nhân lực của trường ĐH Kinh tế Quốc dân lại đưa ra một khái niệm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực khác tổng quát hơn. Theo đó, nội dung phát triển nguồn nhân lực bao gồm 3 loại hoạt động là giáo dục, đào tạo và phát triển. + Giáo dục: được hiểu là các hoạt động học tập để chuẩn bị cho con người bước vào một nghề nghiệp hoặc chuyển sang một nghề mới, thích hợp hơn trong tương lai.
+ Đào tạo: được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nằm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn. + Phát triển: là sự thay đổi: (1) Tăng lên về số lượng; (2) Thay đổi theo hướng nâng cao về chất lượng; (3) Thay đổi cơ cấu về thành phần theo hướng phù hợp với yêu cầu của thực tiễn. Với ý nghĩa đó, phát triển đội ngũ giảng viên cung có thể được hiểu là hoạt động (tác động) nhằm làm cho đội ngũ giảng viên được tăng lên về số lượng, nâng cao về chất lượng và có một cơ cấu đảm bảo đáp ứng tốt cho sự biến đổi không ngừng của thực tiễn.
download by : skknchat@gmail.com 7 Như vậy, bản chất của đào tạo và phát triển đều là những hoạt động học tập giúp nâng cao trình độ của người lao động. Tuy nhiên, giữa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực có những điểm khác biệt sau: Bảng 1. Phân biệt đào tạo và phát triển Đào tạo Phát triển 1. Tập trung Công việc hiện tại Công việc tương lai 2.
Phạm vi Cá nhân Cá nhân và Tổ chức 3. Thời gian Ngắn hạn Dài hạn Khắc phục sự thiếu hụt về kiến 4. Mục đích Chuẩn bị cho tương lai thức và kỹ năng hiện tại 1. Đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên Để xác định khái niệm đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên, tác giả sử dụng khái niệm đào tạo và phát triển của giáo trình Quản trị nhân lực - NEU.
Trên cơ sở đó, khái niệm đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên được hiểu như sau: “Đào tạo đội ngũ giảng viên là các hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người giảng viên, làm cho người giảng viên nắm vững hơn công việc của mình, từ đó có thể thực hiện hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của người giảng viên”. “Phát triển đội ngũ giảng viên là các hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người giảng viên, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của nhà trường”. Trong khái niệm trên, công việc không được hiểu một cách khái quát là công việc giảng dạy hay NCKH. Công việc ở đây được hiểu rất cụ thể là tất cả những nhiệm vụ được thực hiện bởi 1 người giảng viên.
Chỉ cần 1 trong số những nhiệm vụ này thay đổi tức là đã có sự thay đổi trong công việc hay phát sinh công việc mới. Với giảng viên, công việc mới có thể hình thành bởi download by : skknchat@gmail.com 8 sự thay đổi yêu cầu đối với lĩnh vực chuyên môn đang giảng dạy, sự thay đổi chính lĩnh vực chuyên môn mình đảm nhiệm hay việc kiêm nhiệm quản lý… Sự khác biệt trong 2 khái niệm đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên chính là sự khác biệt trong 2 khái niệm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Về bản chất, 2 khái niệm này đều đề cập tới những hoạt động học tập và sự khác biệt lớn nhất giữa chúng chỉ là mục tiêu của việc thực hiện hoạt động học tập đó. Vai trò, ý nghĩa của đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên 1.
Vai trò của đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên Về thực chất, đào tạo là một trong những hoạt quan trọng, quyết định của phát triển đội ngũ giảng viên. Với ý nghĩa đó, trong luận văn này chúng tôi quan niệm đào tạo và phát triển như hai mặt của vấn đề phát triển đội ngũ giảng viên nên thường dùng “đào tạo và phát triển”. Đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên là một trong những biện pháp tích cực tăng khả năng thích ứng của nhà trường trước sự thay đổi của môi trường. Đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên cung cấp cho nhà trường nguồn vốn nhân sự chất lượng cao góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh.
Đào tạo được coi là một vũ khí chiến lược của nhà trường nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trước các đối thủ. Góp phần thực hiện tốt chiến lược chung về nhân sự của một trường đại học hoặc trường cao đẳng và cao hơn là thực hiện chiến lược chung về nhân sự giảng dạy của một quốc gia. Ngày nay đào tạo được coi như một khoản đầu tư vào nguồn vốn nhân lực của tổ chức. Các nghiên cứu cho thấy hiệu quả của những nhân viên mới được đào tạo ngang bằng với những nhân viên có kinh nghiệm.
Đồng thời đào tạo tạo ra một nguồn năng lực hiện tại và tương lai cho tổ chức. Ngày càng có nhiều bằng chứng kinh tế chứng tỏ rằng việc đầu tư cho đào tạo gắn liền với khả năng sinh lợi lâu dài và bền vững cho tổ chức download by : skknchat@gmail. Ý nghĩa của đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên Đào tạo để phát triển đội ngũ giảng viên là điều kiện cho sự tồn tại và phát triển của mỗi nhà trường. Trước đây các nhà trường không mấy chú trọng đến chất lượng giảng viên mà chỉ quan tâm đổi mới trang thiết bị dạy và học, đặc biệt là việc xây ngôi trƣờng dẫn đến hoạt động giáo dục và đào tạo kém hiệu quả.
Ngày nay, họ nhận ra rằng hoạt động của nhà trường sẽ không có hiệu quả nếu như đội ngũ giảng viên không được đầu tư phát triển. Do đó, nhà trường muốn tồn tại và phát triển thì phải đầu tư vào đội ngũ giảng viên. Hơn nữa đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên góp phần thực hiện mục tiêu: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài” của Đảng và Nhà nước ta. Yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên Trường Cao đẳng 1.
Yêu cầu về số lượng Số lượng giảng viên là biểu thị về mặt định lượng của đội ngũ này, nó phản ánh qui mô của đội ngũ giảng viên tương xứng với qui mô của một nhà trường. Số lượng giảng viên của mỗi trường đại học, cao đẳng phụ thuộc vào qui mô phát triển nhà trường, nhu cầu đào tạo và một số yếu tố như chỉ tiêu biên chế, chế độ chính sách đối với giảng viên. Yêu cầu về số lượng giảng viên của các trường ĐH, CĐ được xác định với từng khối ngành đào tạo theo quyết định số 37/2013/QĐ-TTg ngày 26/06/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng giai đoạn 2006-2020: “Đến năm 2020 đạt bình quân từ 17 đến 26 sinh viên đại học và cao đẳng/1 giảng viên”. Như vậy, số lượng giảng viên cần có = Tổng số SV/Tỷ lệ qui chuẩn.
Yêu cầu về trình độ chuyên môn (quyết định về chất lượng giảng viên) - Yêu cầu về trình độ chuyên môn của ĐNGV, theo mục tiêu “Quy hoạch mạng lưới các trường ĐH, CĐ giai đoạn 2006 – 2020 được Thủ tướng download by : skknchat@gmail.com 10 Chính phủ phê duyệt trong quyết định số 121/2007/QĐ-TTg ngày 27/07/2007 thì: “Đến năm 2020 có trên 90% giảng viên đại học và trên 70% giảng viên cao đẳng có trình độ thạc sĩ trở lên; có trên 75% giảng viên đại học và ít nhất 20% giảng viên cao đẳng có trình độ tiến sĩ”.