Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững doanh nghiệp giao nhận XNK

Luận văn phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp giao nhận XNK, gồm mô hình nghiên cứu và hàm ý quản trị.

• Tác giả: Huỳnh Minh Thuận
• Người hướng dẫn: Ts. Triệu Hồng Cẩm
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của phát triển bền vững doanh nghiệp

Phát triển bền vững doanh nghiệp là quá trình tăng trưởng kinh tế lâu dài kết hợp với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu, các doanh nghiệp giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu cần áp dụng mô hình phát triển bền vững để duy trì tính cạnh tranh. Tầm quan trọng của phát triển bền vững đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ nằm ở khả năng tạo ra giá trị lâu dài, giảm rủi ro hoạt động và xây dựng uy tín trên thị trường. Luận văn tập trung vào việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững của các doanh nghiệp logistics tại Thành phố Hồ Chí Minh, một trung tâm giao dịch hàng hóa quan trọng của Việt Nam.

1.1. Định nghĩa phát triển bền vững trong lĩnh vực logistics

Phát triển bền vững trong lĩnh vực giao nhận hàng hóa bao gồm ba yếu tố chính: hiệu quả kinh tế, trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp logistics phải cân bằng giữa lợi nhuận kinh doanh, nâng cao chất lượng dịch vụ, và thực hiện các biện pháp bảo vệ sinh thái. Đây là nền tảng để các doanh nghiệp vừa và nhỏ xây dựng chiến lược phát triển dài hạn trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế.

1.2. Tầm quan trọng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu cần tập trung vào phát triển bền vững để cải thiện vị thế cạnh tranh. Phát triển bền vững giúp giảm chi phí vận hành, nâng cao hiệu suất lao động, và thu hút khách hàng có ý thức về môi trường. Khi áp dụng các nhân tố tích cực vào hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp sẽ tạo được lợi thế bền vững trên thị trường quốc tế.

II. Các nhân tố ảnh hưởng chính đến phát triển bền vững

Nghiên cứu đã xác định chín nhân tố chính ảnh hưởng đến phát triển bền vững của doanh nghiệp giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu tại Thành phố Hồ Chí Minh. Các nhân tố này bao gồm: nguồn nhân lực, khách hàng, xu hướng thị trường, chuỗi cung ứng, tiềm lực tài chính, chủ sở hữu, chất lượng dịch vụ, chính sách điều tiết và các yếu tố liên quan khác. Mỗi nhân tố đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chiến lược phát triển và quyết định thành công hay thất bại của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc phân tích các nhân tố này giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về môi trường kinh doanh và đưa ra quyết định quản trị hiệu quả.

2.1. Nhân tố nguồn nhân lực và chất lượng dịch vụ

Nguồn nhân lực là nền tảng cho phát triển bền vững của bất kỳ doanh nghiệp nào. Chất lượng dịch vụ trực tiếp phụ thuộc vào kỹ năng, kinh nghiệm và động lực làm việc của nhân viên. Doanh nghiệp giao nhận hàng hóa cần đầu tư vào đào tạo, phát triển kỹ năng và cải thiện điều kiện làm việc. Nhân lực chất lượng cao sẽ giúp doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tốt hơn, tăng sự hài lòng khách hàng, và tạo nên lợi thế cạnh tranh trong phát triển bền vững.

2.2. Nhân tố tài chính và chính sách điều tiết

Tiềm lực tài chính và chính sách điều tiết của Nhà nước là những nhân tố ngoại sinh quan trọng. Doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn, vì vậy chính sách tài chính hỗ trợ từ Nhà nước là cấp thiết. Chính sách điều tiết về hải quan, thuế, và môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí kinh doanh và khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp trong lĩnh vực giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu.

III. Tình hình phát triển doanh nghiệp logistics tại TP

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn nhất của Việt Nam với hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa. Doanh nghiệp giao nhận hàng hóa tại TP. Hồ Chí Minh đang phát triển nhanh chóng nhờ lợi thế về địa lý và hệ thống cảng biển, cảng hàng không. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn đối mặt với nhiều thách thức về phát triển bền vững, bao gồm thiếu vốn, cạnh tranh gay gắt, và áp lực từ các nhân tố môi trường. Nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng giúp xác định những cơ hội và thách thức cụ thể cho doanh nghiệp logistics trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế.

3.1. Cơ sở hạ tầng và thuận lợi kinh tế

TP. Hồ Chí Minh sở hữu cơ sở hạ tầng vượt trội với cảng Tân Cảng, cảng Sài Gòn và sân bay Tân Sơn Nhất. Những thuận lợi này tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp giao nhận hàng hóa phát triển. Chuỗi cung ứng được kết nối tốt, giảm chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng. Nhân tố cơ sở hạ tầng là yếu tố ngoại sinh quan trọng hỗ trợ phát triển bền vững của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành logistics.

3.2. Thách thức và cơ hội phát triển

Mặc dù có nhiều thuận lợi, doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực giao nhận hàng hóa vẫn phải đối mặt với cạnh tranh từ các doanh nghiệp lớn. Xu hướng thị trường ngày càng đòi hỏi chất lượng cao, chi phí thấp và bảo vệ môi trường tốt. Các nhân tố ảnh hưởng như khách hàng, chủ sở hữu và chính sách điều tiết tạo ra cơ hội để doanh nghiệp sáng tạo và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

IV. Hàm ý quản trị và kiến nghị cho phát triển bền vững

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các doanh nghiệp giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu cần xây dựng chiến lược quản trị toàn diện để phát triển bền vững. Các nhân tố chính cần được chú trọng bao gồm: đầu tư vào nguồn nhân lực, cải thiện chất lượng dịch vụ, xây dựng mối quan hệ khách hàng bền vững, tối ưu hóa chuỗi cung ứng, quản lý tài chính hiệu quả, và tuân thủ chính sách điều tiết của Nhà nước. Doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tham gia vào các chương trình hợp tác, chia sẻ thông tin về nhân tố ảnh hưởng, và học hỏi từ các doanh nghiệp thành công. Việc áp dụng công nghệ hiện đại và quản lý tài chính bài bản cũng là những biện pháp quan trọng để đạt được phát triển bền vững lâu dài.

4.1. Kiến nghị cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tập trung vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua đào tạo liên tục. Chất lượng dịch vụ phải được đặt lên hàng đầu để tăng sự hài lòng khách hàng. Đồng thời, cần tối ưu hóa chuỗi cung ứng và áp dụng công nghệ để giảm chi phí vận hành. Phát triển bền vững đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động quản lý các nhân tố ảnh hưởng và thích nghi với xu hướng thị trường ngày càng khắt khe.

4.2. Kiến nghị cho nhà nước và các cơ quan liên quan

Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện chính sách điều tiết để tạo môi trường kinh doanh công bằng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Cần cung cấp hỗ trợ tài chính, tạo điều kiện tiếp cận vốn và công nghệ. Nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông, logistics và thông tin liên lạc là ưu tiên. Các nhân tố này sẽ tạo nền tảng cho phát triển bền vững toàn diện của doanh nghiệp giao nhận hàng hóa trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại TP. Hồ Chí Minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Tổng quan về đề tài nghiên cứu - Chương 2 Cơ sở lý luận – Mô hình nghiên cứu - Chương 3 Phương pháp nghiên cứu - Chương 4 Phân tích kết quả nghiên cứu - Chương 5 Kết luận và hàm ý quản trị Footer Page 13 of 21. Header Page 14 of 21. 6 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN – MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương này sẽ đưa ra các khái niệm có liên quan đến đề tài nghiên cứu như doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu và phát triển bền vững và nguồn nhân lực. Tiếp đến sẽ tìm hiểu về mô hình nghiên cứu đề xuất và cơ sở xác lập các yếu tố môi trường cũng như thực trạng cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động của doanh nghiệp giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu.1 Cơ sở lý thuyết về phát triển bền vững của doanh nghiệp giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu quy mô vừa và nhỏ: - Định nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Quy mô Doanh nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Khu vực Số lao động Tổng Số lao động Tổng nguồn Số lao nguồn vốn vốn động I.

Nông, 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 lâm nghiệp xuống trở xuống người đến đồng đến người đến và thủy sản 200 người 100 tỷ đồng 300 người II. Công 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và xuống trở xuống người đến đồng đến người đến xây dựng 200 người 100 tỷ đồng 300 người III. Thương 10 người trở 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 mại và dịch xuống trở xuống người đến đồng đến 50 người đến vụ 50 người tỷ đồng 100 người Footer Page 14 of 21. Header Page 15 of 21.

7 (Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30 tháng 6 năm 2009, điều 3) - Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hoá theo thoả thuận với khách hàng để hưởng thù lao. Dịch vụ logistics được phiên âm theo tiếng Việt là dịch vụ lô-gi-stíc (Luật thương mại 2005, điều 233). Để thống nhất cách gọi tên về “Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu” và giới hạn phạm vi nghiên cứu thì Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu là thành phần của dịch vụ logistics, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này gồm các công việc: khai thuê hải quan; giao nhận hàng hóa tại cảng, sân bay; vận tải nội địa, doanh nghiệp có thể thực hiện từng công đoạn riêng lẻ, cũng có thể thực hiện tất cả ba công đoạn trên. - Phát triển bền vững là “sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của thế hệ tương lai”, theo khái niệm tại báo cáo Brundtland của Ủy ban môi trường và phát triển thế giới, 1987 - “Phát triển bền vững là khả năng doanh nghiệp giải quyết mối quan hệ bởi các yếu tố môi trường bên trong và môi trường bên ngoài tác động đến phát triển bền vững doanh nghiệp.”, theo Phan Văn Đàn, 2016 - “Nguồn nhân lực” hay nguồn lực con người bao gồm tất cả nhân viên có kinh nghiệm, thông minh, có kiến thức, có kỹ năng hay năng lực.

Để nguồn lực có giá trị thì phải hiếm, khó sao chép và không dễ thay thế, theo Fred R. David, Quản trị chiến lược khái luận và các tình huống, 2015, trang 110).2 Lược khảo các công trình nghiên cứu trước có liên quan (1) Phan Văn Đàn (2016), Các yếu tố tác động đến phát triển bền vững doanh nghiệp thủy sản Bạc Liêu: “phát triển bền vững các doanh nghiệp thủy sản là lĩnh vực sản xuất hàng hóa, có thương hiệu uy tín, có khả năng cạnh tranh cao trong hội nhập kinh tế quốc tế, trên cơ sở phát huy lợi thế của một ngành sản xuất – khai Footer Page 15 of 21. Header Page 16 of 21. 8 thác lợi thế của nghề nuôi trồng thủy sản và chế biến thủy sản, tạo sự phát triển đồng bộ, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bạc Liêu và cả khu vực đồng bằng sông Cửu Long.” Đây là mô hình được sử dụng cho đề tài nghiên cứu, tuy nhiên, do sự khác biệt trong lĩnh vực nghiên cứu giữa lĩnh vực sản xuất và dịch vụ, nên cần điều chỉnh lại một vài yếu tố cũng như biến quan sát cho phù hợp.

Mô hình này gồm có 9 yếu tố môi trường tác động đến phát triển bền vững doanh nghiệp thủy sản Bạc Liêu bao gồm: Khách hàng, Xu hướng thị trường, Thiếu nhu cầu các bên liên quan, Chính sách hỗ trợ Nhà nước, An sinh xã hội là 5 yếu tố môi trường bên ngoài và Lực lượng lao động, Chủ sở hữu/ Người quản lý, Chất lượng sản phẩm, Phòng chống ô nhiễm môi trường là 4 yếu tố môi trường bên trong. (2) Phạm Thị Mỹ Lệ (2012), Nghiên cứu các nhân tố tác động đến sự phát triển của ngành logistics trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh: có ba yếu tố vĩ mô bao gồm: công nghệ, kinh tế và chính sách luật. Bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp phải vận dụng và tận dụng công nghệ để phục vụ công việc của mình, công nghệ phát triển như vũ bão về mọi mặt, hàng ngày hàng giờ, nếu doanh nghiệp không áp dụng công nghệ thì sẽ tự tụt hậu, tự đào thải, cho nên yếu tố công nghệ hiện nay được xem là yếu tố đầu vào tự nhiên (phải tôn trọng bản quyền). Có thể thấy, đây chỉ là các yếu tố bên ngoài, mang tầm vĩ mô, chưa bao quát được hết vấn đề cần thiết để phát triển doanh nghiệp, trong đó khách hàng và nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng trong thành công và phát triển doanh nghiệp.

(3) Đặng Nguyễn Tất Thành (2014), Các tiêu chí cốt lõi ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ logistics tại TP Hồ Chí Minh: khách hàng lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ logistics dựa vào 6 yếu tố: tin cậy – cung cấp dịch vụ chính xác và đúng cam kết, đảm bảo – trình độ chuyên môn của nhân viên và thương hiệu của doanh nghiệp, hữu hình – trang thiết bị cũng như vị trí của công ty, đồng cảm – thể hiện sự quan tâm chăm sóc đến từng cá nhân khách hàng, trong đó cốt lõi là yếu tố con người, đáp ứng – sự mong muốn và sẵn sàng phục vụ; phản hồi Footer Page 16 of 21. Header Page 17 of 21. 9 nhanh chóng, cập nhật chi phí liên tục và đa dạng dịch vụ và giá cả - giá cả dịch vụ phải phù hợp với chất lượng dịch vụ và phải cạnh tranh. (4) Nguyễn Thị Vân Anh (2015), Nghiên cứu về kỳ vọng của khách hàng đối với dịch vụ logistics của các công ty giao nhận vận tải trên địa bàn Tp.

Hồ Chí Minh: kỳ vọng của khách hàng đối với dịch vụ logistic gồm 6 yếu tố: khả năng đáp ứng – là năng lực phục vụ thông qua chuyên môn của nhân viên và sự sẵn sàng dịch vụ, sự đảm bảo – tạo ra sự tin tưởng và tín nhiệm đối với khách hàng, giá cả - giá cả cạnh tranh là yếu tố then chốt mang tính quyết định, thông tin – thông tin giá cả và các thủ tục, quy định, chính sách mới cần được cập nhật liên tục, quan hệ khách hàng – quan tâm, thấu hiểu từng cá nhân khách hàng và yếu tố hữu hình – là cơ sở rõ ràng cho sự nhận xét và đánh giá của khách hàng. Cả hai nghiên cứu (3) và (4) liên quan đến chất lượng dịch vụ mà doanh nghiệp cần quan tâm để đáp ứng kỳ vọng của khách hàng, từ đó giúp khách hàng lựa chọn dịch vụ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong lĩnh vực dịch vụ đôi khi giá cả chưa phải là yếu tố chính để quyết định lựa chọn dịch vụ, giá phải cạnh tranh nhưng với môi trường chưa ổn định như hiện nay thì chưa đủ cơ sở để tính toán được giá cạnh tranh nên thay vì cạnh tranh về giá hãy cùng nhau cạnh tranh nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng kỳ vọng của khách hàng thì khi đó khách hàng sẽ đồng ý chi trả mức giá hợp lý nhất. Tác giả vẫn sử dụng năm thành phần chất lượng dịch vụ của mô hình SERVQUAL.

(5) Nguyễn Thị Kim Ngân (2014), Các nhân tố tác động đến dòng thương mại Việt Nam và các nước tham gia đàm phán hiệp định TPP: dịch chuyển xuất nhập khẩu trong các nước tham gia TPP theo hướng tích cực; có bốn giải pháp được tác giả đưa ra, bao gồm: tỷ giá hối đoái linh hoạt, đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu dựa trên các sản phẩm chủ lực có chất lượng và thương hiệu, hỗ trợ giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp xuất nhập khẩu và đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh. Footer Page 17 of 21. Header Page 18 of 21. 10 Các giải pháp nêu trên chưa đề cập đến lĩnh vực dịch vụ trong khi dịch vụ là một phần quan trọng của các hiệp định thế hệ mới, ví dụ, trong hiệp định TPP, có hẳn một chương (chương mười) nói về thương mại dịch vụ.

(6) Nguyễn Thị Tuyết Ngọc (2013), Các thành phần của quản lý tri thức tác động đến sự hài lòng công việc: Nghiên cứu nhân viên ngành logistics tại TP.HCM: ổn định nhân sự, giữ chân người tài giỏi thì việc nâng cao sự hài lòng trong công việc là việc làm cần thiết, từ đó nhân viên sẽ có xu hướng gắn bó lâu dài với công ty. Có bốn thành phần trong quản lý tri thức để tạo sự hài lòng trong công việc, đó là sự sáng tạo tri thức, sự sử dụng tri thức, sự chia sẻ tri thức và sự tích lũy tri thức.