Chương 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU DE TÀI 1. Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài Ld. Tình hình nghién CỨU trong nước Vấn đề QLLĐ, quyền QLLĐ của NSDLD và pháp luật quyền QLLD của NSDLĐ đã được đề cập đến trong các giáo trình, sách tham khảo, một số đề tài khoa học cấp cơ sở, luận án, luận văn, bài viết đăng trên các tạp chí và các bao cáo, hội thảo khoa học. Giáo trình Có hai nhóm giáo trình đề cập các vẫn đề liên quan đến đề tài luận án.
Đó là: Giáo trình quản trị nhân lực và Giáo trình luật lao động. Giáo trình quản trị nhân lực, do thuộc lĩnh vực khoa học về quản lý con người nên trong nội dung giáo trình môn học quản trị nhân lực có đề cập đến các quy định của pháp luật lao động, trong đó có pháp luật về quyền QLLĐ của NSDLĐ. Các giáo trình ở nhóm này bao gồm: Giáo trình Quản trị nhân lực của Trường Đại học Kinh té quéc dân năm 2010, Giáo trình Quan tri nhân lực (tap I, II) của Trường Đại học Lao động - Xã hội năm 2009, Giáo trình Quản trị nhân lực của Trường Đại hoc Thương mại năm 2008. Trong các giáo trình này, van đề pháp luật quyền QLLD của NSDLD được giới thiệu thông qua các nội dung về tuyển lao động, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, tiền thưởng, kỷ luật lao động.
Giáo trình luật lao động, các nội dung liên quan đến đề tài luận án được đề cập khá rõ nét trong các giáo trình Luật lao động dành cho việc giảng dạy các hệ đào tạo ở bậc đại học của một số cơ sở đào tạo luật. Đó là: Giáo trình Luật lao động Việt Nam (Tai ban lần thứ 5) của Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2012; Giáo trình Luật lao động của Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh năm 2011; Giao trình Luật lao động của Khoa Luật, Trường Dai học Kinh té quốc dân Hà Nội năm 2011; Giáo trình Luật lao động của Trường Dai học Lao động - Xã hội năm 2009; Giáo trình Luật lao động Việt Nam của Viện Dai học Mở Hà Nội năm 2009; Giao trình Luật lao động Việt Nam của Trung tâm đào tạo từ xa, Đại hoc Huế năm 2006; Giáo trình Luật lao động Việt Nam của Khoa Luật, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nam 1999; Giáo trình Luật lao động và An ninh xã hội (In lần thứ ba) của tác giả Nguyễn Quang Quýnh năm 1972. Trong các giáo trình này, vấn đề liên quan đến đề tài luận án được trình bày trong các chương: Hợp đồng lao động (Khế ước lao động); Thỏa ước lao động tập 10 thé (Cong đồng hiệp ước); Kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất hoặc Quyên QLLD của NSDLD (Xi nghiệp). Ở chương Hợp đồng lao động, quyền QLLD của NSDLD được thé hiện trong quá trình ký kết, thực hiện, thay đôi, tạm hoãn, châm dứt hợp đồng lao động.
Tương tự, ở chương Thỏa ước lao động tập thể, các giáo trình đề cập đến các vấn đề lý luận, thương lượng và ký kết thỏa ước, hiệu lực của thỏa ước lao động tập thê. Thẻ hiện rõ nhất vấn đề liên quan đến đề tài luận án là chương Quyền QLLD của NSDLĐ/Kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chât/Xí nghiệp. Theo đó, ở chương "Quyền QLLĐ của NSDLĐ" trong Giáo trình Luật lao động Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội, lần đầu tiên các vẫn đề lý luận về quyền QLLD của NSDLĐ đã được nghiên cứu. Đó là các van đề về khái niệm, bản chất, cd sở quy định và nội dung quyền QLLĐ của NSDLĐ.
Từ vấn đề lý luận này, quyền QLLĐ của NSDLĐ được phân tích trong ba nhóm quy định: quy định về kỷ luật lao động, quy định về bồi thường thiệt hại vật chất và quy định về tạm đình chỉ công việc của NLD. Ngoài ra, quyền QLLĐ của NSDLD được nêu rõ trong chương Xí nghiệp, Giáo trình Luật lao động và An ninh xã hội của tác giả Nguyễn Quang Quýnh. Trong chương này, ngoài nội dung khái quát về xí nghiệp và van dé đại diện nhân viên trong xí nghiệp, thì vẫn đề quyền hành của chủ xí nghiệp là nội dung cơ bản. Theo đó, giáo trình nêu ra và phân tích sơ lược ba loại quyền của chủ xí nghiệp, gdm: 1) Quyên điều khiển; 2) Quyền soạn thảo nội quy; 3) Quyền kỷ luật của chủ xi nghiệp.
Các nội dung này được phân tích trên cơ sở quy định của BLLĐ năm 1950 của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Còn lại phần lớn các giáo trình khác chủ yếu đề cập đến một trong các nội dung cơ bản của quyền QLLĐ của NSDLD là quyên kỷ luật lao động và quyên được bồi thường thiệt hại vật chất. Hầu hết các giáo trình không nghiên cứu các van dé lý luận về quyền QLLĐ của NSDLĐ cũng như thé hiện các quan điểm riêng trong quá trình phân tích quy định của pháp luật. Sách tham khảo Các van đề về quyền QLLĐ của NSDLĐ chưa được nghiên cứu trực tiếp trong các sách tham khảo mà chỉ mới được đề cập một cách khiêm tốn khi các công trình này tìm hiểu về quy định của BLLĐ nói chung hoặc nghiên cứu về chế định hợp đồng lao động, cho thuê lại lao động.
Cụ thê: - "Tìm hiểu các quy định Bộ luật lao động của nước Cộng hoa xã hội chu nghĩa Việt Nam” (1995) của Viện nghiên cứu khoa học pháp lý Bộ Tư pháp, Nxb H Thành phố Hỗ Chí Minh. Nội dung của cuốn sách chủ yếu là giải thích và phân tích một số chế định của BLLĐ ban hành năm 1994. Theo đó, van đề quyên tuyển dụng lao động, quyền chấm dứt hợp đồng lao động: quyền ký kết và thực hiện thỏa ước lao động tập thể, quyền khen thưởng của NSDLĐ được giới thiệu thông qua việc phân tích các chế định việc làm, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thẻ, tiền lương. - "Tìm hiểu Bộ luật lao động Việt Nam" (2002) của Phạm Công Bảy, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Cuốn sách này phân tích trên cơ sở giới thiệu các nội dung cơ ban của BLLD đã được sửa đổi, bô sung năm 2002, nhằm cung cấp những kiến thức vỀ các quy định của Bộ luật làm cơ sở dé vận dụng vào thực té. Trong cuốn sách, tác giả đã tìm hiểu tất cả các chế định của BLLĐ. Theo đó, van đề liên quan đến các nội dung luận án được giới thiệu trong quá trình phân tích các chế định hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể và kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chat. - "Pháp luật hop đồng lao động Việt Nam - Thực trang và phát triển" (2003), của TS Nguyễn Hữu Chí, Nxb Lao động - Xã hội.
Trong cuốn sách này, tác giả đã đề cập đến đặc trưng quan trọng của hợp đồng lao động chính là yếu tô QLLĐ của NSDLD đối với NLD. Đặc biệt, cuốn sách đã phân tích và đánh giá những bat cập của một số quy định về quyền điều chuyên công việc đối với NLD, quyền thỏa thuận và đơn phương chấm dứt hợp đông lao động của NSDLD. Vi dụ, việc xác định quyền QLLD trong thời gian tạm hoãn hợp đồng lao động, trách nhiệm bố tri, sắp xếp công việc cho NLD khi doanh nghiệp sáp nhập, chia tách, hợp nhất, chuyển quyền sở hữu, quyền quản lý tài sản. - "Tài liệu nghiên cứu cho thuê lại lao động” (2011) của Vụ pháp chế, Bộ Lao động, thương binh và xã hội, Nxb Lao động - Xã hội.
Cuốn sách này tập hợp các tài liệu nghiên cứu của chuyên gia nước ngoài (Hàn Quốc, Nhật Bản.), các báo cáo về tình hình cho thuê lại lao động cua Bộ Lao động, thương bình và xã hội, các địa phương (Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Cần Tho, Da Nẵng) và một số tài liệu đã phát hành của ILO trong quá trình soạn thảo BLLĐ (sửa đổi). Mục đích của công trình này là cung cấp các tài liệu liên quan đến hoạt động cho thuê lại lao động nhăm nghiên cứu dé hoạch định và thực thi chính sách, pháp luật về hoạt động cho thuê lại lao động ở Việt Nam. Kết quả thuyết phục của công trình này là BLLĐ năm 2012 đã điều chỉnh hoạt động cho thuê lại lao động. Theo đó, NSDLĐ có quyền thuê lại lao động của đơn vị khác hoặc cho đơn vị khác thuê lại lao động khi có đủ điều kiện do pháp luật quy định.
- Bên cạnh đó, còn một sé các sách: Hỏi - đáp về BLLĐ, Số tay pháp lý, Tim hiểu pháp luật, Từ điển thuật ngữ luật học. cũng đã đề cập đến các thuật ngữ hoặc 12 nêu các quy định của pháp luật lao động về tuyên dụng lao động, hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, xử lý ky luật lao động, cham dứt hợp đồng lao động. Đề tài khoa học Các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài luận án chủ yếu là đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở. Đó là các đề tài: - "Thực tiên giải quyết các loại án kiện về đơn phương chấm dứt hợp dong lao động, về kỷ luật sa thải trong thời gian qua và những kiến nghị" (2001) của Tòa án nhân dân tối cao do Th§ Nguyễn Việt Cường chủ nhiệm đề tài.
Đề tài này nghiên cứu thực tiễn giải quyết hai loại việc liên quan đến các quyền QLLD của NSDLD. Đó là quyền đơn phương cham dứt hợp đồng lao động và quyền xử ly kỷ luật sa thải đối với NLD. - "Nghiên cứu nhằm góp phan sửa đổi, bồ sung Bộ luật lao động trong giai đoạn hiện nay" (2010) của Trường Đại học Luật Hà Nội do TS Trần Thị Thúy Lâm chủ nhiệm đề tài. Trong nội dung đề tài, có ba chuyên đề: 1) Đánh giá các quy định về hop đồng lao động: 2) Đánh giá các quy định về thỏa ước lao động tập thé; 3) Đánh giá các quy định về kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất liên quan đến quyền QLLD của NSDLD.
- "Ap dung pháp luật lao động trong quản trị nhân sự tại doanh nghiệp" (2011) của Trường Đại học Luật Hà Nội do TS Đỗ Ngân Bình chủ nhiệm đề tài. Trong nội dung đề tài, có một số chuyên dé về áp dụng pháp luật lao động khi tuyên dụng lao động: ký kết, thực hiện hợp đồng lao động và duy trì kỷ luật lao động, xây dựng nề nếp lao động trong quản trị nhân sự tại doanh nghiệp. có liên quan tới một số nội dung của đề tài luận án.