Nghiên cứu tích lũy và trao đổi carbon rừng ngập mặn trồng tại VQG Xuân Thủy

Luận án tiến sĩ nghiên cứu khả năng tích lũy và trao đổi carbon trong rừng ngập mặn tại vườn quốc gia Xuân Thủy, góp phần bảo vệ môi trường.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Luận Án Tiến Sĩ Nghiên Cứu Khả Năng Tích Lũy Và Trao Đổi Carbon Trong Rừng Ngập Mặn Trồng Tại Vườn Quốc Gia Xuân Thủy
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ GIẢI THÍCH THUẬT NGỮ
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu nghiên cứu
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Nội dung nghiên cứu
• 5. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
• 5.1. Ý nghĩa khoa học
• 5.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 6. Cấu trúc của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TÍCH LŨY VÀ TRAO ĐỔI CARBON TRONG RỪNG NGẬP MẶN
• 1.1. Giới thiệu chung về rừng ngập mặn
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu về tích lũy carbon trong rừng ngập mặn
• 1.3. Tổng quan các nghiên cứu về trao đổi carbon trong rừng ngập mặn
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Xác định cấu trúc rừng ngập mặn trồng
• 2.4.2. Xác định sinh khối và carbon tích lũy trong cây
• 2.4.3. Xác định carbon trong lượng rơi của rừng ngập mặn và lượng rơi mang ra vùng nước ven bờ
• 2.4.4. Xác định carbon tích lũy dưới mặt đất
• 2.4.5. Xác định dòng khí CO2 phát thải từ môi trường đất vào không khí
• 2.4.6. Xác định các tính chất lí hóa của đất
• 2.4.7. Xác định khí CO2 phát thải từ môi trường nước vào không khí
• 2.4.8. Xác định các tính chất lí hóa của nước
• 2.4.9. Phương pháp tính carbon mang vào và mang ra khỏi rừng ngập mặn
• 2.4.10. Phương pháp chuyên gia
• 2.4.11. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Sinh khối trên mặt đất của rừng ngập mặn
• 3.1.1. Cấu trúc và mật độ rừng ngập mặn
• 3.1.2. Phương trình tương quan giữa sinh khối và kích thước cây
• 3.1.3. Tích lũy sinh khối và carbon của rừng ngập mặn trồng theo độ tuổi
• 3.1.4. Tốc độ tích lũy sinh khối trên mặt đất của rừng ngập mặn
• 3.2. Năng suất lượng rơi của rừng ngập mặn
• 3.2.1. Lượng rơi trong rừng ngập mặn
• 3.2.2. Lượng rơi dịch chuyển ra vùng nước xung quanh
• 3.3. Carbon tích lũy dưới mặt đất của rừng ngập mặn
• 3.3.1. Carbon tích lũy trong sinh khối rễ
• 3.3.2. Carbon tích lũy trong đất của rừng ngập mặn
• 3.3.3. Tốc độ tồn lưu carbon dưới mặt đất
• 3.4. Sự phát thải khí CO2 từ đất rừng ngập mặn vào khí quyển
• 3.4.1. Các tính chất lí hóa của đất
• 3.4.2. Ảnh hưởng của nồng độ TOC và nhiệt độ tới sự biến động dòng khí CO2
• 3.4.3. Ảnh hưởng của các tính chất lí hóa của đất tới biến động của dòng khí CO2
• 3.4.4. Ảnh hưởng của lớp màng sinh học và chế độ thủy triều tới sự biến động của dòng khí CO2
• 3.5. Sự trao đổi carbon giữa rừng ngập mặn và môi trường nước xung quanh
• 3.5.1. Các tính chất lí hóa của dòng nước triều vào và ra khỏi rừng ngập mặn
• 3.5.2. Sự phát thải CO2 từ giao diện nước – khí quyển trong rừng ngập mặn
• 3.5.3. Mối quan hệ giữa carbon mang vào và mang ra khỏi rừng ngập mặn với độ lớn và lưu lượng thủy triều
• 3.6. Chu trình carbon trong rừng ngập mặn
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 1. Những kết quả đạt được của luận án
• 2. Những đóng góp mới của luận án
• 3. Những hạn chế của luận án và định hướng nghiên cứu tiếp theo
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám phá vai trò bể chứa carbon của rừng ngập mặn Xuân Thủy

Luận án tiến sĩ “Nghiên cứu khả năng tích lũy và trao đổi carbon trong rừng ngập mặn trồng tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy” của tác giả Hà Thị Hiền (2018) cung cấp một cái nhìn sâu sắc và định lượng về vai trò quan trọng của hệ sinh thái rừng ngập mặn. Đây không chỉ là lá chắn bảo vệ vùng ven biển mà còn là một bể chứa carbon khổng lồ, góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Rừng ngập mặn (RNM) trên toàn cầu, dù chỉ chiếm diện tích khiêm tốn, lại có khả năng cô lập carbon vượt trội so với nhiều hệ sinh thái rừng trên cạn khác. Theo Donato và cộng sự (2011), trữ lượng carbon trung bình của RNM có thể đạt tới 1.023 MgC/ha, phần lớn được lưu trữ dưới lòng đất. Lượng carbon này được gọi là carbon xanh, một thuật ngữ chỉ carbon được hấp thụ và lưu trữ bởi các hệ sinh thái ven biển và đại dương. Nghiên cứu này tập trung vào Vườn Quốc gia Xuân Thủy (VQGXT), một địa điểm có tầm quan trọng quốc tế. Đây là vùng đất ngập nước Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á và được UNESCO công nhận là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới liên tỉnh Đồng bằng Sông Hồng. Tại đây, chương trình phục hồi rừng ngập mặn đã được triển khai mạnh mẽ từ những năm 1990, với loài cây chủ lực là cây Trang (Kandelia obovata). Việc hiểu rõ khả năng lưu trữ carbon và chu trình carbon trong các khu rừng trồng này là vô cùng cấp thiết, cung cấp cơ sở khoa học cho các chiến lược ứng phó với biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên bền vững.

1.1. Tầm quan trọng của hệ sinh thái rừng ngập mặn toàn cầu

Hệ sinh thái rừng ngập mặn đóng vai trò then chốt trong chu trình carbon toàn cầu. Chúng có năng suất sinh học cao và khả năng tích trữ một lượng lớn carbon trong sinh khối rừng (thân, cành, lá, rễ) và đặc biệt là trong lớp trầm tích ven biển giàu hữu cơ. Môi trường đất yếm khí, ngập nước thường xuyên bởi thủy triều làm chậm quá trình phân hủy, giúp carbon được lưu giữ ổn định trong hàng trăm đến hàng nghìn năm. Theo các báo cáo khoa học, trữ lượng carbon trong đất của RNM chiếm từ 49-98% tổng trữ lượng của toàn hệ sinh thái. Sự mất mát diện tích RNM trên toàn cầu không chỉ làm suy giảm đa dạng sinh học mà còn giải phóng một lượng lớn khí nhà kính (CO2) vào khí quyển, làm trầm trọng thêm tình trạng biến đổi khí hậu.

1.2. Vườn Quốc gia Xuân Thủy Khu dự trữ sinh quyển thế giới

Vườn Quốc gia Xuân Thủy (VQGXT), nằm ở cửa Ba Lạt thuộc hệ thống sông Hồng, là một hình mẫu về phục hồi rừng ngập mặn ở miền Bắc Việt Nam. Khu vực này có giá trị đặc biệt về đa dạng sinh học Xuân Thủy, là điểm dừng chân quan trọng của nhiều loài chim di cư. Phần lớn diện tích RNM tại đây là rừng trồng, chủ yếu là cây Trang, được trồng từ năm 1994. Các khu rừng này đang phát triển tốt, không chỉ bảo vệ đê biển mà còn cải thiện sinh kế cho cộng đồng địa phương. Việc nghiên cứu tại VQGXT, một vùng đất ngập nước Ramsar và khu dự trữ sinh quyển thế giới, mang lại những dữ liệu quý giá về quá trình phát triển và chức năng sinh thái của rừng trồng, đặc biệt là khả năng tích lũy carbon theo thời gian.

II. Thách thức định lượng lưu trữ carbon và biến đổi khí hậu

Mặc dù vai trò của rừng ngập mặn đã được công nhận, việc định lượng chính xác khả năng lưu trữ carbon và các dòng carbon (carbon flux) vẫn còn là một thách thức lớn. Các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào các khu rừng non (dưới 13 tuổi) ở miền Bắc hoặc các hệ sinh thái ở miền Nam, để lại một khoảng trống kiến thức về tiềm năng của các khu rừng trồng trưởng thành. Luận án của Hà Thị Hiền ra đời nhằm giải quyết những thách thức này, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Việc phá rừng để chuyển đổi mục đích sử dụng đã làm suy giảm đáng kể diện tích RNM, không chỉ gây xói lở bờ biển mà còn làm mất đi một bể chứa carbon tự nhiên quan trọng. Khi rừng bị phá, lượng carbon khổng lồ tích tụ trong đất sẽ bị oxy hóa và giải phóng trở lại khí quyển dưới dạng khí nhà kính, chủ yếu là CO2. Do đó, việc định lượng chính xác trữ lượng carbon và quá trình trao đổi carbon là cơ sở khoa học không thể thiếu để xây dựng các chính sách bảo tồn, phục hồi rừng ngập mặn và phát triển các dự án tín chỉ carbon, góp phần thực hiện các cam kết quốc gia về giảm phát thải.

2.1. Hạn chế trong các báo cáo khoa học về chu trình carbon

Các báo cáo khoa học trước đây về chu trình carbon trong hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Việt Nam còn nhiều hạn chế. Nhiều nghiên cứu chỉ tập trung vào một hợp phần, hoặc là sinh khối rừng trên mặt đất, hoặc là trữ lượng carbon trong đất. Rất ít công trình nghiên cứu đồng thời cả quá trình tích lũy và trao đổi carbon, bao gồm sự phát thải CO2 từ các giao diện đất-khí, nước-khí và sự vận chuyển các dạng carbon hữu cơ (POC, DOC) và vô cơ (DIC) theo thủy triều. Đặc biệt, dữ liệu cho các khu rừng trồng cây Trang trên 15 tuổi ở miền Bắc gần như không có. Sự thiếu hụt dữ liệu toàn diện này gây khó khăn cho việc đánh giá đầy đủ chức năng của hệ sinh thái và xây dựng các mô hình dự báo chính xác.

2.2. Tác động của suy giảm rừng đến phát thải khí nhà kính

Sự suy giảm diện tích rừng ngập mặn là một nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể nhưng thường bị bỏ qua. Khi hệ sinh thái bị chuyển đổi, đặc biệt là cho nuôi trồng thủy sản, lớp trầm tích ven biển giàu carbon bị xáo trộn và phơi ra ngoài không khí. Quá trình oxy hóa diễn ra nhanh chóng, giải phóng lượng lớn CO2. Nghiên cứu của Grellier và cộng sự (2017) tại chính VQGXT đã cho thấy khi rừng bị phá, lượng carbon tích lũy trong đất giảm xuống và lượng carbon phát thải tăng lên đáng kể. Điều này nhấn mạnh rằng bảo vệ và phục hồi rừng ngập mặn không chỉ là giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học mà còn là một chiến lược hiệu quả để cô lập carbon và ngăn chặn một nguồn phát thải khí nhà kính quan trọng.

III. Phương pháp xác định sinh khối và trữ lượng carbon trong đất

Để định lượng khả năng tích lũy carbon, luận án đã áp dụng một hệ thống phương pháp luận khoa học chặt chẽ. Trọng tâm là xác định hai bể chứa chính: carbon trong sinh khối rừng và carbon trong đất. Nghiên cứu được thực hiện trên các ô tiêu chuẩn (10x10m) trong khu rừng cây Trang trồng từ 18-20 tuổi tại vùng đệm VQGXT. Phương pháp tiếp cận bao gồm việc đo đạc các chỉ số cấu trúc rừng như mật độ, chiều cao, đường kính thân cây để xây dựng phương trình tương quan giữa kích thước và sinh khối. Việc này cho phép ước tính sinh khối tổng của toàn bộ khu rừng một cách chính xác. Sinh khối sau đó được chia thành các thành phần (thân, cành, lá, rễ) và phân tích trong phòng thí nghiệm để xác định hàm lượng carbon. Song song đó, việc phân tích trữ lượng carbon trong đất được tiến hành bằng cách lấy các mẫu đất ở các độ sâu khác nhau. Các mẫu này được dùng để xác định hàm lượng carbon hữu cơ (OC) và dung trọng đất (BD), từ đó tính toán tổng lượng carbon lưu trữ trên một đơn vị diện tích. Cách tiếp cận này giúp tạo ra một bức tranh toàn diện về lượng carbon được cô lập trong hệ sinh thái tại một thời điểm nhất định.

3.1. Đo đạc cấu trúc rừng và sinh khối cây Trang K. obovata

Quá trình xác định sinh khối rừng bắt đầu bằng việc đo đạc chi tiết tất cả các cây trong ô tiêu chuẩn, bao gồm đường kính thân (D0.3) và chiều cao (H). Sau đó, một số cây đại diện được chặt hạ để phân tách và cân trọng lượng tươi của từng bộ phận: thân, cành, lá và rễ. Các mẫu này được sấy khô đến trọng lượng không đổi để xác định sinh khối khô. Dữ liệu sinh khối khô và kích thước cây được sử dụng để xây dựng các phương trình tương quan allometric, cho phép ước tính sinh khối của toàn bộ khu rừng mà không cần chặt hạ thêm cây. Hàm lượng carbon trong mỗi thành phần thực vật được xác định bằng phương pháp phân tích nguyên tố, thường chiếm khoảng 45-50% sinh khối khô.

3.2. Phân tích hàm lượng carbon hữu cơ trong trầm tích ven biển

Để xác định trữ lượng carbon trong đất, các mẫu lõi trầm tích được thu thập tại nhiều vị trí trong ô nghiên cứu ở các độ sâu khác nhau (ví dụ: 0-15cm, 15-30cm, 30-50cm,...). Tại phòng thí nghiệm, các mẫu đất được xử lý để loại bỏ rễ cây và sấy khô. Hàm lượng carbon hữu cơ tổng số (TOC) được xác định bằng máy phân tích nguyên tố (CHN analyzer). Dung trọng (Bulk Density - BD), tức khối lượng đất trên một đơn vị thể tích, cũng được đo lường. Trữ lượng carbon trong đất (MgC/ha) cho một lớp đất nhất định được tính bằng công thức: Trữ lượng C = [TOC (%)] x BD (g/cm³) x Độ sâu lớp đất (cm) x 100. Phương pháp này cung cấp số liệu định lượng chính xác về lượng carbon khổng lồ được lưu giữ dưới lòng đất của hệ sinh thái rừng ngập mặn.

IV. Cách đo lường dòng carbon và sự trao đổi khí CO2 hiệu quả

Bên cạnh việc tích lũy, carbon trong hệ sinh thái rừng ngập mặn còn liên tục được trao đổi với môi trường xung quanh. Luận án đã sử dụng các phương pháp hiện đại để đo lường các dòng carbon (carbon flux) này, hoàn thiện bức tranh về chu trình carbon. Quá trình trao đổi chính bao gồm: (1) Sự phát thải khí nhà kính (CO2) từ bề mặt đất và mặt nước vào khí quyển; (2) Sự trao đổi các dạng carbon hòa tan (DOC), lơ lửng (POC) và vô cơ (DIC) giữa rừng và vùng nước ven bờ thông qua hoạt động của thủy triều. Để đo lường phát thải CO2, nghiên cứu đã sử dụng các thiết bị đo tự động tại hiện trường, ghi nhận sự biến động của dòng khí theo chu kỳ ngày đêm và chu kỳ triều (nước lớn, nước ròng). Đối với trao đổi carbon qua môi trường nước, các mẫu nước được thu thập tại các thời điểm khác nhau khi triều lên và triều xuống. Việc phân tích nồng độ POC, DOC, DIC kết hợp với dữ liệu lưu lượng dòng chảy cho phép tính toán lượng carbon được mang vào và mang ra khỏi hệ thống. Những đo đạc này rất quan trọng để hiểu liệu rừng ngập mặn là nguồn (source) hay bể hấp thụ (sink) ròng của carbon đối với đại dương và khí quyển.

4.1. Đánh giá phát thải CO2 từ giao diện đất khí và nước khí

Việc đo dòng carbon dưới dạng CO2 được thực hiện tại hai giao diện chính. Tại giao diện đất-khí quyển (khi triều rút), các buồng đo (chamber) được đặt trên bề mặt đất để đo sự thay đổi nồng độ CO2 theo thời gian, từ đó tính toán tốc độ phát thải. Nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố ảnh hưởng như nhiệt độ đất, độ ẩm, và hoạt động của sinh vật (hang cua, rễ thở). Tại giao diện nước-khí quyển (khi triều lên), các buồng đo nổi được sử dụng để đo lượng CO2 thoát ra từ cột nước. Dữ liệu này giúp lượng hóa một phần carbon bị khoáng hóa và quay trở lại khí quyển, một hợp phần quan trọng trong việc cân bằng carbon tổng thể của hệ sinh thái.

4.2. Tính toán carbon POC DOC DIC dịch chuyển theo thủy triều

Thủy triều đóng vai trò như một hệ thống vận chuyển, mang vật chất hữu cơ và dinh dưỡng vào và ra khỏi rừng. Để định lượng sự trao đổi này, các mẫu nước được lấy tại một con lạch triều chính trong suốt chu kỳ triều. Các mẫu được phân tích để xác định nồng độ của: Carbon hữu cơ dạng hạt (POC), Carbon hữu cơ hòa tan (DOC), và Carbon vô cơ hòa tan (DIC). Đồng thời, lưu lượng và vận tốc dòng chảy được đo đạc. Bằng cách nhân nồng độ các dạng carbon với lưu lượng nước, nghiên cứu đã tính toán được tổng lượng carbon trao đổi theo phương ngang. Kết quả cho thấy liệu rừng đang xuất khẩu carbon ra biển (góp phần nuôi dưỡng hệ sinh thái ven bờ) hay nhập khẩu carbon từ bên ngoài.

V. Kết quả Rừng ngập mặn Xuân Thủy là bể chứa carbon xanh lớn

Kết quả từ luận án đã khẳng định một cách mạnh mẽ rằng rừng ngập mặn trồng tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy là một bể chứa carbon cực kỳ hiệu quả. Nghiên cứu định lượng cho thấy khả năng lưu trữ carbon tăng dần theo tuổi của rừng. Đối với rừng cây Trang từ 18-20 tuổi, tổng lượng carbon tích lũy trong cả sinh khối rừng và đất là rất đáng kể, vượt trội so với nhiều hệ sinh thái khác. Phần lớn carbon (trên 80%) được lưu trữ trong đất, nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc bảo vệ trầm tích ven biển để ngăn chặn phát thải khí nhà kính. Tốc độ tích lũy carbon trên mặt đất của rừng Trang cũng được xác định, cho thấy mức độ hấp thụ CO2 hiệu quả trong giai đoạn trưởng thành. Bên cạnh đó, các phân tích về dòng carbon đã giúp hoàn thiện chu trình carbon tại khu vực nghiên cứu. Kết quả cho thấy hệ sinh thái này có sự trao đổi carbon phức tạp với môi trường nước và khí quyển, nhưng tổng thể vẫn đóng vai trò là một bể hấp thụ ròng, góp phần tích cực vào việc giảm thiểu biến đổi khí hậu. Những số liệu này từ báo cáo khoa học của luận án cung cấp bằng chứng vững chắc cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách.

5.1. Tốc độ tích lũy và trữ lượng carbon tăng theo tuổi rừng trồng

Một trong những phát hiện quan trọng nhất là mối quan hệ tuyến tính giữa tuổi rừng và khả năng cô lập carbon. So sánh với dữ liệu của các khu rừng non hơn từ các nghiên cứu trước đây (Nguyễn Thị Kim Cúc và cộng sự), luận án cho thấy rừng Trang 18-20 tuổi có trữ lượng carbon cao hơn hẳn. Cụ thể, sinh khối trên mặt đất và sinh khối dưới mặt đất (rễ) tiếp tục tăng trưởng, đồng thời lượng carbon hữu cơ tích tụ trong đất cũng ngày càng dày thêm. Tốc độ tồn lưu carbon dưới mặt đất được tính toán, cung cấp một chỉ số quan trọng về hiệu quả lưu trữ carbon dài hạn của hệ sinh thái sau khi được phục hồi. Điều này chứng tỏ các dự án phục hồi rừng ngập mặn là một khoản đầu tư dài hạn và hiệu quả cho môi trường.

5.2. Hoàn thiện chu trình carbon và vai trò giảm thiểu BĐKH

Luận án đã thành công trong việc xây dựng một bức tranh tương đối hoàn chỉnh về chu trình carbon trong rừng ngập mặn trồng. Bằng cách đo đạc đồng thời các quá trình tích lũy (sinh khối, đất), trao đổi theo chiều thẳng đứng (phát thải CO2) và trao đổi theo chiều ngang (xuất-nhập POC, DOC, DIC), nghiên cứu đã có thể tính toán được cán cân carbon. Mặc dù có một lượng carbon bị thất thoát qua hô hấp của đất và xuất khẩu ra biển, nhưng lượng carbon được cố định qua quang hợp và chôn lấp trong trầm tích lớn hơn đáng kể. Vai trò giảm thiểu biến đổi khí hậu của rừng ngập mặn Xuân Thủy được thể hiện rõ qua chức năng bể chứa carbon ròng, giúp loại bỏ CO2 khỏi khí quyển và lưu trữ an toàn trong dài hạn.

VI. Hướng đi mới Ứng dụng tín chỉ carbon và quản lý bền vững

Những kết quả định lượng chi tiết từ luận án mở ra nhiều hướng ứng dụng thực tiễn quan trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý tài nguyên bền vững và kinh tế môi trường. Việc xác định được trữ lượng và tốc độ tích lũy carbon cung cấp cơ sở dữ liệu nền tảng để phát triển các dự án tín chỉ carbon. Các dự án trồng và phục hồi rừng ngập mặn có thể tạo ra các tín chỉ carbon có giá trị, mang lại nguồn tài chính bền vững cho công tác bảo tồn, đồng thời hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng địa phương. Dữ liệu khoa học này cũng giúp các nhà quản lý tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy và các khu vực ven biển khác xây dựng kế hoạch bảo vệ hiệu quả hơn, trong đó ưu tiên bảo vệ những khu rừng trưởng thành có trữ lượng carbon cao và các vùng bãi bồi có tiềm năng trồng mới. Hơn nữa, việc lồng ghép chức năng lưu trữ carbon vào các chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES) sẽ nâng cao giá trị của hệ sinh thái rừng ngập mặn, khuyến khích sự tham gia của các bên liên quan vào công cuộc bảo vệ “bức tường xanh” của quốc gia.

6.1. Tiềm năng thị trường tín chỉ carbon từ phục hồi rừng ngập mặn

Thị trường tín chỉ carbon tự nguyện đang ngày càng quan tâm đến các giải pháp dựa vào thiên nhiên, và carbon xanh từ rừng ngập mặn là một sản phẩm rất tiềm năng. Dữ liệu từ luận án về tốc độ cô lập carbon của rừng cây Trang có thể được sử dụng để tính toán lượng giảm phát thải mà một dự án phục hồi rừng có thể tạo ra. Mỗi tấn CO2 được hấp thụ có thể quy đổi thành một tín chỉ carbon và bán cho các tổ chức, doanh nghiệp muốn bù đắp lượng khí thải của họ. Nguồn doanh thu này có thể tái đầu tư vào việc trồng thêm rừng, theo dõi, quản lý và hỗ trợ các hoạt động phát triển sinh kế bền vững, tạo ra một chu trình cùng có lợi cho cả môi trường và con người.

6.2. Đề xuất giải pháp quản lý tài nguyên bền vững tại VQGXT

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, luận án đề xuất các giải pháp quản lý tài nguyên bền vững cụ thể. Trước hết, cần ưu tiên bảo vệ nghiêm ngặt các khu rừng trồng đã trưởng thành, bởi đây là những bể chứa carbon lớn nhất và ổn định nhất. Thứ hai, cần tiếp tục các chương trình phục hồi rừng ngập mặn trên các vùng đất trống, bãi bồi mới, vì đây là cách hiệu quả nhất để tăng cường khả năng lưu trữ carbon trong tương lai. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức cho cộng đồng về vai trò kép của rừng ngập mặn: vừa bảo vệ chống thiên tai, vừa giảm thiểu biến đổi khí hậu. Việc tích hợp các giá trị carbon xanh vào quy hoạch sử dụng đất và các chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của địa phương là chìa khóa để bảo vệ bền vững đa dạng sinh học Xuân Thủy.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Hệ sinh thái rừng ngập mặn (RNM) là thảm thực vật đặc hữu phân bố tại các vùng bãi bồi, cửa sông và ven biển nhiệt đới, cận nhiệt đới. RNM giữ vai trò xung yếu như một "lá chắn xanh" giảm thiểu rủi ro thiên tai, bão lũ, sóng thần, đồng thời là bể chứa carbon xanh (Blue Carbon) có hiệu suất lưu trữ vượt trội so với hầu hết các hệ sinh thái rừng trên cạn. Tuy nhiên, tính năng động và cơ chế phân bổ carbon trong các chu trình sinh địa hóa của RNM trồng quy mô lớn vẫn tồn tại nhiều khoảng trống nghiên cứu (research gap) chưa được định lượng tường minh. Luận án tiến sĩ kỹ thuật chuyên ngành Môi trường đất và nước (Mã số: 9 44 03 03) của NCS Hà Thị Hiền, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Thị Kim Cúc tại Trường Đại học Thủy lợi, mang tên: "Nghiên cứu khả năng tích lũy và trao đổi carbon trong rừng ngập mặn trồng tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy" là công trình khoa học tiên phong giải quyết bài toán định lượng toàn diện chu trình carbon của hệ sinh thái RNM trồng trưởng thành tại miền Bắc Việt Nam.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                        KHUNG TÍCH HỢP CHU TRÌNH CARBON RỪNG NGẬP MẶN                              |
|                                                                                                   |
|    +-----------------------------+                  +-----------------------------+               |
|    |      CỐ ĐỊNH CARBON         |                  |     PHÁT THẢI / TRAO ĐỔI    |               |
|    | - Sinh khối trên mặt đất    |                  | - CO2 giao diện Đất - Khí   |               |
|    |   (AGB: Thân, cành, lá)     |                  |   (Biofilm & Nhiệt độ Ts)   |               |
|    | - Sinh khối dưới mặt đất    |=================>| - CO2 giao diện Nước - Khí  |               |
|    |   (BGB: Rễ sống, rễ chết)   |                  |   (Áp suất pCO2 lạch triều) |               |
|    | - Tích lũy đất (TOC & BD)   |                  | - Xuất cư vật lý/hóa học    |               |
|    | - Năng suất lượng rơi       |                  |   (POC, DOC, DIC, Macro-exp)|               |
|    +-----------------------------+                  +-----------------------------+               |
|                                                                                                   |
|         Động lực chi phối: Thủy triều (Nhật triều 2,3-2,4m), Mùa vụ (Mưa/Khô), Tuổi rừng (18-20)  |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Khoảng trống học thuật trọng tâm được xác định xuất phát từ thực tiễn: các nghiên cứu tiền nhiệm tại miền Bắc Việt Nam (Nguyễn Thanh Hà, Nguyễn Thị Kim Cúc, Nguyễn Thị Hồng Hạnh, 2004–2016) chỉ khảo sát các lâm phần cây Trang (Kandelia obovata) giai đoạn non dưới 13 năm tuổi và khu biệt ở trữ lượng tĩnh; hoàn toàn thiếu vắng các đo đạc đồng thời về động thái trao đổi khí quyển ($CO_2$) và thủy quyển (POC, DOC, DIC, macro-litter export) trên lâm phần thành thục (18–20 năm tuổi).

Luận án thiết lập hệ thống 3 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và 2 giả thuyết khoa học (Hypotheses - H):

• RQ1: Trữ lượng và tốc độ tích lũy carbon trong sinh khối thực vật (trên/dưới mặt đất) và phẫu diện đất của rừng Trang trồng 18–20 tuổi biến thiên như thế nào theo thời gian sinh trưởng?
• RQ2: Dòng phát thải $CO_2$ qua các giao diện tiếp xúc (đất – không khí, nước – không khí) và sự chuyển dịch carbon hữu cơ/vô cơ hòa tan/lơ lửng diễn ra với cường độ nào dưới sự kiểm soát của chế độ thủy văn và màng sinh học?
• RQ3: Cân bằng xuất nhập carbon tổng thể của hệ sinh thái RNM trồng tại vùng cửa sông ven biển được thiết lập như thế nào để khép kín chu trình carbon?
• H1: Trữ lượng carbon tích lũy trong sinh khối và cấu trúc trầm tích tăng dần tuyến tính theo cấp tuổi của rừng trồng thuần loài Kandelia obovata.
• H2: Cường độ trao đổi và hướng dịch chuyển carbon qua các giao diện phụ thuộc chặt chẽ vào hàm lượng carbon hữu cơ tổng số (TOC), nhiệt độ đất ($T_s$), áp suất riêng phần $pCO_2$, lớp màng vi tảo sinh học (biofilm) và chế độ nhật triều theo mùa.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện đồng bộ tại vùng đệm Vườn Quốc gia Xuân Thủy (tọa độ 20°13'37.0"N), nơi rừng Trang trồng thuần loài chiếm trên 95% diện tích bãi bồi cửa Ba Lạt thuộc hệ thống sông Hồng. Khảo sát thực địa đa thời gian kéo dài từ tháng 2/2016 đến tháng 4/2018, tương ứng với cấp tuổi 18, 19 và 20 năm của rừng trồng.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu về trữ lượng và chu trình carbon trong RNM toàn cầu đã trải qua hơn ba thập kỷ phát triển mạnh mẽ với các mốc công bố kinh điển: Twilley et al. (1992), Saenger & Snedaker (1993), Gattuso et al. (1998), Jennerjahn & Ittekkot (2002), Chmura et al. (2003), Bouillon et al. (2008), Donato et al. (2011), và Alongi (2009, 2014). Các nghiên cứu quốc tế chỉ ra rằng RNM lưu trữ trung bình khoảng 1.023 MgC/ha, trong đó tầng đất 0–3 m chiếm từ 49% đến 98% tổng lượng carbon toàn hệ sinh thái (Donato et al., 2011). Năng suất sơ cấp toàn cầu của RNM đạt mức $218 \pm 72\text{ Tg C/năm}$, với tốc độ tồn lưu carbon trong trầm tích dao động từ 100 đến 226 gC/$m^2$/năm (Alongi, 2014; McLeod et al., 2011).

====================================================================================================
SO SÁNH ĐỊNH LƯỢNG TRỮ LƯỢNG VÀ THÀNH PHẦN SINH KHỐI RNM TRONG CÁC NGHIÊN CỨU QUỐC TẾ VÀ KHU VỰC
====================================================================================================
Khu vực / Tác giả               Loài ưu thế       Vĩ độ         AGB (Mg/ha)   BGB (Mg/ha)   T/R Ratio
----------------------------------------------------------------------------------------------------
French Guiana (Fromard, 1998)   Avicennia germ.   05°N          31.5          -             -
Malaysia (Ong et al., 1995)     Rhizophora apic.  04°N          460.0         -             -
Indonesia (Sukardjo, 1986)      Rhizophora mucr.  01°N          299.1         177.5         1.69
Kenya (Huxham et al., 2015)     Rhizophora mucr.  04°S          -             -             -
Cà Mau (Lưu Việt Dũng, 2016)    Rhizophora apic.  08°N          279.0         129.0         2.16
Cần Giờ (Viên Ngọc Nam, 2016)   Rhizophora apic.  10°N          156.5         38.7          4.04
Xuân Thủy (Hà Thị Hiền, 2018)   Kandelia obovata  20°N (18-20t) 86.4 - 105.8  48.2 - 59.7   1.77 - 1.79
====================================================================================================

Tuy nhiên, bức tranh học thuật quốc tế tồn tại các cuộc tranh luận gay gắt:

1. Tranh luận về "Missing Carbon Sink": Mô hình ngân sách carbon của Bouillon et al. (2008) chỉ ra rằng tổng lượng carbon khoáng hóa và chôn vùi trong trầm tích chỉ giải thích được xấp xỉ 50% lượng carbon cố định qua quang hợp; hơn 50% còn lại chưa được lượng hóa rõ ràng. Alongi (2009, 2014) và Maher et al. (2013) giả định phần thiếu hụt này bị xuất cư ra biển dưới dạng Carbon Vô cơ Hòa tan (DIC) và dòng chảy lỗ rỗng (porewater export), nhưng thiếu minh chứng thực nghiệm liên tục tại các cửa sông có biên độ nhật triều cao.
2. Bất đồng về cơ chế kiểm soát phát thải $CO_2$ mặt đất: Kristensen (2008) và Alongi (2009) nhấn mạnh vai trò của xáo trộn sinh học (bioturbation) do cua cáy và hệ rễ thở, trong khi Chen et al. và Grellier et al. (2017) cho rằng vi khí hậu, nhiệt độ và thảm vi sinh vật bề mặt (microphytobenthos/biofilm) mới là nhân tố chi phối tốc độ oxy hóa kỵ khí/hiếu khí.

Luận án của NCS Hà Thị Hiền định vị chính xác điểm nghẽn này bằng cách thiết lập một khung quan trắc tích hợp đo đạc trực tiếp dòng xuất cư ngang (lateral fluxes) gồm DOC, POC, DIC, macro-litter kết hợp đo đạc dòng phát thải thẳng đứng $CO_2$ (vertical gas fluxes) qua buồng đo động lực học trên nền rừng Trang cửa Ba Lạt.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đã mở rộng và bổ sung dữ liệu thực nghiệm cho Lý thuyết Sinh địa hóa Carbon Rừng ngập mặn (Mangrove Biogeochemical Theory) của Bouillon et al. (2008) và Alongi (2014) thông qua 3 đóng góp lý thuyết cốt lõi:

1. Chuẩn hóa phương trình tương quan sinh khối (Allometric Model): Mở rộng giới hạn của mô hình Komiyama et al. (1987) bằng việc thiết lập phương trình allometric thực nghiệm chuẩn hóa cho loài Kandelia obovata thành thục tại miền Bắc Việt Nam: tương quan lũy thừa giữa đường kính cổ rễ ($D_{0.3}$), chiều cao ($H$) với sinh khối khô các bộ phận thân ($W_{stem}$), cành ($W_{branch}$), lá ($W_{leaf}$) và rễ ($W_r$) với hệ số tương quan vượt trội ($R^2 > 0.85$).
2. Cơ chế đệm sinh học của lớp Biofilm: Phát hiện bằng chứng thực nghiệm về hiệu ứng ức chế phát thải khí nhà kính của màng sinh học đáy (microphytobenthos): khi loại bỏ lớp biofilm, dòng phát thải $CO_2$ tại mặt đất tăng vọt từ 1,3 đến 1,8 lần, chứng minh màng sinh học đóng vai trò như một màng lọc quang tự dưỡng hấp thụ ngược $CO_2$ trước khi thoát vào khí quyển.
3. Mô hình hóa động thái xuất cư carbonat dạng DIC: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm khẳng định DIC là thành phần xuất cư chiếm ưu thế áp đảo trong dòng carbon thủy quyển vận chuyển ra vịnh Bắc Bộ, giải quyết phần carbon chưa xác định (unaccounted carbon) trong mô hình Bouillon.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                        MÔ HÌNH CẤU TRÚC PHÂN CHIA TRỮ LƯỢNG CARBON ĐẤT                            |
|                                                                                                   |
|     Độ sâu tầng đất (cm)                         Đặc trưng tích lũy TOC & BD                      |
|    +--------------------+  <-- Tầng bề mặt (0-10cm): TOC cao nhất (1.8-2.5%), BD thấp (~0.9 g/cm3)|
|    |      0 - 10 cm     |      Chi phối bởi rễ sống mịn, vật rụng và thảm biofilm                 |
|    +--------------------+                                                                         |
|    |     10 - 30 cm     |  <-- Tầng giữa (10-30cm): Rễ ngầm đậm đặc, chuyển tiếp khử Eh           |
|    +--------------------+                                                                         |
|    |     30 - 60 cm     |  <-- Tầng khử sâu (30-100cm): Môi trường yếm khí khử Sunfat,            |
|    +--------------------+      Dung trọng BD tăng dần (>1.3 g/cm3), TOC giảm chậm và ổn định      |
|    |     60 - 100 cm    |      Tích lũy 70-80% tổng trữ lượng carbon dưới mặt đất                 |
|    +--------------------+                                                                         |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng ba lý thuyết nền tảng: Lý thuyết Động thái Sinh thái học Rừng (Forest Dynamic Theory), Lý thuyết Động học Trầm tích Ven biển (Sediment Dynamics), và Lý thuyết Cân bằng Khối Sinh địa hóa (Biogeochemical Mass Balance). Cách tiếp cận này thiết lập biên giới nghiên cứu khép kín:

• Biên trên (Upper boundary): Tầng tán rừng Trang tiếp xúc khí quyển.
• Biên đáy (Bottom boundary): Phẫu diện trầm tích ngập triều tới độ sâu 100 cm.
• Biên ngang (Lateral boundary): Cắt ngang lòng lạch triều dẫn xuất nước vào/ra khỏi lâm phần bãi bồi cửa Ba Lạt.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan Thực chứng luận (Positivism) kết hợp Hiện thực phê phán (Critical Realism) thông qua thiết kế thực nghiệm đa yếu tố, đa thời gian. Cấu trúc lấy mẫu và quan trắc được tổ chức theo thiết kế đa tầng (Multi-level experimental design):

• Cấp độ vĩ mô: Toàn bộ tiểu lưu vực lạch triều đại diện cho rừng Trang trồng bãi bồi cửa Ba Lạt.
• Cấp độ trung gian: 03 ô tiêu chuẩn cố định diện tích $100\text{ m}^2$ ($10\text{ m} \times 10\text{ m}$), ký hiệu MR1, MR2, MR3 được theo dõi liên tục trong 3 năm liên tiếp (2016: 18 tuổi, 2017: 19 tuổi, 2018: 20 tuổi).
• Cấp độ vi mô: Các điểm đo vi khí hậu, phẫu diện đất 5 tầng độ sâu (0–10, 10–20, 20–30, 30–60, 60–100 cm), các bẫy lượng rơi ($1\text{ m} \times 1\text{ m}$) và các buồng kín đo thông lượng khí.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                           SƠ ĐỒ THIẾT KẾ PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM ĐỒNG BỘ                          |
|                                                                                                   |
|    [KHẢO SÁT LÂM PHẦN]  --->  3 Ô tiêu chuẩn cố định MR1, MR2, MR3 (10m x 10m; 18, 19, 20 tuổi)   |
|                                  |                                                                |
|    [SINH KHỐI TRÊN MẶT ĐẤT] ---> Chặt hạ 3 cây/ô (9 cây/năm) -> Tách thân, cành, lá -> Sấy 60°C  |
|                                  |                                                                |
|    [SINH KHỐI RỄ & ĐẤT]    ---> Khoan lõi 5 tầng (0-100cm) -> Phân tách Rễ sống / Rễ chết        |
|                                  | Dung trọng (BD), Thế khử (Eh), TOC, Nồng độ Clorophyll-a       |
|                                  |                                                                |
|    [DÒNG KHÍ THẲNG ĐỨNG]   ---> Buồng đo động lực học tối -> Đo phát thải CO2 đất & nước          |
|                                  | So sánh có / không có lớp màng sinh học Biofilm                |
|                                  |                                                                |
|    [DÒNG XUẤT CƯ THỦY QUYỂN]---> Quan trắc liên tục 24h chu kỳ Triều lớn (Spring) / Triều kém (Neap)|
|                                  Đo lưu lượng Q, TSM, POC, DOC, DIC, Total Alkalinity (TA), pCO2  |
+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

Quy trình nghiên cứu rigorous

1. Định lượng sinh khối trên mặt đất (AGB): Điều tra toàn diện mật độ, chiều cao vút ngọn ($H$), đường kính gốc tại vị trí cách mặt đất 30 cm ($D_{0.3}$). Tiến hành chặt hạ giải phẫu 3 cây tiêu chuẩn/ô (tổng cộng 9 cây/năm đại diện đầy đủ các cấp kính) tại sát gốc. Phân chia định lượng các hợp phần: thân, cành, lá, trụ mầm. Sấy mẫu tại phòng thí nghiệm ở nhiệt độ $60^\circ\text{C}$ đến khối lượng không đổi (cân phân tích sai số 0,01 g) để xác định tỷ lệ chất khô.
2. Định lượng lượng rơi và xuất cư vật rụng (Litterfall & Macro-export): Đặt 10 bẫy lưới ($1\text{ m}^2$, mắt lưới 1 mm) treo dưới tán cây trong mỗi ô tiêu chuẩn, thu mẫu định kỳ hàng tháng trong 24 tháng liên tục (2016–2018). Đồng thời, giăng lưới chặn ngang lạch triều trong các chu kỳ triều để thu hồi toàn bộ sinh khối lượng rơi bị cuốn trôi ra ngoài vùng nước ven bờ (macro-export).
3. Định lượng sinh khối dưới mặt đất (BGB) và carbon đất: Đào phẫu diện đất hình khối hộp sâu 100 cm để thu thập toàn bộ hệ rễ; phân tách rễ sống và rễ chết theo các cấp đường kính ($<2\text{ mm}$, 2–5 mm, 5–10 mm, 10–20 mm, $>20\text{ mm}$). Mẫu đất được lấy bằng ống dung trọng chuyên dụng tại các độ sâu 0–10, 10–20, 20–30, 30–60, 60–100 cm để xác định dung trọng khô ($BD$), độ ẩm ($SWC$), thành phần cơ giới hạt, thế khử oxy hóa ($Eh$), độ mặn đất ($SS$) và tổng carbon hữu cơ ($TOC$) bằng phương pháp Walkley-Black và máy phân tích nguyên tố CHNS.
4. Quan trắc phát thải khí $CO_2$: Sử dụng buồng kín hấp thụ khí động lực học kết hợp cảm biến hồng ngoại đo nồng độ $CO_2$ tại buồng tối trong điều kiện có màng sinh học (intact biofilm) và sau khi cạo bỏ lớp màng sinh học bề mặt (scraped biofilm) trên cả đất rừng Trang và bãi đất trống đối chứng.
5. Quan trắc xuất cư thủy văn (Micro-export/import): Cứ mỗi 1–2 giờ trong suốt 24 giờ liên tục tại các pha triều lớn (spring tide) và triều kém (neap tide) vào hai mùa tương phản (mùa khô tháng 4/2016 và mùa mưa tháng 8/2016), đo đạc lưu lượng nước qua mặt cắt ngang lạch triều ($Q$, $m^3$/s), kết hợp lấy mẫu nước phân tích: Tổng vật chất lơ lửng ($TSM$), Carbon hữu cơ lơ lửng ($POC$), Carbon hữu cơ hòa tan ($DOC$), Carbon vô cơ hòa tan ($DIC$), Độ kiềm toàn phần ($TA$), Áp suất riêng phần $pCO_2$, $pH$, Độ mặn ($Sal$), Oxy hòa tan ($DO$), Nhiệt độ nước ($T_w$) và Nồng độ Chlorophyll-a.

Data và phân tích

Toàn bộ tập dữ liệu thực nghiệm được xử lý bằng các công cụ thống kê nâng cao:

• Xây dựng ma trận tương quan Pearson và mô hình hồi quy phi tuyến xác lập mối quan hệ giữa kích thước hình thái cây và sinh khối tích lũy.
• Phân tích Thành phần Chính (Principal Component Analysis - PCA) nhằm phân tách các nhóm biến môi trường độc lập ($T_s$, $SWC$, $SS$, $Eh$, $TOC$, cấu trúc hạt) tác động lên biến động dòng khí $CO_2$.
• Kiểm định độ tin cậy và phân tích phương sai (ANOVA) so sánh sự khác biệt giữa các cấp tuổi (18, 19, 20 tuổi) và các pha triều với ngưỡng ý nghĩa thống kê $p < 0.05$.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

====================================================================================================
TỔNG HỢP CÁC KẾT QUẢ VÀ THÔNG SỐ ĐỘNG HỌC CARBON TẠI RỪNG TRANG XUÂN THỦY (18 - 20 TUỔI)
====================================================================================================
Thông số định lượng                             Tuổi 18 (2016)      Tuổi 19 (2017)   Tuổi 20 (2018)
----------------------------------------------------------------------------------------------------
1. Sinh khối trên mặt đất - AGB (Mg/ha)         86.42               96.15            105.80
2. Sinh khối dưới mặt đất - BGB (Mg/ha)         48.21               54.02            59.73
3. Tỷ lệ sinh khối Top/Root (T/R)               1.79                1.78             1.77
4. Tích lũy Carbon AGB (MgC/ha)                 40.62               45.19            49.73
5. Tích lũy Carbon BGB (MgC/ha)                 18.80               21.07            23.30
6. Carbon tích lũy trong đất 0-100cm (MgC/ha)   145.20              151.30           158.40
7. TỔNG TRỮ LƯỢNG CARBON HỆ SINH THÁI (MgC/ha)  204.62              217.56           231.43
8. Tốc độ tích lũy Carbon tổng (MgC/ha/năm)     12.94               13.87            13.41 (TB)
9. Năng suất lượng rơi trung bình (gC/m2/năm)   485.6               512.4            499.0 (TB)
10. Tỷ lệ Macro-export vật rụng trôi ra lạch    ~ 15.2% tổng lượng rơi hàng năm
11. Dòng CO2 phát thải đất có Biofilm           32.4 - 58.6 mmol/m2/ngày (Mùa khô - Mùa mưa)
12. Dòng CO2 phát thải đất bóc Biofilm          54.8 - 98.2 mmol/m2/ngày (Tăng 1.3 - 1.8 lần)
13. Xuất cư Carbon thủy quyển chiếm ưu thế      DIC (> 65% tổng C hòa tan xuất cư qua triều)
====================================================================================================

1. Quy luật tích lũy sinh khối tuyến tính vượt trội ở giai đoạn 18–20 tuổi: Sinh khối trên mặt đất (AGB) tăng từ $86.42\text{ Mg/ha}$ (18 tuổi) lên $105.80\text{ Mg/ha}$ (20 tuổi), tương ứng tốc độ tích lũy sinh khối đạt $9.69\text{ Mg/ha/năm}$. Tổng trữ lượng carbon toàn hệ sinh thái đạt mức $231.43\text{ MgC/ha}$ ở tuổi 20, trong đó bể chứa trầm tích đất (0–100 cm) chiếm tỷ trọng áp đảo ($158.40\text{ MgC/ha}$, tương đương 68.4% tổng carbon hệ sinh thái).
2. Sự phân bố sinh khối rễ sâu và tỷ lệ T/R ổn định: Sinh khối rễ ngầm (BGB) chiếm tỷ lệ rất cao với tỷ lệ sinh khối trên/dưới mặt đất ($T/R$) duy trì ở mức ổn định $1.77 - 1.79$. Hơn 75% sinh khối rễ tập trung ở tầng đất 0–30 cm, nhưng rễ sống vẫn đâm sâu tới 100 cm, đóng vai trò chính bơm carbon hữu cơ trực tiếp vào các tầng đất khử sâu kỵ khí.
3. Phát hiện nghịch lý về vai trò ức chế khí nhà kính của màng sinh học đáy (Biofilm): Tại phẫu diện đất RNM, sự hiện diện của thảm vi tảo đáy (microphytobenthos) làm giảm dòng phát thải $CO_2$ từ 35% đến 45% so với nền đất bị loại bỏ biofilm. Dòng phát thải $CO_2$ tại đất rừng có biofilm dao động từ 32.4 đến 58.6 mmol/$m^2$/ngày, thấp hơn đáng kể so với đất trống không có thảm thực vật che phủ vào mùa hè.
4. Cơ chế kiểm soát phát thải $CO_2$ qua giao diện nước – không khí: Nước lạch triều luôn ở trạng thái siêu bão hòa $CO_2$ ($pCO_2$ dao động từ 650 đến 2.850 $\mu\text{atm}$), đóng vai trò như một nguồn phát thải $CO_2$ liên tục vào khí quyển với cường độ trung bình $48.5\text{ mmol/m}^2/\text{ngày}$. Sự phát thải này đạt đỉnh vào các đợt triều rút của chu kỳ triều lớn (spring tide) khi nước lỗ rỗng (porewater) giàu axit hữu cơ từ nền rừng bị rút cạn đổ dồn vào lòng lạch.
5. Định lượng xuất cư Carbonat hòa tan (DIC) chi phối chu trình xuất cư ngang: Dòng xuất cư vật chất qua thủy triều khẳng định rừng Trang Xuân Thủy là nguồn cung cấp carbon hữu cơ và vô cơ quan trọng cho vùng vịnh Ba Lạt, trong đó tỷ lệ DIC mang ra biển chiếm ưu thế áp đảo so với DOC và POC, khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết Alongi về dòng xuất cư carbon vô cơ ngầm.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung hoàn chỉnh chuỗi số liệu thực chứng về chu trình carbon của loài Kandelia obovata ở giới hạn vĩ độ cao (20°N), khép kín bài toán cân bằng sinh thái giữa hấp thụ quang hợp, lắng đọng trầm tích, phát thải khí và xuất cư thủy văn.
• Về mặt phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình quan trắc kết hợp buồng đo động lực học và trạm đo thủy văn tự động 24h theo chu kỳ nhật triều, có khả năng chuyển giao áp dụng cho toàn bộ các dải RNM cửa sông ven biển Đông Nam Á.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học định lượng có độ tin cậy cao phục vụ xây dựng biểu phát thải cơ sở (FREL/FRL) cho cơ chế Chi trả Dịch vụ Môi trường Rừng (PFES), thị trường Tín chỉ Carbon Rừng ngập mặn (Blue Carbon Credits) và các chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó biến đổi khí hậu (NDC Việt Nam).

Limitations và Future Research

1. Giới hạn về đo đạc trực tiếp quang hợp tầng tán: Do giới hạn về hệ thống tháp vi khí hậu (Eddy Covariance Tower), luận án chưa đo đạc liên tục thông lượng trao đổi $CO_2$ trực tiếp giữa tán lá cây Trang và khí quyển ở quy mô cảnh quan (Canopy Gross Primary Production), mà phải tính toán gián tiếp qua năng suất sinh khối và lượng rơi.
2. Giới hạn về đo đạc khí Methane ($CH_4$) và Nitrous Oxide ($N_2O$): Nghiên cứu chỉ tập trung định lượng dòng khí $CO_2$, bỏ qua phát thải $CH_4$ và $N_2O$ do giả định tỷ lệ phát thải thấp (<1%) trong môi trường giàu sulfate bãi bồi ven biển; tuy nhiên trong bối cảnh phú dưỡng hóa nguồn nước sông Hồng, hai loại khí nhà kính này cần được đo đạc chính xác.
3. Định hướng nghiên cứu 5–10 năm tới:
   • Triển khai kỹ thuật đồng vị phóng xạ bền ($\delta^{13}\text{C}$, $\Delta^{14}\text{C}$) để truy xuất chính xác nguồn gốc carbon xuất cư (từ rễ cây ngập mặn, phù sa sông Hồng hay tảo biển).
   • Thiết lập mô hình hóa số trị 3D tích hợp thủy động lực học và sinh địa hóa (Hydrodynamic-Biogeochemical Coupled Model) mô phỏng biến động carbon theo các kịch bản nước biển dâng và bão cực đoan.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Kết quả luận án cung cấp bộ tham số định lượng chuẩn mực cho các mô hình hệ sinh thái cửa sông nhiệt đới, mở ra hướng nghiên cứu liên ngành chuyên sâu giữa môi trường đất, thủy văn và hải dương học.
• Tác động phát triển lâm nghiệp bền vững: Minh chứng rõ ràng rằng các khu rừng Trang trồng sau 18–20 năm có khả năng phục hồi trữ lượng carbon tương đương 70–80% rừng ngập mặn tự nhiên nguyên sinh, tạo động lực kinh tế mạnh mẽ cho các dự án trồng mới và phục hồi rừng ngập mặn phòng hộ ven biển.
• Đóng góp quản trị và hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ kỹ thuật trực tiếp cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ban quản lý các Vườn Quốc gia và Khu bảo tồn đất ngập nước trong việc xác định hạn ngạch hấp thụ carbon, đàm phán thương mại tín chỉ carbon xanh trên thị trường quốc tế.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận phương pháp luận mẫu mực về đo đạc sinh địa hóa học trầm tích ngập triều và hệ số tương quan allometric chuẩn xác của cây Trang.
• Ban Quản lý VQG Xuân Thủy và các Khu bảo tồn thiên nhiên: Sử dụng số liệu kiểm kê thực tế để quản lý bền vững tài nguyên rừng, quy hoạch phân khu bảo tồn nghiêm ngặt và vùng đệm bãi bồi.
• Doanh nghiệp phát triển dự án Tín chỉ Carbon (Blue Carbon Developers): Có được nguồn dữ liệu gốc đáng tin cậy để thẩm định dự án theo các tiêu chuẩn quốc tế như VCS (Verified Carbon Standard) hoặc Gold Standard.
• Các Cơ quan Quản lý Nhà nước (Tổng cục Lâm nghiệp, Cục Biến đổi khí hậu): Hoàn thiện khung thể chế chính sách định giá dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của hệ sinh thái đất ngập nước ven biển.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và mở rộng lý thuyết nào? Trả lời: Luận án đã mở rộng Lý thuyết Ngân sách Carbon Rừng ngập mặn của Bouillon et al. (2008) bằng cách chứng minh bằng thực nghiệm rằng thành phần Carbon Vô cơ Hòa tan (DIC) chiếm hơn 65% tổng lượng carbon thủy quyển xuất cư ra biển qua lạch triều cửa sông Hồng, lấp đầy khoảng trống "unaccounted carbon sink" mà các nghiên cứu toàn cầu trước đó chưa lượng hóa được tại khu vực Đông Nam Á.

2. Đổi mới phương pháp luận then chốt so với các công trình trước đây là gì? Trả lời: So với các nghiên cứu trước đây tại miền Bắc Việt Nam chỉ đo tĩnh hoặc sử dụng phương pháp chuẩn độ hấp thụ hóa chất có sai số lớn (Nguyễn Thị Hồng Hạnh, 2010), luận án áp dụng đồng bộ hệ thống buồng đo động lực học hồng ngoại đo $CO_2$ tức thời kết hợp trạm quan trắc thủy văn tự động đo liên tục 24h theo từng pha triều lớn/kém vào hai mùa mưa/khô tương phản.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ tập dữ liệu thực nghiệm là gì? Trả lời: Phát hiện về vai trò "lá chắn sinh học" của lớp màng vi sinh vật đáy (biofilm): việc bóc tách lớp biofilm bề mặt khiến dòng phát thải $CO_2$ từ đất vào không khí tăng vọt từ 1,3 đến 1,8 lần, chứng minh năng lực quang hợp bù trừ và cố định ngược khí nhà kính cực mạnh của vi tảo đáy ngay trên mặt bùn ngập mặn.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) hoàn chỉnh không? Trả lời: Có. Luận án cung cấp chi tiết toàn bộ tọa độ ô tiêu chuẩn, kích thước bẫy lượng rơi, thông số buồng đo phát thải khí, quy trình sấy mẫu sinh khối rễ ở $60^\circ\text{C}$, phương pháp giải tích nồng độ POC/DOC/DIC qua màng lọc sợi thủy tinh $0.45\ \mu\text{m}$ và hệ thống phương trình hồi quy allometric có thể nhân rộng tại mọi dải RNM ven biển nhiệt đới.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào? Trả lời: Lộ trình tập trung vào 3 trọng tâm: (1) Ứng dụng tháp vi khí hậu Eddy Covariance giám sát liên tục thông lượng carbon tầng tán; (2) Sử dụng đồng vị phóng xạ $\delta^{13}\text{C}$ và $\Delta^{14}\text{C}$ truy nguyên dòng vật chất hữu cơ; (3) Tích hợp mô hình sinh thái - thủy động lực học đánh giá rủi ro xói lở và suy thoái bể chứa carbon dưới tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.

Kết luận

1. Luận án đã giải quyết trọn vẹn bài toán định lượng khả năng tích lũy và trao đổi carbon của rừng Trang (Kandelia obovata) trồng thuần loài giai đoạn 18–20 năm tuổi tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy, ghi nhận tổng trữ lượng carbon hệ sinh thái đạt mức $231.43\text{ MgC/ha}$ với tốc độ tích lũy trung bình $13.41\text{ MgC/ha/năm}$.
2. Bể chứa trầm tích đất (0–100 cm) đóng vai trò then chốt khi lưu giữ $158.40\text{ MgC/ha}$ (chiếm 68.4% tổng carbon toàn hệ sinh thái), khẳng định tính ưu việt của RNM như một bể lắng carbon lâu dài.
3. Thiết lập hệ thống phương trình allometric thực nghiệm chuẩn mực cho cây Trang thành thục tại miền Bắc Việt Nam, tạo công cụ tính toán sinh khối và trữ lượng carbon nhanh chóng, chính xác.
4. Chứng minh thực nghiệm cơ chế kiểm soát kép của thảm màng sinh học (biofilm) và chế độ nhật triều đối với động thái phát thải $CO_2$ và xuất cư các hợp phần carbonat hòa tan (DIC, DOC, POC) ra vùng biển ven bờ.
5. Cung cấp bộ dẫn liệu khoa học chuẩn xác, có giá trị pháp lý và thực tiễn cao phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý tài nguyên, bảo tồn đất ngập nước, chi trả dịch vụ môi trường rừng và phát triển thị trường tín chỉ carbon xanh tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tông quan các nghiên cứu về tích lũy và trao đối carbon trong rừng ngập mặn Chương 2: Địa điểm và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận CHUONG1 TONG QUAN CAC NGHIEN CUU VE TICH LUY VA TRAO DOI CARBON TRONG RUNG NGAP MAN 1.1 Giới thiệu chung về rừng ngập mặn Rừng ngập mặn phân bố tại các vùng cửa sông dọc bờ biển chủ yếu ở các vùng xích đạo và nhiệt đới hai bán cầu, trải dài từ 25° Bắc tới 25° Nam [14]. Hình thành và phát triển ở vùng đất chuyển tiếp giữa đất liền và đại đương, HST RNM có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ bờ biển, môi trường sống của người dân địa phương cũng như cung cấp nơi trú Ấn an toàn cho các phương tiện đánh bắt thủy hải sân trong mùa mưa bão. Bên cạnh các vai trò trên, RNM còn là nơi trú ẩn và sinh sản của nhiều loài thủy hải sản ven bờ, cung cấp sinh kế cho người dân địa phương và còn được đánh giá là bể chtra carbon ving ven bién, do HST nay có khả năng lưu trữ một lượng carbon rất lớn trong sinh khối và trong đất so với các HST rừng khác trên đất liền [15]. Theo sế liệu công bố của Giri va cs.

(2011) [16], tổng diện tích RNM trên thế giới vào khoảng 140.000 km2, chiếm 3% diện tích đất ven biển, và ít hơn 1% tổng diện tích rừng các loại. Sự phân bố diện tích RNM trên thế giới theo vĩ độ được thể hiện trong Hình 1. 3000 2500 Diện tích RNM (10 ha) 2000 8 409% 35% 309% 25% 20% 15 109 5°S 0s SSN I0N IS5SN 20°N 25°N 30°N -35°%S -30°% -25°S -20% S -10°S -5°% -0° -59N -10N -I5N -20°N -25ẨN -30N -35N Vĩ độ Hình 1. Phân bố diện tích RNM ở các vĩ độ khác nhau trên thế giới [16].

Các khu vực có vĩ độ thấp và gần xích đạo là các vùng có diện tích RNM lớn nhất và đa dạng về thành phần loài cao nhất do khí hậu ấm áp quanh năm so với các khu vực có vĩ độ cao hơn. Các loài cây ngập mặn phổ biến ở các vùng khí hậu nhiệt đới bao gồm Đước, Bần và nhiều loài có kích thước thân lớn khác. Tuy nhiên, một số loài có thế mở rộng vùng phân bố lên phía Bắc tới Bermuda (32°20”N) và Nhật Bản (31°22”N) như các loài Trang, Vẹt dù, Đâng và Cóc vàng. Giới hạn phía Nam của RNM là New Zealand (38°03”S) và phía Nam nước Úc (38°43°S).

Ở vùng phía Nam vì khí hậu lạnh nên chủ yếu chỉ còn tồn tại loài Mắm biển [17]. Tính chung trên toàn cầu, có khoảng 68 loài cây ngập mặn thực thụ (mangrove-obligate species) sinh trưởng và phát triển tại các khu vực RNM. Khu vực RNM có mức độ đa dạng loài và phát triển mạnh nhất trên thế giới là vùng An Độ - Thái Bình Dương, nơi có 52 loài thực vật ngập mặn sinh trưởng [18]. Ngược lại, khu vực châu Mỹ là vùng có mức độ đa dạng loài thấp nhất, với số liệu thống kê chỉ có khoảng 10 loài cây ngập mặn [19].

Rừng ngập mặn tại các vùng trên thế giới có sự đa dạng rất lớn về cấu trúc và chức năng, đây là các kết quả của các yếu tố tổng hợp bao gồm địa hình vùng đất, thể nền, vĩ độ và chế độ thủy triểu, thủy văn, khí hậu [20]. Rừng ngập mặn được phân loại thành bến loại hình khác nhau căn cứ theo sự khác biệt về cẫu trúc rừng, điều kiện địa lý, khí hậu và chế độ thủy triều tại khu vực RNM sinh trưởng, bao gồm: 1) Rừng ngập mặn ven biển (fringe or coastal mangroves); 2) Rừng ngập mặn vùng cửa sông (riverine mangroves); 3) Rừng ngập mặn lưu vực (basin mangroves); 4) Rừng ngập mặn thấp lùn (dwarf or scrub mangroves) [19]. Cây ngập mặn trưởng thành có thể có đường kính thân lớn hơn 1 m, nhưng cũng có những loài có đường kính chỉ một vài em. Về chiều cao cây cũng có sự biến động vô cùng lớn, có những loài có chiều cao rất lớn, ví dụ như loài Đước đỏ ở Brazil và Equado cao tới 50 m đến 60 m, nhưng cũng có những loài có chiều cao rất thấp, chỉ nhỏ hơn 1 m (RNM thấp làn ở Mexico).

Do sự đa đạng về chiều cao và đường kính thân nên sinh khối thực vật trên mặt đất cũng biến động rất lớn, từ khoảng 8 Mg ha! & các vùng RNM thấp lùn tới trên 500 Mg ha ở các vùng RNM gần cửa sông tại vùng An Độ — Thai Binh Dương [21]. Tương tự sự biến động của sinh khối thực vật, hàm lượng carbon tích lũy trong đất RNM cũng có các giá trị hoàn toàn khác nhau phụ thuộc vào thành phần loài, hình thái và cấu 8 trúc rừng. Mặc dù chỉ được phân bế trong khu vực giới hạn dọc theo bờ biển, RNM đóng vai trò quan trọng trong việc tích lũy carbon trong chu trình carbon toàn cầu ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới [22]. Từ những năm 1990, nhận thức được tầm quan trọng và các chức năng của RNMI đối với môi trường và con người, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành đối với HST RNM trên phạm vi toàn cầu bởi một số tác giả: Twilley va cs.

1992 [22]; Saenger va Snedaker 1993 [20]; Gattuso va cs. 1998 [24]; Jennerjahn và Ittekkot 2002 [25]; Borges 2005 [26], Duarte va cs. 2005 [27]; Dittmar va cs. 2006 [28]; Alongi 2009 [29]; Buoillon va cs.

(2008, 2009) [3], [23] ; Donato 2011 [15]; Maher và cs. Các nghiên cứu đã cho thấy, RNM tích lũy carbon nhiều nhất trong lớp đất có độ sâu từ bề mặt tới khoảng 3 m dưới mặt đất và trữ lượng carbon trong đất chiếm từ 49 — 98% trong tổng trữ lượng carbon của các HST này [15]. So sánh trữ lượng carbon của RNM với trữ lượng carbon tại các kiểu rừng cơ bản khác trén thé gidi, Donato va es. (2011) đã cho thấy trữ lượng carbon của RNM lớn hơn rất nhiều lần của các loại hình rừng khác và RNM là một trong những kiểu rừng giàu trữ lượng carbon nhất ở vùng nhiệt đới, với giá trị trung bình là 1.023 MgC ha" (Hình 1.

a 14007 [_] Cây sống + cây chết trên mặt đất = 1 z = 9 200 1 Lớp đất 0-30 cm trên bể mặt + rễ Š 1000) E] Lớp đất sâu hơn 30 cm I & s00 (4 = 2 600 S g 400 ỗ£ 200 ba | zw Ế [ i ] i 0 vế sơad ® v vi eo VỀ QP. © ge XS we oS ae Hình 1. So sánh carbon tích lũy dưới mat đất của một số loại rừng khác nhau trên thế giới [15]. Ngoài việc tập trung nghiên cứu trữ lượng carbon trong HSTT RNM trên qui mô toàn cầu, một số nghiên cứu còn đánh giá các dạng chuyển dịch của carbon từ HST RNM ra 9 các vùng nước biển ven bờ.

Vì diện tích RNM phân bố ở nhiều vùng khác nhau với các yếu tố môi trường rất đa dạng nên carbon hữu cơ địch chuyển từ RNM ra môi trường xung quanh và ngược lại phụ thuộc vào rất nhiễu yếu 16: địa hình địa mạo, biên độ triều, khí hậu, loài thực vật, ảnh hưởng của các yếu tố sinh học, vv. Chính các yếu tố tác động này làm cho năng suất sinh học và giá trị carbon tích lũy cũng như trao đổi của RNM biến đổi vô cùng đa dạng. Tại Việt Nam, theo Phan Nguyên Hồng và es. (1999) [17], Nguyễn Hoàng Trí và cs.

các HST RNMI có tổng số 77 loài cây ngập mặn thuộc hai nhóm được phân chia theo các điều kiện môi trường và đạng thái sống khác nhau. Nhóm 1 có 35 loài cây ngập mặn thuộc 20 chỉ của I6 họ, nhóm này được gọi là cây ngập mặn “thực thụ”. Nhóm 2 có 42 loài thuộc 36 chỉ của 28 họ, nhóm này bao gồm các loài cây “gia nhập”, đây là nhóm cây tồn tại ở các rừng thứ sinh và rừng trồng trên đất cao. Sự phân bố của các loài thực vật ngập mặn cũng khác nhau ở hai miền Nam và Bắc Việt Nam.

Miền Nam có tổng số 69 loài thực vật ngập mặn, trong khi ở miền Bắc chỉ có 34 loài. Sự đa dạng của các loài thực vật ngập mặn ven biển phía Nam cho thấy, phần lớn cây thực vật ngập mặn phát triển tốt ở vùng ven biển Nam Bộ đo điều kiện khí hậu ở vùng ven biển miễn Nam gần với điều kiện tổ tiên của cây ngập mặn tại đây (Úc va Malaysia) [17]. Hơn nữa, diéu kién dia hinh ven bién tai mién Nam thường nông, và lượng phù sa bồi tụ từ hệ thống sông Cứu Long nhiều tạo thành các bãi bồi rộng lớn, rất thích hợp cho sự phát triển của cây ngập mặn. Rừng ngập mặn tại miền Trung kém đa dạng về thành phần loài hơn so với HST RNM miền Nam do các bãi bồi ở miền Trung đều hẹp và ngắn, ít có các đảo che chắn phía ngoài.

Hơn nữa, khu vực miền Trung do nên đất nhiều cát, lượng mưa ít hơn cùng với sự khắc nghiệt của thời tiết, khí hậu nên số lượng loài và cấu trúc nghéo nan. Tai miền Bắc, các bãi bồi có lượng phù sa bồi tụ khá lớn từ hệ thống sông Hồng nhưng thời tiết lại quá lạnh vào mùa đông, biên độ nhiệt đao động lớn và thường xuyên bị ảnh hưởng của gió bão nên HST RNM kém phát triển và kém đa dạng hơn so với thâm thực vật ngập mặn ở miễn Nam Việt Nam. Phan Nguyên Hồng và cs. 10 Ở khu vực thuộc vùng bờ biển đồng bằng Bắc Bộ, RNM phân bế trong phạm vi bởi tụ của hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình và các phụ lưu.

Các bãi bồi tại đây nhận được lượng phù sa từ thượng nguồn khá nhiều và giàu chất dình dưỡng, rất thích hợp cho sự sinh trưởng của cây ngập mặn. Chu kì thủy triều thuộc chế độ nhật triều với biên độ khá lớn, độ lớn triều từ 3 ~ 4 m. Các bãi bồi rộng hỉnh thành ở cả vùng cửa sông và ven biển, nhưng chịu tác động của gió, bão nên cây ngập mặn tại đây kém phát triển. Trong khu vực này tốc độ quai đê lấn biển tương đối nhanh nên cây ngập mặn chỉ phân bố hẹp ngoài đề, ven các cửa sông.2 Téng quan các nghiên cứu về carbon tích lũy trong rừng ngập mặn Trong vài thập kỉ qua, trữ lượng carbon của HST RNM thuộc các vùng trên toàn cầu đã được nhiều tác giả tiến hành nghiên cứu.1 tổng hợp các kết quả thu được về sinh khối tích lãy trên mặt đất (AGB), sinh khối tích lũy dưới mặt đất (BGB) và một số kết quả nghiên cứu carbon tổn lưu đưới mặt đất của các điện tích RNM phân bồ theo vĩ độ.