Giáo Dục Ý Thức Bảo Vệ Chủ Quyền Biển Đảo Cho Sinh Viên Việt Nam Hiện Nay: Luận Án Tiến Sĩ Triết Học

Nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam. Giải pháp giáo dục, thực trạng và phương hướng trong bối cảnh hiện nay. Nghiên cứu triết học.

• Tác giả: Phạm Khánh Ngọc
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Minh Hoàn
• Trường học: Học Viện Báo Chí Và Tuyên Truyền
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Giáo Dục Ý Thức Bảo Vệ Chủ Quyền Biển Đảo Cho Sinh Viên Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO CHO SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
• 1.1. Một số quan niệm về ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo và giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam
• 1.2. Những yếu tố ảnh hưởng tới công tác giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam
• 1.3. Tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo đối với sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 1.4. Hệ tiêu chí đánh giá hoạt động giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO CHO SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Thực trạng ý thức của sinh viên Việt Nam về vấn đề bảo vệ chủ quyền
• 2.2. Thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên ở các trường ĐH, học viện hiện nay
• 2.3. Thực trạng những yếu tố tham gia vào việc giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay
• 2.4. Những vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC Ý THỨC BẢO VỆ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO CHO SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Phương hướng nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo về chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Án Giáo Dục Ý Thức Chủ Quyền Biển Đảo

Luận án "Giáo Dục Ý Thức Bảo Vệ Chủ Quyền Biển Đảo cho Sinh Viên Việt Nam - Nghiên Cứu Triết Học 2024" tập trung vào một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Biển Đông đang đối mặt với nhiều diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến chủ quyền quốc gia. Luận án này không chỉ đi sâu vào nghiên cứu triết học về chủ quyền, mà còn đề xuất các giải pháp giáo dục thiết thực, hướng đến thế hệ sinh viên Việt Nam. Mục tiêu là nâng cao ý thức bảo vệ biển đảo, khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm của mỗi công dân trẻ.

1.1. Cơ Sở Lý Luận và Phương Pháp Tiếp Cận Nghiên Cứu

Luận án xây dựng trên nền tảng học thuyết Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Phương pháp luận chủ đạo là duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Bên cạnh đó, luận án kết hợp các phương pháp cụ thể như phân tích, so sánh, tổng hợp, điều tra xã hội học. Cụ thể, tác giả sử dụng phiếu điều tra, khảo sát kết hợp phỏng vấn 1000 SVVN, 100 giảng viên và cán bộ ở 12 trường ĐH, giúp thu thập thông tin thực nghiệm tin cậy. Dữ liệu thu thập được thống kê, phân loại để đánh giá và đề xuất giải pháp phù hợp.

1.2. Mục Tiêu và Nhiệm Vụ Nghiên Cứu Chủ Yếu của Luận Án

Luận án hướng đến mục tiêu làm rõ những vấn đề lý luận về giáo dục ý thức BVCQBĐ cho SVVN. Từ đó, đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục, đáp ứng yêu cầu cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới. Để đạt được mục tiêu, luận án đặt ra các nhiệm vụ cụ thể: tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan; hệ thống hóa và phân tích lý luận; phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục; và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục.

II. Thách Thức Ý Thức Chủ Quyền Biển Đảo Của Sinh Viên

Mặc dù phần lớn sinh viên Việt Nam có tinh thần yêu nước và ý thức trách nhiệm, vẫn còn một bộ phận có biểu hiện lệch lạc về tư tưởng. Thái độ thờ ơ, lối sống thực dụng và sùng bái tiền bạc là những vấn đề đáng lo ngại. Sự kiện Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 đã ảnh hưởng đến niềm tin của sinh viên vào các chủ trương, giải pháp của Đảng và Nhà nước. Do đó, việc giáo dục ý thức BVCQBĐ trong các trường đại học chưa được chú trọng đúng mức.

2.1. Thực Trạng Thiếu Hụt Kiến Thức Về Chủ Quyền Biển Đông

Nhiều sinh viên chưa nắm vững kiến thức về lịch sử và cơ sở pháp lý của chủ quyền biển đảo Việt Nam. Họ cũng ít quan tâm đến tình hình tranh chấp ở Biển Đông và các vấn đề liên quan đến an ninh biển. Sự thiếu hụt kiến thức này dẫn đến thái độ thờ ơ và thiếu trách nhiệm trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia.

2.2. Yếu Tố Tác Động Ảnh Hưởng Từ Mạng Xã Hội và Truyền Thông

Mạng xã hội và truyền thông có thể truyền bá thông tin sai lệch hoặc thông tin một chiều về chủ quyền biển đảo. Các thế lực thù địch cũng lợi dụng mạng xã hội để xuyên tạc lịch sử và gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Điều này gây khó khăn cho việc giáo dục chính trị tư tưởng và nâng cao ý thức bảo vệ biển đảo cho sinh viên.

2.3. Hạn Chế Phương Pháp Giáo Dục Ý Thức Chủ Quyền Còn Hình Thức

Một số chương trình giáo dục ý thức chủ quyền còn nặng về lý thuyết, thiếu tính thực tiễn và chưa thu hút được sự quan tâm của sinh viên. Các hoạt động ngoại khóa còn ít và chưa đa dạng. Việc tuyên truyền biển đảo còn đơn điệu và thiếu sáng tạo. Cần có sự đổi mới mạnh mẽ trong phương pháp giáo dục để khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm của sinh viên.

III. Giải Pháp Nâng Cao Nhận Thức Chủ Quyền Biển Đảo Sinh Viên

Luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam. Các giải pháp tập trung vào việc đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục, tăng cường hoạt động ngoại khóa, đẩy mạnh tuyên truyền biển đảo, và phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội. Mục tiêu là xây dựng thế hệ sinh viên có ý thức chủ quyền vững chắc và sẵn sàng hành động để bảo vệ biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

3.1. Đổi Mới Nội Dung Tích Hợp Kiến Thức Triết Học và Pháp Lý

Cần tích hợp kiến thức về triết học và pháp lý quốc tế vào chương trình giáo dục. Giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cơ sở lý luận và pháp lý của chủ quyền biển đảo Việt Nam. Đồng thời, cần cập nhật thông tin về tình hình tranh chấp ở Biển Đông và các vấn đề liên quan đến an ninh biển.

3.2. Tăng Cường Hoạt Động Tổ Chức Các Cuộc Thi Tìm Hiểu Biển Đảo

Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và pháp luật biển đảo. Khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động tình nguyện bảo vệ môi trường biển đảo. Tổ chức các buổi giao lưu, nói chuyện với các chuyên gia về biển đảo. Tạo điều kiện cho sinh viên tham quan các vùng biển đảo của Tổ quốc.

3.3. Đẩy Mạnh Tuyên Truyền Sử Dụng Phương Tiện Truyền Thông Hiện Đại

Sử dụng mạng xã hội, video clip, infographic để tuyên truyền biển đảo một cách sinh động và hấp dẫn. Phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền hình để đưa tin về các hoạt động bảo vệ chủ quyền biển đảo. Tổ chức các chiến dịch truyền thông hướng đến giới trẻ. Phát huy vai trò của các nghệ sĩ, người nổi tiếng trong việc lan tỏa thông điệp yêu nước và ý thức chủ quyền.

IV. Nghiên Cứu Triết Học Về Chủ Quyền Biển Đảo Giá Trị và Ý Nghĩa

Nghiên cứu triết học đóng vai trò quan trọng trong việc làm sáng tỏ bản chất của chủ quyền biển đảo, các giá trị cốt lõi liên quan đến chủ quyền quốc gia, và ý nghĩa của việc bảo vệ biển đảo thiêng liêng đối với sự tồn vong và phát triển của dân tộc. Nghiên cứu này giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa con người và biển cả, giữa chủ quyền và trách nhiệm công dân, và giữa lịch sử và tương lai của đất nước.

4.1. Triết Lý Biển Gắn Kết Con Người và Biển Cả

Nghiên cứu triết học giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vai trò của biển cả trong đời sống vật chất và tinh thần của con người Việt Nam. Biển không chỉ là nguồn tài nguyên vô tận, mà còn là không gian sinh tồn, là cội nguồn văn hóa, và là biểu tượng của sức mạnh và ý chí của dân tộc. Triết lý biển giúp chúng ta trân trọng và bảo vệ biển cả như một phần không thể thiếu của cuộc sống.

4.2. Trách Nhiệm Công Dân Chủ Quyền và Nghĩa Vụ

Chủ quyền không chỉ là quyền lợi, mà còn là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi công dân đối với đất nước. Nghiên cứu triết học giúp chúng ta hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa chủ quyền và trách nhiệm công dân, và ý thức được vai trò của mình trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo. Mỗi hành động nhỏ của chúng ta, từ việc tiết kiệm điện, nước, đến việc bảo vệ môi trường, đều góp phần vào việc củng cố sức mạnh của đất nước.

4.3. Quan Điểm Triết Học Giá Trị Cốt Lõi Trong Bảo Vệ Biển Đảo

Triết học cung cấp cho chúng ta những giá trị cốt lõi để định hướng hành động trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo. Đó là lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm, và khát vọng hòa bình. Những giá trị này giúp chúng ta vượt qua khó khăn, thách thức, và kiên định với mục tiêu bảo vệ biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

V. Ứng Dụng Mô Hình Giáo Dục Ý Thức Chủ Quyền Hiệu Quả

Luận án đề xuất một mô hình giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo hiệu quả, dựa trên việc kết hợp lý thuyết và thực hành, nội dung giáo dục đa dạng, phương pháp giảng dạy sáng tạo, và sự tham gia tích cực của sinh viên. Mô hình này không chỉ cung cấp cho sinh viên kiến thức về chủ quyền biển đảo, mà còn khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm, và ý chí hành động để bảo vệ biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

5.1. Kết Hợp Lý Thuyết và Thực Hành Học Đi Đôi Với Hành

Mô hình giáo dục cần kết hợp giữa việc cung cấp kiến thức lý thuyết về chủ quyền biển đảo với các hoạt động thực hành như tham quan, dã ngoại, tình nguyện. Sinh viên có cơ hội trực tiếp trải nghiệm và tìm hiểu về cuộc sống của người dân ở các vùng biển đảo. Qua đó, nâng cao nhận thức và ý thức bảo vệ chủ quyền một cách sâu sắc.

5.2. Đa Dạng Nội Dung Lịch Sử Văn Hóa Pháp Luật

Nội dung giáo dục cần đa dạng, bao gồm kiến thức về lịch sử, văn hóa, pháp luật liên quan đến biển đảo Việt Nam. Cần chú trọng đến việc truyền tải thông tin một cách sinh động, hấp dẫn, phù hợp với trình độ và tâm lý của sinh viên. Sử dụng các phương tiện trực quan như hình ảnh, video, phim tài liệu để minh họa.

5.3. Sáng Tạo Phương Pháp Thảo Luận Nhóm Sân Khấu Hóa

Sử dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo như thảo luận nhóm, trò chơi, sân khấu hóa để tạo hứng thú cho sinh viên. Khuyến khích sinh viên tự tìm hiểu, nghiên cứu và trình bày quan điểm của mình về các vấn đề liên quan đến chủ quyền biển đảo. Tổ chức các cuộc thi, hội thảo để sinh viên trao đổi, học hỏi kinh nghiệm.

VI. Tương Lai Phát Triển Bền Vững Biển Đảo Việt Nam

Luận án hướng đến một tương lai tươi sáng cho biển đảo Việt Nam, nơi chủ quyền quốc gia được bảo vệ vững chắc, kinh tế biển phát triển bền vững, môi trường biển được bảo tồn, và người dân được sống trong hòa bình, an ninh và thịnh vượng. Để đạt được điều này, cần có sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ sinh viên Việt Nam, những chủ nhân tương lai của đất nước.

6.1. Phát Triển Kinh Tế Khai Thác Bền Vững Tài Nguyên Biển

Phát triển kinh tế biển dựa trên việc khai thác bền vững tài nguyên biển, bảo vệ môi trường, và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Chú trọng đến các ngành kinh tế biển có giá trị gia tăng cao như du lịch sinh thái, năng lượng tái tạo, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao.

6.2. Bảo Tồn Môi Trường Giảm Thiểu Ô Nhiễm Rác Thải Nhựa

Tăng cường công tác bảo tồn môi trường biển, giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa, bảo vệ các hệ sinh thái biển quan trọng như rừng ngập mặn, rạn san hô. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường biển cho cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

6.3. Hợp Tác Quốc Tế Xây Dựng Biển Đông Hòa Bình

Tăng cường hợp tác quốc tế với các nước trong khu vực và trên thế giới để xây dựng một Biển Đông hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển. Tuân thủ luật pháp quốc tế, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, và tôn trọng chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của các quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ triết học với đề tài "Giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Phạm Khánh Ngọc, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Nguyễn Minh Hoàn và PGS.TS. Trần Hải Minh tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (bảo vệ năm 2024, mã số chuyên ngành: 9 22 90 01).

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ ra rằng trong bối cảnh tình hình kinh tế - xã hội, chính trị khu vực và thế giới có nhiều biến động, vấn đề độc lập chủ quyền quốc gia trên Biển Đông đang đối mặt với những diễn biến phức tạp. Thực tế tồn tại tranh chấp chủ quyền lãnh thổ trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và việc phân định ranh giới thềm lục địa chồng lấn. Đồng thời, các sự kiện như việc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981, xây dựng đảo nhân tạo, lập đường băng và gây cản trở hoạt động của ngư dân trên biển đã tác động đến nhận thức, tâm lý xã hội. Về mặt chính trị - tư tưởng, các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình", tìm cách phủ nhận nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Mặc dù phần lớn sinh viên Việt Nam có tinh thần yêu nước, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, nhưng một bộ phận vẫn bộc lộ sự lệch lạc về nhận thức, thiếu kiên định lập trường, thể hiện qua thái độ thờ ơ, lối sống thực dụng và việc tiếp thu thiếu chọn lọc các sản phẩm văn hóa ngoại lai. Thực trạng này bắt nguồn một phần từ việc công tác giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo trong các trường đại học chưa được triển khai tương xứng với yêu cầu thực tế. Do đó, việc nghiên cứu có hệ thống từ góc độ triết học nhằm củng cố niềm tin và xác lập trách nhiệm của sinh viên đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo là yêu cầu cấp thiết.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở làm rõ các vấn đề lý luận về giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam, luận án đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục này trong giai đoạn mới.

Để hoàn thành mục đích trên, luận án thực hiện 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam và giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
2. Hệ thống hóa và phân tích một số vấn đề lý luận về giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam.
3. Phân tích, đánh giá thực trạng giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay, chỉ ra nguyên nhân và những vấn đề đặt ra.
4. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên các trường đại học ở Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu và khảo sát thực tế tại 12 cơ sở giáo dục đại học đại diện cho 3 miền Bắc, Trung, Nam:
  • Miền Bắc: Trường Đại học Thương Mại, Trường Đại học Ngoại Thương, Trường Đại học Hàng Hải Việt Nam (Hải Phòng), Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Lao động - Xã hội (cơ sở I).
  • Miền Trung: Trường Đại học Xây dựng Miền Trung, Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế), Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế).
  • Miền Nam: Trường Đại học Công nghệ Sài Gòn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Lao động - Xã hội (cơ sở II).
• Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu dữ liệu và thực tiễn giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2023.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả phân loại các tài liệu nghiên cứu trước đây thành hai nhóm công trình chính:

Nhóm 1: Các công trình nghiên cứu về chủ quyền biển đảo và bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam

Các công trình trong nước:

• Nghiên cứu vị trí, vai trò của biển đảo: Tác phẩm "Việt Nam đất, biển, trời" và "Những điều cần biết về Đất - Biển - Trời Việt Nam" (2010) của Lưu Văn Lợi phân tích biển đảo là bộ phận lãnh thổ gắn liền với an ninh và sự phát triển quốc gia; cuốn sách "Biển và hải đảo Việt Nam" do Ban Tuyên giáo Trung ương ấn hành làm rõ vị thế chiến lược của vùng biển Việt Nam.
• Nghiên cứu lịch sử và pháp lý khẳng định chủ quyền: Sách trắng của Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa (1974); các Sách trắng của Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1979, 1981, 1988); công trình "Dấu Ấn Việt Nam trên biển Đông" của Trần Công Trục làm rõ các khái niệm nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa; cuốn "Lẽ phải - luật quốc tế và chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa" của Nguyễn Việt Long; các tư liệu lịch sử do Hãn Nguyên Nguyễn Nhã, Trần Hoàng Tiến, Trần Duy Hải, Nguyễn Văn Kết, Phan Huy Lê nghiên cứu về Châu bản triều Nguyễn, Tuyên bố của Thủ tướng Trần Văn Hữu tại Hội nghị San Francisco (1951), bộ Atlas Universel (1827).
• Nghiên cứu tuyên truyền và luật pháp: Bài viết của Nguyễn Tấn Dũng, Vũ Đình Tấn về công tác tuyên truyền biển đảo; văn bản Luật Biển Việt Nam năm 2012 (gồm 7 Chương, 55 Điều); công trình "Chiến lược bảo vệ chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên các vùng biển, đảo Việt Nam đến năm 2020".
• Nghiên cứu quốc phòng - an ninh: Tài liệu tuyển chọn của Nguyễn Thái Anh và Quốc Dũng; đề tài khoa học cấp nhà nước của Võ Trọng Việt về bảo vệ chủ quyền quốc gia trong tình hình mới; công trình "Phòng, chống diễn biến hòa bình ở Việt Nam trong tình hình mới" (2020) của Nguyễn Bá Dương.

Các công trình nước ngoài:

• Các nghiên cứu quốc tế như "Cuộc tranh chấp quần đảo Trường Sa: Ai là người sở hữu đầu tiên?", "Chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa"; công trình "The New Global Politics of the Asia - Pacific" của Michael K. Connors, Resmy Davison, Jorn Dosch; tài liệu của Cổ Tiểu Tùng và Cốc Nguyên Dương phân tích cục diện địa chính trị khu vực Đông Nam Á, chỉ ra các mâu thuẫn phức tạp và hướng giải quyết qua đàm phán hòa bình, đồng thời tác giả luận án nhận định một số ấn phẩm nước ngoài còn mang tính chủ quan xuất phát từ lập trường dân tộc của các bên tranh chấp.

Nhóm 2: Các công trình liên quan đến giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền biển đảo cho thanh niên, sinh viên

• Các nghiên cứu lý luận bảo vệ Tổ quốc: Nguyễn Mạnh Hưởng (Một số vấn đề lý luận bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới); Viện Khoa học Xã hội Nhân văn quân sự (2014, 2015); Nguyễn Chí Vịnh (Thực hiện chiến lược bảo vệ Tổ quốc từ xa); Nguyễn Bá Dương (Góp phần phát triển tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc); công trình phân tích mối quan hệ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong ý thức người dân (2016).
• Các luận án tiến sĩ liên quan: Luận án Lịch sử của Nguyễn Đức Phương (2011) về sự lãnh đạo của Đảng trong bảo vệ chủ quyền biển đảo (2001 - 2011); Luận án Triết học của Hà Sơn Thái về ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển đảo của thanh niên quân đội; Luận án Triết học của Phạm Thị Mai về chủ quyền quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa; Luận án Triết học của Vũ Thị Thu Trang về phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc của học viên trường kỹ thuật quân sự; công trình của Đỗ Huy Thông (2017) về giáo dục ý thức cho thanh niên Nghệ An; nghiên cứu của Nguyễn Quang Hùng về niềm tin chính trị của sinh viên; bài viết của Phùng Quang Thanh về giáo dục quốc phòng - an ninh.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

Qua tổng quan tài liệu, tác giả xác định các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận vấn đề chủ quyền biển đảo dưới góc độ lịch sử, pháp lý quốc tế, khoa học quân sự hoặc nghiên cứu ý thức bảo vệ Tổ quốc nói chung của thanh niên, lực lượng vũ trang. Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện, độc lập và có hệ thống về vấn đề giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho đối tượng sinh viên Việt Nam dưới lăng kính chuyên ngành Triết học, kết hợp phân tích từ cơ sở lý luận hình thái ý thức xã hội đến khảo sát thực nghiệm quy mô lớn trên cả 3 miền và xây dựng hệ thống giải pháp triết học - thực tiễn đồng bộ.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Khung phân tích cốt lõi vận dụng quy luật biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội (trong đó tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, ý thức xã hội có tính độc lập tương đối và tác động trở lại tồn tại xã hội).

Cấu trúc ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo được luận án xác lập gồm 3 thành tố:

1. Tri thức: Yếu tố cơ bản, cốt lõi nhất, bao gồm hiểu biết về chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước (Hiến pháp 1992, Luật Biển Việt Nam 2012), luật pháp quốc tế (UNCLOS 1982), lịch sử xác lập chủ quyền, vị trí chiến lược của biển đảo và nhận diện âm mưu "diễn biến hòa bình".
2. Tình cảm, niềm tin: Lòng yêu nước, tình yêu biển đảo, sự tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; thái độ phản đối các hành vi xâm phạm chủ quyền.
3. Ý chí quyết tâm: Tinh thần kiên định, trách nhiệm công dân, sự chủ động vượt qua khó khăn, sẵn sàng tham gia rèn luyện, đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ khi cần thiết.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp: Hệ thống hóa các khái niệm, chủ thể, nội dung và phương pháp giáo dục; đối chiếu các quan điểm lý luận.
• Phương pháp kết hợp lý luận và thực tiễn: Vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và đường lối của Đảng vào đánh giá thực tiễn giáo dục ý thức tại các cơ sở đào tạo.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phiếu hỏi kết hợp phỏng vấn sâu với quy mô mẫu 1.000 sinh viên và 100 giảng viên, cán bộ quản lý tại 12 trường đại học trên cả nước.
• Phương pháp thống kê, phân loại: Xử lý dữ liệu định lượng thu thập từ bảng hỏi để lượng hóa các mức độ nhận thức, niềm tin, thái độ và hành vi của sinh viên.
• Phương pháp tiếp cận liên ngành: Kết hợp tri thức triết học, giáo dục học, xã hội học, luật học và khoa học chính trị.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Văn kiện các kỳ Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đại hội IX, XII, XIII).
• Các văn bản quy phạm pháp luật: Hiến pháp 1992, Luật Biển Việt Nam 2012, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC).
• Số liệu thống kê giáo dục đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố qua các năm học.
• Dữ liệu khảo sát thực nghiệm 1.000 sinh viên và 100 giảng viên do tác giả thực hiện trong giai đoạn 2018 - 2023.

Nhóm dữ liệu	Phạm vi / Quy mô	Nguồn / Đối tượng
Dữ liệu thực nghiệm sinh viên	1.000 phiếu điều tra	Sinh viên tại 12 trường đại học thuộc 3 miền
Dữ liệu thực nghiệm cán bộ/giảng viên	100 phiếu điều tra & phỏng vấn	Giảng viên Lý luận chính trị, cán bộ quản lý, cán bộ Đoàn - Hội
Dữ liệu thống kê đào tạo	2016 - 2020	Báo cáo tổng kết năm học của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Cơ sở khảo sát không gian	12 trường đại học	Miền Bắc (5 trường), Miền Trung (3 trường), Miền Nam (4 trường)

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay - Một số vấn đề lý luận

Chương 1 tập trung xây dựng cơ sở lý luận triết học về ý thức xã hội, ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo và xác lập hệ khái niệm công cụ phục vụ cho toàn bộ công trình:

• Các khái niệm nền tảng:

  • Ý thức xã hội: Toàn bộ tình cảm, tâm trạng, tập quán, quan điểm, lý luận nảy sinh từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định; gồm hai cấp độ là ý thức thông thường và ý thức lý luận, biểu hiện qua ý thức cộng đồng và ý thức cá nhân.
  • Chủ quyền biển đảo: Nằm trong phạm trù chủ quyền lãnh thổ quốc gia theo Hiến pháp và Luật Biển Việt Nam 2012, bao gồm quyền tối cao đối với nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa cùng các đảo và quần đảo (Hoàng Sa và Trường Sa).
  • Ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của nhân dân Việt Nam: Tổng hòa tri thức, tình cảm, ý chí quyết tâm và niềm tin về quyền, lợi ích, danh dự dân tộc, thể hiện bằng hành động cách mạng trên lập trường yêu nước chân chính, phù hợp với đường lối của Đảng, pháp luật Việt Nam và luật pháp quốc tế.
  • Sinh viên Việt Nam: Những công dân đang học tập và nghiên cứu khoa học theo chương trình đào tạo đại học, cao đẳng trên lãnh thổ Việt Nam; có cơ cấu độ tuổi trẻ (từ 18 đến 25 tuổi), có trình độ nhận thức cao nhưng kinh nghiệm thực tế còn hạn chế, dễ chịu tác động từ mặt trái của kinh tế thị trường và văn hóa ngoại lai.
  • Giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên: Quá trình truyền đạt và lĩnh hội tri thức, bồi dưỡng tình cảm, rèn luyện ý chí nhằm biến nhận thức thành hành vi tự giác trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo.

• Cấu trúc quá trình giáo dục: Luận án chỉ rõ 5 yếu tố cấu thành gồm: mục đích giáo dục, chủ thể giáo dục (chủ thể lãnh đạo, quản lý và chủ thể trực tiếp là giảng viên, cán bộ Đoàn, bản thân sinh viên), nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục và tiêu chí đánh giá hiệu quả.

• Con đường hình thành ý thức: Hình thành từ sự kế thừa truyền thống yêu nước của dân tộc; thông qua giảng dạy các môn Lý luận chính trị; qua hoạt động phong trào của Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên; qua môi trường sinh hoạt tập thể và quá trình tự tu dưỡng, tự giáo dục của mỗi cá nhân sinh viên.

• Tầm quan trọng và hệ tiêu chí đánh giá: Luận giải vai trò định hướng chính trị - tư tưởng và xác lập hệ tiêu chí đánh giá dựa trên mức độ chuyển biến về tri thức, tình cảm niềm tin và hành vi thực tế của sinh viên.

Chương 2: Thực trạng công tác giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay

Chương 2 trình bày kết quả phân tích số liệu điều tra xã hội học trên mẫu khảo sát 1.000 sinh viên và 100 cán bộ, giảng viên tại 12 trường đại học giai đoạn 2018 - 2023:

• Thực trạng ý thức của sinh viên:

  • Về tri thức: Đa số sinh viên có hiểu biết cơ bản về tầm quan trọng của biển đảo đối với kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh; nắm được vị trí của hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết chi tiết về các văn bản pháp lý quốc tế (UNCLOS 1982), Luật Biển Việt Nam 2012, các quy chế pháp lý về vùng tiếp giáp lãnh hải hay thềm lục địa còn thiếu tính hệ thống.
  • Về tình cảm, niềm tin: Tỷ lệ lớn sinh viên thể hiện tình yêu quê hương đất nước, tin tưởng vào đường lối giải quyết tranh chấp hòa bình của Đảng và Nhà nước. Dù vậy, một bộ phận sinh viên còn dao động tâm lý trước các thông tin sai lệch trên không gian mạng.
  • Về ý chí và hành vi: Thể hiện qua ý thức sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc; tuy nhiên mức độ tham gia thường xuyên vào các phong trào thi đua, hoạt động tình nguyện hướng về biển đảo chưa đồng đều giữa các khối ngành và năm học.

• Thực trạng hoạt động giáo dục tại các cơ sở đào tạo:

  • Công tác giáo dục được lồng ghép chủ yếu trong chương trình giảng dạy các môn Lý luận chính trị, môn Giáo dục Quốc phòng - An ninh, Tuần sinh hoạt công dân đầu khóa và cuối khóa.
  • Hoạt động tuyên truyền ngoại khóa do Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên tổ chức (triển lãm ảnh, cuộc thi tìm hiểu, diễn đàn thanh niên) đã tạo được sự quan tâm nhưng hình thức còn thiếu đa dạng ở một số trường ngoài công lập.

• Thực trạng các yếu tố tham gia: Đội ngũ giảng viên Lý luận chính trị và cán bộ quản lý giữ vai trò nòng cốt; sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức chính trị - xã hội đã bước đầu được thiết lập nhưng chưa đạt tính liên kết chặt chẽ thường xuyên.

• Những vấn đề đặt ra cần giải quyết:

  1. Mâu thuẫn giữa yêu cầu nâng cao nhận thức chính trị với sự tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường và lối sống thực dụng.
  2. Sự phát tán thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc trên Internet và mạng xã hội tác động đến nhận thức của giới trẻ.
  3. Phương pháp giảng dạy và tuyên truyền tại một số cơ sở giáo dục còn mang tính một chiều, thiếu tính tương tác thực tế.
  4. Nguồn lực đầu tư cho các hoạt động trải nghiệm thực tế về biển đảo dành cho sinh viên còn hạn chế.

Chương 3: Phương hướng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam hiện nay

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng, tác giả xác định phương hướng và xây dựng hệ thống 5 nhóm giải pháp cơ bản:

• Phương hướng:

  • Bám sát quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về chiến lược biển đảo và giáo dục đào tạo.
  • Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận chính trị với rèn luyện thực tiễn và phong trào hành động cách mạng.
  • Phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác của sinh viên trong quá trình tự giáo dục.
  • Tăng cường sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, gia đình và các lực lượng xã hội.

• Hệ thống các nhóm giải pháp chủ yếu:

  1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể quản lý: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng ủy, Ban Giám hiệu các trường đại học đối với công tác giáo dục chính trị tư tưởng; đưa nội dung giáo dục chủ quyền biển đảo vào kế hoạch hoạt động thường niên.
  2. Đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy: Cập nhật thông tin thời sự về Biển Đông vào bài giảng các môn Lý luận chính trị và Giáo dục Quốc phòng - An ninh; áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, thảo luận chuyên đề, ứng dụng công nghệ thông tin và phương tiện trực quan.
  3. Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và hoạt động ngoại khóa: Đẩy mạnh các phong trào thi đua, tổ chức triển lãm tư liệu lịch sử, cuộc thi tìm hiểu trực tuyến; phối hợp tổ chức các chương trình giao lưu với lực lượng Hải quân, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng.
  4. Xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giảng viên: Nâng cao trình độ chuyên môn, bản lĩnh chính trị và kỹ năng sư phạm cho đội ngũ giảng viên Lý luận chính trị và cán bộ Đoàn - Hội để đáp ứng yêu cầu định hướng dư luận.
  5. Phát huy vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của sinh viên: Tạo môi trường để sinh viên tự rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao khả năng chọn lọc thông tin trên không gian mạng và chủ động tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Luận án phân tích và xác định rõ các khái niệm: Ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của nhân dân Việt Nam, Giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam dưới góc độ triết học duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.
• Luận giải có hệ thống cấu trúc ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo gồm 3 thành tố tương tác biện chứng: Tri thức, Tình cảm - Niềm tin và Ý chí quyết tâm.
• Làm rõ con đường hình thành và phát triển ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của sinh viên dựa trên sự kết hợp giữa điều kiện khách quan (môi trường giáo dục, chính sách xã hội) và nhân tố chủ quan (quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện).
• Xác lập hệ tiêu chí đánh giá hoạt động giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo trong các cơ sở giáo dục đại học.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Luận án cung cấp bộ số liệu thực nghiệm toàn diện từ khảo sát 1.000 sinh viên và 100 cán bộ, giảng viên tại 12 trường đại học ở 3 miền đất nước giai đoạn 2018 - 2023, phản ánh thực trạng nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên.
• Nhận diện những hạn chế, chỉ ra nguyên nhân và 4 nhóm vấn đề đặt ra trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viên hiện nay.
• Đề xuất hệ thống phương hướng và giải pháp đồng bộ, có tính khả thi nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do giới hạn về nguồn lực và thời gian, phạm vi khảo sát thực nghiệm của luận án tập trung tại 12 cơ sở giáo dục đại học dân sự thuộc 3 miền, chưa tiến hành thu thập số liệu tại các trường đại học, học viện thuộc khối lực lượng vũ trang (Quân đội, Công an) theo phân cấp quản lý. Khung thời gian dữ liệu thực nghiệm giới hạn trong giai đoạn 2018 - 2023.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát so sánh giữa sinh viên các trường đại học dân sự và học viên các học viện chuyên ngành quân sự, an ninh.
  • Nghiên cứu sâu hơn về tác động của các hình thức truyền thông mới trên không gian mạng (mạng xã hội thế hệ mới, trí tuệ nhân tạo) đối với sự biến đổi ý thức chính trị của thanh niên.
  • Đánh giá hiệu quả dài hạn của các mô hình giáo dục trải nghiệm thực địa tại các vùng biển đảo đối với việc chuyển hóa nhận thức thành hành động thực tế của sinh viên.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng và hoạt động cụ thể:

• Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành: Cung cấp khung phân tích triết học, hệ thống khái niệm và tư liệu phục vụ giảng dạy các bộ môn Triết học Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam và Giáo dục học đại học.
• Cán bộ quản lý giáo dục và tổ chức Đoàn - Hội: Cung cấp cơ sở thực tiễn và bộ giải pháp cụ thể cho Ban Giám hiệu, Phòng Công tác chính trị - sinh viên, Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên các trường đại học trong việc thiết kế chương trình ngoại khóa, tuần sinh hoạt công dân và các phong trào thi đua hướng về biển đảo.
• Cơ quan hoạch định chính sách: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm cho các cơ quan tuyên giáo, cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo trong việc hoàn thiện chính sách giáo dục quốc phòng - an ninh và công tác tư tưởng trong thanh niên, sinh viên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của nhân dân Việt Nam được luận án định nghĩa như thế nào? Ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của nhân dân Việt Nam là tổng hòa tri thức, tình cảm, ý chí quyết tâm và niềm tin về quyền, lợi ích, danh dự, giá trị của dân tộc, được thể hiện bằng hành động cách mạng của toàn thể nhân dân Việt Nam trên lập trường của chủ nghĩa yêu nước chân chính, phù hợp với đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và luật pháp quốc tế trong bảo vệ chủ quyền biển đảo, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định.

2. Khảo sát thực nghiệm của luận án được thực hiện với quy mô mẫu và địa bàn nào? Khảo sát được thực hiện trên quy mô mẫu gồm 1.000 sinh viên và 100 giảng viên, cán bộ quản lý tại 12 cơ sở giáo dục đại học thuộc 3 miền:

• Miền Bắc: Trường ĐH Thương Mại, Trường ĐH Ngoại Thương, Trường ĐH Hàng Hải Việt Nam, Đại học Thái Nguyên, Trường ĐH Lao động - Xã hội (cơ sở I).
• Miền Trung: Trường ĐH Xây dựng Miền Trung, Trường ĐH Ngoại ngữ (ĐH Huế), Trường ĐH Khoa học (ĐH Huế).
• Miền Nam: Trường ĐH Công nghệ Sài Gòn, ĐH Quốc gia TP.HCM, Trường ĐH Tây Nguyên, Trường ĐH Lao động - Xã hội (cơ sở II).

3. Theo phân tích của tác giả, cấu trúc ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo gồm những yếu tố nào và yếu tố nào giữ vai trò quan trọng nhất? Cấu trúc ý thức bao gồm 3 yếu tố cơ bản: Tri thức, Tình cảm - Niềm tin và Ý chí quyết tâm. Trong đó, Tri thức là yếu tố cơ bản và quan trọng nhất, đóng vai trò định hướng thực tiễn để biến nhận thức thành tình cảm, niềm tin và hành vi hành động tự giác.

4. Những chủ thể nào tham gia vào quá trình giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên? Chủ thể giáo dục bao gồm hai nhóm:

• Chủ thể lãnh đạo, quản lý: Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường, các Phòng, Khoa, Bộ môn, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và gia đình.
• Chủ thể trực tiếp: Giảng viên giảng dạy (đặc biệt là giảng viên Lý luận chính trị), cố vấn học tập, cán bộ Đoàn - Hội và chính bản thân sinh viên (vừa là đối tượng vừa là chủ thể tự giáo dục).

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp cơ bản nào để nâng cao hiệu quả giáo dục? Luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp: (1) Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy Đảng và Ban Giám hiệu; (2) Đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy lý luận chính trị và các môn liên quan; (3) Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và hoạt động ngoại khóa; (4) Xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giảng viên; (5) Phát huy tính chủ động tự giáo dục, tự rèn luyện của sinh viên.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Khánh Ngọc đã làm rõ một cách có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo cho sinh viên Việt Nam dưới góc độ chuyên ngành Triết học. Thông qua dữ liệu khảo sát thực nghiệm tại 12 trường đại học trên cả nước giai đoạn 2018 - 2023, công trình phản ánh khách quan thực trạng nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên, chỉ ra các nguyên nhân và vấn đề thực tiễn đặt ra. Trên cơ sở đó, luận án xác định phương hướng và đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, bồi dưỡng lòng yêu nước và trách nhiệm công dân cho sinh viên Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục chữ viết tắt, danh mục bảng biểu, phụ lục. Luận án được kết cấu bao gồm: tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài, 3 chương, 10 tiết. 7 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐÈ TÀI 1. Nhóm các công trình nghiên cứu về chủ quyền biển đảo và bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam 1.1 Những công trình trong nước Một là, các công trình nghiên cứu về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của của biển đảo Việt Nam Biển Đông là một biển nửa kín được bao bọc bởi các quốc gia bao gồm Việt Nam, Trung Quốc, Philippins, Indonesia, Campuchia, Singapo, Brunay, Đài Loan, Malaysia.

Tác giả Lưu Văn Lợi trong tác phẩm “Việt Nam đất, biển, trời” đã nhấn mạnh: Biển đảo Việt Nam là một bộ phận lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc. Biển đối với mỗi quốc gia đồng nghĩa với an ninh và phát triển. Biển đối với con người thuộc các tỉnh, thành, đặc khu (của Việt Nam) là đời sống và phồn vinh. Chính vì vậy, không thể giữ mãi quan điểm biển là “biển ven bờ” như hiện nay mà phải hiểu theo nghĩa rộng của nó, tức Biền phải là một trong hai vế của chiến lược bảo vệ và xây dựng đất nước để đưa dân tộc Việt Nam thoát khỏi nghèo nàn và lạc hậu [83, tr.

Cuốn “Biển và hải đảo Việt Nam” [7] do Ban Tuyên giáo Trung ương ấn hành, các tác giả khẳng định: “Việt Nam là một quốc gia ven biển có những ưu thế và vị trí chiến lược đặc biệt đối với khu vực và trên thế giới. Vì vậy, “biển có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển và an ninh của các nước có biển nói riêng và của thế giới nói chung”. Trong thời gian gần đây, lợi dụng thế mạnh về trình độ kinh tế biển phát triển cao, một số nước và vùng lãnh thổ tiến hành triển khai lực lượng quân sự trên biển, dẫn tới sự xung đột, tranh chấp trên biển diễn ra rất gay gắt [7, tr. Hai là, các công trình nghiên cứu về chủ quyền biển đảo Việt Nam Ngay từ năm 1974 đã có Sách trắng về quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa (1974).

8 Sau chiến tranh bảo về tổ quốc ở biên giới phía bắc năm 1979, Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa XHCN Việt Nam công bố một số tài liệu và sách như: Sách trắng về Chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (1979), Quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa: lãnh thổ Việt Nam (1981), Các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và luật pháp quốc tế (1988). Bên cạnh ba Sách Trắng được đông đảo dư luận quốc tế thừa nhận, tại nhiều diễn đàn quốc tế xuyên suốt thập niên 1980, như hội nghị quốc tế về Khí tượng châu Á lần thứ 2 tháng 6/1980; hội nghị Địa chất quốc tế lần thứ 26 tháng 7/1980; Thông tin vô tuyến điện thế giới tháng 1/1983,… Việt Nam đã vạch trần và tố cáo Trung Quốc lợi dụng các diễn đàn để tuyên truyền về cái gọi là chủ quyền của Bắc Kinh đối với Hoàng Sa, Trường Sa, đồng thời khẳng định Việt Nam có đủ cơ sở pháp lý về chủ quyền đối với hai quần đảo này theo luật pháp quốc tế. Năm 2010, với tác phẩm “Những điều cần biết về Đất - Biển - Trời Việt Nam” [84] tác giả Lưu Văn Lợi khẳng định: vấn đề thiêng liêng đối với tất cả các quốc gia luôn là vấn đề lãnh thổ và toàn vẹn lãnh thổ, trong đó tất yếu có cả vấn đề về chủ quyền biển đảo Tổ quốc [87, tr. Việt Nam trên chặng đường bốn mươi thế kỉ, đã kiên trì và từng bước mở rộng ra biển Đông, đây là một quá trình khó khăn và gian khổ đối với một quốc gia có nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp.

Quá trình “lấn biển” ấy từ ven bờ tiến ra biển gần, rồi biển xa, từ đất liền tiến vào các đảo ven bờ rồi các đảo xa hơn. Vì vậy Biển có vai trò rất quan trọng trong đời sống vật chất cũng như tinh thần của người Việt [84, tr. Tác giả Trần Công Trục với tác phẩm “Dấu Ấn Việt Nam trên biển Đông” đã nhấn mạnh về vị trí vai trò của biển Đông trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Bên cạnh đó, trong tác phầm, tác giả đã giới thiệu rõ những khái niệm mang tính chuyên ngành như khái niệm nội thủy, lãnh hải, 9 vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa; quan điểm về chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia [124].

Trong cuốn “Lẽ phải - luật quốc tế và chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa” trên cơ sở phân tích các sự kiện với tinh thần khách quan và khoa học, dưới góc độ pháp lý, cuốn sách sau khi phác họa toàn cảnh Biển Đông và nêu bật tầm quan trọng của hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa (về vị trí địa lý, về nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như tài nguyên vị thế.) tác giả Nguyễn Việt Long đã vận dụng công pháp quốc tế để phân tích lập trường các bên có liên quan qua các thời kỳ lịch sử, đồng thời trình bày các giải pháp hợp lý nhằm giải quyết mọi tranh chấp theo hướng tôn trọng chủ quyền, quyền chủ quyền và các quyền tài phán chính đáng của các bên trên Biển Đông, hướng tới góp phần gìn giữ hòa bình, an ninh cho toàn khu vực và thế giới [85]. Trong cuốn “Hoàng sa - Trường Sa là máu thịt Việt Nam” tập hợp bài viết của nhiều tác giả [102]; cuốn “Chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc” của Trần Hoàng Tiến [117], cuốn “Những bằng chứng về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa,Trường Sa” của tác giả Hãn Nguyên Nguyễn Nhã [100]… thông qua những câu chuyện sinh động đã khắc họa về con người, sự kiện gắn liền với những phần lãnh hải cơ bản thiêng liêng của Tổ quốc từ “thuở hồng hoang cha ông ta xuống biển” đến ngày nay. Và phần Phụ lục sách có trình bày một số nét về biển, đảo Việt Nam và các chứng cứ xác lập chủ quyền. Cuốn “Những vấn đề liên quan đến chủ quyền biển, đảo của Việt Nam trên biển Đông” do Trần Duy Hải chủ biên [68]; cuốn “Chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa sức mạnh từ tài liệu lưu trữ” do tác giả Nguyễn Văn Kết chủ biên [76] đã khái quát về biển Đông và tình hình biển Đông hiện nay, đưa ra các minh chứng lịch sử, cơ sở pháp lý khẳng định 10 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam.

Bên cạnh đó, tác phẩm cũng tổng hợp một số bài viết của các nhà báo, nhà nghiên cứu khoa học về những tài liệu, tư liệu lịch sử khẳng định chủ quyền Việt Nam tại hai quần đảo HS-TS như: Châu bản triều Nguyễn, Bản tuyên bố của Thủ tướng Trần Văn Hữu tại Hội nghị San Francisco năm 1951, bộ Atlas Universel năm 1827. Ngoài ra, còn một số bài viết của các nhà báo, nhà nghiên cứu khoa học thu thập tài liệu, tư liệu lịch sử khẳng định chủ quyền Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa như: Bản tuyên bố của Thủ tướng Trần Văn Hữu tại Hội nghị Sanfrancisco năm 1951, bộ Atlas Universel năm 1827. và các bài báo “Châu bản triều Nguyễn & những chứng cứ lịch sử - pháp lý về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa - Trường Sa” [80]; “Châu bản triều Nguyễn - Những bằng chứng không thể tranh cãi về chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa, Trường Sa” [79] của tác giả Phan Huy Lê… đã cung cấp cho người đọc những hiểu biết về giá trị sử liệu, giá trị pháp lý của tài liệu lưu trữ đối với chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo này. Những nghiên cứu này đã góp phần khẳng định một cách chắc chắn và không thể chối cãi về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Bên cạnh đó, khi vấn đề tranh chấp CQBĐ ở biển Đông trở nên gay gắt và phức tạp, đã có một số công trình khoa học và bài viết khẳng định: “Quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước” [23] của tác giả Nguyễn Tấn Dũng; “Đẩy mạnh tuyên truyền về biển, đảo góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc” Vũ Đình Tấn [112];. các tác giả đã đề cập đến vị trí, vai trò của công tác tuyên truyền biển đảo, giáo dục ý thức BVCQBĐ. Trong các bài viết, các tác giả đã đánh giá những kết quả đạt được đồng thời chỉ ra những hạn chế còn tồn tại và rút ra ý nghĩa của công tác tuyên truyền biển, đảo của quân và dân thời gian qua. Mặt khác, các tác giả cũng nhấn mạnh đến những yêu cầu, đề xuất đồng bộ nhiều giải pháp nhằm góp phần đẩy mạnh công tác tuyên truyền BVCQBĐ trong thời gian tới.

11 Ba là, các công trình nghiên cứu về luật biển và chiến lược bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam “Luật Biển Việt Nam” [108] do Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XIII ban hành bao gồm: 7 Chương, 55 Điều là văn bản luật đầu tiên của Việt Nam quy định về đường cơ sở (Điều 8), nội thủy và chế độ pháp lý của nội thủy (Điều 9 và 10), lãnh hải và chế độ pháp lý của lãnh hải (Điều 11, 12), vùng tiếp giáp lãnh hải và chế độ pháp lý của vùng tiếp giáp lãnh hải (Điều 13, 14), vùng đặc quyền kinh tế (Điều 15), thềm lục địa (Điều 17), các đảo, quần đảo (Điều 19), chế độ pháp lý của đảo và quần đảo thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia của Việt Nam; hoạt động trong vùng biển Việt Nam; phát triển kinh tế biển; quản lý và bảo vệ biển, đảo. Công trình “Chiến lược bảo vệ chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên các vùng biển, đảo Việt Nam đến năm 2020” [11] nêu rõ: yêu cầu cấp thiết nhất đối với Việt Nam trong quá trình phát triển kinh tế biển và bảo vệ vững chắc CQBĐ hiện nay là phải nhanh chóng hoàn thiện hệ thống pháp luật nhà nước về biển và phát triển kinh tế biển.