Khám Phá Luận Án Cấp Trường Bộ Phận Sau Đại Học TUMP

Khám phá luận án cấp trường bộ phận sau đại học TUMP, phân tích các vấn đề nghiên cứu và ứng dụng trong lĩnh vực giáo dục hiện đại.

• Tác giả: Nông Thị Hồng Lê
• Người hướng dẫn: Lê Hoàng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Y Dược
• Chuyên ngành: Y tế công cộng
• Đề tài: Thực trạng vô sinh ở các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ và hiệu quả của một số giải pháp can thiệp tại tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG VÔ SINH Ở CÁC Ở CÁC CẶP VỢ CHỒNG TRONG ĐỘ TUỔI SINH ĐẺ TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN NĂM 2018. PHÂN TÍCH MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI VÔ SINH TRÊN ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP CẢI THIỆN HOẠT ĐỘNG TƯ VẤN VÀ KHÁM BAN ĐẦU VÔ SINH CỦA CÁN BỘ Y TẾ TUYẾN CƠ SỞ. TÍNH MỚI VÀ BỀN VỮNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HỘP
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Luận án cấp trường bộ phận sau đại học TUMP

Luận án cấp trường bộ phận sau đại học TUMP là một nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực y tế công cộng, đặc biệt là về tình trạng vô sinh ở các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tại tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng vô sinh mà còn phân tích các yếu tố liên quan và đánh giá hiệu quả của các giải pháp can thiệp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vô sinh là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, ảnh hưởng đến khoảng 17,5% người trong độ tuổi sinh đẻ. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có những nghiên cứu sâu sắc và cụ thể hơn về vấn đề này tại Việt Nam.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của luận án này là mô tả thực trạng vô sinh ở các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tại tỉnh Thái Nguyên, phân tích các yếu tố liên quan đến vô sinh và đánh giá hiệu quả của các giải pháp can thiệp nhằm cải thiện hoạt động tư vấn và khám ban đầu vô sinh của cán bộ y tế cơ sở. Nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về vô sinh mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các chính sách y tế công cộng trong việc phòng chống vô sinh.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu về vô sinh có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe sinh sản của cộng đồng. Vô sinh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động đến tâm lý và xã hội của các cặp vợ chồng. Việc hiểu rõ về thực trạng và các yếu tố liên quan đến vô sinh sẽ giúp các nhà quản lý y tế có những quyết định đúng đắn trong việc xây dựng các chương trình can thiệp hiệu quả. Hơn nữa, nghiên cứu này cũng góp phần vào việc nâng cao năng lực cho cán bộ y tế tuyến cơ sở trong việc tư vấn và khám chữa bệnh liên quan đến vô sinh.

II. Thực trạng vô sinh tại tỉnh Thái Nguyên

Thực trạng vô sinh tại tỉnh Thái Nguyên đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ vô sinh ở các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tại đây có xu hướng tăng lên. Nghiên cứu cho thấy, nhiều cặp vợ chồng gặp khó khăn trong việc có con do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả yếu tố sinh lý và môi trường. Việc phân tích các yếu tố liên quan đến vô sinh như tuổi tác, tình trạng sức khỏe, thói quen sinh hoạt và các yếu tố xã hội là rất cần thiết để có cái nhìn toàn diện về vấn đề này.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến vô sinh

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng vô sinh, bao gồm yếu tố sinh lý như viêm nhiễm, bất thường về cấu trúc sinh sản, và yếu tố môi trường như ô nhiễm, chế độ dinh dưỡng không hợp lý. Đặc biệt, thói quen sinh hoạt không lành mạnh như hút thuốc, uống rượu cũng được xác định là những yếu tố nguy cơ cao dẫn đến vô sinh. Việc nhận diện và can thiệp sớm vào những yếu tố này có thể giúp giảm tỷ lệ vô sinh trong cộng đồng.

2.2. Tác động của vô sinh đến tâm lý và xã hội

Vô sinh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động mạnh mẽ đến tâm lý và xã hội của các cặp vợ chồng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, các cặp vợ chồng vô sinh thường phải đối mặt với áp lực tâm lý lớn, dẫn đến stress, trầm cảm và các vấn đề về mối quan hệ. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các chương trình hỗ trợ tâm lý cho các cặp vợ chồng vô sinh, nhằm giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn này.

III. Giải pháp can thiệp và hiệu quả

Giải pháp can thiệp nhằm giảm tỷ lệ vô sinh tại tỉnh Thái Nguyên đã được triển khai với nhiều hình thức khác nhau. Các chương trình tư vấn sức khỏe sinh sản, khám sức khỏe định kỳ và giáo dục cộng đồng về sức khỏe sinh sản đã được thực hiện. Nghiên cứu cho thấy, những can thiệp này đã mang lại hiệu quả tích cực trong việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về vô sinh và các biện pháp phòng ngừa.

3.1. Các chương trình tư vấn sức khỏe sinh sản

Các chương trình tư vấn sức khỏe sinh sản đã được triển khai tại nhiều cơ sở y tế, giúp các cặp vợ chồng hiểu rõ hơn về sức khỏe sinh sản và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Những chương trình này không chỉ cung cấp thông tin mà còn tạo cơ hội cho các cặp vợ chồng trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm, từ đó giảm bớt áp lực tâm lý và nâng cao tinh thần cho họ.

3.2. Đánh giá hiệu quả can thiệp

Đánh giá hiệu quả của các giải pháp can thiệp cho thấy tỷ lệ cặp vợ chồng có thai sau khi tham gia các chương trình tư vấn và khám sức khỏe tăng lên đáng kể. Điều này chứng tỏ rằng, việc nâng cao nhận thức và cung cấp thông tin kịp thời có thể giúp các cặp vợ chồng có những quyết định đúng đắn trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản của mình. Hơn nữa, các chương trình này cũng góp phần vào việc giảm tỷ lệ vô sinh trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Một số khái niệm về sức khỏe sinh sản Hội nghị quốc tế về Dân số và phát triển tại thủ đô Cairo của Ai Cập (1994) đã đưa ra định nghĩa về sức khỏe sinh sản (SKSS): “SKSS là một tình trạng hài hòa về thể lực, tinh thần và xã hội chứ không phải chỉ đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế trong tất cả các vấn đề liên quan đến hệ thống sinh sản của con người, những chức năng và quá trình của nó”. Hội nghị cũng đã phát động chương trình hành động “Tất cả các nước phải cố gắng thực hiện hoàn hảo việc chăm sóc sức khỏe ban đầu và SKSS cho các độ tuổi thích hợp trong thời gian sớm nhất… Các chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản (CSSKSS) phải được xây dựng để phục vụ nhu cầu của phụ nữ bao gồm cả người vị thành niên…”. Ở Việt Nam, việc thực hiện CSSKSS được thực hiện thông qua chương trình SKSS.

Chương trình SKSS đề cập đến tất cả các mặt của đời sống tình dục và sinh đẻ. Bao gồm mười nội dung: - Các hoạt động thông tin, giáo dục truyền thông và tư vấn về bảo vệ bà mẹ trẻ em/ kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ). - Các chăm sóc trong thời kỳ có thai kể cả dinh dưỡng trong khi có thai, sau đẻ, thời kỳ cho con bú, tiêm chủng đầy đủ cho trẻ em, khuyến khích nuôi con bằng sữa mẹ. - Chăm sóc sức khỏe vị thành niên.

- Phòng ngừa nạo hút thai và quản lý những hậu quả của nạo hút thai. - Phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản. - Phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục (BLTQĐTD) kể cả HIV/AIDS. - Đề phòng và điều trị vô sinh.

- Vai trò của nam giới với những vấn đề giới và sinh sản. 4 - Các bệnh nhiễm khuẩn và vô sinh. - Giáo dục tính dục học, bản năng tình dục, trách nhiệm làm cha mẹ. CSSKSS có ý nghĩa nâng cao chất lượng cuộc sống và đồng thời đóng vai trò quan trọng trong sinh sản nói chung và phòng tránh các yếu tố nguy cơ dẫn tới vô sinh nói riêng.

Tình hình vô sinh ở trên Thế giới và ở Việt Nam 1. Một số đặc điểm về vô sinh 1. Định nghĩa vô sinh Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2023 và Bộ Y tế Việt Nam năm 2016, “vô sinh là tình trạng một cặp vợ chồng mong muốn có thai, sinh hoạt tình dục đều đặn không dùng một biện pháp tránh thai nào mà không có thai trong vòng 12 tháng, ở những phụ nữ lớn tuổi (trên 35 tuổi) thì thời gian này là 6 tháng” [7, 106]. Một số trường hợp có bất thường, như nữ giới sau 18 tuổi chưa có kinh, hoặc nam giới tuổi trưởng thành bị liệt dương thì được kết luận là vô sinh.

Phân loại vô sinh - Vô sinh nguyên phát, hay còn gọi là vô sinh một (VSI) là trong tiền sử chưa có thai lần nào. - Vô sinh thứ phát hay, còn gọi là vô sinh hai (VSII) là trong tiền sử ít nhất đã có một lần có thai[31]. Nguyên nhân vô sinh Nguyên nhân vô sinh được chia ra là vô sinh nữ và vô sinh nam. + Vô sinh nữ là nguyên nhân vô sinh hoàn toàn do người vợ, người chồng hoàn toàn bình thường.

+ Vô sinh nam là trường hợp vô sinh nguyên nhân hoàn toàn do người chồng, người vợ hoàn toàn bình thường. * Nguyên nhân vô sinh nữ: Có thể chia thành các nhóm nguyên nhân dưới đây 5 - Do viêm nhiễm ở sinh dục dưới Viêm âm hộ, âm đạo và cổ tử cung do tạp khuẩn hoặc do nấm, Clamydia, trùng roi, lậu… hậu quả là làm thay đổi độ pH trong âm đạo và ảnh hưởng đến khả năng sống sót của tinh trùng trước khi vào được buồng tử cung [108]. Nếu tình trạng nặng hơn sẽ gây ra các tổn thương tử cung - vòi tử cung. qua đó gây vô sinh.

Tỷ lệ nhiễm Chlamydia trachomatis gặp ở 15,6% người vợ bị vô sinh[77]. - Do bất thường tại tử cung và buồng trứng: Vô sinh vì không có tử cung, buồng trứng, tử cung kém phát triển, tử cung đôi, tử cung viêm dính[47]. - Nguyên nhân ở vòi tử cung: Dính tắc, chít hẹp vòi tử cung, ứ nước, ứ mủ vòi tử cung. - Nguyên nhân do buồng trứng, nội tiết: + Buồng trứng hoạt động kém (suy buồng trứng, viêm, nuôi dưỡng kém), nội tiết estrogen thiểu năng dẫn tới vô kinh, kinh không đều, kinh ít, kinh thưa.

Định lượng estradiol, andriol, FSH, HPL… có thể giảm. + Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Là một hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi không rụng trứng hoặc ít rụng trứng, cường Androgen và đa nang buồng trứng trong các buồng trứng [59]. - Sử dụng biện pháp tránh thai kéo dài, như thuốc dạng viên uống hay tiêm, có thể gây vô kinh, khó có thai lại trong 6 tháng sau khi ngừng thuốc. Mang dụng cụ tử cung khi có viêm sinh dục, có thể gây nhiễm khuẩn sinh dục năng hơn, dẫn tới viêm dính hoặc tắc vòi tử cung.

Mang dụng cụ kéo dài cũng dẫn tới những rối loạn và viêm nhiễm tử cung và vòi, gây vô sinh. - Suy tuyến yên, u tuyến yên và dưới đồi: Hội chứng Sheehan, Cushing.chẩn đoán và điều trị khó khăn. Hội chứng Cushing được xác định bởi tình trạng tăng cortisol nội sinh hoặc ngoại sinh. Tăng cortisol cũng như 6 tăng androgen sẽ tác động tiêu cực đến việc tiết GnRH, từ đó dẫn đến tăng nguy cơ vô sinh[53].

* Nguyên nhân vô sinh nam - Giãn tĩnh mạch tinh Là tình trạng giãn và gấp cuốn của các tĩnh mạch nuôi dưỡng tinh hoàn. Dòng chảy của máu trong các tĩnh mạch này bất thường, thay vì trở về tim sẽ trào ngược về tinh hoàn. Giãn tĩnh mạch tinh sẽ làm tăng nhiệt độ ở tinh hoàn và được cho là tác nhân làm giảm sinh tinh. GTMT lâm sàng là tình trạng giãn xoắn của tĩnh mạch tinh có thể phát hiện bằng thăm khám, quan sát bằng mắt thường qua da bìu, hay dùng nghiệm pháp Valsalva.

GTMT dưới lâm sàng chỉ có thể phát hiện bằng biện pháp cận lâm sàng [55]. GTMT được cho là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của vô sinh nam, mặc dù GTMT vẫn xuất hiện ở các trường hợp có con hoặc tinh dịch đồ bình thường [17]. GTMT ngoài việc liên quan đến ức chế quá trình sinh tinh trùng còn gây tổn thương ADN của tinh trùng như hiện tượng đứt gẫy ADN (halosperm),. - Tinh hoàn không xuống bìu, tinh hoàn lạc chỗ Tinh hoàn không xuống bìu, hay còn gọi là tinh hoàn ẩn, là do tinh hoàn không xuống được bìu mà có thể nằm dọc theo đường đi bình thường của nó (ẩn), chiếm 3% trẻ sơ sinh nam.

Thonneau và cộng sự (1998) phân tích trên nhiều báo cáo đã thấy tăng nhiệt độ làm giảm sinh tinh trùng và tăng tỉ lệ tinh trùng dị dạng. Đồng thời nguy cơ ung thư hóa tinh hoàn gặp trong tinh hoàn không xuống bừu có tỉ lệ cao gấp 35 - 48 lần so với tinh hoàn bình thường [99]. Tinh hoàn lạc chỗ: Là tinh hoàn không nằm trong bìu, nó di chuyển không theo con đường đi thông thường của tinh hoàn ở thời kỳ bào thai. Có thể gặp tinh hoàn nằm ở phía trước khớp mu, tầng sinh môn, cung đùi.

Tinh hoàn lạc chỗ ít gặp hơn tinh hoàn ẩn. 7 - Tật không tinh hoàn Nam giới không có tinh hoàn hai bên, tỉ lệ khoảng 1% [84]. Cần phân biệt tật không có tinh hoàn hai bên với tinh hoàn ẩn hai bên. Tật không tinh hoàn hai bên có nguy cơ suy giảm androgen, vô sinh, loãng xương… [101].

- Viêm tinh hoàn Mắc các BLTQĐTD, nhất là viêm mào tinh hoàn hay viêm tinh hoàn có thể dẫn đến vô sinh nam. Viêm mào tinh hoàn là tình trạng viêm của các ống xoắn (mào tinh hoàn) ở mặt sau của tinh hoàn mà ở đó có tinh trùng. Viêm mào tinh hoàn có thể gây tắc đường ra của tinh trùng, gây thay đổi hoạt động bình thường của tinh hoàn làm tăng nhiệt độ gây vô sinh[15]. Viêm tinh hoàn là nguyên nhân dẫn đến khoảng 5,6% các trường hợp vô sinh nam [5].

- Chấn thương tinh hoàn Chấn thương tinh hoàn làm đứt các ống sinh tinh, có thể gây teo tinh hoàn về sau, các phẫu thuật vùng bẹn có thể làm tổn thương mạch máu nuôi tinh hoàn hoặc thừng tinh [52]. Những trường hợp tinh hoàn vỡ nát, có tụ máu mà không được phẫu thuật thì nguy cơ bị nhiễm trùng, hoại tử tinh hoàn dẫn đến phải cắt bỏ cả hai túi tinh [72]. Các chấn thương nhẹ, làm rách túi tinh nếu không được điều trị trong vòng 72 giờ, tỉ lệ tinh hoàn bị cắt bỏ từ 7,4 - 55,5%. Tất cả các trường hợp này đều để lại hậu quả vô sinh.

- Ung thư tinh hoàn: Ung thư tinh hoàn là nguyên nhân ảnh hưởng tới khả năng sinh sản và ảnh hưởng tới chất lượng phát triển đặc điểm giới tính nam[81]. - Rối loạn phóng tinh + Xuất tinh ngược về bàng quang + Không xuất tinh do tâm thần kinh, tổn thương tủy sống + Không tinh trùng do tắc đường dẫn tinh (10%), tinh hoàn bình thường, tế bào Sertoli và Leydig bình thường. Nguyên nhân tổn thương do viêm nhiễm, dính tắc mào tinh, ống dẫn tinh. 8 + Không tinh trùng do chế tiết.

Nguyên nhân tại tinh hoàn, do suy hoặc không có tế bào Sertoli và tế bào mầm. Hoặc do tuyến yên rối loạn chế tiết FSH. Chẩn đoán: chọc sinh thiết tinh hoàn, định lượng FSH. Điều trị khó khăn.

Krauz và cộng sự cũng cho rằng nguyên nhân gây vô sinh do nam khoảng 50%. Trong đó, khoảng 40% - 50% những người này là do có bất thường về số lượng và chất lượng tinh trùng [68]. Ở các nước Châu Á: nghiên cứu trên 173 mẫu tinh dịch của các bệnh nhân vô sinh nam giới tại Nhật Bản cho thấy có 35,8% vô tinh, 19,6% có số lượng tinh trùng giảm nghiêm trọng, 9,8% giảm vừa và 34,7% có tinh dịch đồ bình thường [104]. - Bất thường về tinh trùng: tinh trùng ít, tinh trùng yếu, không có tinh trùng, tinh trùng dị dạng - Một số nguyên nhân khác + Bệnh toàn thân nặng, tâm thần kinh, suy nhược cơ thể.

Các bệnh nội tiết: Tiểu đường, basedow, thừa adrogen, u thượng thận. + Tinh trùng ít, yếu, tinh trùng chết nhiều, không hoạt động, dị dạng. + Không có khả năng hoạt động tình dục. + Tinh trùng miễn dịch với dịch âm đạo hay không rõ nguyên nhân cho cả vợ lẫn chồng.