®¹i häc quèc gia Hµ néi Trung t©m ®µo t¹o, båi d-ìng gi¶ng viªn lý luËn chÝnh trÞ L£ THÞ HOµI VÊn ®Ò lèi sèng cña thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay Chuyªn ngµnh: TriÕt häc M· sè: 60. 80 LuËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: PGS.NguyÔn Anh TuÊn 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hµ Néi - 2011 Môc lôc Më ®Çu……………………………………………………………………………1 Ch-¬ng 1. lèi sèng thanh niªn ViÖt Nam: vai trß vµ nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng………………………………. Kh¸i niÖm lèi sèng………………………………………………….
Mét sè quan niÖm tiªu biÓu vÒ lèi sèng. Mét sè ®Æc ®iÓm vµ b¶n chÊt cña lèi sèng……………………. Vai trß cña lèi sèng thanh niªn trong sù ph¸t triÓn x· héi…. Thanh niªn vµ nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña thanh niªn.
Vai trß cña lèi sèng thanh niªn ViÖt nam hiÖn nay. Nh÷ng yªu cÇu vÒ lèi sèng cña thanh niªn hiÖn nay. Nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn lèi sèng cña thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay. T¸c ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng.
T¸c ®éng cña toµn cÇu hãa. T¸c ®éng cña c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa. ¶nh h-ëng cña lèi sèng tiÓu n«ng vµ t- t-ëng ®¹o ®øc phong kiÕn. Thùc tr¹ng vµ mét sè Ph-¬ng h-íng, gi¶i ph¸p x©y dùng lèi sèng thanh niªn ViÖt nam hiÖn nay.
Thùc tr¹ng lèi sèng cña thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay. Nh÷ng biÓu hiÖn lèi sèng cña thanh niªn trong häc tËp, lao ®éng.48 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. VÒ lèi sèng cña thanh niªn trong lÜnh vùc chÝnh trÞ - x· héi. BiÓu hiÖn cña lèi sèng thanh niªn trong lÜnh vùc sinh ho¹t v¨n hãa tinh thÇn.
Ph-¬ng h-íng chung…………………………………………………. Mét sè gi¶i ph¸p x©y dùng lèi sèng thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay…65 2. T¹o dùng m«i tr-êng kinh tÕ - x· héi lµnh m¹nh……………………. Kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l-îng gi¸o dôc toµn diÖn cho thanh niªn.
KÕt hîp gi÷a gi¸o dôc gia ®×nh, nhµ tr-êng vµ c¸c tè chøc x· héi trong x©y ®ùng lèi sèng thanh niªn…………………………………………….8 8 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o…………………………………… .90 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng vµ héi nhËp quèc tÕ ë ViÖt Nam ®· vµ ®ang diÔn ra nhiÒu biÕn ®æi vÒ mäi mÆt ®êi sèng x· héi. Møc sèng cña nh©n d©n ®-îc c¶i thiÖn ®· t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn c¸c nhu cÇu s¸ng t¹o vµ h-ëng thô gi¸ trÞ v¨n hãa cña c¸ nh©n vµ céng ®ång. Tuy nhiªn, tÝnh c¹nh tranh khèc liÖt cña th-¬ng tr-êng còng nh- sù t¸c ®éng ®a chiÒu cña c¸c luång v¨n hãa còng ®ang t¹o ra nh÷ng xung ®ét to lín trong ®êi sèng tinh thÇn con ng-êi ViÖt Nam.
Bªn c¹nh nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc thuéc vÒ lèi sèng truyÒn thèng d©n téc nh-: Lßng yªu n-íc nång nµn, tinh thÇn dòng c¶m, sù cÇn cï, s¸ng t¹o, yªu lao ®éng, lèi sèng gi¶n dÞ, th©n ¸i, bao dung th× ng-êi ta còng ®· thÊy nh÷ng biÓu hiÖn cña lèi sèng thùc dông, vÞ kû c¸ nh©n len lái trong sinh ho¹t céng ®ång. Trong ®ã, nhãm x· héi chÞu sù t¸c ®éng vµ ¶nh h-ëng tiªu cùc trùc tiÕp nhÊt chÝnh lµ thanh niªn. Thanh niªn lµ nh÷ng ng-êi trÎ tuæi ®ang trong giai ®o¹n tr-ëng thµnh, ®Þnh h×nh vµ hoµn thiÖn nh©n c¸ch. Hä lµ nh÷ng lùc l-îng x· héi n¨ng ®éng, th¸o v¸t vµ th-êng lµ tù chñ trong ho¹t ®éng häc tËp vµ lao ®éng.
Lßng nhiÖt t×nh cña tuæi trÎ, sù dåi dµo vÒ tiÒm n¨ng thÓ lùc vµ tri thøc cña thanh niªn ngµy nay ®ang gãp phÇn kh«ng nhá vµo sù ph¸t triÓn x· héi. Song, thanh niªn còng lµ lùc l-îng nh¹y c¶m nhÊt víi nh÷ng biÕn ®éng cña m«i tr-êng sèng. Sù thiÕu hôt vÒ tri thøc, lç hæng vÒ kÜ n¨ng sèng, sù khèc liÖt cña c¹nh tranh ®ang ®Èy mét bé phËn kh«ng nhá thanh niªn vµo con ®-êng nghiÖn ngËp ¨n ch¬i tr¸c t¸ng, lèi sèng phãng tóng, sù ®ua ®ßi v« ®é vµ nh÷ng hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt. Thanh niªn lµ ng-êi chñ t-¬ng lai cña ®Êt n-íc, lµ lùc l-îng n¾m gi÷ tiÒn ®å vËn mÖnh cña d©n téc.
Lóc sinh thêi, Chñ tÞch Hå chÝ Minh lu«n dµnh nh÷ng t×nh c¶m ®Æc biÖt, niÒm tin t-ëng to lín vµo vai trß cña thanh niªn. Trong di 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chóc cña m×nh Ngêi cßn c¨n dÆn: ‚Båi dìng thÕ hÖ c¸ch m¹ng cho ®êi sau lµ viÖc lµm rÊt quan träng vµ cÇn thiÕt‛. Thùc tr¹ng biÕn ®æi lèi sèng cña thanh niªn hiÖn nay ®ang trë thµnh nçi lo l¾ng bøc xóc cña toµn x· héi. C¸c ph-¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng hµng ngµy, hµng giê ®· vµ ®ang ®¨ng t¶i nhiÒu bµi viÕt, nhiÒu h×nh ¶nh cña thanh niªn cã lèi sèng sa ®äa thiÕu lý t-ëng, hoµi b·o, lÏ sèng ch©n chÝnh.
V× vËy, vÒ mÆt lý luËn ®ßi hái cÇn cã sù nghiªn cøu thùc tiÔn mét c¸ch tû mØ cã hÖ thèng nh»m ph¸t hiÖn ra nguyªn nh©n cña nh÷ng tån t¹i vµ ®Þnh h-íng nh÷ng gi¶i ph¸p cô thÓ ®Ó x©y dùng lèi sèng v¨n minh, hiÖn ®¹i cho thanh niªn ViÖt Nam nãi riªng vµ con ng-êi ViÖt Nam nãi chung. §óng nh- tinh thÇn §¹i ®éi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø XI cña §¶ng ®· kh¼ng ®Þnh: ‚Chó träng x©y dùng nh©n c¸ch con ng-êi ViÖt Nam vÒ lý t-ëng, trÝ tuÖ, ®¹o ®øc, lèi sèng, thÓ chÊt, lßng tù t«n d©n téc, tr¸ch nhiÖm x· héi, ý thøc chÊp hµnh ph¸p luËt, nhÊt lµ trong thÕ hÖ trÎ‛ [16, 126]1. VÊn ®Ò lèi sèng thanh niªn ViÖt Nam trë thµnh vÊn ®Ò hÕt søc nãng báng. Thùc tiÔn ®ßi hái nh÷ng ng-êi lµm khoa häc cÇn cã sù nh×n nhËn ®¸nh gi¸ mét c¸ch kh¸ch quan, nghiªm tóc vÒ thùc tr¹ng lèi sèng trong thanh niªn tr-íc khi x©y dùng nh÷ng chuÈn gi¸ trÞ lèi sèng míi.
Víi nh÷ng lý do ®ã t«i chän VÊn ®Ò lèi sèng cña thanh niªn ViÖt nam hiÖn nay lµm ®Ò tµi nghiªn cøu trong luËn v¨n th¹c sÜ chuyªn ngµnh triÕt häc cña m×nh. T×nh h×nh nghiªn cøu cña ®Ò tµi VÊn ®Ò vÒ lèi sèng cña thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay nhËn ®-îc sù quan t©m cña nhiÒu tËp thÓ vµ nhiÒu nhµ khoa häc trong n-íc víi nh÷ng møc ®é kh¸c nhau. Tiªu biÓu cã thÓ kÓ ®Õn c¸c c«ng tr×nh sau ®©y: 1 Tõ ®©y trë ®i sè thø nhÊt trong ngoÆc vu«ng lµ sè thø tù cña tµi liÖu trong danh môc tµi liÖu tham kh¶o, sè thø hai lµ trang cña tµi liÖu. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com C«ng tr×nh VÒ ph¸t triÓn v¨n hãa vµ x©y dùng con ng-êi trong thêi kú c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa [33] do Ph¹m Minh H¹c vµ NguyÔn Khoa §iÒm chñ biªn cïng tËp thÓ t¸c gi¶ thùc hiÖn.
Trong c«ng tr×nh tËp thÓ nµy xuÊt ph¸t tõ gãc tiÕp cËn v¨n hãa häc, tõ viÖc v¹ch ra nh÷ng tiÒn ®Ò lý luËn thùc tiÔn ho¹t ®éng v¨n hãa x· héi, nhãm t¸c gi¶ ®· kh¶o s¸t thùc tr¹ng v¨n hãa, ®¹o ®øc, lèi sèng trong c¸c tÇng líp x· héi, ®Æc biÖt lµ nhãm thanh niªn, qua ®ã ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p ®Ó x©y dùng nÒn v¨n hãa ViÖt Nam tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc. T¸c gi¶ NguyÔn Träng ChuÈn vµ NguyÔn V¨n Huyªn ®ång chñ biªn cuèn s¸ch Gi¸ trÞ truyÒn thèng tr-íc th¸ch thøc cña toµn cÇu hãa [10] gåm c¸c bµi viÕt ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò gi÷ g×n vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ truyÒn thèng trong ®iÒu kiÖn toµn cÇu hãa hiÖn nay. Còng bµn vÒ lèi sèng nh-ng ®Ò cËp ®Õn ë gãc ®é lý luËn lµ cuèn s¸ch Mét sè vÊn ®Ò vÒ lèi sèng, ®¹o ®øc, chuÈn gi¸ trÞ x· héi [78] do Huúnh Kh¸i Vinh chñ biªn ®· ®Ò cËp nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n cña lèi sèng, ®¹o ®øc, chuÈn gi¸ trÞ x· héi, mèi quan hÖ gi÷a chóng víi sù ph¸t triÓn v¨n hãa vµ con ng-êi. Ngoµi ra, nhãm t¸c gi¶ cßn ph©n tÝch nh÷ng ¶nh h-ëng cña nh©n tè kinh tÕ, chÝnh trÞ x· héi ®Õn lèi sèng vµ viÖc kÕ thõa, ph¸t huy nÕp sèng ®¹o ®øc, chuÈn gi¸ trÞ x· héi; nh÷ng ph-¬ng h-íng, gi¶i ph¸p x©y dùng lèi sèng, ®¹o ®øc, chuÈn gi¸ trÞ x· héi.
Bµn vÒ lèi sèng ë ph¹m vi hÑp h¬n, NguyÔn ViÕt Chøc chñ biªn c«ng tr×nh X©y dùng t- t-ëng, ®¹o ®øc, lèi sèng vµ ®êi sèng v¨n hãa ë thñ ®« Hµ Néi trong thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n-íc [12] gåm c¸c bµi tham luËn cña nhiÒu nhµ nghiªn cøu ë nh÷ng gãc ®é kh¸c nhau ®· ®Ò cËp ®Õn tÇm quan träng vµ viÖc cÇn thiÕt cña viÖc x©y dùng t- t-ëng, ®¹o ®øc, lèi sèng ë thñ ®« Hµ Néi thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc vµ héi nhËp quèc tÕ. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com D-íi gãc ®é kh¸i qu¸t nhÊt, Thanh Lª víi cuèn s¸ch Lèi sèng x· héi chñ nghÜa vµ xu thÕ toµn cÇu hãa [47] ®· ph©n tÝch c¬ së kinh tÕ - chÝnh trÞ x· héi cña lèi sèng x· héi chñ nghÜa, ®ång thêi ®Ò ra c¸c viÖc cÇn lµm ®Ó b¶o vÖ lèi sèng x· héi chñ nghÜa trong ®iÒu kiÖn toµn cÇu hãa hiÖn nay. Lª Nh- Hoa lµ ng-êi ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu m¶ng ®Ò tµi nµy. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ nÕp sèng, lèi sèng ®« thÞ, lèi sèng gia ®×nh trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ nh÷ng néi dung cèt lâi cña quyÓn B¶n s¾c v¨n hãa trong lèi sèng hiÖn ®¹i [37].
Trong t¸c phÈm V¨n hãa - ®¹o ®øc mÊy vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn ë ViÖt Nam [14], t¸c gi¶ Thµnh Duy ®· luËn gi¶i kh¸ tû mØ nh÷ng t¸c ®éng cña c¬ chÕ thÞ tr-êng ®Õn v¨n hãa, ®¹o ®øc vµ lèi sèng cña con ng-êi ViÖt Nam. Còng theo ®uæi vÊn ®Ò lèi sèng hiÖn nay ë ViÖt Nam, §ç Huy ®· dµnh nhiÒu t©m huyÕt víi nh÷ng c«ng tr×nh tiªu biÓu nh- NhËn diÖn v¨n hãa ViÖt Nam vµ sù biÕn ®æi cña nã trong thÕ kû XX [40], X©y dùng m«i tr-êng v¨n hãa ë n-íc ta hiÖn nay nh×n tõ gãc ®é x· héi häc [38]. Trong c¸c c«ng tr×nh nµy t¸c gi¶ ®· ®i s©u vµo tr×nh bµy vÊn ®Ò x©y dùng lèi sèng d©n téc – hiÖn ®¹i – nh©n v¨n trong m«i tr-êng v¨n hãa nãi chung vµ m«i tr-êng v¨n hãa ViÖt Nam nãi riªng. Ngoµi ra, trong thêi gian gÇn ®©y trong c¸c luËn ¸n tiÕn sÜ cña m×nh nhiÒu nghiªn cøu sinh còng quan t©m bµn ®Õn lèi sèng ViÖt Nam trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa hiÖn nay.
Tiªu biÓu lµ c¸c c«ng tr×nh: NguyÔn V¨n Lý víi KÕ thõa vµ ®æi míi c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc truyÒn thèng trong qu¸ tr×nh chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr-êng ë ViÖt Nam hiÖn nay [51]; Vâ V¨n th¾ng víi ®Ò tµi KÕ thõa vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa truyÒn thèng d©n téc trong viÖc x©y dùng lèi sèng d©n téc ë n-íc ta hiÖn nay [68].