LỜI MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong suốt quá trình đổi mới và hiện đại hóa đất nước, hệ thống ngân hàng thương mại luôn đóng vai trò quan trọng và là một trong những trung tâm của nền kinh tế. Mọi sự tác động từ kinh tế thế giới, mọi dấu hiện của khủng hoảng, lạm phát, suy thoái,… hầu hết đều có thể nhìn thấy qua hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời cũng có thể thông qua chính hệ thống ngân hàng này mà có những tác động tích cực ngược trở lại nhằm điều chỉnh nền kinh tế vĩ mô. Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, do đó, cần được quan tâm trong bối cảnh kinh tế thường xuyên biến động. Việt Nam đang trong quá trình hội nhập mạnh mẽ với khu vực và toàn cầu.
Một trong những mốc quan trọng có ảnh hưởng sâu sắc tới hoạt động của các ngân hàng thương mại là việc ký kết Hiệp định thương mại Việt Nam-Hoa kỳ năm 2000, dẫn tới việc mở cửa thị trường, đặc biệt là thị trường ngân hàng. Cho tới nay, năm 2010, thị trường ngân hàng Việt Nam đã trở nên sôi động hơn bao giờ hết bởi sự xuất hiện ngày càng nhiều của các ngân hàng nước ngoài, mặc cho tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Vấn đề tăng cường tính cạnh tranh cho các ngân hàng Việt Nam trong thời kì hội nhập “hậu WTO” càng trở nên quan trọng. So với ngân hàng nước ngoài, dịch vụ, công nghệ cũng như đội ngũ nhân lực quản lý của hệ thống ngân hàng trong nước vẫn còn thua kém nhiều.
Chính vì vậy, trong thời kì phát triển mới của đất nước, nếu các ngân hàng Việt Nam không sớm vạch ra cho mình một sách lược phát triển khả thi, vấn đề bị loại ra khỏi cuộc chơi là điều tất yếu. Tại Việt Nam, trào lưu liên kết, hợp tác giữa các ngân hàng đã xuất hiện và trở nên phổ biến. Theo thời gian, sô lượng và quy mô của các liên minh chiến lược ngày càng mở rộng. Thực tế, mô hình liên minh chiến lược không xa lạ ở 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các nước phát triển và trên thế giới, không chỉ trong riêng lĩnh vực ngân hàng mà ở mọi ngành nghề khác biệt.
Có rất nhiều thông tin về sự liên kết, hợp tác giữa các ngân hàng, song việc duy trì các liên minh chiến lược đó như thế nào, tình hình phát triển của các ngân hàng sau khi kí kết thỏa thuận ra sao, các ngân hàng Việt Nam đã làm gì và cần làm gì để mối quan hệ đó mang lại hiệu quả lâu dài thì không phải ai cũng có thể trả lời được. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “ Liên minh chiến lược trong ngành ngân hàng tại Việt Nam” làm nội dung nghiên cứu và viết khóa luận tốt nghiệp. Mục đích nghiên cứu Đề tài nhằm mục đích nghiên cứu sự xuất hiện và phát triển cac liên minh chiến lược trong ngành ngân hàng tại Việt Nam. Đồng thời, từ thực trạng phát triển của các liên minh hiện nay, tác giả đưa ra những đánh giá, phân tích về tiềm năng phát triển cũng như những hạn chế tồn tại trong việc thiết lập và duy trì hoạt động của các liên minh chiến lược trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam.
Cuối cùng, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm trợ giúp các ngân hàng Việt Nam nâng cao hiệu quả hoạt động của các liên minh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: những vấn đề lý thuyết về đối tác chiến lược, mô hình liên minh chiến lược và thực tiễn xây dựng các liên minh chiến lược trong lĩnh vực ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu: hoạt động xây dựng và phát triển liên minh chiến lược của các ngân hàng Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu cơ bản là phương pháp phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp các nguồn số liệu thu thập được.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết cấu khóa luận Bên cạnh Lời nói đầu, Kết luận, kết cấu khóa luận gồm 3 phần chính: Chƣơng I: Những vấn đề chung về liên minh chiến lƣợc Chƣơng II: Thực trạng hình thành và phát triển các liên minh chiến lƣợc trong ngành ngân hàng tại Việt Nam Chƣơng III: Giải pháp xây dựng liên minh chiến lƣợc hiệu quả trong ngành ngân hàng tại Việt Nam Để thực hiện thành công khóa luận, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Giáo viên hướng dẫn, Thạc sĩ Bùi Liên Hà. Trong quá trình hoàn thành khóa luận, tác giả đã cố gắng vận dụng kiến thức đã học cũng như cập nhật thông tin thực tiễn, tuy nhiên với thời gian, vốn hiểu biết và năng lực hạn chế nên khó tránh khỏi những thiếu sót. Mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ thầy cô và các bạn để đề tài hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn! 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LIÊN MINH CHIẾN LƢỢC I. Khái niệm liên minh chiến lƣợc 1. Liên minh chiến lược Kể từ khi ra đời đến nay đã có nhiều cách hiểu về liên minh chiến lược: Liên minh chiến lược được định nghĩa là thỏa thuận giữa các công ty hoặc đối tác để đạt các mục tiêu có lợi ích chung. Liên minh là một trong những cách thức mà các công ty quốc tế có thể lựa chọn, cách thức này chủ yếu dựa vào sự cộng tác giữa các công ty hoặc các đối tác1.
Hay như: Liên minh chiến lược là một dạng cơ bản của các chiến lược hợp tác. Liên minh chiến lược là sự hợp tác giữa các công ty. Khi đó, nguồn lực vốn và tiềm năng cơ bản được kết hợp để tạo ra những lợi ích chung2. Mỗi tác giả có một định nghĩa khác nhau về liên minh chiến lược.
Trong khi 2 giáo sư người Mỹ, Arhur Thompson (con) và Lonny Strikland đưa ra khái niệm có phần khó hiểu: Liên minh chiến lược là thoả thuận họp tác giữa các công ty bên ngoài phạm vi những quan hệ đối tác thông thường, nhưng không đề xuất vần đề hợp nhất hay hợp tác hoàn toàn. Thì hai giáo sư người Pháp, Bemard Hanett và Pier Dusoge lại có cách diễn đạt chi tiết hơn: 1 Trương Thị Nam Thắng (2007), Liên minh – Một lựa chọn chiến lược của các hãng hàng không quốc tế, Kỷ yếu hội nghị khoa học kinh doanh quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa, Khoa Quản trị kinh doanh, Đại học Ngoại thương. 2 Strategic Management: Competition and Globalization, South – Western Publishing 2001. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Liên minh chiến lược là tổ hợp các công ty độc lập có ý định tiến hành một loại hình sản xuất chuyên biệt hay muốn thực hiện một dự án thông qua việc sử dụng nguồn nhân lực và cơ sở vật chất của nhau, thay vì tự hoạt động hay đi theo con đường sát nhập hoặc liên kết.
Tuy vậy, cho đến nay, chưa có một định nghĩa nào về liên minh chiến lược được chấp nhận rộng rãi. Nhưng xét về nội dung bản chất của khái niệm thì tất cả đều nhất trí với quan điểm cho rằng: Liên minh chiến lược (strategic alliances) là việc hai hoặc nhiều doanh nghiệp độc lập liên kết với nhau để phát triển, sản xuất hoặc bán sản phẩm/ cung ứng dịch vụ trong một khoảng thời gian nhất định nhằm hướng đến việc đạt được lợi ích chung cho cả đôi bên. Theo như cách hiểu này, các thành viên tham gia liên minh không nhất thiết là các đối tác của nhau theo kiểu quan hệ nhà cung cấp - khách hàng mà thậm chí có thể là các đối thủ cạnh tranh của nhau. Theo đó, khi xác định các thành phần tham gia liên minh chiến lược người ta không phân biệt mối quan hệ giữa các thành viên là đối tác hay đối thủ cạnh tranh (dù là trực tiếp) mà yếu tố quan trọng là các bên cứ có chung mục đích, cùng liên kết với nhau trong một hoặc một số hoạt động nhất định thì có thể xây dựng một liên minh chiến lược.
Mục đích ấy có thể là để phát triển và mở rộng thị trường, sản phẩm, khách hàng, cũng có khi là cùng tìm kiếm được lợi nhuận v.Ví dụ như General Motos (GM) - một công ty sản xuất ô tô lớn nhất thế giới đã không ngần ngại bắt tay hợp tác với tập đoàn Toyota Motor, một đối thủ đến từ Nhật Bản, nhằm hướng tới việc phối hợp các công nghệ tiên tiến có lợi cho môi trường; hay như IBM và Dell đã thành lập một liên minh chiến lược mà theo đó cả 2 thành viên tham gia liên minh đều đạt được mục đích chung là tăng cường tính cạnh tranh và tiềm lực cho chính bản thân mình, Samsung 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cũng đã hợp tác với Nokia (4/2007) nhằm phát triển công nghệ cho điện thoại di động và các giải pháp chuẩn hóa DVB-H v. Đối tác chiến lược Đối tác chiến lược là các bên tham gia ký kết hợp đồng hợp tác chiến lược. Khi liên minh chiến lược được thành lập, các thành viên tham gia liên minh có mối quan hệ với nhau, mối quan hệ giữa thành viên này với các thành viên còn lại trong liên minh chiến lược người ta gọi là đối tác chiến lược. Thường thì các bên thành lập đối tác chiến lược khi mỗi bên sở hữu một hoặc nhiều tài sản kinh doanh nào đó có thể giúp bên kia đạt được mục đích phát triển mà không cần đến sự thay đổi bên trong nội bộ.
Trên thực tế, quan hệ đối tác chiến lược có thể được hình thành giữa một công ty cung cấp kỹ thuật ứng dụng công nghệ, sản xuất hoặc dịch vụ phát triển sản xuất với một công ty kinh doanh nhỏ hơn hoặc nhà đầu tư để tạo ra một sản phẩm mới chuyên môn hóa. Trong mối quan hệ này, công ty lớn thường là bên cung cấp vốn và chiến lược phát triển sản phẩm cần thiết, marketing, sản xuất và khả năng phân phối, và công ty nhỏ phụ trách khâu kỹ thuật chuyên môn hóa hoặc ý kiến sáng tạo của giới chuyên môn. Ngoài ra, liên minh cũng có thể hình thành giữa nhà cung cấp, nhà sản xuất, nhà phân phối hoặc nhà bán buôn với nhau. Thay vì việc tìm kiếm hệ thống cung cấp, phân phối hàng hóa và dịch vụ như trước đây, quan hệ hợp tác sẽ giúp các bên có thể tương trợ lẫn nhau trong việc tham gia quảng cáo, tiếp thị, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm và những chức năng kinh doanh khác.