MỞ ĐẦU 1. Lý do chän ®Ò tµi T«n gi¸o lµ hiÖn t-îng x· héi t¸c ®éng hÕt søc phøc t¹p vµ s©u s¾c ®Õn mäi mÆt cña ®êi sèng nh©n lo¹i. HiÖn nay, t«n gi¸o ngµy cµng can thiÖp s©u h¬n vµo ®êi sèng chÝnh trÞ víi nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau; lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò nh¹y c¶m kh«ng chØ riªng ë ViÖt Nam mµ c¶ trªn thÕ giíi; t«n gi¸o vµ d©n téc lµ mét trong nh÷ng nh©n tè tiÒm Èn nguy c¬ g©y mÊt æn ®Þnh ë nhiÒu quèc gia, trong ®ã cã ViÖt Nam. Bëi vËy, kh«ng mét quèc gia nµo kh«ng ®Æt ra vÊn ®Ò ph¶i n©ng cao ho¹t ®éng qu¶n lý, l·nh ®¹o c«ng t¸c t«n gi¸o phï hîp gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ - x· héi vµ ®¸p øng yªu cÇu cña nh©n d©n ®èi víi ho¹t ®éng t«n gi¸o.
ViÖt Nam lµ mét quèc gia ®a t«n gi¸o, sè l-îng ng-êi theo t«n gi¸o kh¸ ®«ng (chØ tÝnh riªng 6 t«n gi¸o lín, sè tÝn ®å ®· chiÕm kho¶ng 1/4 d©n sè). Trong ®ã thiªn chóa gi¸o lµ mét t«n gi¸o lín ë ViÖt Nam, víi sè l-îng kho¶ng 6 triÖu gi¸o d©n, nh- vËy so víi tæng sè d©n th× ViÖt Nam cã sè gi¸o d©n C«ng gi¸o ®øng thø 3 ë ch©u ¸ sau Timor Lexte vµ Philippines. TÝnh ®Õn hÕt n¨m 2009, ViÖt Nam cã 3 Tæng gi¸o phËn Hµ Néi, HuÕ, Sµi Gßn vµ 23 gi¸o phËn. Do ®ã, viÖc ®Ò ra chÝnh s¸ch t«n gi¸o nãi chung vµ chÝnh s¸ch ®èi víi C«ng gi¸o ®óng ®¾n vµ thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ chÝnh s¸ch ®ã lµ mét vÊn ®Ò hÖ träng, kh«ng nh÷ng ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn quyÒn lîi hîp ph¸p vµ nhu cÇu cña mét bé phËn nh©n d©n, mµ cßn t¸c ®éng kh«ng nhá ®Õn t×nh h×nh chÝnh trÞ - kinh tÕ - x· héi cña ®Êt n-íc.
NhËn thøc râ ®iÒu ®ã, §¶ng vµ Nhµ n-íc ViÖt Nam lu«n ®-a ra vµ thùc hiÖn ®-îc chÝnh s¸ch ®óng ®¾n vÒ tù do tÝn ng-ìng, t«n gi¸o cña nh©n d©n. NghÞ quyÕt sè 24/NQ-TW cña Bé ChÝnh trÞ ngµy 16/10/1990 lµ mét dÊu mèc quan träng vÒ ®æi míi nhËn thøc cña §¶ng vÒ vÊn ®Ò t«n gi¸o. Ngµy 18/6/2004 Ph¸p lÖnh tÝn ng-ìng, t«n gi¸o ®-îc ñy ban Th-êng vô Quèc héi th«ng qua vµ cã hiÖu lùc thi hµnh tõ ngµy 15/11/2004; tiÕp theo, ngµy 01/3/2005 ChÝnh phñ ban hµnh NghÞ ®Þnh sè 22 nh»m cô thÓ hãa t- t-ëng - tinh thÇn Ph¸p lÖnh, h-íng dÉn c¸c ngµnh, c¸c cÊp thùc hiÖn tèt c«ng t¸c qu¶n lý nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o trong t×nh h×nh hiÖn nay. Nh÷ng v¨n b¶n trªn ®· thÓ hiÖn nh÷ng b-íc tiÕn rÊt quan träng trong viÖc ®æi míi chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng, Nhµ n-íc vÒ ho¹t ®éng t«n gi¸o; 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thÓ hiÖn sù t«n träng tù do tÝn ng-ìng, t«n gi¸o cña nh©n d©n vµ ®¸p øng yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý nhµ n-íc vÒ ho¹t ®éng t«n gi¸o ngµy cµng chÆt chÏ vµ hiÖu qu¶ h¬n.
Trong xu thÕ ®æi míi chung cña ®Êt n-íc, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, sù ®ång hµnh cña c¸c t«n gi¸o cïng d©n téc trªn con ®-êng x©y dùng chñ nghÜa x· héi ®· t¨ng lªn; hÇu hÕt mäi ho¹t ®éng t«n gi¸o ®Òu diÔn ra trong khu«n khæ chÝnh s¸ch, ph¸p luËt vµ tu©n thñ viÖc qu¶n lý cña chÝnh quyÒn. Nhê vËy, khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n téc ®-îc cñng cè. Tuy nhiªn, hiÖn nay còng cßn nhiÒu bÊt cËp liªn quan ®Õn c«ng t¸c qu¶n lý nhµ n-íc, nh- gi¶i quyÕt nh÷ng ho¹t ®éng truyÒn ®¹o tr¸i phÐp ®· vµ ®ang diÔn ra ë mét sè n¬i, t×nh h×nh khiÕu kiÖn vÒ ®Êt ®ai, c¬ së thê tù cña t«n gi¸o cã xu h-íng gia t¨ng. §Ó gi¶i quyÕt nh÷ng bÊt cËp nµy, ph¶i hiÓu râ t×nh h×nh t«n gi¸o ®èi nãi chung, ®Æc biÖt lµ t×nh h×nh C«ng gi¸o nãi riªng ®Ó cã nh÷ng chÝnh s¸ch vµ ®-êng lèi l·nh ®¹o ®óng ®¾n mang l¹i hiÖu qu¶ vµ sù æn ®Þnh trong t×nh h×nh kinh tÕ - chÝnh trÞ ®Êt n-íc.
Thµnh phè Hµ Néi lµ thñ ®« cña c¶ n-íc, mét trung t©m vÒ kinh tÕ, v¨n hãa, khoa häc - c«ng nghÖ, ®Çu mèi giao l-u quèc tÕ, cã vÞ trÝ chÝnh trÞ quan träng cña c¶ n-íc. Víi diÖn tÝch tù nhiªn 921.431 ng-êi, Sè l-îng tÝn ®å ë Hµ Néi kho¶ng h¬n 40. Tuy nhiªn víi lµn sãng di d©n tõ n«ng th«n vµ c¸c luång nhËp c- tõ c¸c n¬i, sè l-îng tÝn ®å C«ng gi¸o t¹i Hµ Néi trªn thùc tÕ cao h¬n nhiÒu. Trong nhiÒu n¨m qua, c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o cña ®¶ng bé Hµ Néi ®· ®¹t nh÷ng kÕt qu¶ kh¶ quan, ®«ng ®¶o tÝn ®å c¸c t«n gi¸o ®· cïng nh©n d©n Thµnh phè gãp søc x©y dùng Hµ Néi xøng ®¸ng lµ thñ ®« cña c¶ n-íc.
MÆt kh¸c, do vÞ trÝ kinh tÕ, v¨n hãa - x· héi ®Æc biÖt quan träng hiÖn nay còng nh- nh÷ng vÊn ®Ò lÞch sö ®Ó l¹i, thµnh phè Hµ Néi còng lµ ®Þa bµn träng ®iÓm chèng ph¸ cña c¸c thÕ lùc thï ®Þch trong ©m m-u thùc hiÖn "diÔn biÕn hßa b×nh" ®èi víi n-íc ta nãi chung, ®èi víi Hµ Néi nãi riªng. Trong bèi c¶nh ®ã, vÊn ®Ò t«n gi¸o ®èi víi thiªn chóa gi¸o trªn ®Þa bµn Thµnh phè còng cã nh÷ng diÔn biÕn phøc t¹p, cã lóc ®· g©y ra nh÷ng mÊt æn ®Þnh côc bé nh- vô Nhµ Chung, Th¸i Hµ. chÝnh v× vËy c«ng t¸c l·nh ®¹o t«n gi¸o ®èi víi thiªn chóa gi¸o ë Hµ Néi cÇn 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ®-îc quan t©m h¬n n÷a gãp phÇn gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ, x©y dùng thñ ®« ngµy cµng v¨n minh hiÖn ®¹i. Víi ý nghÜa ®ã, t¸c gi¶ chän ®Ò tµi: “§¶ng bé Hµ Néi l·nh ®¹o c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o giai ®o¹n 1996 - 2008” lµm chñ ®Ò nghiªn cøu cho luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc chuyªn ngµnh LÞch sö ®¶ng.
T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi HiÖn nay cã nhiÒu c«ng tr×nh, nhiÒu bµi viÕt vÒ t«n gi¸o vµ ¶nh h-ëng cña t«n gi¸o ®èi víi c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau cña ®êi sèng x· héi. Cã thÓ nªu mét sè luËn v¨n, luËn ¸n víi nh÷ng ®Ò tµi nh-: "¶nh h-ëng cña nh÷ng t- t-ëng triÕt häc PhËt gi¸o trong ®êi sèng v¨n hãa tinh thÇn ë ViÖt Nam" (Lª H÷u TuÊn, n¨m 1999), "¶nh h-ëng cña thÕ giíi quan C«ng gi¸o ®èi víi ®êi sèng tinh thÇn tÝn ®å c«ng gi¸o ViÖt Nam - Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi c«ng t¸c an ninh hiÖn nay" (Mai Quang HiÖn, n¨m 2000). ë gãc ®é qu¶n lý nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o, cã mét sè luËn v¨n cao häc nh-: "VÊn ®Ò qu¶n lý nhµ n-íc ho¹t ®éng ®¹o C«ng gi¸o ë §ång Nai hiÖn nay" (Vâ Méng Thu, 2001), "Qu¶n lý nhµ n-íc ®èi víi t«n gi¸o ë L©m §ång hiÖn nay - vÊn ®Ò vµ gi¶i ph¸p" (Lª Minh Quang, n¨m 2001).Riªng ë Hµ Néi còng cã mét sè luËn v¨n cao häc vÒ vÊn ®Ò t«n gi¸o. Tuy nhiªn vÊn ®Ò cô thÓ trong ®-êng lèi l·nh ®¹o C«ng gi¸o ë Hµ Néi ch-a ®-îc ®Ò cËp mét c¸ch cô thÓ.
Ngoµi ra, cßn cã mét sè luËn v¨n tèt nghiÖp §¹i häc chÝnh trÞ, nh-: "Thùc tr¹ng t«n gi¸o vµ c«ng t¸c qu¶n lý nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o ë Cµ Mau" cña Vò B×nh L-¬ng (n¨m 2003); "C«ng t¸c qu¶n lý nhµ n-íc vÒ t«n gi¸o ë huyÖn Ho»ng Hãa, tØnh Thanh Hãa - Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p" cña Lª V¨n NhuÇn (n¨m 2004); "N©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c t«n gi¸o ë QuËn 9, Thµnh phè Hå ChÝ Minh hiÖn nay" cña NguyÔn ThÞ Kim Nh- (n¨m 2004). Qu¶n lý nhµ n-íc ®èi víi ho¹t ®éng cña ®¹o C«ng gi¸o trªn ®Þa bµn HuyÖn kim S¬n, TØnh Ninh B×nh- Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p cña Vò V¨n KiÓm (n¨m 2005) C¸c c«ng tr×nh trªn ®· ®Ò cËp nhiÒu khÝa c¹nh kh¸c nhau cña t«n gi¸o, ®Æt vÊn ®Ò qu¶n lý nhµ n-íc vÒ ho¹t ®éng t«n gi¸o ë tõng lÜnh vùc, tõng ®Þa ph-¬ng kh¸c nhau vµ cã nhiÒu ý kiÕn phong phó cã thÓ tham kh¶o, häc tËp. Tuy nhiªn, cho 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ®Õn nay vÉn ch-a cã c«ng tr×nh, luËn v¨n, luËn ¸n nµo ®Ò cËp vÊn ®Ò l·nh ®¹o c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o ë Hµ Néi mét c¸ch cô thÓ. Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu, t¸c gi¶ sÏ tiÕp thu, kÕ thõa cã chän läc thµnh qu¶ nghiªn cøu cña c¸c c«ng tr×nh ®· cã vµ c¸c tµi liÖu liªn quan ®Õn luËn v¨n nµy.
Môc ®Ých, nhiÖm vô cña luËn v¨n * Môc ®Ých: Trªn c¬ së ®¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng t×nh h×nh C«ng gi¸o ë Hµ Néi, chÝnh s¸ch cña §¶ng, Nhµ n-íc ®èi víi vÊn ®Ò t«n gi¸o nãi chung vµ C«ng gi¸o nãi riªng; nh÷ng thµnh tùu vµ h¹n chÕ vÒ trong qu¸ tr×nh l·nh ®¹o cña §¶ng bé Hµ Néi vÒ vÊn ®Ò C«ng gi¸o, luËn v¨n lµm râ tÝnh s¸ng t¹o chñ ®éng cña §¶ng bé Hµ Néi trong l·nh ®¹o vµ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò vÒ T«n gi¸o nãi chung vµ C«ng gi¸o nãi riªng. Qua ®ã, luËn v¨n ®-a ra mét sè dù ®o¸n t×nh h×nh C«ng gi¸o ë Hµ Néi trong thêi gian tíi vµ cã nh÷ng kiÕn nghÞ ®Ò xuÊt víi §¶ng bé Hµ Néi nh»m l·nh ®¹o hiÖu qu¶ h¬n c«ng t¸c quan träng nµy. * NhiÖm vô: - Kh¸i qu¸t t×nh h×nh kinh tÕ - v¨n hãa - x· héi vµ c«ng t¸c qu¶n lý nhµ n-íc vÒ ho¹t ®éng t«n gi¸o ë Hµ Néi - Ph©n tÝch thùc tr¹ng t×nh h×nh C«ng gi¸o ë Hµ Néi tõ 1996 ®Õn 2008. - §¶ng bé Hµ Néi l·nh ®¹o c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o ë Hµ Néi tõ 1996 ®Õn 2008.
ThÊy râ nh÷ng ®iÓm s¸ng t¹o vµ ®ãng gãp t¹o nªn sù æn ®Þnh chÝnh trÞ, x· héi ë Hµ Néi gãp phÇn chèng l¹i ©m m-u “diÔn biÕn hßa b×nh” cña c¸c thÕ lùc thï ®Þch. - §-a ra nh÷ng kiÕn nghÞ gãp phÇn thùc hiÖn tèt h¬n c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o ë Hµ Néi 4. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi t-îng nghiªn cøu: §-êng lèi chÝnh s¸ch t«n gi¸o cña §¶ng vµ Nhµ n-íc ta; néi dung §¶ng bé Hµ Néi chØ ®¹o thùc hiÖn c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o ë Hµ Néi 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Ph¹m vi nghiªn cøu: LuËn v¨n tËp trung nghiªn cøu thùc tÕ t×nh h×nh l·nh ®¹o c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o cña §¶ng bé Hµ Néi giai ®o¹n tõ 1996 ®Õn 2008. C¬ së lý luËn vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ò tµi ®-îc tiÕn hµnh dùa trªn c¬ së lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, t- t-ëng Hå ChÝ Minh vµ quan ®iÓm ®æi míi cña §¶ng vÒ t«n gi¸o vµ qu¶n lý nhµ n-íc vÒ ho¹t ®éng t«n gi¸o; ®ång thêi, xuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn t×nh h×nh l·nh ®¹o thùc hiÖn c«ng t¸c t«n gi¸o ®èi víi C«ng gi¸o ë Hµ Néi nh÷ng n¨m 1996 ®Õn 2008.