Chương 1: Cở sở lý luận về phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 4 – 5 tuổi thông qua tổ chức hoạt động vui chơi tại trường mầm non hòa nhập trên địa bàn quận Cầu Giấy. Chương 2: Thực trạng phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ khuyết tật trí tuệ 4 – 5 tuổi thông qua tổ chức hoạt động vui chơi tại trường mầm non hòa nhập trên địa bàn quận Cầu Giấy. Chương 3: Biện pháp phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ Khuyết tật trí tuệ 4 – 5 tuổi thông qua tổ chức hoạt động vui chơi tại trường mầm non hòa nhập trên địa bàn quận Cầu Giấy. 4 NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG PHỐI HỢP NHÓM CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 4 – 5 TUỔI THÔNG QUA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI TẠI TRƢỜNG MẦM NON HÒA NHẬP.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.1 Nghiên cứu về phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ khuyết tật trí tuệ 1.1 Trên thế giới Khuyết tật trí tuệ (KTTT) là gì? Trẻ em mắc KTTT gặp khó khăn đáng kể trong cả hoạt động trí tuệ (ví dụ: giao tiếp, học tập, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm,…) và hành vi thích ứng (ví dụ: kỹ năng xã hội hàng ngày, thói quen, vệ sinh).
Đối với trẻ KTTT, việc hình thành kỹ năng phối hợp nhóm là vô cùng quan trọng. Kỹ năng làm phối hợp nhóm hay còn gọi là teamwork là khả năng tập hợp những người có kỹ năng khác nhau thành một nhóm cùng làm việc và giải quyết vấn đề, hỗ trợ lần nhau nhằm đạt được mục tiêu chung của đội nhóm. Với trẻ KTTT việc hình thành kỹ năng phối hợp nhóm là một vấn đề khá khó khăn với các em, các em có thể chưa phát triển tốt được kỹ năng phối hợp với các bạn trong cùng 1 nhóm để giải quyết vấn đề, đơn giản là có thể các em chưa biết mình có thể làm được gì và chưa làm tốt được gì. Điều đó khiến kỹ năng làm việc nhóm của các em gặp rất nhiều khó khăn.
Tóm lại, nghiên cứu về phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ KTTT là một lĩnh vực còn rất mới. Vì vậy, nếu đề tài này được nghiên cứu sâu và áp dụng đúng cách sẽ góp phần giúp các trẻ em KTTT cải thiện cũng như phát triển nâng cao chất lượng cuộc sống.2 Tại Việt Nam KTTT là tình trạng phát triển ngưng chệ (chậm trễ) các kỹ năng (vận động thô, vận động tinh, ngôn ngữ, chơi, tự lập, xã hội, giao tiếp – tương tác…) của trẻ so với các mốc phát triển thông thường, bản thân trẻ khó có thể tự xử lý công việc hoặc thích ứng với cuộc sống xã hội. Tại nước ta, cho con theo học hòa nhập là mong muốn của hầu hết các bậc cha mẹ có con khuyết tật, đặc biệt là trẻ KTTT. Thường sau một khoảng thời gian can thiệp tại các trường chuyên biệt dành cho trẻ khuyết tật, cha mẹ sẽ cho con tham gia mô hình học hòa nhập tại các trường thường để các con có cơ hội mở rộng giao tiếp và học thêm những kỹ năng mới.
5 Ở lứa tuổi mầm non 4 – 5 tuổi, một số trẻ KTTT có thể hòa đồng được với các bạn trong lớp học, và được đánh giá gần bằng so với lứa tuổi. Một nhóm trẻ thì được đánh giá thấp hơn do hạn chế về một số mặt nào đó như khả năng nhận thức chậm, vận động tinh kém, hoặc hành vi tăng động, hạn chế về mặt giao tiếp với các bạn… Ở bậc mầm non chơi là hoạt động chủ đạo, vì vậy các kỹ năng sẽ được hình thành và phát triển trực tiệp thông qua các hoạt động vui chơi của trẻ. Một trong những kỹ năng phát triển mạnh mẽ và cần thiết lập dần cho trẻ chính là kỹ năng phối hợp nhóm. Trong cuộc sống hiện tại, khi mà khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển thì cách yêu cầu công việc ngày càng cao, lúc đó việc làm việc theo nhóm là điều cần thiết để đạt được hiệu quả.
Làm việc theo nhóm sẽ tập trung những mặt mạnh của từng thành viên trong nhóm; họ bổ sung và giúp đỡ nhau hoàn thành công việc. Bởi thế, kỹ năng làm việc nhóm trở thành kỹ năng cơ bản cho cuộc sống hiện đại. Tóm lại, việc học và hoạt động theo nhóm giúp trẻ phát triển một số kỹ năng căn bản như giao tiếp, lãnh đạo,… điều này sẽ giúp ích rất nhiều đối với tương lai của trẻ. Hy vọng, khi tìm hiểu sâu về đề tài nghiên cứu này, khối mẫu giáo nhà trẻ sẽ có một bước đột phá trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và cũng là một kỹ năng sống cho người Việt hiện đại.2 Nghiên cứu về phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ khuyết tật trí tuệ thông qua tổ chức hoạt động vui chơi 1.1 Trên thế giới Nghiên cứu về phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ KTTT thông qua tổ chức hoạt động vui chơi là một vấn đề mới chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Hiện nay, các công trình nghiên cứu về phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ KTTT là rất ít và dường như là khó có thể tìm kiếm. Mặc dù tài liệu nghiên cứu không nhiều nhưng việc nhận định kỹ năng phối hợp nhóm cho trẻ thì có rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và dành nhiều lý lẽ cho vấn đề đó. Nhà tâm lý học lâm sàng và cố vấn nuôi dạy con cái Claire Halsey cho biết: “Hòa thuận và tương tác với những người khác là nền tảng của nhiều điều trong cuộc sống”. Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ em cần học cách cho và nhận, chia sẻ, thay phiên nhau, phát huy thế mạnh của mình và lôi kéo người khác lấp đầy khoảng trống.
Đó là một kỹ năng xã hội cốt lõi [3]. 6 Điều đó cho thấy, ở trẻ em việc hình thành những kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng phối hợp nhóm có thể rèn luyện từ rất sớm, khi trẻ biết chia sẻ cũng như tiếp nhận những thứ tốt đẹp cho mình và cho mọi người xung quanh. Vì vậy, từ những nhận định và tìm hiểu trên thì việc hình thành phát triển kỹ năng phối hợp nhóm cho một đứa trẻ là rất quan trọng trong cuộc sống và trẻ KTTT cũng tương tự giống như vậy.2 Tại Việt Nam Ca dao Việt Nam: “Một cây làm chẳng nên non Ba cây chụm lại nên hòn núi cao” Từ câu ca dao trên mà ta biết rằng từ xưa đến nay con người đã đánh giá cao sự kết hợp làm việc nhóm. Trong xã hội đang ngày càng phát triển như hiện nay, việc giáo dục kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ đang trở nên ngày càng quan trọng nhất là khi trẻ không chỉ có một mình nữa mà trong mọi hoạt động của trẻ đều cần có sự hỗ trợ từ mọi người.
Trẻ KTTT có trí tuệ không được bằng các bạn cùng trang lứa, sự thích ứng với mọi người cũng dường như khó khăn hơn đối với trẻ KTTT. Nhưng khi có sự tham gia kết hợp nhóm, dần dần trẻ KTTT có thể thích nghi và hòa đồng với các trẻ khác, cũng dần dần hình thành kỹ năng làm việc nhó trong các hoạt động khác ngoài cộng đồng, giúp trẻ phát triển và sớm hòa nhập với cộng đồng. Kỹ năng làm việc nhóm cần được rèn luyện và hình thành từ khi trẻ còn nhỏ. Do đó, việc trang bị các kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ là hết sức quan trọng, điều đó chắc chắn sẽ giúp cho trẻ ngày càng tự tin hơn và có tính tự lập là nền tảng vững vàng cho trẻ phát triển tốt nhất trong tương lai.
Gần nhất là trẻ bước lên các bậc học tiếp theo thì việc học theo nhóm luôn là hình thức chủ yếu mà bắt buộc trẻ phải tham gia để lĩnh hội những kiến thức cần thiết cho mình dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Đối với trẻ mầm non nói chung cũng như trẻ KTTT việc hình thành kỹ năng phối hợp nhóm tích cực mà trẻ hứng thú chính là thông qua các hoạt động chơi. Ở lứa tuổi mầm non, nhu cầu chơi của trẻ phát triển mạnh mẽ, trẻ có thể tạo ra các hoạt động chơi khác nhau, biết rủ bạn cùng chơi và từ đó hình thành nên kỹ năng phối hợp nhóm. Trẻ sẽ biết cách giúp đỡ, hỗ trợ bạn thông qua các trò chơi tập thể để dành phần thắng cũng như lợi ích về phía đội của mình.
7 Tóm lại, việc hình thành kỹ năng phối hợp nhóm thông qua hoạt động chơi cho trẻ KTTT là một vấn đề nghiên cứu cần thiết, giúp trẻ tự tin giao tiếp cũng như hợp tác với các bạn đồng trang lứa, hòa nhập với mọi người xung quanh và dần dần hòa nhập vào cuộc sống bình thường như bao người khác.2 Các khái niệm liên quan đến đề tài 1.1 Khuyết tật trí tuệ 1.1 Khái niệm trẻ khuyết tật trí tuệ - Trẻ khuyết tật trí tuệ là những trẻ em có hạn chế đáng kể về trí tuệ (chỉ số thông minh thấp dưới mức trung bình) và khả năng thích ứng. Dựa vào chỉ số thông minh và nhu cầu hỗ trợ người ta chia thành 4 mức độ: + Mức độ nhẹ (IQ từ 50 – 55 đến 70 – 75) – Nhóm này không cần hỗ trợ thường xuyên. + Mức độ trung bình (IQ từ 35 – 40 đến 50 – 55) – Nhóm này cần loại hỗ trợ có giới hạn. + Mức độ nặng (IQ từ 20 – 25 đến 35 – 40) – Nhóm này cần hỗ trợ mở rộng.
+ Mức độ nghiêm trọng (IQ < 25) – Nhóm này cần sự hỗ trợ toàn diện.2 Nguyên nhân gây khuyết tật trí tuệ [5]. Nguyên nhân trước khi sinh - Do di truyền - Lỗi nhiễm sắc thể (NST): Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây KTTT. - Lỗi gen - Rối loạn do nhiều yếu tố: Nứt dốt sống, thiếu một phần não, tràn dịch màng não, đầu nhỏ, rối loạn chức năng tuyến giáp. - Do các yếu tố ngoại sinh - Do lây nhiễm: rubella hay còn gọi là sởi Đức, nhiễm toxoplasmosis, cytomegalie, giang mai hay HIV.
- Do nhiễm độc: Một số loại dược phẩm do người mẹ dùng, như thuốc chống động kinh, chất rượu cồn, do chụp tia X, chất độc màu da cam (thế hệ thứ hai), kháng thể Rhesus. - Do dinh dưỡng người mẹ hoặc thiếu i-ốt trong thức ăn hay nước uống. Nguyên nhân trong khi sinh Nguyên nhân trong khi sinh 8 - Thiếu oxi: Những vấn đề do nhau thai, thời gian sinh quá lâu, trẻ không thở hoặc không khóc ngay sau khi sinh.