Cẩm Nang Kỹ Năng Hành Nghề Luật Sư Trong Tố Tụng Hình Sự, Hành Chính, Dân Sự

Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự là một lĩnh vực quan trọng, đòi hỏi luật sư phải… 404 trang · Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật · 2017.

• Tác giả: LS. Phan Trung Hoài
• Người hướng dẫn: LS. TS. Phan Trung Hoài
• Trường học: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Kỹ Năng Hành Nghề Luật Sư Trong Tố Tụng Hình Sự, Hành Chính, Dân Sự
• Loại tài liệu: Sổ tay
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời Nhà xuất bản
• Lời nói đầu
• 1. Phần I: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
• 1.1. I. Vai trò của Luật sư trong việc cung cấp dịch vụ pháp lý
• 1.2. II. Chức năng xã hội của Luật sư trong hoạt động tố tụng
• 1.3. III. Một số khó khăn, vướng mắc
• 1.4. IV. Nguyên tắc suy đoán vô tội, nguyên tắc tranh tụng trong xét xử
• 1.5. V. Các hành vi bị nghiêm cấm và nghĩa vụ của Luật sư khi tham gia tố tụng
• 2. Chương 2: MỘT SỐ KỸ NĂNG CƠ BẢN CỦA LUẬT SƯ KHI THAM GIA TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 2.1. I. Tiếp xúc khách hàng, thủ tục đăng ký bào chữa, bảo vệ quyền lợi
• 2.2. II. Tham gia hoạt động điều tra
• 2.3. III. Các kỹ năng trao đổi công việc, phối hợp thực hiện trong quan hệ với viện kiểm sát, tòa án
• 2.4. IV. Nghiên cứu hồ sơ vụ án
• 2.5. V. Xây dựng đề cương xét hỏi
• 2.6. VI. Chuẩn bị luận cứ bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng
• 2.7. VII. Nhận thức và thao tác kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa
• 3. Chương 3: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN MA TÚY
• 3.1. I. Tính chất, đặc điểm của vụ án ma túy
• 3.2. II. Đặc điểm tâm lý của người phạm tội ma túy
• 3.3. III. Kỹ năng tiếp xúc, làm việc với các bị can, bị cáo thực hiện tội phạm ma túy trong trại giam
• 3.4. IV. Thu thập, kiểm tra, sử dụng và đánh giá chứng cứ trong các vụ án ma túy
• 4. Chương 4: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN THAM NHŨNG
• 4.1. I. Nhận diện đặc điểm và các dấu hiệu đặc trưng của các tội phạm về tham nhũng
• 4.2. II. Tiếp nhận yêu cầu và tham gia tố tụng bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong các vụ án tham nhũng
• 5. Chương 5: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN XÂM PHẠM AN NINH QUỐC GIA
• 5.1. I. Khái quát về các tội xâm phạm an ninh quốc gia
• 5.2. II. Một số kỹ năng bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia
• 5.3. III. Một số điểm lưu ý khi bào chữa tội “tuyên truyền chống nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” và tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân”
• 6. Chương 6: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VIỆC BÀO CHỮA, BẢO VỆ QUYỀN LỢI HỢP PHÁP CHO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI
• 6.1. I. Các văn bản pháp luật điều chỉnh
• 6.2. II. Quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự và xử lý hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
• 7. Chương 7: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VIỆC BÀO CHỮA, BẢO VỆ QUYỀN LỢI CHO PHÁP NHÂN
• 7.1. I. Tính cấp thiết trong việc quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân
• 7.2. II. Trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm tội
• 7.3. III. Kỹ năng tham gia tố tụng, bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho pháp nhân
• 2. Phần 2: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG TỐ TỤNG HÀNH CHÍNH
• 8. Chương 8: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
• 8.1. I. Thẩm quyền xét xử vụ án hành chính của Tòa án nhân dân
• 8.2. II. Xác định tư cách của người tham gia tố tụng
• 9. Chương 9: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN HÀNH CHÍNH
• 9.1. I. Đặc điểm tranh tụng của Luật sư trong vụ án hành chính
• 9.2. II. Kỹ năng tham gia giai đoạn sơ thẩm vụ án hành chính
• 9.3. III. Kỹ năng tranh tụng của Luật sư tại phiên tòa sơ thẩm
• 9.4. IV. Tranh tụng trong giai đoạn xét xử phúc thẩm vụ án hành chính
• 3. Phần 3: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
• 10. Chương 10: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
• 10.1. I. Tính chất, đặc điểm của vụ án dân sự
• 10.2. II. Phân biệt vụ án dân sự và việc dân sự
• 10.3. III. Các nguyên tắc cơ bản của tố tụng dân sự có liên quan đến hoạt động của Luật sư
• 10.4. IV. Các quyền và nghĩa vụ của Luật sư trong tố tụng dân sự
• 11. Chương 11: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN DÂN SỰ
• 11.1. I. Nhận thức về kỹ năng của Luật sư trong vụ án dân sự
• 11.2. II. Tiếp xúc khách hàng, đăng ký thủ tục bảo vệ quyền lợi
• 11.3. III. Xác định quan hệ pháp luật tranh chấp
• 11.4. IV. Soạn thảo đơn kiện, đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, đơn phản tố
• 11.5. V. Thu thập, kiểm tra, sử dụng, đánh giá chứng cứ trong vụ án dân sự
• 11.6. VI. Gặp gỡ, trao đổi với khách hàng
• 11.7. VII. Tham gia các phiên họp cung cấp, kiểm tra, đánh giá chứng cứ, hòa giải
• 11.8. VIII. Nghiên cứu hồ sơ vụ án, hệ thống hóa chứng cứ, xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi của đương sự
• 4. Phần 4: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG MỘT SỐ VỤ ÁN DÂN SỰ CỤ THỂ
• 12. Chương 12: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
• 12.1. I. Tính chất, đặc điểm của vụ án hôn nhân và gia đình
• 12.2. II. Những nội dung Luật sư cần trao đổi với khách hàng khi tham gia vụ án về hôn nhân và gia đình
• 12.3. III. Những vấn đề pháp lý đặt ra khi ly hôn
• 12.4. IV. Kỹ năng xem xét nguyện vọng của con trong vụ án ly hôn
• 12.5. V. Nghiên cứu hồ sơ vụ án tranh chấp hôn nhân và gia đình
• 12.6. VI. Đánh giá chứng cứ trong vụ án tranh chấp hôn nhân và gia đình
• 12.7. VII. Xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi của khách hàng
• 12.8. VIII. Kỹ năng xét hỏi và trình bày luận cứ của Luật sư trong vụ án ly hôn
• 13. Chương 13: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN TRANH CHẤP THỪA KẾ
• 13.1. I. Tính chất, đặc điểm của vụ án tranh chấp thừa kế
• 13.2. II. Các loại tranh chấp thừa kế
• 13.3. III. Nhận thức của Luật sư khi tham gia vụ án tranh chấp thừa kế
• 13.4. IV. Các quy định pháp lý về thừa kế
• 13.5. V. Thu thập, kiểm tra, sử dụng, đánh gia chứng cứ về các vấn đề cần chứng minh
• 13.6. VI. Kỹ năng hòa giải của Luật sư trong vụ án tranh chấp thừa kế
• 13.7. VII. Quan hệ giữa Bộ luật dân sự và các luật chuyên ngành về thừa kế
• 13.8. VIII. Án lệ về thừa kế
• 13.9. IX. Chuẩn bị phương án bảo vệ quyền lợi cho khách hàng tranh chấp thừa kế
• 13.10. X. Kỹ năng tham gia phiên tòa vụ án tranh chấp thừa kế
• 14. Chương 14: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
• 14.1. I. Tính chất, đặc điểm của vụ án tranh chấp đất đai
• 14.2. II. Án lệ trong tranh chấp đất đai
• 15. Chương 15: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI NGOÀI HỢP ĐỒNG
• 15.1. I. Tính chất, đặc điểm vụ án dân sự đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
• 15.2. II. Các loại tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
• 15.3. III. Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
• 15.4. IV. Tiếp nhận, đánh giá yêu cầu của khách hàng
• 15.5. V. Vấn đề xác định thiệt hại
• 15.6. VI. Thu thập, kiểm tra, sử dụng, đánh giá chứng cứ
• 15.7. VII. Nghiên cứu hồ sơ, xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi khách hàng
• 16. Chương 16: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN TRANH CHẤP LAO ĐỘNG
• 16.1. I. Tính chất, đặc điểm tranh chấp về lao động
• 16.2. II. Các loại tranh chấp lao động và những tranh chấp lao động phổ biến trong thực tiễn
• 16.3. III. Tiếp nhận, đánh giá yêu cầu của khách hàng - nhận diện tranh chấp lao động và xử lý tình huống
• 16.4. IV. Thu thập, kiểm tra, sử dụng, đánh giá chứng cứ
• 16.5. V. Hòa giải trong tranh chấp lao động
• 16.6. VI. Nghiên cứu hồ sơ, xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi cho khách hàng
• 17. Chương 17: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG TỐ TỤNG TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI
• 17.1. I. Trọng tài thương mại
• 17.2. II. Giải quyết tranh chấp bằng hòa giải khác

Tóm tắt

I. Tổng quan về kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự

Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự là một lĩnh vực quan trọng, đòi hỏi luật sư phải có kiến thức sâu rộng và kỹ năng thực tiễn. Luật sư không chỉ là người đại diện cho quyền lợi của khách hàng mà còn là người bảo vệ công lý. Trong bối cảnh pháp luật Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện, vai trò của luật sư trong tố tụng hình sự càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

1.1. Vai trò của luật sư trong tố tụng hình sự

Luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị cáo và nạn nhân. Họ tham gia vào quá trình điều tra, bào chữa và đại diện cho khách hàng tại phiên tòa. Sự hiện diện của luật sư không chỉ giúp đảm bảo quyền lợi cho khách hàng mà còn góp phần vào việc thực hiện công lý.

1.2. Những thách thức trong tố tụng hình sự

Luật sư thường phải đối mặt với nhiều thách thức trong tố tụng hình sự, bao gồm áp lực từ cơ quan điều tra, sự phức tạp của hồ sơ vụ án và sự thiếu hiểu biết của khách hàng về quy trình pháp lý. Những thách thức này đòi hỏi luật sư phải có kỹ năng giao tiếp và phân tích tình huống tốt.

II. Kỹ năng cơ bản của luật sư trong tố tụng hình sự

Để thành công trong tố tụng hình sự, luật sư cần trang bị cho mình những kỹ năng cơ bản như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng phân tích và kỹ năng lập luận. Những kỹ năng này không chỉ giúp luật sư trong việc bào chữa mà còn trong việc xây dựng mối quan hệ với khách hàng và các cơ quan tố tụng.

2.1. Kỹ năng giao tiếp hiệu quả

Kỹ năng giao tiếp là một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với luật sư. Luật sư cần phải biết cách lắng nghe, thuyết phục và truyền đạt thông tin một cách rõ ràng. Điều này không chỉ giúp họ trong việc làm việc với khách hàng mà còn trong việc tương tác với các cơ quan pháp luật.

2.2. Kỹ năng phân tích và lập luận

Kỹ năng phân tích giúp luật sư hiểu rõ các khía cạnh pháp lý của vụ án. Họ cần phải có khả năng lập luận chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi của khách hàng. Việc xây dựng luận cứ bào chữa cần phải dựa trên các chứng cứ và quy định pháp luật hiện hành.

III. Phương pháp bào chữa trong tố tụng hình sự

Phương pháp bào chữa là một phần không thể thiếu trong kỹ năng hành nghề của luật sư. Các phương pháp này bao gồm việc thu thập chứng cứ, xây dựng luận cứ và tham gia vào các phiên tòa. Mỗi vụ án đều có những đặc điểm riêng, do đó, luật sư cần linh hoạt trong việc áp dụng các phương pháp bào chữa.

3.1. Thu thập và đánh giá chứng cứ

Luật sư cần có kỹ năng thu thập và đánh giá chứng cứ một cách hiệu quả. Việc này không chỉ giúp họ xây dựng luận cứ bào chữa mà còn giúp xác định các điểm yếu trong hồ sơ vụ án của bên đối diện.

3.2. Tham gia phiên tòa và tranh tụng

Tham gia phiên tòa là giai đoạn quan trọng nhất trong tố tụng hình sự. Luật sư cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng cho phiên tòa, từ việc xây dựng chiến lược bào chữa đến việc thực hiện các kỹ năng tranh tụng để bảo vệ quyền lợi cho khách hàng.

IV. Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hành chính

Tố tụng hành chính là một lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi luật sư phải có những kỹ năng đặc thù. Luật sư cần hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan đến tố tụng hành chính và có khả năng áp dụng chúng vào thực tiễn.

4.1. Đặc điểm của tố tụng hành chính

Tố tụng hành chính có những đặc điểm riêng biệt so với tố tụng hình sự và dân sự. Luật sư cần nắm vững các quy định về thẩm quyền, trình tự và thủ tục trong tố tụng hành chính để bảo vệ quyền lợi cho khách hàng.

4.2. Kỹ năng tham gia tố tụng hành chính

Luật sư cần có kỹ năng tham gia tố tụng hành chính, bao gồm việc chuẩn bị hồ sơ, tham gia phiên tòa và thực hiện các thủ tục cần thiết. Kỹ năng này giúp luật sư bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng một cách hiệu quả.

V. Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng dân sự

Tố tụng dân sự là một lĩnh vực quan trọng trong hành nghề luật sư. Luật sư cần có những kỹ năng đặc biệt để tham gia vào các vụ án dân sự, từ việc soạn thảo đơn kiện đến việc tham gia phiên tòa.

5.1. Soạn thảo đơn kiện và yêu cầu

Kỹ năng soạn thảo đơn kiện là rất quan trọng trong tố tụng dân sự. Luật sư cần biết cách trình bày các yêu cầu một cách rõ ràng và hợp lý để đảm bảo quyền lợi cho khách hàng.

5.2. Tham gia phiên tòa dân sự

Tham gia phiên tòa dân sự đòi hỏi luật sư phải có kỹ năng tranh tụng tốt. Họ cần chuẩn bị kỹ lưỡng cho phiên tòa, từ việc nghiên cứu hồ sơ đến việc xây dựng luận cứ bào chữa.

VI. Kết luận về kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng

Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự, hành chính và dân sự là rất quan trọng. Luật sư cần không ngừng trau dồi kiến thức và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nghề nghiệp. Việc nâng cao kỹ năng không chỉ giúp luật sư thành công trong công việc mà còn góp phần vào việc bảo vệ công lý và quyền lợi hợp pháp của công dân.

6.1. Tương lai của nghề luật sư

Nghề luật sư đang phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Luật sư cần phải thích ứng với những thay đổi của pháp luật và xã hội để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

6.2. Đào tạo và phát triển kỹ năng

Đào tạo và phát triển kỹ năng là yếu tố quan trọng giúp luật sư nâng cao năng lực hành nghề. Các chương trình đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Sổ tay Luật sư (Tập 2): Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự, hành chính, dân sự là tài liệu chuyên khảo và đào tạo thực hành nghề nghiệp do Liên đoàn Luật sư Việt Nam phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) biên soạn, xuất bản tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vào tháng 10 năm 2017. Trưởng Tiểu ban xây dựng kiêm Trưởng nhóm biên soạn là Luật sư, Tiến sĩ Phan Trung Hoài (Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam), cùng sự tham gia của các luật sư có thâm niên trong hoạt động tranh tụng.

Tài liệu chiếm vị trí bổ trợ quan trọng trong chương trình đào tạo nghề luật sư tại Học viện Tư pháp, các khóa bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ luật sư hằng năm, đồng thời phục vụ cho các học phần kỹ năng tranh tụng, tố tụng tư pháp tại các cơ sở đào tạo luật bậc đại học và sau đại học. Mục tiêu học tập cốt lõi của tài liệu bao gồm:

1. Chuẩn hóa nhận thức về vị trí, vai trò, chức năng xã hội và đạo đức nghề nghiệp của luật sư theo quy định tại Điều 3 Luật Luật sư năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2012);
2. Cung cấp các thao tác kỹ năng nghiệp vụ thực tế từ giai đoạn tiền tố tụng, điều tra, truy tố đến xét xử sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm và tái thẩm;
3. Hướng dẫn kỹ năng chuyên sâu cho từng nhóm tội phạm hình sự đặc thù và các dạng tranh chấp dân sự, hành chính, trọng tài thương mại.

Cấu trúc tài liệu gồm 4 phần với 17 chương chuyên đề. Điểm đặc sắc trong cách tiếp cận của tài liệu là phương pháp kết hợp phân tích các quy định pháp luật thực định (Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Luật Tố tụng hành chính năm 2015) với việc tổng kết kinh nghiệm hành nghề thực tế, đi kèm hướng dẫn thao tác kỹ thuật hồ sơ và kỹ năng ứng xử nghề nghiệp.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Tài liệu phân bổ khối lượng kiến thức qua 4 phần chuyên môn rõ rệt:

• Phần 1: Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự (Chương 1 đến Chương 7)

  • Chương 1 (LS. Phan Trung Hoài): Những vấn đề chung, chức năng xã hội, các khó khăn vướng mắc thực tiễn, nguyên tắc suy đoán vô tội, nguyên tắc tranh tụng tại phiên tòa và các hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 9 Luật Luật sư và Điều 73 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
  • Chương 2 (LS. Phan Trung Hoài, LS. Chu Thị Trang Vân): Kỹ năng tiếp xúc khách hàng, thủ tục đăng ký bào chữa theo Điều 27 Luật Luật sư và Thông tư 70/2011/TT-BCA; tham gia hoạt động điều tra; quan hệ phối hợp với Viện kiểm sát, Tòa án; kỹ thuật nghiên cứu hồ sơ, lập đề cương xét hỏi, chuẩn bị luận cứ và thao tác tranh luận tại phiên tòa.
  • Chương 3 đến Chương 7: Kỹ năng trong các nhóm án đặc thù gồm vụ án ma túy (Chương 3 - LS. Hoàng Huy Được), vụ án tham nhũng (Chương 4 - LS. Phan Trung Hoài, LS. Đinh Văn Quế), vụ án xâm phạm an ninh quốc gia (Chương 5 - LS. Phạm Thanh Bình), bảo vệ người dưới 18 tuổi (Chương 6 - LS. Nguyễn Thị Hồng Liên, LS. Chu Thị Trang Vân) và bảo vệ quyền lợi cho pháp nhân thương mại phạm tội (Chương 7 - TS. Phan Trung Hoài).

• Phần 2: Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hành chính (Chương 8 và Chương 9)

  • Chương 8 (LS. Phạm Công Hùng): Thẩm quyền xét xử hành chính của Tòa án nhân dân và xác định tư cách người tham gia tố tụng.
  • Chương 9 (LS. Nguyễn Chiến): Đặc điểm tranh tụng trong vụ án hành chính, kỹ năng tham gia giai đoạn sơ thẩm, tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm và thủ tục phúc thẩm.

• Phần 3: Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng dân sự (Chương 10 và Chương 11)

  • Chương 10 (LS. Nguyễn Minh Tâm): Bản chất vụ án dân sự, phân biệt vụ án dân sự và việc dân sự, các nguyên tắc cơ bản và quyền, nghĩa vụ của luật sư.
  • Chương 11 (LS. Nguyễn Minh Tâm): Tiếp xúc khách hàng, xác định quan hệ pháp luật tranh chấp, soạn thảo đơn khởi kiện, yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, thu thập/đánh giá chứng cứ, tham gia phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.

• Phần 4: Kỹ năng hành nghề luật sư trong một số vụ án dân sự cụ thể (Chương 12 đến Chương 17)

  • Chương 12, 13, 14 (LS. Trương Thị Hòa): Kỹ năng giải quyết tranh chấp hôn nhân và gia đình (xem xét nguyện vọng của con khi ly hôn), tranh chấp thừa kế (áp dụng Bộ luật Dân sự, luật chuyên ngành và án lệ), tranh chấp đất đai.
  • Chương 15 (LS. Nguyễn Đình Thơ): Vụ án đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (căn cứ phát sinh, xác định thiệt hại thực tế).
  • Chương 16 (LS. Cao Đức Nhuận): Tranh chấp lao động cá nhân và tập thể, thủ tục hòa giải lao động.
  • Chương 17 (LS. Đặng Xuân Hợp, LS. Trịnh Nguyễn, LS. Trần Thảo Uyên, LS. Nguyễn Trung Nam): Kỹ năng trong tố tụng trọng tài thương mại và hòa giải ngoài Tòa án.

Logic phát triển nội dung đi từ nhận thức lý luận, thể chế pháp lý chung đến phương pháp thực hành kỹ năng chuẩn hóa trong từng phân ngành tố tụng, sau đó đi sâu vào từng dạng tranh chấp cụ thể.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

1. Nguyên tắc tố tụng tư pháp: Thể chế hóa nguyên tắc tranh tụng quy định tại khoản 5 Điều 103 Hiến pháp năm 2013 và Điều 26 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015; nguyên tắc suy đoán vô tội (Điều 15) và giá trị pháp lý của lời nhận tội (Điều 98: không được dùng lời nhận tội của bị can, bị cáo làm chứng cứ duy nhất để kết tội).
2. Nghĩa vụ và đạo đức nghề nghiệp: Phạm vi bảo mật thông tin khách hàng gắn với giới hạn trách nhiệm hình sự về tội không tố giác tội phạm theo Điều 19 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017); các hành vi nghiêm cấm như nhận thù lao ngoài hợp đồng, cung cấp tài liệu sai sự thật, hoặc đại diện cho các bên có quyền lợi đối lập.
3. Nền tảng tố tụng dân sự hiện đại: Quán triệt nguyên tắc Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự với lý do chưa có điều luật để áp dụng (khoản 2 Điều 4 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật nghiệp vụ (Technical skills): Soạn thảo đơn khởi kiện, bản luận cứ bào chữa, đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, lập đề cương câu hỏi xét hỏi tại phiên tòa.
• Kỹ năng phân tích và chứng minh (Analytical skills): Thẩm tra nguồn gốc, tính hợp pháp và tính liên quan của chứng cứ; phát hiện vi phạm thủ tục tố tụng của cơ quan tiến hành tố tụng; nhận diện bản chất quan hệ pháp luật tranh chấp.
• Kỹ năng thực hành tranh tụng (Practical competencies): Kỹ năng giao tiếp và làm việc với bị can trong trại tạm giam; kỹ năng ứng xử văn hóa tại phiên tòa; kỹ năng hòa giải trong tranh chấp thừa kế, đất đai, lao động.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tài liệu áp dụng phương pháp sư phạm định hướng thực hành nghề nghiệp (clinical legal education approach), kết hợp giữa lý thuyết án luật và thực hành thao tác:

• Phân tích án lệ và thực tiễn xét xử: Tài liệu sử dụng các sự kiện pháp lý điển hình trong thực tế tố tụng Việt Nam để minh họa quy tắc hành nghề (điển hình như việc phân tích bất cập trong việc định giá tài sản bảo đảm để cấn trừ công nợ trong vụ án Minh Phụng - Epco).
• Quy trình hóa thao tác nghiệp vụ: Mỗi chương chuyên đề đều hướng dẫn các bước xử lý cụ thể từ tiếp nhận yêu cầu ban đầu, ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý, giải thích quyền và nghĩa vụ cho khách hàng, đến lập hồ sơ đăng ký người bào chữa theo quy định của Thông tư 70/2011/TT-BCA và Điều 27 Luật Luật sư.
• Tích hợp quy chuẩn đạo đức nghề nghiệp: Đặt các tình huống hành nghề trong sự đối chiếu trực tiếp với Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam (các Quy tắc 12, 14, 20, 24, 26.3).

Hướng dẫn tự học và đánh giá: Người học cần tự xây dựng các hồ sơ vụ án giả định dựa trên cấu trúc các chương từ 12 đến 17; đối chiếu các căn cứ pháp lý trong sách với hệ thống văn bản pháp luật thực định; rèn luyện kỹ năng viết bản luận cứ và xây dựng hệ thống câu hỏi thẩm vấn trước khi tham gia các phiên tòa mô phỏng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tài liệu thể hiện tính cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại thời điểm biên soạn:

1. Cập nhật hệ thống pháp luật tư pháp mới: Tích hợp toàn diện các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Luật Tố tụng hành chính năm 2015 và các điểm mới của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) theo Nghị quyết số 144/2016/QH13 của Quốc hội.
2. Mở rộng thời điểm và chủ thể tham gia tố tụng: Cập nhật quyền có người bào chữa/người bảo vệ quyền lợi của người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố ngay từ giai đoạn xác minh nguồn tin tội phạm (Điều 57, Điều 58 BLTTHS 2015) và quy chế trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại (Điều 435 BLTTHS 2015).
3. Chuẩn hóa thủ tục đăng ký người bào chữa: Làm rõ việc bãi bỏ thủ tục cấp "Giấy chứng nhận người bào chữa" mang tính cấp phép trước đây, chuyển sang thủ tục đăng ký bào chữa trên cơ sở xuất trình Thẻ luật sư và Giấy yêu cầu luật sư/Văn bản cử luật sư theo Điều 27 Luật Luật sư.
4. Bổ sung lĩnh vực giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án: Thiết kế chương riêng (Chương 17) về kỹ năng của luật sư trong tố tụng trọng tài thương mại và hòa giải thương mại.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học viên đào tạo nghề luật sư: Học viên đang theo học lớp đào tạo nghiệp vụ luật sư tại Học viện Tư pháp, người đang trong thời gian tập sự hành nghề luật sư tại các tổ chức hành nghề luật sư.
• Sinh viên và học viên cao học ngành Luật: Sinh viên năm thứ ba, năm thứ tư chuyên ngành Luật học, Luật Kinh tế, Luật Quốc tế; học viên cao học chuyên ngành Luật Tố tụng và Tư pháp hình sự/dân sự sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các môn học kỹ năng và thủ tục tư pháp.
• Giảng viên và chuyên gia đào tạo: Giảng viên luật, báo cáo viên pháp luật sử dụng cấu trúc tài liệu để biên soạn giáo án giảng dạy kỹ năng tranh tụng, hướng dẫn diễn án.
• Luật sư mới hành nghề: Tài liệu tra cứu nghiệp vụ, chuẩn hóa quy trình tiếp xúc khách hàng, thu thập chứng cứ và tham gia các giai đoạn tố tụng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào nhất?

Tài liệu phù hợp nhất với học viên đào tạo nghề luật sư, luật sư tập sự, luật sư mới được cấp chứng chỉ hành nghề, cùng sinh viên chuyên ngành luật định hướng công việc tranh tụng tại Tòa án và Trọng tài.

2. Cần trang bị những kiến thức nền tảng nào trước khi nghiên cứu giáo trình?

Người học cần nắm vững lý luận chung về nhà nước và pháp luật, luật nội dung (Luật Hình sự, Dân sự, Hành chính, Đất đai, Lao động, Thương mại) và pháp luật hình thức (Luật Tố tụng hình sự, Tố tụng dân sự, Tố tụng hành chính, Luật Trọng tài thương mại).

3. Điểm khác biệt cơ bản giữa giáo trình này và giáo trình lý thuyết tố tụng là gì?

Giáo trình lý thuyết tố tụng tập trung vào việc giải thích khái niệm, nguyên tắc và thẩm quyền theo luật định. Ngược lại, tài liệu này tập trung vào kỹ năng thao tác thực tiễn của luật sư (cách nghiên cứu hồ sơ, viết luận cứ, thẩm vấn, đối chiếu chứng cứ, bảo mật thông tin và ứng xử với các cơ quan tiến hành tố tụng).

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Nên kết hợp việc đọc từng chương chuyên đề với việc nghiên cứu các điều luật tương ứng được trích dẫn; lập sơ đồ quy trình các bước tham gia tố tụng; tự giải quyết các tình huống pháp lý và soạn thảo mẫu văn bản tố tụng theo danh mục hướng dẫn tại Chương 2 và Chương 11.

5. Bộ sách có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Tài liệu này là Tập 2 trong bộ Sổ tay Luật sư gồm 3 tập:

• Tập 1: Luật sư và hành nghề luật sư (tổ chức, thù lao, hợp đồng dịch vụ, bảo hiểm trách nhiệm, thuế).
• Tập 2: Kỹ năng hành nghề luật sư trong tố tụng hình sự, hành chính, dân sự.
• Tập 3: Kỹ năng hành nghề luật sư tư vấn trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, thương mại.

---

Kết luận

Sổ tay Luật sư (Tập 2) là tài liệu nghiệp vụ chuẩn mực, hệ thống hóa toàn bộ các kỹ năng hành nghề tranh tụng trong hệ thống tư pháp Việt Nam. Giá trị cốt lõi của tác phẩm nằm ở việc kết hợp chặt chẽ giữa yêu cầu tuân thủ các quy định pháp luật tố tụng thực định và việc thực hiện các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp luật sư. Lộ trình học tập khuyến nghị cho người học là nghiên cứu từ các nguyên tắc chung và quy chuẩn đạo đức tại Chương 1, Chương 10; hoàn thiện các thao tác kỹ năng cơ bản tại Chương 2, Chương 11; sau đó nghiên cứu chuyên sâu vào từng dạng vụ án cụ thể tại các chương chuyên đề còn lại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG I. VAI TRÒ CỦA LUẬT SƯ TRONG VIỆC CUNG CẤP DỊCH VỤ PHÁP LÝ Trước yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là quyết tâm của Việt Nam trong việc gia nhập WTO, Luật luật sư năm 2006 sửa đổi, bổ sung năm 2012 (sau đây gọi tắt là Luật luật sư) ra đời đã đáp ứng được sự chờ đợi của giới luật sư và của xã hội trước những đòi hỏi, yêu cầu của việc xây dựng “Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”1, bảo đảm và tôn trọng quyền con người trong hoạt động tư pháp, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Nhìn chung, Luật luật sư đã giải quyết được một phần những vướng mắc trong quá trình hoạt động nghề nghiệp của Luật sư theo Pháp lệnh luật sư năm 2001 và các văn bản pháp luật có liên quan trước đó, nâng cao giá trị hiệu lực của văn bản pháp luật điều chỉnh, mở ra một không gian pháp lý rộng rãi cho Luật sư hành nghề, đồng thời đặt ra đòi hỏi rất cao về tư cách, tiêu chuẩn đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của Luật sư. Thực tế cho thấy, phần lớn các Luật sư khi cầm trên tay chiếc Thẻ Luật sư đều nhận thức rõ ràng sứ mệnh, chức năng xã hội cao quý của nghề này nên đã cố gắng trau dồi kiến thức, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, nâng cao kỹ năng hành nghề.

Tuy nhiên, vẫn có những Luật sư quan niệm chỉ cần được cấp Thẻ Luật sư mà không cần hành nghề, 1. Khoản 1 Điều 2 Hiến pháp năm 2013. 20 ♦ SỔ TAY LUẬT SƯ - Tập 2 thậm chí đặt nặng tính chất dịch vụ thay cho sự phục vụ tận tâm đối với khách hàng. Khi tham gia tố tụng, thông thường Luật sư phải chịu nhiều áp lực, quá trình hành nghề gặp nhiều trở ngại.

Nguyên nhân của những khó khăn này phần lớn xuất phát từ việc một số cán bộ tiến hành tố tụng chưa có nhận thức đúng về vị trí, vai trò của Luật sư. Bên cạnh đó, do nhiều nguyên nhân, điều kiện khác nhau, bản thân những người tập sự hành nghề Luật sư qua chương trình đào tạo tại Học viện Tư pháp, tuy tiếp thu được những kiến thức và kỹ năng cơ bản, nhưng lại chưa có điều kiện trải nghiệm trong thực tiễn tố tụng. Trong bối cảnh đó, vấn đề quan trọng nhất là, Luật sư phải nhận thức được vị trí, vai trò của bản thân trong đời sống xã hội và về thị trường dịch vụ pháp lý ngày càng phát triển như hiện nay. Luật sư là một chủ thể thực hiện pháp luật thông qua các thiết chế và khuôn khổ pháp lý do Nhà nước quy định và tổ chức, được cung cấp các dịch vụ pháp lý, thực hiện các quyền và nghĩa vụ khi cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng và bảo đảm sự áp dụng thống nhất các quy định của pháp luật.

Bản chất hoạt động của Luật sư không chỉ là hoạt động tuân thủ pháp luật, mà chứa đựng trong đó các giá trị dân chủ, tính độc lập cùng với việc xây dựng, củng cố uy tín cá nhân và khẳng định giá trị của thương hiệu nghề nghiệp. Trong điều kiện nước ta hiện nay, sự tham gia của Luật sư trong các hoạt động xét xử của Tòa án không chỉ thể hiện sự bảo đảm dân chủ của tiến trình tố tụng mà còn là cơ sở cho việc thực hiện quyền con người trong hoạt động tư pháp. Có thể nói, sự tham gia của đội ngũ Luật sư Việt Nam trong những năm qua đã có những ảnh hưởng, đóng góp không nhỏ đến kết quả hoạt động xét xử của Tòa án, đồng thời qua hoạt động nghề nghiệp này, hệ thống văn bản pháp luật về Luật sư cũng dần được hoàn thiện. Trong điều kiện nói trên, việc trang bị các kỹ năng hành nghề chuyên nghiệp khi tham gia tố tụng trong các vụ án hình sự, dân sự, lao động, hành chính, hôn nhân và gia đình, kinh doanh - thương mại Phần 1: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ ♦ 21 hay tố tụng trọng tài có ý nghĩa rất quan trọng đối với các Luật sư mới vào nghề.

CHỨC NĂNG XÃ HỘI CỦA LUẬT SƯ TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG Chức năng xã hội của Luật sư được quy định tại Điều 3 Luật luật sư: “Hoạt động nghề nghiệp của Luật sư góp phần bảo vệ công lý, các quyền tự do, dân chủ của công dân, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Mỗi Luật sư trong nhận thức và hoạt động nghề nghiệp đều cần thấm nhuần tinh thần, nội hàm chức năng xã hội của nghề nghiệp nói trên để chuyển hóa thành các hành vi ứng xử, kỹ năng nghề nghiệp trong thực tiễn tham gia tố tụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các chủ thể trong xã hội. Nói tới chức năng xã hội của Luật sư là đề cập thiên chức và sứ mệnh của Luật sư, tới cách thức mà Luật sư hành nghề hướng đến những giá trị cơ bản làm nền tảng cho sự phát triển của xã hội. Chức năng này không phải tự nhiên mà có, bởi lẽ về bản chất, hoạt động Luật sư phản ánh trước hết nhu cầu của các chủ thể về trợ giúp pháp lý nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Nhìn từ góc độ lịch sử, có thể nhận thấy, việc hình thành nghề Luật sư trên thế giới có căn nguyên sâu xa từ cuộc đấu tranh chống áp bức, bất công trong xã hội. Chính từ hành động chống lại những bất công trong xã hội có giai cấp mà hình ảnh Luật sư xuất hiện đẹp đẽ như biểu tượng về lòng nghĩa hiệp, phản ánh ước vọng khát khao của các tầng lớp nhân dân về công bằng, dân chủ. Như vậy, hoạt động của Luật sư không thể tách rời với các điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và mô hình tố tụng hình sự của mỗi quốc gia. Từ đó có thể thấy, các quan hệ xã hội được pháp luật điều chỉnh đã trở thành “dung môi” cho hoạt động nghề nghiệp của Luật sư.

Nếu mất đi môi trường và đối tượng phục vụ là các chủ thể trong xã hội thì Luật sư sẽ mất đi nền tảng tạo thành mục tiêu hoạt động của mình. 22 ♦ SỔ TAY LUẬT SƯ - Tập 2 Nhìn chung, chức năng xã hội của Luật sư được thể hiện thông qua khả năng đáp ứng nhu cầu pháp lý của các chủ thể trong xã hội một cách minh bạch, giúp những chủ thể này nhận biết chân thực và chính xác các nhu cầu chính đáng của mình. Quan niệm này xuất phát từ việc xác định vị trí Luật sư trong xã hội là người hướng dẫn pháp luật. Thông thường, một chủ thể trong xã hội trông cậy vào sự trợ giúp về mặt pháp lý của Luật sư vì họ tin tưởng không chỉ vào kiến thức pháp lý, kỹ năng hành nghề mà cả về tính liêm chính, chuẩn mực trong hành vi của mỗi Luật sư và Tổ chức hành nghề luật sư như một bộ phận trí thức ưu tú, có văn hóa và hoài bão, có ảnh hưởng nhất định đến quá trình phát triển của xã hội cũng như hoạt động tố tụng.

Vì thế, yêu cầu về phẩm chất của Luật sư khi tham gia tố tụng là phải tuân thủ pháp luật, có kỹ năng, kỷ luật, có trình độ chuyên môn, tận tâm với khách hàng và còn phải là người có tấm lòng yêu thương con người, một lòng vì chính nghĩa, tin tưởng vào công bằng xã hội. Trong một chừng mực nhất định, hình mẫu Luật sư phù hợp với điều kiện phát triển hiện nay ở Việt Nam phải là người có trình độ văn hóa và nhận thức chính trị, dựa trên nền tảng lý luận, tinh thông nghề nghiệp, có kiến thức pháp luật sâu sắc, có kinh nghiệm thực tiễn phong phú và phương pháp làm việc linh hoạt; vừa giữ được giới hạn các chuẩn mực của pháp luật và trách nhiệm nghề nghiệp, vừa biết vận dụng sáng tạo tinh thần thượng tôn pháp luật vào việc xử lý các vụ việc trong đời sống. Khi tham gia tố tụng, Luật sư được xem như một “trợ tá trong hành trình tìm kiếm công lý”. Ở đây, cần nhìn nhận về công lý trong điều kiện lịch sử, cụ thể của đất nước.

Nhìn chung, công lý được coi là giá trị của một nền tư pháp dân chủ khi các quyền con người được tôn vinh và là đích đến của toàn bộ hệ thống tư pháp. Trong khi đó, pháp luật được coi là đại lượng công bằng trong đánh giá, xử sự, hành động của các chủ thể trong xã hội, tạo ra một cơ chế minh bạch nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Trong khi đó, hoạt động của Luật sư với sứ mệnh bảo vệ công lý, công bằng xã hội được coi là một tiêu chí để đánh giá uy tín, chất lượng của hoạt động Phần 1: KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ ♦ 23 tư pháp. Với Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02-01-2002 của Bộ Chính trị về “một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới” (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 08-NQ/TW), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02-6-2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và sự hoàn thiện pháp luật về Luật sư (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 49-NQ/TW), có thể nói, nghề Luật sư ở nước ta đang có những cơ hội phát triển rất thuận lợi.

Do đó, chức năng xã hội của Luật sư, xét trong điều kiện cụ thể của tiến trình cải cách tư pháp hiện nay là “một đòi hỏi tự thân của nền công lý và dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta”1. Khi nói tới chức năng xã hội của Luật sư nói chung và hoạt động tư pháp nói riêng, cần đặt vị trí Luật sư trong các mối quan hệ chi phối đến hoạt động nghề nghiệp và xem xét các yếu tố này trong tổng thể các giá trị của sự phát triển dân chủ, quan niệm về sự công bằng, văn minh cũng như các thành tố khác tạo nên một xã hội dân chủ. Hoạt động của Luật sư trong tố tụng thời gian qua đã góp phần mang đến cho xã hội nói chung và hoạt động tố tụng nói riêng những giá trị dân chủ, thông qua sự bình đẳng trong tranh tụng, đề xuất yêu cầu, đại diện hoặc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức.