Chương 1. Tổng quan về hệ thống bán lẻ và quản lý hệ thống bán lẻ Chương 2. Phân tích kinh nghiệm quản lý bán lẻ của một số nước trên thế giới, và thực trạng quản lý hệ thống bán lẻ ở việt nam Chương 3. Giải pháp để Việt Nam vận dụng kinh nghiệm của các nước về quản lý hệ thống bán lẻ Hy vọng qua việc nghiên cứu khóa luận về quản lý hệ thống bán lẻ, tôi có thể nâng cao hiểu biết của mình về vấn đề này một cách hệ thống và khoa học hơn.
Em xin chân thành cảm ơn giáo sư tiến sĩ Nguyễn Thị Mơ đã giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kho¸ luËn tèt nghiÖp CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG BÁN LẺ VÀ QUẢN LÝ BÁN LẺ I. HỆ THỐNG BÁN LẺ 1.
Khái niệm liên quan đến bán lẻ và hệ thống bán lẻ Trước khi đi vào nghiên cứu tình hình hoạt động và quản lý hệ thống bán lẻ, cần làm rõ một số khái niệm cơ bản liên quan đến hệ thống phân phối bán lẻ sau: Bán lẻ là một hình thức phân phối hàng hoá, vì vậy trước tiên phải nghiên cứu khái niệm Phân phối hàng hoá: Phân phối hàng hoá: Phân phối hàng hoá là chiếc cầu nối giữa nhà sản xuất với người tiêu thụ. Đây là lĩnh vực hoạt động thương mại rất rộng, với nhiều kênh khác nhau. Kênh phân phối hàng hoá được hình dung như một chuỗi gồm các trung gian khác nhau tạo nên đường đi của sản phẩm, dịch vụ từ người sản xuất đến người tiêu dùng. Trung gian trong các kênh phân phối có thể là đại lý môi giới, người bán sỉ hoặc lẻ.
[4] Có 2 hình thức phân phối chính, đó là phương thức bán sỉ và phuơng thức bán lẻ. Bán lẻ: Bán lẻ là hoạt động kinh doanh bằng cách mua với số lượng lớn từ nhà sản xuất hoặc nhà bán sỉ, rồi chia nhỏ và bán lẻ cho người tiêu dùng [24], bán lẻ chính là khâu cuối cùng của quá trình lưu thông hàng hoá. Qua định nghĩa trên, có thể thấy đối với nhà bán lẻ, mục đích chính của họ chính là thu lợi nhuận. Tối đa hoá lợi nhuận chính là động lực để các nhà bán lẻ tăng cường công tác quản lý, giảm thiểu chi phí và tăng cường chất lượng của sản phẩm mà mình cung cấp để thu hút khách hàng.
Đối với Nhà nước, hoạt động bán lẻ là một trong các phương tiện quan trọng cung cấp hàng hoá và dịch vụ đến tay người dân. Đối với người tiêu dùng, đến với hệ thống bán lẻ chính là để thoả mãn các nhu cầu tiêu dùng trong cuộc sống hàng ngày của họ. Như vậy, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kho¸ luËn tèt nghiÖp mục đích của hoạt động bán lẻ đối với mỗi đối tượng là khác nhau, nhưng đều thể hiện vai trò quan trọng của bán lẻ đối với mỗi cá nhân, tổ chức nói riêng, và đối với nền kinh tế nói chung. Người thực hiện chức năng bán lẻ chính là các nhà bán lẻ.
Nhà bán lẻ là người chuyên bán một số chủng loại sản phẩm hoặc dịch vụ nhất định cho người tiêu dùng để họ sử dụng vào mục đích cá nhân [24]. Nhà bán lẻ cũng là người thu được lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh này. Hệ thống bán lẻ: Cho đến nay, các nhà kinh tế vẫn chưa đưa ra một cách hiểu cụ thể nào về khái niệm “hệ thống bán lẻ”. Do vậy, dựa trên khái niệm về Hệ thống: “Hệ thống là sự tổ hợp của các phần tử có mối liên hệ, tương tác với nhau”, khoá luận xin đưa ra cách hiểu về khái niệm “hệ thống bán lẻ” như sau: Trên phương diện vĩ mô, hệ thống bán lẻ của một vùng dân cư là tập hợp tất cả các hình thức bán lẻ và các hoạt động kinh doanh bán lẻ nằm trong khu vực dân cư đó.
Trong phạm vi doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ cũng được dùng để chỉ toàn bộ các cửa hàng kinh doanh bán lẻ của một doanh nghiệp hay tập đoàn bán lẻ. Ví dụ: hệ thống bán lẻ Hapro, hệ thống bán lẻ Coopmart… Tập hợp các cửa hàng này có thể bao gồm cả các cửa hàng cùng loại và không cùng loại. Ví dụ: hệ thống bán lẻ của công ty Hapro bao gồm cả các siêu thị, trung tâm thương mại và cửa hàng tiện ích, còn hệ thống bán lẻ của Big C chỉ bao gồm các siêu thị. Chuỗi bán lẻ là một hình thức hoạt động của nhà bán lẻ ở mức cao cấp dưới dạng một loạt các cửa hàng cùng loại được phân bố ở các địa bàn khác nhau trong một khu vực, có cùng phương thức kinh doanh, chủng loại hàng hoá, văn hoá doanh nghiệp.
Phân loại hệ thống bán lẻ Hiện nay trên thế giới cũng như ở Việt Nam có rất nhiều hệ thống bán lẻ, trong đó tiêu biểu là hai hệ thống bán lẻ chính đang tồn tại trên thị trường và được phân loại dựa trên trình độ công nghệ của cung cấp và dự trữ hàng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kho¸ luËn tèt nghiÖp hoá, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị kinh doanh. Hai hệ thống đó là: hệ thống phân phối bán lẻ truyền thống và hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại. Khoá luận đã thể hiện hai hệ thống này qua sơ đồ dưới đây: Hình 1. Sơ đồ phân loại hệ thống bán lẻ 2.
Hệ thống phân phối bán lẻ truyền thống Hệ thống phân phối bán lẻ truyền thống là tập hợp các hình thức bán lẻ đã tồn tại từ lâu, với phương thức cung cấp và dự trữ hàng hoá đơn giản, người bán hàng chính là người phục vụ khách hàng, ít có sự tổng hợp nhiều chủng loại hàng hoá. Phương thức này thường do cá nhân, hộ gia đình kinh doanh. Sơ đồ hệ thống phân phối bán lẻ truyền thống 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kho¸ luËn tèt nghiÖp Từ hình 3, có thể thấy hệ thống phân phối bán lẻ truyền thống bao gồm các loại hình chủ yếu sau: Chợ: là nơi buôn bán hàng hoá công cộng, thường được tổ chức ngoài trời. Thông thường mỗi người bán lẻ chỉ bán một số loại hàng hoá nhất định.
Tỷ trọng hàng hoá chiếm nhiều nhất là hàng thực phẩm tươi sống. Bên cạnh các chợ tổng hợp, còn có các chợ chuyên doanh như: chợ vải, chợ đồ điện tử,… Hiện nay, chợ vẫn là loại hình bán lẻ phổ biến nhất ở nước ta. Hợp tác xã: là hình thức tổ chức sản xuất tập thể tự cung tự cấp của người lao động, dựa trên cơ sở chế độ sở hữu tập thể về tư liệu sản xuất và chế độ phân phối sản phẩm theo lao động. Hiện nay, hình thức này thường có ở các vùng nông thôn.
Cửa hàng tạp hoá: là cửa hàng kinh doanh thường có diện tích nhỏ từ 11-18m2, kinh doanh nhiều loại hàng hoá, chủ yếu là các sản phẩm thiết yếu, các loại đồ gia dụng. Ở nông thôn hay thành thị Việt Nam đều có nhiều cửa hàng loại này. Hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại Hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại là loại hình phân phối sử dụng phương thức cung cấp và dự trữ hàng hoá hiện đại, phương thức bán hàng chủ yếu là tự phục vụ, kinh doanh nhiều chủng loại mặt hàng cùng một lúc, và có quy mô lớn hơn các hình thức bán lẻ truyền thống. Hệ thống này rất đa dạng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kho¸ luËn tèt nghiÖp trong các loại hình kinh doanh và hiện nay được biết đến với tốc độ phát triển rất nhanh.
Hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại bao gồm: Siêu thị: là cửa hàng bán lẻ hiện đại, kinh doanh tổng hợp với chủng loại hàng hoá và dịch vụ phong phú, đa dạng, đảm bảo chất lượng và đạt được doanh thu cao, có vị trí thuận lợi, đáp ứng tiêu chuẩn về diện tích kinh doanh nhất định với những trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, có trình độ quản lý, tổ chức kinh doanh với phương thức phục vụ văn minh, người mua hàng tự phục vụ chính mình, từ đó tạo khả năng thoả mãn tốt nhất nhu cầu mua sắm của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội. Sơ đồ hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại Trong tất cả các loại hình của hệ thống bán lẻ, siêu thị là hình thức đại diện cho loại hình bán lẻ hiện đại, bởi nó hội tụ đầy đủ các đặc trưng của bán lẻ hiện đại, đó là: tính chất đa dạng về chủng loại hàng hoá, hoạt động kinh doanh phức tạp, tập trung các mối quan hệ với nhà cung cấp và khách hàng. Nhìn vào hệ thống siêu thị của một khu vực người ta có thể đoán biết được mức độ phát triển của hệ thống bán lẻ ở khu vực đó. Phân loại theo quy mô của siêu thị, ta có các loại hình siêu thị sau: đại siêu thị (hypermarket), siêu thị (supermarket), siêu thị nhỏ.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kho¸ luËn tèt nghiÖp Ở Việt Nam, theo Quy chế siêu thị và trung tâm thương mại, các siêu thị được phân loại như sau: Siêu thị hạng I là các siêu thị có diện tích 5,000 m2 và 20,000 tên hàng trở lên đối với siêu thị kinh doanh tổng hợp; diện tích 1000 m2 và 2,000 tên hàng trở lên đối với siêu thị chuyên doanh. Siêu thị hạng II là các siêu thị có diện tích 2,000 m2 và 10,000 tên hàng trở lên đối với siêu thị kinh doanh tổng hợp; diện tích 500 m2 và 1,000 tên hàng trở lên đối với siêu thị chuyên doanh. Siêu thị hạng III là các siêu thị có diện tích 500 m2 và 4,000 tên hàng trở lên đối với siêu thị kinh doanh tổng hợp; diện tích 250 m2 và 500 tên hàng trở lên đối với siêu thị chuyên doanh. [5] Trung tâm thƣơng mại (department store): là cửa hàng thông thường có diện tích từ 2500 m2 trở lên, bán chủ yếu là các loại hàng hoá phi thực phẩm và có ít nhất là năm nhóm ngành hàng bố trí trong các khu vực khác nhau, thông thường là ở các tầng khác nhau.
Ở Việt Nam, trung tâm thương mại thường kinh doanh tổng hợp các cửa hàng, bao gồm cả cửa hàng chuyên doanh và siêu thị. Ví dụ: trung tâm thương mại Tràng Tiền Plaza, trung tâm thương mại Vincom,… Cửa hàng tiện dụng (cửa hàng tiện ích – convenience store): là loại cửa hàng kinh doanh các loại hàng hoá chủ yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng thông thường hàng ngày, giá rẻ, yêu cầu chọn lựa không cao, dễ bán, diện tích nhỏ.