Phân tích hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp tại Công ty CP Chứng khoán MB

Luận văn phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp tại Chứng khoán MB (MBS), đánh giá kết quả và đề xuất giải pháp phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Thanh Vân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản trị các tổ chức tài chính
• Đề tài: Hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Chứng khoán MB
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và vai trò của kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp

Kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp là hoạt động mua bán, môi giới và quản lý các chứng chỉ nợ do doanh nghiệp phát hành. Tại Chứng khoán MB (MBS), hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp khoản vay dài hạn cho các doanh nghiệp, giúp họ tài trợ các dự án đầu tư và phát triển kinh doanh. Trái phiếu doanh nghiệp không chỉ là công cụ tài chính mà còn là cơ hội đầu tư sinh lợi cho các nhà đầu tư. MBS đóng vai trò trung gian, giúp kết nối các doanh nghiệp cần vốn với những nhà đầu tư tìm kiếm khoảng lợi suất cao. Thông qua hoạt động này, MBS tạo ra nguồn thu nhập từ phí dịch vụ và lợi nhuận từ hoạt động buôn bán trái phiếu.

1.1. Định nghĩa trái phiếu doanh nghiệp

Trái phiếu doanh nghiệp là chứng chỉ nợ do công ty cổ phần phát hành, cam kết trả nợ có kỳ hạn cụ thể. Mỗi trái phiếu doanh nghiệp có giá trị danh nghĩa xác định, lãi suất công bố và ngày đáo hạn rõ ràng. Đây là công cụ huy động vốn trung và dài hạn phổ biến tại thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.2. Vai trò của MBS trong thị trường trái phiếu

Chứng khoán MB thực hiện vai trò bảo lãnh phát hành, môi giới và quản lý danh mục đầu tư trái phiếu doanh nghiệp. MBS hỗ trợ doanh nghiệp phát hành trái phiếu, kết nối với nhà đầu tư và cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp để phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp bền vững.

II. Quy trình và khuôn khổ pháp lý kinh doanh trái phiếu

Hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp tại MBS tuân thủ khuôn khổ pháp lý do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước quy định. Quy trình bao gồm hai giai đoạn chính: mua trái phiếu doanh nghiệp và bán trái phiếu doanh nghiệp. Trong quá trình mua, MBS tiến hành đánh giá chất lượng trái phiếu, xét xử tài chính của doanh nghiệp phát hành. Giai đoạn bán yêu cầu MBS tuân thủ các quy định về thông tin công khai và bảo vệ nhà đầu tư. Khuôn khổ pháp lý này đảm bảo tính minh bạch, công bằng và an toàn cho tất cả các bên tham gia. MBS cần duy trì mối quan hệ chặt chẽ với các cơ quan quản lý để đảm bảo hoạt động kinh doanh luôn tuân thủ những quy định mới nhất.

2.1. Quy trình mua trái phiếu doanh nghiệp

Quy trình mua trái phiếu doanh nghiệp tại MBS bắt đầu từ việc tiếp nhận yêu cầu từ doanh nghiệp phát hành. MBS thực hiện kiểm tra hồ sơ pháp lý, đánh giá năng lực tài chính và xếp hạng tín nhiệm. Sau khi phê duyệt, MBS ký kết hợp đồng bảo lãnh phát hành và lên kế hoạch tiếp thị để tìm nhà đầu tư tiềm năng.

2.2. Quy trình bán trái phiếu doanh nghiệp

Giai đoạn bán trái phiếu doanh nghiệp đòi hỏi MBS chuẩn bị tài liệu chào bán chi tiết, tổ chức roadshow để giới thiệu với nhà đầu tư. MBS phải công bố đầy đủ thông tin về trái phiếu, rủi ro và lợi suất dự kiến, đảm bảo tuân thủ quy định về thông tin công khai của cơ quan quản lý.

III. Thực trạng và kết quả hoạt động tại MBS

Chứng khoán MB đã đạt được những kết quả đáng kể trong hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp. MBS từng là một trong những công ty chứng khoán hàng đầu trong việc bảo lãnh phát hành và môi giới trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường Việt Nam. Quy mô đầu tư kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp của MBS đã tăng trưởng ổn định qua các năm. Tuy nhiên, MBS cũng gặp phải một số hạn chế trong quá trình phát triển, bao gồm cạnh tranh gay gắt từ các công ty chứng khoán khác, thay đổi liên tục của chính sách pháp luật, và sự biến động của lãi suất thị trường. Những thách thức này đòi hỏi MBS cần có chiến lược điều chỉnh linh hoạt và nâng cao chất lượng dịch vụ để duy trì vị thế cạnh tranh.

3.1. Kết quả đạt được

MBS đã thực hiện thành công nhiều dự án bảo lãnh phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn, hỗ trợ các doanh nghiệp hàng đầu trong huy động vốn. Doanh thu từ hoạt động kinh doanh trái phiếu tăng đều đặn, góp phần quan trọng vào lợi nhuận tổng thể của công ty. MBS cũng xây dựng được danh tiếng uy tín trong cộng đồng nhà đầu tư và doanh nghiệp phát hành.

3.2. Hạn chế và nguyên nhân

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhỏ so với các nước phát triển, ảnh hưởng đến quy mô kinh doanh. MBS đối mặt với cạnh tranh lớn từ các công ty chứng khoán khác. Ngoài ra, thiếu nhân lực chuyên môn cao và công nghệ hệ thống còn hạn chế cũng là những nguyên nhân khiến MBS chưa phát huy hết tiềm năng.

IV. Giải pháp phát triển hoạt động kinh doanh trái phiếu

Để phát triển bền vững hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp, MBS cần triển khai một loạt giải pháp toàn diện. Thứ nhất, MBS phải đầu tư mạnh vào công nghệ thông tin và hệ thống quản trị để cải thiện hiệu quả vận hành. Thứ hai, MBS cần tuyển dụng và đào tạo nhân lực chuyên nghiệp có kiến thức sâu về trái phiếu doanh nghiệp và thị trường tài chính. Thứ ba, MBS nên mở rộng mạng lưới kết nối với các doanh nghiệp phát hành và nhà đầu tư nước ngoài để tăng quy mô giao dịch. Thứ tư, MBS cần phát triển các sản phẩm dịch vụ mới như quản lý danh mục trái phiếu tích cực, tư vấn đầu tư chuyên sâu, và các công cụ phòng ngừa rủi ro. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi để thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển.

4.1. Giải pháp từ phía MBS

MBS cần ưu tiên số hóa quy trình kinh doanh trái phiếu, xây dựng nền tảng giao dịch điện tử hiện đại. Tăng cường tư vấn đầu tư chuyên sâu, cung cấp báo cáo phân tích trái phiếu doanh nghiệp chi tiết. Phát triển các sản phẩm quản lý danh mục đầu tư trái phiếu để tạo lợi suất cao cho nhà đầu tư, từ đó tăng nhu cầu kinh doanh trái phiếu.

4.2. Giải pháp từ phía cơ quan quản lý

Cơ quan quản lý chứng khoán nên thúc đẩy phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp thông qua hoàn thiện chính sách pháp luật. Cần tạo điều kiện cho các công ty chứng khoán như MBS tham gia nhiều hoạt động hỗ trợ như xếp hạng tín nhiệm, tư vấn cấu trúc trái phiếu. Nên khuyến khích các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát hành trái phiếu doanh nghiệp để mở rộng quy mô thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam ra đời từ năm 1994, tuy nhiên đến nay thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đƣợc đánh giá là chƣa phát triển đúng với tiềm năng. Giai đoạn trƣớc năm 2018, chỉ một số ít các doanh nghiệp quan tâm tới việc phát hành trái phiếu đó là các tập đoàn, các tổng công ty lớn của nhà nƣớc, các ngân hàng và các doanh nghiệp lớn đã niêm yết nhƣ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam (BIDV), tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin). Phần lớn các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chƣa quan tâm tới việc phát hành trái phiếu.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tƣ quan tâm đến trái phiếu thƣờng chỉ có một số các ngân hàng, các quỹ đầu tƣ. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên là do thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp chƣa phát triển, trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn những rủi ro tiềm ẩn cho các thành viên tham gia thị trƣờng, nhất là nhà đầu tƣ, khung pháp lý chƣa hoàn chỉnh, cơ sở hạ tầng còn yếu, chƣa có chính sách khuyến khích thị trƣờng trái phiếu phát triển, nhận thức của doanh nghiệp và nhà đầu tƣ về trái phiếu và thị trƣờng trái phiếu còn kém. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian từ năm 2018 đến nay, thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam đã có sự thay đổi mạnh mẽ. Quy mô thị trƣờng so với GDP đã tăng mạnh từ 4,93% năm 2017 lên 6,78%, 8,98%, 12,1% và 16,6% qua các năm 2018, 2019, 2020, 2021.

Thay đổi này không chỉ thể hiện ở sự tăng trƣởng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp mà còn thể hiện ở việc xuất hiện các chủ thể mới tham gia thị trƣờng: Các công ty chứng khoán và các nhà đầu tƣ không chuyên nghiệp. Các nhà đầu tƣ cần tìm kiếm kênh đầu tƣ mới có lãi suất cao hơn gửi tiết kiệm nhƣng không đủ khả năng tài chính và kinh nghiệm đầu tƣ để thẩm định, đầu tƣ các lô trái phiếu lớn từ tổ chức phát hành. Nắm bắt đƣợc nhu cầu này, các công ty chứng khoán, với tiềm lực tài chính và khả năng đánh giá lựa chọn trái phiếu của mình đã khớp nối nhu cầu đầu tƣ của các nhà đầu tƣ với nhu cầu phát hành trái phiếu 1 của doanh nghiệp và hình thành một hoạt động kinh doanh mới: kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp tại các công ty chứng khoán. Kinh doanh trái phiếu đối với công ty chứng khoán nói chung, công ty cổ phần chứng khoán MB nói riêng là một hoạt động kinh doanh mới rất tiềm năng vì khả năng mang lại lợi nhuận lớn cho doanh nghiệp cũng nhƣ phát triển thêm nguồn khách hàng mới.

Tuy nhiên hoạt động này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với công ty chứng khoán vì phụ thuộc nhiều vào năng lực tài chính của tổ chức phát hành và môi trƣờng pháp lý cho hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp nói chung, hoạt động kinh doanh trái phiếu của công ty chứng khoán nói riêng đều đang ở giai đoạn bắt đầu áp dụng. Với tính cấp thiết và những tồn tại nêu trên, việc lựa chọn nghiên cứu đề tài “Hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp tại Công ty cổ phần chứng khoán MB” là rất cần thiết, một mặt để đánh giá đƣợc thực trạng kinh doanh trái phiếu tại đơn vị từ đó có những biện pháp thúc đẩy hoạt động kinh doanh, mặt khác sẽ nhận diện đƣợc các thuận lợi khó khăn đối với công ty để có các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung Nghiên cứu, đánh giá hiệu quả và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp của Công ty cổ phần chứng khoán MB.

Mục tiêu cụ thể Đề tài có định hƣớng thực tiễn, xuất phát từ việc nghiên cứu phát triển hoạt động kinh doanh trái phiếu tại Công ty cổ phần chứng khoán MB, bao gồm: - Nghiên cứu những vấn đề lý luận về phát triển hoạt động kinh doanh trái phiếu tại công ty chứng khoán. - Nghiên cứu thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh trái phiếu tại Công ty cổ phần chứng khoán MB giai đoạn 2018-2022. - Đề xuất các giải pháp và kiến nghị để phát triển hoạt động kinh doanh trái phiếu tại Công ty cổ phần chứng khoán MB trong thời gian tới. Câu hỏi nghiên cứu - Thực trạng phát triển hoạt động kinh doanh trái phiếu tại Công ty cổ phần chứng khoán MB giai đoạn 2018 - 2022? - Giải pháp phát triển hoạt động kinh doanh trái phiếu tại Công ty cổ phần chứng khoán MB trong thời gian tới? 4.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu về hoạt động kinh doanh trái phiếu tại Công ty cổ phần chứng khoán MB. Phạm vi nghiên cứu 4.Về không gian: Hoạt động kinh doanh trái phiếu tại Công ty cổ phần chứng khoán MB. Về thời gian: Đề tài đƣợc thực hiện với các dữ liệu thu thập từ 2018 đến 2022.

Phƣơng pháp nghiên cứu 5. Phương pháp thu thập số liệu Nguồn dữ liệu đƣợc sử dụng trong quá trình nghiên cứu gồm nguồn dữ liệu thứ cấp liên quan đến việc kinh doanh trái phiếu ở Công ty cổ phần chứng khoán MB nói riêng và ở các công ty chứng khoán Việt Nam nói chung. Nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập đƣợc từ các giáo trình, các báo cáo, bài báo, kết quả nghiên cứu thống kê trong và ngoài nƣớc đƣợc công bố trên các báo, tạp chí chuyên ngành, Tổng cục thống kê, báo cáo của Bộ công thƣơng,. Tìm hiểu, phân tích, nhận định các tài liệu hay các bài nghiên cứu khoa học về lĩnh vực trái phiếu nói chung và trái phiếu doanh nghiệp nói riêng đã và đang đƣợc nghiên cứu.

Phƣơng pháp này giúp thu thập các thông tin, dữ liệu hay kết quả nghiên cứu khoa học ở các tài liệu, bài nghiên cứu trƣớc. Việc này giúp rút ngắn thời gian nghiên cứu về các vấn đề để tập trung vào nghiên cứu các vấn đề mới nảy sinh. Từ đó, tác giả có thể nghiên cứu và phát triển các vấn đề xoay quanh đề tài nghiên cứu. Phương pháp phân tích dữ liệu Tác giả sử dụng các số liệu thống kê thích hợp để phục vụ cho quá trình phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần chứng khoán MB, từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp.

Phƣơng pháp phân tích tổng hợp, trên cơ sở phân tích tình hình thực trạng hoạt động kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp của Công ty cổ phần chứng khoán MB, tác giả đƣa ra các đánh giá chung có tính chất khái quát về mặt đƣợc, những hạn chế của hoạt động kinh doanh trái phiếu. Phƣơng pháp so sánh đối chiếu, tác giả sử dụng phƣơng pháp so sánh đối chiếu để so sánh các kết quả kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp của Công ty cổ phần chứng khoán MB với các công ty chứng khoán khác, đồng thời xem xét kinh nghiệm của các công ty chứng khoán nƣớc ngoài và trong nƣớc để rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Công ty cổ phần chứng khoán MB. 4 Chƣơng 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÁI PHIẾU DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu Phát triển thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp là đề tài đã đƣợc quan tâm nghiên cứu cả trong nƣớc và nƣớc ngoài.

Các nghiên cứu nhìn chung xem xét ở những khía cạnh khác nhau và do đối tƣợng nghiên cứu có sự khác biệt; do sự biến động của tình hình phát triển kinh tế - xã hội giữa các thời kỳ, mỗi công trình nghiên cứu mới chỉ giải quyết đƣợc một phần nào đó liên quan đến vấn đề lý luận về trái phiếu và phát triển thị trƣờng trái phiếu. Việc phát triển thị trƣờng TPDN sẽ góp phần thúc đẩy DN huy động vốn thông qua phát hành TPDN, đƣa đƣợc kênh dẫn vốn quan trọng đến với DN, làm lành mạnh hệ thống tài chính, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế nói chung. Thị trƣờng tài chính ở Việt Nam nói chung và thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang có sự phát triển mạnh mẽ trong những năm trở lại đây, tuy nhiên vẫn còn là một thị trƣờng mới nổi, còn non trẻ. Điều này vừa là cơ hội, vừa là thách thức cho cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Do vậy, các nghiên cứu trong nƣớc phần lớn vẫn tập trung vào các vấn đề về sự hình thành, thiết lập thị trƣờng; vào cách thức hoạt động và các giải pháp để phát triển thị trƣờng vốn, thị trƣờng chứng khoán. Các tác giả đã khái quát đƣợc các vấn đề lý luận và thực trạng về thị trƣờng vốn nói chung, thị trƣờng chứng khoán, thị trƣờng trái phiếu nói riêng, trong thời gian hoạt động từ năm 2006-2020, có thể tóm lƣợc các nghiên cứu nổi bật và những điểm đạt đƣợc nhƣ sau: Trần Vinh Quang (2017) với luận án “Phát triển thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp ở Việt Nam‟‟. Tác giả phân tích đánh giá thực trạng thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp của Việt Nam giai đoạn 2006 – 2015. Kết quả cho thấy, việc hình thành và phát triển thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp ở nƣớc ta là một yêu cầu bức thiết, và với nền kinh tế, có tác động qua lại tới sự phát triển của thị trƣờng chứng khoán.

Thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp không những giúp doanh nghiệp đáp ứng 5 nhu cầu về vốn, mà còn góp phần đa dạng hóa và nâng cao chất lƣợng thị trƣờng trái phiếu, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho thị trƣờng trái phiếu phát triển. Tuy nhiên bên cạnh đó tác giả cũng chỉ ra những điểm còn tồn tại hạn chế nhƣ sau: các văn bản luật hiện có còn nhiều bất cập, chƣa phù hợp với thực tế. Các nhà đầu tƣ cũng nhƣ các doanh nghiệp phát hành trái phiếu vẫn chƣa có một cái nhìn đúng đắn về trái phiếu, thị trƣờng thứ cấp vẫn chƣa đƣợc tổ chức phù hợp để thúc đẩy thị trƣờng sơ cấp phát triển từ đó khiến việc phát hành trái phiếu của doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn. Căn cứ vào thực trạng trên, tác giả đã đề xuất các giải pháp phát triển thị trƣờng trái phiếu doanh nghiệp trong thời gian tới.

Nguyễn Duy Thịnh Thinh và Vũ Ngọc Xuân (2020) với nghiên cứu Developing the Corporate Bond market - International Experience and Lessons for Vietnam Companies, nhóm tác giả cho rằng thành công của Chính phủ Việt Nam trong việc kiểm soát dịch bệnh đã góp phần phục hồi hoạt động và hiệu quả kinh doanh.