Tìm hiểu công tác kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC

Khóa luận kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty Kiểm toán AAC - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Phan Thị Diệu Linh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Ngọc Thủy
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Tìm hiểu công tác kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng

Khoản mục nợ phải thu khách hàng chiếm tỷ trọng lớn trong tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp. Đây là chỉ tiêu tài chính quan trọng phản ánh chính sách tín dụng thương mại. Khoản mục này tiềm ẩn rủi ro sai sót trọng yếu rất cao. Công ty Kiểm toán AAC luôn coi trọng quy trình kiểm toán phần hành này. Kiểm toán viên thu thập bằng chứng đầy đủ để xác minh số dư công nợ. Mục tiêu cốt lõi bao gồm tính hiện hữu, quyền sở hữu và tính toán đánh giá. Doanh nghiệp thường đối mặt với nguy cơ nợ khó đòi phát sinh bất ngờ. Việc ghi nhận doanh thu ảo dẫn đến nợ phải thu bị phóng đại. Công tác kiểm định độc lập giúp phát hiện sớm các giao dịch gian lận. Kiểm toán viên AAC tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực kiểm toán Việt Nam hiện hành. Mọi thủ tục đều hướng tới việc bảo vệ lợi ích của cổ đông và nhà đầu tư. Báo cáo tài chính phản ánh trung thực giúp nâng cao uy tín của đơn vị được kiểm toán.

1.1. Khái niệm và đặc điểm nợ phải thu khách hàng

Nợ phải thu khách hàng là số tiền khách hàng nợ doanh nghiệp. Khoản nợ này phát sinh từ hoạt động bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ chưa thu tiền. Đây là một bộ phận cốt lõi của tài sản lưu động. Tính thanh khoản của khoản mục này tác động trực tiếp đến dòng tiền hoạt động. Quy mô nợ phản ánh chính sách bán chịu của đơn vị. Nếu kiểm soát lỏng lẻo, doanh nghiệp dễ bị chiếm dụng vốn. Thời gian thu hồi nợ kéo dài làm tăng chi phí quản lý công nợ. Kiểm toán viên cần phân loại nợ theo tuổi nợ thực tế. Việc đánh giá rủi ro khách hàng không có khả năng thanh toán là bắt buộc. Hồ sơ chứng từ bán hàng phải rõ ràng và đầy đủ.

1.2. Mục tiêu kiểm toán nợ phải thu tại Công ty Kiểm toán AAC

Công ty Kiểm toán AAC xác lập hệ thống mục tiêu kiểm toán toàn diện. Kiểm toán viên kiểm tra tính hiện hữu của các số dư trên bảng cân đối kế toán. Mọi khoản nợ ghi nhận đều phải thuộc quyền sở hữu hợp pháp của đơn vị. Cơ sở dữ liệu công nợ phải được ghi chép đầy đủ, không bỏ sót nghiệp vụ. Tính chính xác cơ học của sổ phụ và sổ cái được thẩm định chặt chẽ. Kiểm toán viên đánh giá tính đúng kỳ của các giao dịch bán buôn lớn. Khoản dự phòng phải thu khó đòi cần được trích lập đúng quy định pháp luật. Việc trình bày thông tin trên thuyết minh báo cáo tài chính phải mạch lạc. Mọi thông tin nợ ngoại tệ cần được quy đổi theo tỷ giá chuẩn xác.

II. Thực trạng sai sót kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng

Thực tế kiểm toán tại khách hàng của AAC bộc lộ nhiều hạn chế kế toán. Một số doanh nghiệp thiếu sổ chi tiết theo dõi công nợ cho từng đối tượng. Việc này dẫn đến việc không quản lý được thời hạn thanh toán nợ. Khi lập báo cáo tài chính, công nợ gốc ngoại tệ không được đánh giá lại theo tỷ giá giao dịch thực tế. Hoạt động đối chiếu công nợ thường bị xem nhẹ hoặc thực hiện chậm trễ. Số liệu trên biên bản đối chiếu lệch với sổ cái nhưng không có biên bản giải trình. Kế toán còn hạch toán giảm nợ khi hàng bán bị trả lại mà thiếu hóa đơn chứng từ hợp lệ. Nhiều đơn vị ghi tăng nợ ảo để làm đẹp chỉ tiêu tài chính. Việc phân loại nhóm nợ theo thời hạn quá hạn bị bỏ qua. Điều này dẫn đến trích lập thiếu quỹ dự phòng rủi ro. Kiểm toán viên AAC phải đào sâu phân tích để bóc tách các sai sót cố ý này.

2.1. Sai sót phổ biến trong quản lý nợ phải thu

Doanh nghiệp thường mắc lỗi ghi nhận công nợ sai kỳ kế toán. Hóa đơn bán hàng cuối năm bị đẩy sang kỳ sau hoặc ngược lại. Sai lệch này làm sai lệch doanh thu và nợ phải thu thực tế. Kế toán không mở sổ chi tiết để theo dõi từng hợp đồng kinh tế cụ thể. Cuối kỳ, doanh nghiệp bỏ qua bước đánh giá lại số dư có gốc ngoại tệ. Biên bản đối chiếu công nợ không được gửi đúng thời hạn quyết toán. Sự chênh lệch số dư giữa các bên không được tìm nguyên nhân gốc rễ. Việc bù trừ nợ phải thu và nợ phải trả diễn ra tùy tiện mà không có thỏa thuận. Hồ sơ giảm giá hàng bán hoặc chiết khấu thương mại thiếu chữ ký kiểm duyệt. Những sai sót này gây méo mó bức tranh tài chính.

2.2. Các thủ thuật gian lận công nợ tinh vi

Gian lận nợ phải thu thường diễn ra dưới nhiều hình thức tinh vi. Thủ thuật cân bằng giả xuất hiện khi nhân viên thu tiền nhưng không ghi giảm nợ của khách hàng nộp tiền. Kế toán ghi nợ sang một khách hàng lớn hoặc khách hàng đã quá hạn lâu năm để che giấu hành vi biển thủ. Thủ thuật xóa sổ nợ trái phép cũng là một rủi ro lớn. Đối tượng chiếm đoạt số tiền thu nợ rồi lập hồ sơ đề nghị xóa nợ do không thu hồi được. Ngoài ra, thủ thuật gối đầu công nợ được vận dụng liên tục. Tiền trả của khách hàng sau được bù đắp cho khoản nợ bị chiếm đoạt của khách hàng trước. Kiểm toán viên AAC cần tỉnh táo nhận diện chuỗi giao dịch bất thường này.

III. Quy trình chuẩn kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng

Công ty Kiểm toán AAC áp dụng quy trình kiểm toán ba giai đoạn chặt chẽ. Giai đoạn lập kế hoạch bắt đầu bằng việc tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ. Kiểm toán viên thu thập thông tin về ngành nghề kinh doanh và chính sách tín dụng. Mức trọng yếu và rủi ro có sai sót trọng yếu được xác định cụ thể. Ở giai đoạn thực hiện, kiểm toán viên kết hợp thử nghiệm kiểm soát và thử nghiệm cơ bản. Thủ tục gửi thư xác nhận công nợ là bước quan trọng nhất. Tỷ lệ phản hồi thư xác nhận được theo dõi và xử lý thận trọng. Kiểm toán viên kiểm tra chứng từ gốc cho các khoản nợ không nhận được phản hồi. Thủ tục phân tích tỷ số tài chính giúp nhận biết các biến động bất thường. Việc thẩm định trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi được tiến hành theo thông tư hiện hành. Cuối cùng, hồ sơ kiểm toán được tổng hợp để đưa ra kết luận độc lập.

3.1. Phương pháp gửi thư xác nhận và kiểm tra chứng từ

Thủ tục gửi thư xác nhận là kỹ thuật thu thập bằng chứng ngoại vi đáng tin cậy. Kiểm toán viên AAC chủ động lựa chọn mẫu kiểm toán dựa trên số dư nợ lớn và nợ quá hạn. Mẫu thư xác nhận được gửi trực tiếp đến khách hàng của doanh nghiệp. Đơn vị kiểm toán kiểm soát toàn bộ quá trình gửi và nhận phản hồi độc lập. Đối với những thư không có phản hồi, thủ tục kiểm tra thay thế được kích hoạt ngay. Kiểm toán viên kiểm tra các chứng từ thanh toán sau ngày kết thúc niên độ kế toán. Hóa đơn bán hàng, phiếu xuất kho và biên bản giao hàng được đối chiếu chi tiết. Phương pháp này đảm bảo tính hiện hữu và quyền thu tiền.

3.2. Đánh giá dự phòng và các sự kiện phát sinh sau ngày khóa sổ

Đánh giá dự phòng nợ phải thu khó đòi đòi hỏi sự xét đoán chuyên môn cao. Kiểm toán viên AAC rà soát bảng phân tích tuổi nợ của từng khách nợ. Mức trích lập dự phòng phải tuân thủ chặt chẽ các thông tư tài chính ban hành. Tình hình tài chính và khả năng thanh toán của các con nợ lớn được theo dõi sát sao. Bên cạnh đó, kiểm toán viên xem xét kỹ các sự kiện phát sinh sau ngày lập bảng cân đối kế toán. Những khoản tiền thu được sau ngày khóa sổ chứng minh cho khả năng thu hồi nợ. Các tranh chấp thương mại hoặc sự phá sản của khách nợ phát sinh sau niên độ cần được khai báo. Việc này ngăn ngừa rủi ro sai sót trọng yếu trên báo cáo tài chính.

IV. Kết luận về kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng

Quy trình kiểm toán công nợ tại AAC đóng vai trò then chốt trong kiểm toán báo cáo tài chính. Kết quả kiểm toán cung cấp cái nhìn trung thực về thực trạng tài chính của đơn vị. Kiểm toán viên AAC tổng hợp mọi bằng chứng thu thập được trước khi phát hành báo cáo. Ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần chứng thực sự minh bạch của khoản mục nợ. Khi phát hiện sai sót trọng yếu không lan tỏa, ý kiến ngoại trừ sẽ được đưa ra. Trường hợp sai sót lan tỏa nghiêm trọng đòi hỏi ý kiến trái ngược hoặc từ chối đưa ra ý kiến. Doanh nghiệp cần chủ động hoàn thiện kiểm soát nội bộ sau kiểm toán. Các kiến nghị từ AAC giúp doanh nghiệp ngăn ngừa rủi ro thất thoát tài sản. Hồ sơ kiểm toán được lưu trữ và bảo mật theo chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. Hoạt động kiểm toán độc lập này tạo lập niềm tin vững chắc cho thị trường vốn.

4.1. Đưa ra ý kiến kiểm toán và phát hành báo cáo

Giai đoạn kết thúc kiểm toán quyết định loại ý kiến trên báo cáo tài chính. Kiểm toán viên AAC đánh giá mức độ ảnh hưởng của các sai sót chưa điều chỉnh. Nếu các sai sót nằm dưới ngưỡng trọng yếu, ý kiến chấp nhận toàn phần được ban hành. Ý kiến ngoại trừ xuất hiện khi có sai sót trọng yếu cục bộ hoặc thiếu bằng chứng kiểm toán thích hợp. Trường hợp sai lệch mang tính trọng yếu và lan tỏa rộng, ý kiến trái ngược bắt buộc phải công bố. Ý kiến từ chối được áp dụng khi phạm vi kiểm toán bị giới hạn nghiêm trọng. Quá trình thảo luận giữa ban giám đốc công ty kiểm toán và khách hàng diễn ra minh bạch. Mọi bằng chứng thu thập được phản ánh trung thực vào ý kiến chuyên môn cuối cùng.

4.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý và kiểm toán nợ phải thu

Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ công nợ chặt chẽ hơn. Việc phân loại tuổi nợ tự động bằng phần mềm kế toán cần được triển khai ngay. Doanh nghiệp cần tiến hành đối chiếu công nợ định kỳ vào cuối mỗi tháng và mỗi quý. Phía Công ty Kiểm toán AAC cũng không ngừng nâng cao năng lực của đội ngũ kiểm toán viên. Ứng dụng phần mềm kiểm toán hiện đại giúp rút ngắn thời gian chọn mẫu và đối chiếu số liệu. Việc đào tạo kỹ năng phát hiện gian lận kế toán cần được tổ chức thường xuyên. Hồ sơ kiểm toán phải được lưu trữ khoa học để phục vụ việc kiểm soát chất lượng. Sự phối hợp chặt chẽ này thúc đẩy tính minh bạch tài chính.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, nhu cầu minh bạch hóa thông tin tài chính ngày càng trở nên cấp thiết nhằm phục vụ quá trình ra quyết định của các nhà đầu tư và các bên liên quan. Hoạt động kiểm toán độc lập đóng vai trò là cầu nối bảo đảm tính trung thực và hợp lý của các thông tin trên báo cáo tài chính. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nợ phải thu khách hàng là tài sản của doanh nghiệp bị bên mua chiếm dụng thông qua hình thức tín dụng thương mại (bán chịu). Do có mối quan hệ chặt chẽ với doanh thu, khoản mục nợ phải thu khách hàng tiềm ẩn rủi ro cao về việc bị ghi nhận sai niên độ, thổi phồng doanh thu hoặc che giấu nợ khó đòi nhằm làm sai lệch chỉ tiêu lợi nhuận. Đối với các đơn vị có chính sách bán chịu hạn mức lớn và kỳ hạn nợ dài, đây luôn là khoản mục trọng yếu và có nguy cơ cao xảy ra sai sót, gian lận.

Xuất phát từ thực tiễn công tác tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, tác giả Phan Thị Diệu Linh (sinh viên ngành Kiểm toán, khóa 2020 – 2024, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Tìm hiểu công tác kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC".

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Tìm hiểu thực trạng công tác kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán tại công ty.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở pháp lý và lý thuyết của quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính.
  2. Phân tích và đánh giá thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng do Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC thực hiện.
  3. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC, với khách hàng nghiên cứu thực tế là Công ty Cổ phần Vật tư Nông Lâm Nghiệp DL.
• Phạm vi thời gian: Số liệu sổ sách kế toán và báo cáo tài chính từ ngày 01/01/2022 đến ngày 31/12/2022 của khách hàng kiểm toán.
• Phạm vi nghiệp vụ: Nghiên cứu khoản mục nợ phải thu khách hàng với tư cách là một phần việc riêng biệt trong một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính toàn diện do kiểm toán viên độc lập thực hiện; sau cuộc kiểm toán không phát hành báo cáo kiểm toán riêng cho khoản mục này mà lập biên bản kiểm toán và lưu trữ hồ sơ giấy làm việc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật và hệ thống chuẩn mực nghề nghiệp hiện hành tại Việt Nam:

• Luật Kiểm toán độc lập (Điều 4 về mục đích hoạt động kiểm toán độc lập; Điều 5 về khái niệm kiểm toán báo cáo tài chính).
• Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính: Hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp đối với Tài khoản 131 (Phải thu của khách hàng), phân loại nợ phải thu thành ngắn hạn (kỳ hạn thu hồi không quá 12 tháng hoặc trong một chu kỳ kinh doanh) và dài hạn (kỳ hạn thu hồi trên 12 tháng hoặc hơn một chu kỳ kinh doanh).
• Thông tư số 48/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính (Khoản 2 Điều 6): Căn cứ pháp lý xác định tỷ lệ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo độ tuổi nợ quá hạn:

Thời gian quá hạn thanh toán	Mức trích lập chung	Mức trích lập cho viễn thông và bán lẻ trả góp cá nhân
Từ 3 tháng đến dưới 6 tháng	0%	30%
Từ 6 tháng đến dưới 9 tháng	30% (tính từ 6 tháng đến dưới 1 năm)	50%
Từ 9 tháng đến dưới 12 tháng	30% (tính từ 6 tháng đến dưới 1 năm)	70%
Từ 1 năm đến dưới 2 năm	50%	100% (từ 12 tháng trở lên)
Từ 2 năm đến dưới 3 năm	70%	100%
Từ 3 năm trở lên	100%	100%

• Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) và quốc tế (ISA): VSA/ISA 200 (Mục tiêu tổng thể của kiểm toán viên và chuẩn mực đạo đức), VSA 210 (Hợp đồng kiểm toán), VSA 220 và VSCQ 1 (Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán), VSA 400 (Đánh giá rủi ro và kiểm soát nội bộ), VSA 520 (Quy trình phân tích), VSA 700 (Báo cáo kiểm toán), và Chương trình kiểm toán mẫu do Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) ban hành.
• Thông tư số 70/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính: Quy định 5 nhóm nguy cơ đe dọa đạo đức nghề nghiệp (nguy cơ tư lợi, nguy cơ tự kiểm tra, nguy cơ bào chữa, nguy cơ từ sự quen thuộc, nguy cơ bị đe dọa).
• Mô hình định lượng rủi ro kiểm toán: $AR = IR \times CR \times DR$ (trong đó: $AR$ là rủi ro kiểm toán, $IR$ là rủi ro tiềm tàng, $CR$ là rủi ro kiểm soát, $DR$ là rủi ro phát hiện).
• Khung xác định mức trọng yếu (theo tài liệu đào tạo của Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh do tác giả trích dẫn):
  • Lợi nhuận trước thuế: 5% – 10% (doanh nghiệp kết quả kinh doanh ổn định).
  • Doanh thu: 0,5% – 3% (doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu nhưng lợi nhuận không ổn định, lỗ lũy kế).
  • Tổng tài sản hoặc Vốn chủ sở hữu: 2% (doanh nghiệp có lợi nhuận biến động hoặc doanh nghiệp sản xuất).
  • Mức trọng yếu thực hiện: 50% – 70% mức trọng yếu tổng thể (PM).
  • Ngưỡng sai sót có thể bỏ qua: 0% – 4% mức trọng yếu thực hiện.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng bao gồm:

• Phương pháp thu thập thông tin, số liệu: Thu thập từ hệ thống hồ sơ kiểm toán, chương trình kiểm toán năm trước của công ty AAC và các tài liệu kế toán của khách hàng.
• Phương pháp so sánh, tổng hợp: Phân tích sự biến động của các chỉ tiêu nợ phải thu giữa các thời kỳ theo cả số tuyệt đối ($\pm$) và số tương đối (%), đánh giá tỷ trọng (phân tích dọc) và xu hướng (phân tích ngang).
• Phương pháp quan sát: Trực tiếp quan sát trình tự thực hiện các thủ tục kiểm toán của kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán, phương thức thu thập bằng chứng và kiểm tra hồ sơ chứng từ.
• Phương pháp phỏng vấn: Thảo luận, phỏng vấn trực tiếp nhân viên và kiểm toán viên phụ trách tại công ty AAC.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Tính toán các tỷ suất tài chính như số vòng quay nợ phải thu, kỳ thu tiền bình quân, tỷ số chi phí dự phòng trên số dư nợ phải thu hoặc doanh thu bán chịu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, nguyên tắc và chuẩn mực liên quan đến kiểm toán nợ phải thu:

• Khái niệm, nguyên tắc kế toán tài khoản 131 và đặc điểm rủi ro: Khoản mục này gắn liền với chu trình bán hàng – thu tiền, có nguy cơ bị gian lận cao do tính nhạy cảm của tài sản (tiền thu từ khách hàng dễ bị biển thủ) và sự phức tạp trong việc xét đoán giá trị thuần có thể thực hiện được (trích lập dự phòng tổn thất).
• Cơ sở dẫn liệu và mục tiêu kiểm toán: Khóa luận xác định cơ sở dẫn liệu quan trọng nhất đối với nợ phải thu khách hàng là tính hiện hữu (nguy cơ khai khống doanh thu và tài sản). Các cơ sở dẫn liệu khác gồm: Quyền và nghĩa vụ, Tính đầy đủ, Đánh giá và phân bổ, Trình bày và thuyết minh.
• Phân tích rủi ro, sai sót và gian lận thường gặp:
  • Sai sót: Phân loại sai tuổi nợ; áp dụng chính sách kế toán không nhất quán; số liệu không khớp giữa sổ cái, sổ chi tiết và biên bản đối chiếu; hạch toán thiếu chứng từ; chưa đánh giá chênh lệch tỷ giá cuối kỳ của các khoản nợ có gốc ngoại tệ.
  • Thủ thuật gian lận: Thủ thuật cân bằng giả (vừa thu tiền vừa ghi sai tài khoản của khách hàng khác để biển thủ); thủ thuật xóa sổ nợ trái quy định; thủ thuật gối đầu (lapping - lấy tiền của khách hàng thanh toán sau bù trừ cho khách hàng trước); làm giả hoặc can thiệp thư xác nhận công nợ.
• Quy trình kiểm toán nợ phải thu theo ba giai đoạn:
  • Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán: Tiền lập kế hoạch (đánh giá khả năng chấp nhận/duy trì khách hàng, tính độc lập theo TT 70/2015/TT-BTC, ký kết hợp đồng kiểm toán theo VSA 210) và Lập kế hoạch kiểm toán (tìm hiểu khách hàng, thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ theo VSA 520, tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng, xác định mức trọng yếu tổng thể PM, đánh giá rủi ro AR = IR x CR x DR, lập chương trình kiểm toán).
  • Giai đoạn thực hiện kiểm toán: Thử nghiệm kiểm soát (kiểm tra mẫu đơn đặt hàng, phê duyệt bán chịu, phiếu xuất kho, hóa đơn, chứng từ hàng bán bị trả lại, kỹ thuật walk-through) và Thử nghiệm cơ bản (thủ tục phân tích tỷ suất và kiểm tra chi tiết: lập bảng phân tích tuổi nợ, gửi thư xác nhận công nợ theo hai phương pháp đóng/mở, kiểm tra trích lập dự phòng theo TT 48/2019/TT-BTC, kiểm tra khóa sổ bán hàng, kiểm tra tài sản bị cầm cố/thế chấp).
  • Giai đoạn hoàn thành kiểm toán: Tổng hợp sai sót, yêu cầu giải trình bằng văn bản từ Ban Giám đốc, rà soát thuyết minh báo cáo tài chính và đề xuất loại ý kiến kiểm toán (chấp nhận toàn phần, chấp nhận từng phần, ý kiến trái ngược, hoặc từ chối đưa ra ý kiến theo VSA 700).

Chương 2: Thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC

Chương 2 mô tả tổ chức bộ máy kiểm toán tại công ty AAC và minh họa việc áp dụng quy trình kiểm toán vào trường hợp thực tế tại Công ty Cổ phần Vật tư Nông Lâm Nghiệp DL:

• Tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC: Lịch sử thành lập, cơ cấu tổ chức quản lý, phòng kiểm toán, các dịch vụ chuyên môn cung cấp và hệ thống ký hiệu quy ước, tham chiếu giấy làm việc (GLV) dựa trên chương trình kiểm toán mẫu VACPA.
• Thực tế kiểm toán tại khách hàng DL (niên độ kế toán 2022):
  • Chuẩn bị kiểm toán: Nhóm kiểm toán tìm hiểu hoạt động sản xuất kinh doanh vật tư nông lâm nghiệp của đơn vị, thu thập BCTC, sổ cân đối phát sinh, thiết lập hồ sơ kiểm toán chung và hồ sơ năm hiện hành. Sử dụng Biểu A710 để tính toán mức trọng yếu tổng thể (PM), mức trọng yếu thực hiện và ngưỡng sai sót không đáng kể.
  • Thực hiện kiểm toán:
    • Biểu D310: Thực hiện thủ tục phân tích tổng quát số dư nợ phải thu giữa năm 2022 so với năm 2021, tính toán hệ số vòng quay nợ phải thu và kỳ thu tiền bình quân nhằm phát hiện các biến động bất thường.
    • Biểu D3411: Lập danh sách khách hàng có số dư lớn, chọn mẫu và phát hành thư xác nhận công nợ, tiến hành theo dõi và lập bảng đối chiếu kết quả phản hồi giữa biên bản đối chiếu của khách hàng và số liệu trên sổ sách của DL.
    • Biểu D342: Kiểm tra bảng phân loại tuổi nợ, rà soát tính chính xác của các khoản nợ quá hạn và đối chiếu mức trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định tại Thông tư 48/2019/TT-BTC.
    • Biểu D343: Kiểm tra chi tiết các khoản khách hàng trả tiền trước, tránh tình trạng ghi nhận bù trừ công nợ sai nguyên tắc hoặc hạch toán nhầm lẫn sang doanh thu.
    • Kiểm tra các nghiệp vụ trước và sau thời điểm khóa sổ ngày 31/12/2022 nhằm kiểm soát rủi ro ghi nhận sai niên độ.
  • Hoàn thành kiểm toán: Tập hợp các sai sót phát hiện được vào bảng tổng hợp sai sót chưa điều chỉnh, rà soát lại toàn bộ giấy làm việc, trao đổi với Ban Giám đốc khách hàng DL và hoàn thiện biên bản kiểm toán khoản mục.
• So sánh, đối chiếu: Tác giả phân tích điểm tương đồng và khác biệt giữa lý thuyết chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và quy trình kỹ thuật đang áp dụng trên thực tế tại AAC.

Chương 3: Nhận xét và một số ý kiến góp phần hoàn thiện công tác kiểm toán khoản nợ phải thu khách hàng tại Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC

Dựa trên kết quả khảo sát, tác giả đưa ra các đánh giá và nhóm giải pháp hoàn thiện:

• Đánh giá ưu điểm: AAC đã xây dựng quy trình kiểm toán chặt chẽ, tuân thủ tương đối đầy đủ các bước chuẩn mực VSA và VACPA; hệ thống giấy làm việc được mã hóa khoa học; kiểm toán viên có ý thức tuân thủ đạo đức nghề nghiệp và kiểm soát rủi ro hợp đồng tốt.
• Nhược điểm còn tồn tại: Một số thủ tục kiểm soát nội bộ chưa được kiểm tra sâu rộng; tỷ lệ thu hồi thư xác nhận nợ phải thu đôi khi còn chậm hoặc phụ thuộc vào sự hợp tác của khách hàng; thủ tục phân tích số liệu nợ quá hạn trong một số trường hợp chưa khai thác hết các yếu tố ngành.
• Nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình kiểm toán tại AAC:
  • Giai đoạn chuẩn bị: Hoàn thiện bảng câu hỏi khảo sát hệ thống KSNB chu trình bán hàng – thu tiền; thu thập thông tin chuyên sâu hơn về chính sách tín dụng của khách hàng.
  • Giai đoạn thực hiện: Tăng cường các biện pháp kiểm soát quá trình gửi và nhận thư xác nhận công nợ để tránh sự can thiệp từ khách hàng; áp dụng triệt để thủ tục thay thế khi không nhận được phản hồi thư xác nhận; mở rộng phạm vi kiểm tra các khoản xóa sổ nợ khó đòi.
  • Giai đoạn hoàn thành: Nâng cao chất lượng soát xét hồ sơ giấy làm việc trước khi đưa ra kết luận kiểm toán cuối cùng.
• Kiến nghị vĩ mô: Đề xuất các ý kiến đối với cơ quan quản lý Nhà nước (Chính phủ, Bộ Tài chính) trong việc hoàn thiện khung pháp lý và đối với các tổ chức nghề nghiệp (VACPA) trong việc cập nhật chương trình kiểm toán mẫu sát với thực tiễn doanh nghiệp.

Kết quả và đóng góp

Văn bản khóa luận đã đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn với dữ liệu thực tế:

• Hệ thống hóa khung lý luận chuyên ngành về kiểm toán nợ phải thu khách hàng, kết nối các quy định kế toán tại Thông tư 200/2014/TT-BTC, quy định trích lập dự phòng tại Thông tư 48/2019/TT-BTC với hệ thống chuẩn mực kiểm toán VSA và chuẩn mực đạo đức Thông tư 70/2015/TT-BTC.
• Phân tích chi tiết quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng trong thực tế tại AAC thông qua hồ sơ kiểm toán khách hàng Công ty Cổ phần Vật tư Nông Lâm Nghiệp DL niên độ 2022, minh họa bằng hệ thống biểu mẫu làm việc thực tế: Biểu A710 (xác định mức trọng yếu), Biểu D310 (phân tích tổng quát), Biểu D3411 (đối chiếu công nợ), Biểu D342 (phân loại tuổi nợ) và Biểu D343 (kiểm tra số dư trả trước).
• Đánh giá khách quan quy trình kiểm toán nợ phải thu của AAC: Tác giả ghi nhận công ty tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, đạt hiệu quả nhất định trong việc khoanh vùng rủi ro và xác định sai sót trọng yếu đối với khoản mục tài sản này.
• Đóng góp thực tiễn: Đề xuất các giải pháp kỹ thuật cụ thể phân theo 3 giai đoạn kiểm toán (chuẩn bị, thực hiện, hoàn thành) và các kiến nghị đa chiều hướng tới AAC, cơ quan quản lý Nhà nước và hiệp hội nghề nghiệp VACPA.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các hạn chế xuất phát từ phạm vi nghiên cứu và điều kiện thực hiện do chính tác giả nêu:

• Trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tế của tác giả trong lĩnh vực kiểm toán độc lập còn hạn chế, dẫn đến việc tiếp cận một số thủ tục chuyên sâu chưa thật sự bao quát.
• Phạm vi nghiên cứu thực tiễn chỉ giới hạn tại một doanh nghiệp khách hàng duy nhất là Công ty Cổ phần Vật tư Nông Lâm Nghiệp DL trong một niên độ kế toán (năm 2022), chưa phản ánh được sự biến động và đặc thù kiểm toán nợ phải thu ở các loại hình kinh doanh phức tạp khác như bất động sản, xây dựng hoặc xuất nhập khẩu.
• Nghiên cứu chỉ tập trung vào một khoản mục đơn lẻ (Tài khoản 131) cấu thành trong kiểm toán báo cáo tài chính, không phân tích toàn diện mối liên hệ số liệu trực tiếp với toàn bộ chu trình kiểm toán các khoản mục liên quan như Doanh thu (TK 511) hay Tiền (TK 111, 112).

Hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo bao gồm: Khảo sát quy trình kiểm toán nợ phải thu khách hàng tại nhiều đơn vị khách hàng thuộc các ngành nghề khác nhau; mở rộng chuỗi thời gian phân tích qua nhiều năm tài chính để đánh giá sự thay đổi trong phương pháp luận kiểm toán của AAC; và nghiên cứu kết hợp kiểm toán đồng thời toàn bộ chu trình bán hàng – nợ phải thu – thu tiền.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kiểm toán, Kế toán - Tài chính (đặc biệt tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế và các trường khối kinh tế) có thể sử dụng đề tài làm tài liệu tham khảo về cấu trúc một khóa luận thực tập tốt nghiệp và cách thức áp dụng chuẩn mực kiểm toán vào một khoản mục cụ thể.
• Kiểm toán viên tập sự và trợ lý kiểm toán tại các công ty kiểm toán độc lập có thể tham khảo chi tiết việc lập và quản lý các biểu mẫu giấy làm việc (A710, D310, D3411, D342, D343) theo chuẩn VACPA.
• Phần đáng tham khảo nhất của khóa luận là:
  • Khung lý thuyết tổng hợp về các thủ thuật gian lận nợ phải thu (cân bằng giả, gối đầu, xóa nợ khống).
  • Hướng dẫn định lượng mức trọng yếu và tỷ lệ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định pháp luật hiện hành.
  • Các bước thực hiện thử nghiệm chi tiết đối với số dư công nợ và kỹ thuật xử lý thư xác nhận khách hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở dẫn liệu nào được xác định là quan trọng nhất khi kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong khóa luận?
Cơ sở dẫn liệu quan trọng nhất là tính hiện hữu. Do khoản mục nợ phải thu liên quan mật thiết đến doanh thu và thường có khuynh hướng bị ghi nhận sai tăng (thổi phồng số dư hoặc ghi nhận doanh thu khống), kiểm toán viên phải ưu tiên chứng minh các khoản nợ phải thu ghi nhận trên bảng cân đối kế toán thực sự phát sinh và đang tồn tại tại ngày kết thúc niên độ.

2. Mức trích lập dự phòng nợ phải thu quá hạn thanh toán được quy định như thế nào trong cơ sở lý thuyết của khóa luận?
Căn cứ Khoản 2 Điều 6 Thông tư 48/2019/TT-BTC, mức trích lập nợ phải thu quá hạn thông thường gồm: 30% đối với khoản nợ quá hạn từ 6 tháng đến dưới 1 năm; 50% đối với khoản nợ quá hạn từ 1 năm đến dưới 2 năm; 70% đối với khoản nợ quá hạn từ 2 năm đến dưới 3 năm; và 100% đối với khoản nợ từ 3 năm trở lên. Đối với doanh nghiệp viễn thông và bán lẻ hàng hóa trả chậm/trả góp của cá nhân, các mốc thời gian áp dụng tương ứng lần lượt là từ 3 tháng, 6 tháng, 9 tháng và từ 12 tháng trở lên.

3. Khóa luận nêu các tiêu chí nào để tính toán mức trọng yếu tổng thể (PM)?
Khóa luận căn cứ vào tài liệu kiểm toán để nêu tỷ lệ ước lượng mức trọng yếu tổng thể dựa trên các chỉ tiêu: 5% – 10% Lợi nhuận trước thuế (doanh nghiệp có kết quả ổn định); 0,5% – 3% Doanh thu (doanh nghiệp doanh thu tăng nhưng lợi nhuận không ổn định hoặc có lỗ lũy kế); hoặc 2% Tổng tài sản/Vốn chủ sở hữu (doanh nghiệp sản xuất hoặc lợi nhuận không ổn định). Mức trọng yếu thực hiện được xác định bằng 50% – 70% PM, và ngưỡng sai sót có thể bỏ qua được tính từ 0% – 4% mức trọng yếu thực hiện.

4. Khóa luận mô tả những thủ thuật gian lận cụ thể nào đối với nợ phải thu khách hàng?
Bốn thủ thuật gian lận chính được khóa luận trình bày gồm: thủ thuật cân bằng giả (người thu tiền cố tình ghi sai tài khoản phải thu của khách hàng khác để bù trừ và biển thủ tiền); thủ thuật xóa sổ nợ phải thu không đúng (chiếm đoạt tiền khách trả rồi đề nghị xóa sổ nợ hoặc ghi nhận chiết khấu thanh toán khống); thủ thuật gối đầu - lapping (lấy tiền trả nợ của khách hàng thanh toán sau bù trừ vào tài khoản của khách hàng trước); và thủ thuật thay đổi hoặc làm giả thư nhắc nợ/thư xác nhận công nợ.

5. Các biểu mẫu giấy làm việc kiểm toán cụ thể nào được AAC áp dụng cho khách hàng Công ty Cổ phần Vật tư Nông Lâm Nghiệp DL?
Các biểu mẫu chính gồm: Biểu A710 (xác định mức trọng yếu tổng thể và thực hiện), Biểu D310 (phân tích tổng quát biến động nợ phải thu), Biểu D3411 (đối chiếu công nợ và theo dõi thư xác nhận), Biểu D342 (kiểm tra phân loại tuổi nợ và trích lập dự phòng), và Biểu D343 (kiểm tra các khoản khách hàng trả tiền trước).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phan Thị Diệu Linh đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản và quy chuẩn pháp lý điều chỉnh quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng trong kiểm toán báo cáo tài chính. Thông qua số liệu thực tế tại Công ty Cổ phần Vật tư Nông Lâm Nghiệp DL niên độ 2022, tác giả đã phản ánh trình tự kỹ thuật kiểm toán được Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC triển khai từ giai đoạn chuẩn bị, thực hiện đến hoàn thành kiểm toán. Trên cơ sở đối chiếu giữa chuẩn mực và thực tiễn, đề tài đã chỉ ra các ưu điểm, hạn chế trong công tác kiểm toán tại đơn vị và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm góp phần nâng cao chất lượng kiểm toán khoản mục nợ phải thu tại AAC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng. Chương 2: Thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục nợ phải thu khách hàng tại công ty TN HH Kiểm toán và Kế toán AAC. Chương 3: N hận xét và một số ý kiến góp phần hoàn thiện công tác kiểm toán khoản nợ phải thu khách hàng tại công ty TN HH Kiểm toán và Kế toán AAC. Phần III: Kết luận và Kiến nghị 3 PHẦ II: ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KIỂM TOÁ KHOẢ MỤC Ợ PHẢI THU KHÁCH HÀ G TRO G KIỂM TOÁ BÁO CÁO TÀI CHÍ H.

Tổng quan về kiểm toán báo cáo tài chính của doanh nghiệp 1. Khái niệm về kiểm toán báo cáo tài chính Theo luật kiểm toán độc lập tại Điều 5: “Kiểm toán báo cáo tài chính là việc kiểm toán viên hành nghề, doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt N am kiểm tra, đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu của báo cáo tài chính của đơn vị được kiểm toán theo quy định của chuN n mực kiểm toán”. Mục đích của kiểm toán báo cáo tài chính Theo ISA 200, việc kiểm toán báo cáo tài chính nhằm mục đích là tăng độ tin cậy của người sử dụng đối với báo cáo tài chính. Điều này đạt được thông qua việc các kiểm toán viên đưa ra ý kiến về việc liệu báo cáo tài chính có được lập và trình bày trung thực và hợp lý, trên các khía cạnh trọng yếu, phù hợp với khuôn khổ về lập và trình bày báo cáo tài chính được áp dụng hay không.

- Mục đích của kiểm toán độc lập Theo luật kiểm toán độc lập tại Điều 4: “Hoạt động kiểm toán độc lập nhằm góp phần công khai, minh bạch thông tin kinh tế, tài chính của đơn vị được kiểm toán và doanh nghiệp, tổ chức khác; làm lành mạnh môi trường đầu tư; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; phòng, chống tham nhũng; phát hiện và ngăn chặn vi phạm pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành kinh tế, tài chính của N hà nước và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp”. Tổng quan về khoản phải thu khách hàng 1. Khái niệm về khoản phải thu khách hàng Theo tài khoản 131 – phải thu khách hàng theo thông tư 200: “Khoản mục nợ phải thu khách hàng là một phần tài sản của doanh nghiệp, nó phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán nợ phải thu của doanh nghiệp, với khách hàng về sản phN m, hàng hóa, bất động sản đầu tư, tài sản cố định, cung cấp dịch vụ theo chính sách bán chịu”. 4 Theo điều 17, Chương 2, TT200/2014/TT-BTC quy định: “Phải thu của khách hàng gồm các khoản phải thu mang tính chất thương mại phát sinh từ giao dịch có tính chất mua – bán, như: Phải thu về bán hàng, cung cấp dịch vụ, thanh lý, nhượng bán tài sản (TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính) giữa doanh nghiệp và người mua (là đơn vị độc lập với người bán, gồm cả các khoản phải thu giữa công ty mẹ và công ty con, liên doanh, liên kết).

Khoản phải thu này gồm cả các khoản phải thu về tiền bán hàng xuất khN u của bên giao ủy thác thông qua bên nhận ủy thác”. Các khoản phải thu khách hàng là các khoản phải thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ bị người mua chiếm dụng, đây là hình thức tín dụng thương mại phổ biến trong điều kiện cạnh tranh như hiện nay. Thời hạn, quy mô các khoản phải thu khách hàng tùy thuộc vào chính sách tín dụng của doanh nghiệp và áp dụng với từng khách hàng. Phân loại Tài khoản 131 – phải thu khách hàng theo thông tư 200: N ợ phải thu khách hàng được phân chia thành ngắn hạn và dài hạn: - N ợ phải thu ngắn hạn là khoản phải thu có kỳ hạn thu hồi không quá 12 tháng hoặc trong một chu kỳ sản xuất, kinh doanh.

- N ợ phải thu dài hạn là khoản phải thu có kỳ han thu hồi trên 12 tháng hoặc hơn 1 chu kỳ sản xuất, kinh doanh.guyên tắc cơ bản về khoản phải thu khách hàng - Khoản phải thu khách hàng là tài khoản dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán nợ phải thu giữa doanh nghiệp với khách hàng. - Việc phân loại các khoản nợ, các loại nợ có thể trả đúng hạn, các khoản nợ mang tính khó đòi hoặc các khoản nợ có khả năng không thể thu hồi là rất cần thiết nhằm giúp ta có thể xác định được trích lập dự phòng cũng như có những biện pháp cụ thể để xử lý từng khoản nợ phải thu. - Hạch toán chi tiết cho từng đối tượng, từng nội dung trong khoản nợ phải thu khách hàng, phải ghi chép cụ thể từng hóa đơn cũng như chi tiết kỳ hạn thu hồi của từng đối tượng công nợ. - Các khoản nợ phải thu khách hàng được theo dõi một cách chi tiết theo từng loại nguyên tệ.

Đặc điểm về khoản phải thu khách hàng N ợ phải thu có mối quan hệ chặt chẽ với doanh thu. N ếu đơn vị ghi nhận một khoản doanh thu (doanh thu bán chịu) không thì sẽ thổi phồng số dư nợ phải thu cuối kỳ. Vì có mối liên kết mật thiết với doanh thu nên nợ phải thu thường bị thổi phồng, hoặc ghi nhận không phù hợp niên độ cùng với doanh thu nhằm gây sai lệch đến lợi nhuận của đơn vị. Một số nguyên nhân gây ra rủi ro tiềm tàng đối với khoản mục nợ phải thu khách hàng: - Tính nhạy cảm của khoản mục: vì số lượng nghiệp vụ rất nhiều nên việc phát sinh các sai phạm sẽ xảy ra ở mức độ cao.

N goài ra, doanh thu cũng là một khoản mục thường xảy ra sai sót và gian lận, dẫn đến nợ phải thu cuối kỳ có thể không hợp lý. - Tính nhạy cảm của tài sản: Việc xảy ra rủi ro gian lận và biển thủ tiền thu được từ khách hàng rất dễ xảy ra vì nợ phải thu khách hàng gắn liền với thu tiền khách hàng. - Môi trường cạnh tranh và chính sách bán chịu: Hiện nay khả năng cạnh tranh trên thị trường là rất lớn, từ đó các chính sách bán chịu nới rộng càng phổ biến nhằm để bán được hàng hóa và dịch vụ. Vậy nên, sẽ dẫn đến tình trạng đơn vị chịu nhiều rủi ro không thu được các khoản nợ hoặc doanh thu và nợ phải thu khách hàng có thể bị khai khống.

- Vấn đề xét đoán: Trên BCKT các khoản nợ phải thu được trình bày theo giá trị thuần có thể thực hiện được nhưng việc ước tính giá trị thuần có thể thực hiện được là một vấn đề đòi hỏi sự xét đoán của đơn vị. Đối với những khoản nợ phải thu khách hàng có gốc ngoại tệ, nợ phải thu khách hàng sẽ bị trình bày sai khi điều chỉnh tỷ giá cuối kỳ không phù hợp cũng nhưng các khoản chênh lệch tỷ giá. Dự phòng khoản phải thu khó đòi Phương pháp lập dự phòng phải thu khó đòi: Dự phòng nợ phải thu khó đòi thể hiện phần giá trị dự kiến bị tổn thất tại thời điểm cuối kỳ kế toán đối với các khoản nợ đã quá hạn thu hồi, công ty đã đòi nhiều 6 lần nhưng vẫn chưa thu được hoặc chưa đến thời hạn thu hồi nhưng khách nợ đã lâm vào tình trạng phá sản hoặc đang làm thủ tục giải thể, mất tích, bỏ trốn. Mức trích lập: Căn cứ theo khoản 2 điều 6 thông tư 48/2019/TT-BTC quy định về mức trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi như sau: a) Đối với nợ phải thu quá hạn thanh toán, mức trích lập dự phòng như sau: - 30% giá trị đối với khoản nợ phải thu quá hạn từ 6 tháng đến dưới 1 năm.

- 50% giá trị đối với khoản nợ phải thu quá hạn từ 1 năm đến dưới 2 năm. - 70% giá trị đối với khoản nợ phải thu quá hạn từ 2 năm đến dưới 3 năm. - 100% giá trị đối với khoản nợ phải thu từ 3 năm trở lên. b) Đối với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ viễn thông và doanh nghiệp kinh doanh bán lẻ hàng hóa, khoản nợ phải thu do bán lẻ hàng hóa theo hình thức trả chậm/ trả góp của các đối tượng nợ là cá nhân đã quá hạn thanh toán mức trích lập dự phòng như sau: - 30% giá trị đối với khoản nợ phải thu quá hạn từ 3 tháng đến dưới 6 tháng.

- 50% giá trị đối với khoản nợ phải thu quá hạn từ 6 tháng đến dưới 9 tháng. - 70% giá trị đối với khoản nợ phải thu quá hạn từ 9 tháng đến dưới 12 tháng. - 100% giá trị đối với khoản nợ phải thu từ 12 tháng trở lên. c) Đối với các khoản nợ phải thu chưa đến hạn thanh toán nhưng doanh nghiệp thu thập được các bằng chứng xác định tổ chức kinh tế đã phá sản, đã mở thủ tục phá sản, đã bỏ trốn khỏi địa điểm kinh doanh; đối tượng nợ đang bị các cơ quan pháp luật truy tố, giam giữ, xét xử hoặc đang thi hành án hoặc đang mắc bệnh hiểm nghèo ( có xác nhận của bệnh viện) hoặc đã chết hoặc khoản nợ đã được doanh nghiệp yêu cầu thi hành án nhưng không thể thực hiện được do đối tượng nợ bỏ trốn khỏi nơi cư trú; khoản nợ đã được doanh nghiệp khởi kiện đòi nợ nhưng bị đình chỉ giải quyết vụ án thì doanh nghiệp tự dự kiến mức tổn thất không thu hồi được ( tối đa bằng giá trị khoản nợ đang theo dõi trên sổ kế toán ) để trích lập dự phòng.

Kiểm toán các khoản mục nợ phải thu khách hàng 1. Mục tiêu kiểm toán các khoản mục nợ phải thu khách hàng Mục tiêu của kiểm toán nợ phải thu khách hàng: - Mục tiêu chung: Mục tiêu chung của việc kiểm toán này là bảo đảm rằng các khoản nợ phải thu khách hàng được ghi sổ một cách minh bạch và được trình bày rõ ràng trên báo cáo tài chính. - Mục tiêu khác: Khoản mục nợ phải thu khách hàng là khoản mục tài sản trọng yếu của doanh nghiệp, rủi ro của khoản mục này thường có hướng sai tăng, do đó, mục tiêu hiện hữu là mục tiêu quan trọng nhất cần làm rõ khi kiểm toán. Mục tiêu đầy đủ thường ít xuất hiện do các thủ tục kiểm soát nội bộ thường được thiết lập để đảm bảo không bỉ sót nghiệp vụ nào.