Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Đại Lộc, Quảng Nam

Khóa luận kiểm soát rủi ro tín dụng cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank Đại Lộc, Quảng Nam

• Tác giả: Nguyễn Thành Phát Tài
• Người hướng dẫn: Th.S Lê Ngọc Lưu Quang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Đại Lộc, Quảng Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kiểm soát rủi ro tín dụng cá nhân tại Agribank Đại Lộc

Hoạt động cho vay cá nhân đóng vai trò then chốt trong tăng trưởng tín dụng tại Agribank Chi nhánh Đại Lộc, Quảng Nam. Phân khúc khách hàng cá nhân kinh doanh có quy mô hoạt động đa dạng và gắn liền với nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, phân khúc này luôn tiềm ẩn rủi ro tín dụng do biến động thị trường và tính minh bạch tài chính chưa cao. Kiểm soát rủi ro tín dụng là điều kiện sống còn đối với sự an toàn tài chính của chi nhánh. Hoạt động này bao gồm toàn bộ chuỗi mắt xích từ thẩm định hồ sơ, giám sát dòng tiền đến xử lý thu hồi nợ. Việc thực thi quy trình chặt chẽ giúp hạn chế tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu phát sinh. Ngân hàng áp dụng đồng bộ các chuẩn mực quản trị hiện đại kết hợp chính sách điều hành linh hoạt. Mục tiêu trọng tâm là cân bằng giữa việc mở rộng quy mô tín dụng và bảo vệ nguồn vốn ngân hàng. Chi nhánh luôn quán triệt tinh thần chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ khâu tiếp nhận nhu cầu vay vốn. Nhờ đó, hiệu quả hoạt động kinh doanh tín dụng cá nhân từng bước duy trì sự ổn định và bền vững theo thời gian.

1.1. Khái niệm và mục tiêu kiểm soát rủi ro tín dụng cá nhân

Kiểm soát rủi ro tín dụng là chuỗi hành động phát hiện, đánh giá và ngăn chặn khả năng thất thoát tài chính. Khoản vay cá nhân thường có giá trị nhỏ nhưng số lượng hợp đồng lại rất lớn. Mục tiêu cốt lõi của hoạt động kiểm soát là bảo toàn nguồn vốn huy động. Ngân hàng hướng đến việc duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn dưới ngưỡng quy định. Hoạt động kiểm soát hiệu quả giúp tối đa hóa thu nhập từ lãi vay. Quy trình này đồng thời bảo vệ uy tín thương hiệu của tổ chức tín dụng. Sự phối hợp giữa kiểm soát trước, trong và sau vay tạo nên hàng rào phòng thủ vững chắc. Ngân hàng chủ động thích ứng với biến động kinh tế để giữ vững an toàn thanh khoản.

1.2. Đặc điểm rủi ro tín dụng cá nhân kinh doanh tại Đại Lộc

Huyện Đại Lộc là vùng đất nông nghiệp kết hợp tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thương mại. Phần lớn hộ kinh doanh cá thể tại địa bàn có quy mô sản xuất nhỏ lẻ. Hệ thống sổ sách kế toán của người vay thường không phản ánh đầy đủ dòng tiền thực tế. Khách hàng chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thực tế hơn là kỹ năng quản trị bài bản. Năng lực tài chính của cá nhân rất dễ bị tổn thương trước thiên tai hoặc biến động giá cả nông sản. Nguồn thu nhập bấp bênh khiến khả năng trả nợ vay tiềm ẩn nhiều nguy cơ gián đoạn. Đặc thù này đặt ra thách thức lớn cho công tác thẩm định của ngân hàng. Cán bộ tín dụng buộc phải nắm sát địa bàn và tình hình kinh doanh của từng hộ vay vốn.

II. Thực trạng rủi ro tín dụng cho vay cá nhân tại Agribank Đại Lộc

Thực tiễn hoạt động tại Agribank Chi nhánh Đại Lộc cho thấy áp lực kiểm soát rủi ro tín dụng ngày càng gia tăng. Tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay cá nhân diễn ra nhanh chóng qua các năm. Tuy nhiên, chất lượng khoản vay đang chịu tác động lớn từ biến động thị trường và thiên tai lũ lụt. Hiện tượng phát sinh nợ quá hạn và nợ xấu nhóm cao vẫn diễn biến phức tạp. Việc thu hồi nợ gặp nhiều trở ngại do tài sản bảo đảm là đất nông nghiệp hoặc nhà ở vùng nông thôn khó thanh khoản. Bên cạnh đó, một số hộ vay sử dụng vốn sai mục đích ban đầu mà ngân hàng chưa phát hiện kịp thời. Công tác giám sát vốn sau khi giải ngân còn phụ thuộc nhiều vào việc kiểm tra thủ công. Quy trình thu thập dữ liệu tài chính của khách hàng gặp trở ngại lớn do tính thiếu minh bạch. Năng lực đánh giá rủi ro ở một số cán bộ tín dụng đôi lúc còn hạn chế trước các mô hình kinh doanh mới. Điều này đòi hỏi chi nhánh phải nhìn nhận thẳng thắn các nút thắt hiện hữu để tìm ra phương án tháo gỡ triệt để.

2.1. Phân loại nhóm nợ và công tác trích lập dự phòng rủi ro

Ngân hàng thực hiện phân loại nhóm nợ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN rất nghiêm ngặt. Dư nợ được chia làm năm nhóm với tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể: nhóm một bằng 0%, nhóm hai bằng 5%, nhóm ba bằng 20%, nhóm bốn bằng 50% và nhóm năm bằng 100%. Số tiền trích lập dự phòng được hạch toán trực tiếp vào chi phí hoạt động của chi nhánh. Việc phân loại nợ chính xác giúp ngân hàng phản ánh trung thực chất lượng danh mục cho vay. Khi nợ nhóm cao gia tăng, chi phí dự phòng đội lên làm suy giảm lợi nhuận kinh doanh. Đây là cơ sở cốt lõi để chi nhánh chủ động nguồn tài chính đối phó với nguy cơ tổn thất.

2.2. Hạn chế từ nhân tố con người và công nghệ thẩm định

Năng lực và đạo đức của cán bộ tín dụng là nhân tố quyết định đến mức độ an toàn vốn. Một số nhân sự chưa có đủ kinh nghiệm phân tích sâu hồ sơ của khách hàng cá nhân. Tình trạng chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ đôi khi dẫn đến sự lỏng lẻo trong khâu xác minh thực địa. Mặt khác, hệ thống công nghệ thông tin phục vụ chấm điểm tín dụng nội bộ còn thiếu tính tích hợp. Việc kết nối dữ liệu dân cư và cơ sở dữ liệu thuế vẫn chưa thực sự liền mạch. Cán bộ ngân hàng mất nhiều thời gian xử lý thủ tục giấy tờ thủ công thay vì tập trung thẩm định rủi ro. Những điểm nghẽn kỹ thuật này tạo ra lỗ hổng khiến sai sót tín dụng có cơ hội phát sinh.

III. Giải pháp kiểm soát rủi ro tín dụng cá nhân tại Agribank Đại Lộc

Để giảm thiểu nguy cơ nợ xấu, Agribank Chi nhánh Đại Lộc cần triển khai đồng bộ các giải pháp quản trị rủi ro chuyên sâu. Trọng tâm hàng đầu là hoàn thiện quy trình thẩm định thực tế đối với từng khách hàng vay vốn. Cán bộ thẩm định phải kiểm tra kỹ năng lực tài chính, lịch sử tín dụng CIC và tính khả thi của phương án kinh doanh. Ngân hàng cần siết chặt việc định giá và quản lý tài sản bảo đảm theo giá thị trường thực tế. Hoạt động kiểm tra sau giải ngân phải được thực hiện định kỳ và đột xuất để theo dõi việc sử dụng vốn vay. Chi nhánh cần tăng cường công tác đào tạo chuyên môn và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ nhân viên. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào chấm điểm tín dụng tự động sẽ giúp phát hiện sớm dấu hiệu rủi ro. Đồng thời, các biện pháp chuyển giao rủi ro thông qua sản phẩm bảo hiểm tiền vay cần được phổ biến rộng rãi hơn. Những giải pháp này tạo nên cơ chế phòng vệ nhiều tầng, giúp bảo toàn vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

3.1. Chuyển giao rủi ro qua bảo hiểm Bảo an tín dụng ABIC

Bảo an tín dụng của Công ty Cổ phần Bảo hiểm Agribank (ABIC) là công cụ chuyển giao rủi ro hữu hiệu. Sản phẩm này áp dụng cho khách hàng cá nhân từ 18 đến 65 tuổi khi vay vốn tại chi nhánh. Khi người vay gặp biến cố sức khỏe hoặc tai nạn bất ngờ, đơn vị bảo hiểm sẽ thực hiện chi trả thay một phần hoặc toàn bộ số dư nợ còn lại. Quy chế quyền lợi bảo hiểm tuân thủ Quyết định 3131/2013/QĐ-ABIC-PHH của ABIC. Giải pháp này giúp khách hàng giảm bớt gánh nặng tài chính trong hoàn cảnh ngặt nghèo. Đồng thời, ngân hàng chủ động thu hồi vốn vay mà không cần xử lý tài sản bảo đảm. Đây là lá chắn tài chính quan trọng bảo vệ dòng tiền tín dụng trước các rủi ro khách quan khó dự báo.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ và hoàn thiện công nghệ ngân hàng

Năng lực và đạo đức của người làm công tác tín dụng quyết định sự thành bại trong việc bảo toàn vốn. Chi nhánh cần liên tục tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng phân tích dòng tiền và thẩm định dự án. Đồng thời, ngân hàng phải xây dựng quy chế giám sát đạo đức nghề nghiệp nhằm loại trừ hành vi tiêu cực. Việc đầu tư hiện đại hóa công nghệ phần mềm giúp chuẩn hóa toàn bộ khâu chấm điểm khách hàng. Các hệ thống cảnh báo sớm tự động kích hoạt khi xuất hiện chỉ số bất thường về lịch sử trả nợ. Nền tảng công nghệ giúp cán bộ ngân hàng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao độ chính xác. Nhờ đó, công tác quản trị rủi ro tại chi nhánh đạt hiệu quả tối ưu.

IV. Ứng dụng kiểm soát rủi ro tín dụng cá nhân tại Agribank Đại Lộc

Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển lâu dài của Agribank Chi nhánh Đại Lộc. Việc áp dụng linh hoạt và nghiêm ngặt quy trình kiểm soát mang lại môi trường tín dụng an toàn, lành mạnh. Thực tiễn triển khai cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa ban lãnh đạo điều hành, đội ngũ cán bộ tín dụng và sự đồng thuận của khách hàng vay vốn. Việc kiểm soát tốt dòng tiền giải ngân không chỉ giúp chi nhánh hạ thấp tỷ lệ nợ xấu mà còn nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường tài chính địa phương. Hơn nữa, dòng vốn tín dụng an toàn góp phần kích thích sản xuất kinh doanh của người dân Đại Lộc phát triển bền vững. Chi nhánh cần liên tục rà soát chính sách cho vay để kịp thời thích ứng với các biến động kinh tế vĩ mô. Kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ giám sát số và năng lực thẩm định thực tế tạo nên nền tảng vững vàng cho ngân hàng. Nhờ đó, hoạt động kinh doanh tín dụng cá nhân luôn giữ vững tính ổn định và đóng góp tích cực cho mục tiêu an sinh xã hội.

4.1. Bài học thực tiễn trong công tác quản trị rủi ro tín dụng

Thực tiễn tại địa bàn Đại Lộc rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc về kiểm soát tín dụng. Ngân hàng không được phép nới lỏng tiêu chuẩn cấp tín dụng vì mục tiêu chạy theo số lượng. Việc thẩm định tính pháp lý và khả năng trả nợ thực tế luôn là ranh giới an toàn then chốt. Cán bộ tín dụng phải thường xuyên sâu sát cơ sở để nắm bắt sự biến động trong mô hình làm ăn của người vay. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu khó khăn giúp ngân hàng kịp thời áp dụng biện pháp cơ cấu nợ. Kỷ luật trong tuân thủ quy trình nghiệp vụ cần được đặt lên hàng đầu. Nhờ đó, ngân hàng vừa hỗ trợ kịp thời nhu cầu tài chính của khách hàng vừa ngăn chặn hiệu quả tổn thất vốn.

4.2. Khuyến nghị nâng cao chất lượng tín dụng thời gian tới

Thời gian tới, Agribank Đại Lộc cần tiếp tục mở rộng tín dụng song hành với siết chặt kỷ luật rủi ro. Chi nhánh nên chủ động tham mưu với chính quyền địa phương để xác thực thông tin hộ kinh doanh nhanh chóng. Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính phải đi kèm với giải pháp kiểm soát dòng tiền giải ngân qua tài khoản thanh toán. Ngân hàng cần khuyến khích khách hàng tham gia bảo hiểm khoản vay nhằm giảm thiểu thiệt hại khi có rủi ro bất khả kháng. Đội ngũ kiểm soát nội bộ cần tăng cường thanh tra đột xuất các hồ sơ có dư nợ lớn. Những biện pháp toàn diện này sẽ tạo động lực thúc đẩy kinh tế huyện phát triển mạnh mẽ và an toàn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống ngân hàng thương mại, hoạt động cho vay đóng vai trò là nghiệp vụ sử dụng nguồn vốn chủ lực, giúp chuyển hóa các khoản vốn huy động thành tài sản sinh lời và mang lại phần lớn thu nhập cho tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh gia tăng nhằm mở rộng thị phần tín dụng bán lẻ, đây đồng thời là hoạt động tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất. Tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Đại Lộc, Quảng Nam (Agribank Đại Lộc), dư nợ cho vay đối với khách hàng cá nhân kinh doanh luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 86% tổng dư nợ toàn đơn vị trong nhiều năm liền. Tính đến cuối năm 2023, dư nợ cho vay cá nhân kinh doanh đạt 1.222 tỷ đồng (chiếm 95,25% tổng dư nợ chi nhánh), với số lượng khách hàng đạt 5.001 khách hàng (chiếm 91% tổng số lượng khách hàng).

Song hành với tốc độ tăng trưởng quy mô tín dụng, nợ xấu phát sinh từ phân khúc khách hàng cá nhân kinh doanh có chiều hướng gia tăng phức tạp: năm 2021 ghi nhận 3,650 tỷ đồng (tỷ lệ 0,35%), năm 2022 giảm xuống 2,622 tỷ đồng (tỷ lệ 0,23%), nhưng đến năm 2023 tăng lên 5,003 tỷ đồng (tỷ lệ 0,39%). Thực trạng nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng phản ánh những kẽ hở trong khâu lựa chọn khách hàng và công tác kiểm soát rủi ro tín dụng chưa đạt hiệu quả tối ưu. Vì vậy, tác giả Nguyễn Thành Phát Tài đã thực hiện đề tài nghiên cứu nhằm giải quyết các tồn tại này.

Khóa luận xác định hệ thống 05 câu hỏi nghiên cứu:

1. Các nội dung liên quan đến những đặc thù về rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thương mại là gì?
2. Nội dung của công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thương mại là gì?
3. Những chỉ tiêu nào đánh giá kết quả công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của ngân hàng thương mại?
4. Thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh hiện nay tại Agribank Đại Lộc như thế nào?
5. Những khuyến nghị nào để hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh hiện nay tại Agribank Đại Lộc?

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đánh giá thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank Đại Lộc giai đoạn 2021-2023, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện. Ba mục tiêu cụ thể gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại các ngân hàng thương mại.
2. Phân tích và đánh giá thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank Đại Lộc giai đoạn 2021-2023.
3. Đưa ra các khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại đơn vị trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu là công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank Đại Lộc. Phạm vi không gian đặt tại Agribank Chi nhánh Đại Lộc (số 19 Hùng Vương, khu Phước Mỹ, thị trấn Ái Nghĩa, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam); phạm vi thời gian tập trung vào chuỗi dữ liệu thứ cấp từ năm 2021 đến hết năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt lý luận và pháp lý, nghiên cứu căn cứ vào hệ thống văn bản pháp luật hiện hành và các quy định của ngành ngân hàng:

• Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 29/06/2010, xác định khái niệm cấp tín dụng.
• Thông tư số 18/VBHN-NHNN ngày 12/07/2023 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng.
• Thông tư số 08/2017/TT-NHNN ngày 01/12/2017 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về rủi ro tín dụng.
• Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 22/01/2013 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng.
• Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 07/09/2018 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 55/2015/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
• Quyết định số 3131/2013/QĐ-ABIC-PHH ngày 18/12/2013 của Công ty Cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (ABIC) về quy tắc bảo hiểm Bảo an tín dụng.

Tác giả kế thừa các công trình nghiên cứu đi trước: luận điểm của Lê Thị Huyền Diệu (2010) về mô hình quản lý rủi ro tín dụng qua 5 nhân tố (nhận biết, đo lường, quản lý, kiểm soát và xử lý nợ); công trình của Nguyễn Hữu Thủy (1994-1996) về nguyên nhân rủi ro và các giải pháp tổ chức bộ máy, thẩm định; nghiên cứu của Đào Hồng Hạnh (2023) về khung pháp lý xử lý tài sản bảo đảm và các vướng mắc trong thu hồi nợ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu: Khai thác số liệu thứ cấp từ báo cáo tổng kết thường niên, báo cáo tài chính, báo cáo kế hoạch kinh doanh của Agribank Đại Lộc giai đoạn 2021-2023; thông tin công bố từ Ngân hàng Nhà nước và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
• Phương pháp phân tích số liệu:
  • Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp dữ liệu vào các bảng số liệu để phản ánh quy mô và cơ cấu.
  • Phương pháp so sánh và tổng hợp: Tính toán biến động tuyệt đối $(\pm)$ và tương đối $(%)$ giữa các năm (2022/2021 và 2023/2022) về huy động vốn, dư nợ tín dụng, nợ xấu, doanh thu và lợi nhuận.
  • Phương pháp phân tích tỷ số: Đánh giá chất lượng tín dụng thông qua tỷ lệ nợ xấu, tỷ trọng nợ theo nhóm, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể và tỷ lệ xóa nợ ròng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của Ngân hàng Thương mại

Chương 1 hệ thống hóa khái niệm cá nhân kinh doanh, hoạt động cho vay cá nhân kinh doanh và phân loại cho vay theo thời hạn (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), theo bảo đảm tiền vay (tín chấp, thế chấp), theo phương pháp hoàn trả (có thời hạn, không có thời hạn cụ thể) và theo phương thức cho vay (từng lần, theo hạn mức).

Rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh được phân tích dựa trên hai nhóm nguyên nhân:

• Nguyên nhân từ phía người vay: Trình độ quản lý, năng lực điều hành sản xuất kinh doanh còn yếu kém; hành vi cố tình cung cấp hồ sơ kế toán sai lệch nhằm chiếm dụng vốn ngân hàng hoặc sử dụng vốn sai mục đích.
• Nguyên nhân từ phía ngân hàng: Trình độ cán bộ tín dụng hạn chế; việc giám sát, kiểm tra sau giải ngân còn mang tính hình thức; chính sách tín dụng có kẽ hở; danh mục đầu tư chưa đa dạng hóa; định giá khoản vay và lãi suất chưa bù đắp thỏa đáng phần bù rủi ro.

Đặc điểm cho vay cá nhân kinh doanh mang tính chất: quy mô mỗi khoản vay nhỏ nhưng số lượng món vay lớn; mục đích vay đa dạng, địa bàn phân tán; sổ sách kế toán thiếu chuẩn hóa dẫn đến thông tin tài chính kém tin cậy; hoạt động kinh doanh phụ thuộc chặt chẽ vào uy tín của chủ hộ. Điều này làm tăng chi phí kiểm soát và gây khó khăn cho công tác giám sát.

Khung kiểm soát rủi ro tín dụng được xác lập qua 04 nhóm biện pháp trọng yếu:

1. Né tránh rủi ro: Sàng lọc, từ chối cho vay đối với khách hàng không đủ chuẩn; giới hạn mức cấp tín dụng đối với một khách hàng dựa trên nhu cầu vốn lưu động, vốn đối ứng và vòng quay vốn lưu động; giới hạn tỷ trọng dư nợ đối với các ngành nghề có rủi ro cao.
2. Ngăn ngừa rủi ro: Áp dụng biện pháp bảo đảm bằng tài sản có tính thanh khoản cao; yêu cầu vốn đối ứng tham gia (tối thiểu 10% với ngắn hạn, 20-30% với trung dài hạn); tách bạch giữa khâu quan hệ khách hàng và thẩm định/phê duyệt; kiểm soát dòng tiền giải ngân.
3. Giảm thiểu tổn thất: Thiết kế sản phẩm vay linh hoạt theo mùa vụ; nâng cấp khâu thẩm định thành tư vấn thẩm định; trích lập dự phòng rủi ro cụ thể; thực hiện giảm hạn mức, chấm dứt giải ngân và thu hồi nợ trước hạn khi có dấu hiệu vi phạm.
4. Chuyển giao rủi ro: Sử dụng bảo hiểm khoản vay (bắt buộc hoặc tự nguyện); bán nợ xấu cho các công ty mua bán nợ.

Hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả kiểm soát gồm: cơ cấu dư nợ theo 5 nhóm nợ, tỷ lệ nợ xấu (nợ nhóm 3 đến nhóm 5 trên tổng dư nợ, chuẩn an toàn dưới 3%), tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể và tỷ lệ xóa nợ ròng.

Chương 2: Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của Agribank - Chi nhánh Đại Lộc, Quảng Nam

Chương 2 trình bày tổng quan về tổ chức của Agribank Đại Lộc (chi nhánh cấp II thuộc Agribank Quảng Nam). Bộ máy quản lý gồm Giám đốc, Phó Giám đốc, Phòng Kế hoạch - Kinh doanh, Phòng Kế toán - Ngân quỹ và 02 Phòng giao dịch (PGD Vùng A, PGD Vùng B).

Về hoạt động huy động vốn, đơn vị duy trì mức tăng trưởng liên tục, khẳng định vị thế địa phương khi chiếm 40% thị phần nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn vào năm 2023.

Chỉ tiêu huy động vốn	Năm 2021 (Tỷ đồng)	Năm 2022 (Tỷ đồng)	Năm 2023 (Tỷ đồng)	Biến động 2022/2021 (%)	Biến động 2023/2022 (%)
Tổng nguồn vốn huy động	2.059	2.292	2.616	+11,3%	+14,1%
Phân theo đối tượng:
- Tiền gửi cá nhân	1.827 (88,73%)	2.044 (89,18%)	2.331 (89,11%)	+11,88%	+14,04%
- Tổ chức kinh tế	232 (11,27%)	248 (10,82%)	285 (10,89%)	+6,90%	+14,92%
Phân theo kỳ hạn:
- Không kỳ hạn	197 (9,57%)	224 (9,77%)	273 (10,44%)	+13,71%	+21,88%
- Kỳ hạn < 12 tháng	524 (25,45%)	639 (27,88%)	746 (28,52%)	+21,95%	+16,74%
- Kỳ hạn > 12 tháng	1.338 (64,98%)	1.429 (62,35%)	1.597 (61,05%)	+6,80%	+11,76%

Về quy mô tín dụng và nợ xấu toàn chi nhánh, dư nợ ngắn hạn chiếm ưu thế trên 60%, trong đó khách hàng cá nhân chiếm hơn 94% tổng danh mục:

Chỉ tiêu cho vay	Năm 2021 (Tỷ đồng)	Năm 2022 (Tỷ đồng)	Năm 2023 (Tỷ đồng)	Biến động 2022/2021 (%)	Biến động 2023/2022 (%)
Tổng dư nợ	1.045	1.140	1.283	+9,09%	+12,54%
- Ngắn hạn	653 (64,49%)	725 (63,60%)	772 (60,17%)	+11,03%	+6,48%
- Trung, dài hạn	392 (37,51%)	415 (36,40%)	511 (39,83%)	+5,87%	+23,13%
- Khách hàng cá nhân	987 (94,45%)	1.080 (94,74%)	1.222 (95,25%)	+9,42%	+13,15%
- Khách hàng pháp nhân	58 (5,55%)	60 (5,26%)	61 (4,75%)	+3,45%	+1,67%
Nợ xấu	3,650	2,622	5,003	-28,16%	+90,81%
Tỷ lệ nợ xấu / Tổng dư nợ	0,35%	0,23%	0,39%	-	-

Trong phân khúc khách hàng cá nhân, dư nợ cá nhân kinh doanh (CNKD) luôn chiếm từ 75% đến 77% dư nợ cá nhân: năm 2021 đạt 740 tỷ đồng (75%); năm 2022 đạt 821 tỷ đồng (76%); năm 2023 đạt 940 tỷ đồng (77%).

Phân loại dư nợ cho vay CNKD	Năm 2021 (Tỷ đồng)	Năm 2022 (Tỷ đồng)	Năm 2023 (Tỷ đồng)	Tăng trưởng 2022/2021 (%)	Tăng trưởng 2023/2022 (%)
Tổng dư nợ cho vay CNKD	740 (100%)	821 (100%)	940 (100%)	+10,95%	+14,49%
Theo ngành kinh tế:
- Nông, lâm nghiệp	357 (48,39%)	351 (42,75%)	398 (42,34%)	-1,68%	+13,39%
- Công nghiệp - Xây dựng cơ bản	1 (0,14%)	0 (0,00%)	0 (0,00%)	-100,00%	0,00%
- Thương mại - Dịch vụ	382 (51,62%)	470 (57,25%)	542 (57,66%)	+23,04%	+15,32%
Theo thời gian cho vay:
- Ngắn hạn	462 (62,36%)	522 (63,58%)	550 (58,51%)	+12,99%	+5,36%
- Trung, dài hạn	278 (37,64%)	299 (36,42%)	390 (41,49%)	+7,55%	+30,43%
Theo hình thức bảo đảm:
- Có tài sản bảo đảm (TSBĐ)	469 (63,38%)	558 (67,97%)	667 (70,96%)	+18,98%	+19,53%
- Không có TSBĐ	271 (36,62%)	263 (32,03%)	273 (29,04%)	-2,95%	+3,80%

Kết quả tài chính của Agribank Đại Lộc cũng có sự tăng trưởng đều đặn:

Kết quả tài chính	Năm 2021 (Tỷ đồng)	Năm 2022 (Tỷ đồng)	Năm 2023 (Tỷ đồng)	Biến động 2022/2021 (%)	Biến động 2023/2022 (%)
Tổng thu	148	161	199	+8,78%	+23,60%
Tổng chi phí	103	110	141	+6,80%	+28,18%
Lợi nhuận ròng	45	51	58	+13,33%	+13,73%

Đánh giá thực trạng các giải pháp kiểm soát rủi ro tín dụng tại chi nhánh:

• Biện pháp né tránh rủi ro: Sử dụng hệ thống chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ gồm 18 chỉ tiêu, chia làm 2 nhóm (Tổng điểm = 60% Điểm thông tin CNKD + 40% Điểm khả năng trả nợ). Phân cấp thẩm quyền cho vay tối đa 10 tỷ đồng đối với khách hàng xếp loại A trở lên; tối đa 5 tỷ đồng đối với loại BBB và BB; trên hạn mức phải trình Agribank Quảng Nam tái thẩm định. Áp dụng giới hạn tỷ trọng dư nợ lĩnh vực rủi ro cao (bất động sản, chứng khoán) dưới 20% tổng dư nợ (kinh doanh bất động sản phải trình Tổng giám đốc Agribank; không phát sinh cho vay chứng khoán).
• Biện pháp ngăn ngừa rủi ro: Khoản vay trên 100 triệu đồng bắt buộc có TSBĐ (chủ yếu là quyền sử dụng đất, không nhận tài sản bảo lãnh bên thứ ba). Đối với các khoản vay dưới 100 triệu đồng theo Nghị định 116/2018/NĐ-CP được miễn TSBĐ, chi nhánh áp dụng cơ chế "giữ hộ" Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Mức cho vay áp dụng tối đa 85% giá trị TSBĐ là bất động sản và 75% đối với động sản; định kỳ 12 tháng/lần kiểm tra thực tế hiện trạng bất động sản. Yêu cầu vốn đối ứng tối thiểu 10% (ngắn hạn) và 20% (trung dài hạn). Tách bạch bộ phận quan hệ khách hàng và kiểm tra giám sát tín dụng trực thuộc Phòng Kế hoạch - Kinh doanh.
• Biện pháp giảm thiểu tổn thất và chuyển giao: Áp dụng trích lập dự phòng cụ thể theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN (Nhóm 1: 0%, Nhóm 2: 5%, Nhóm 3: 20%, Nhóm 4: 50%, Nhóm 5: 100%). Triển khai bảo hiểm Bảo an tín dụng của ABIC cho người vay từ đủ 18 đến 65 tuổi (kết thúc không quá 66 tuổi, tỷ lệ thương tật vĩnh viễn dưới 50%) theo Quyết định 3131/2013/QĐ-ABIC-PHH.

Hạn chế tồn tại:

• Khâu chấm điểm tín dụng còn mang tính cảm tính; các khoản vay kinh doanh nhỏ hơn 500 triệu đồng không thuộc diện bắt buộc chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ.
• Số lượng khách hàng lớn khiến việc thu thập thông tin khách hàng mới đôi khi mang tính đối phó.
• Chi nhánh chưa có bộ phận định giá tài sản độc lập, công tác định giá hoàn toàn do cán bộ tín dụng kiêm nhiệm.

Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại NHNo&PTNT Việt Nam - Chi nhánh Đại Lộc, Quảng Nam

Tác giả đề xuất 04 nhóm giải pháp nghiệp vụ và các khuyến nghị hỗ trợ:

1. Hoàn thiện các biện pháp né tránh rủi ro: Chuẩn hóa quy trình thu thập thông tin khách hàng; mở rộng quy định bắt buộc chấm điểm xếp hạng tín dụng đối với cả các khoản vay dưới 500 triệu đồng; kiểm soát chặt chẽ việc tuân thủ trần tín dụng ngành nghề.
2. Hoàn thiện các biện pháp ngăn ngừa rủi ro: Thành lập bộ phận thẩm định giá tài sản độc lập với bộ phận cho vay để tránh xung đột lợi ích; tuân thủ nghiêm ngặt chu kỳ kiểm tra tài sản bảo đảm 12 tháng/lần đối với bất động sản; kiểm tra định kỳ tình trạng máy móc thiết bị, phương tiện vận tải; giám sát chặt chẽ tỷ lệ vốn đối ứng tham gia của khách hàng trước khi giải ngân.
3. Hoàn thiện các biện pháp giảm thiểu tổn thất: Thiết kế các gói tín dụng linh hoạt theo chu kỳ sản xuất nông nghiệp và kinh doanh thương mại; chuyển dần vai trò của cán bộ tín dụng từ thẩm định thụ động sang tư vấn thẩm định; chủ động phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, kịp thời; thực hiện quyền thu hồi vốn trước hạn khi khách hàng vi phạm mục đích vay.
4. Hoàn thiện các biện pháp chuyển giao rủi ro: Đẩy mạnh truyền thông, tư vấn minh bạch sản phẩm bảo hiểm Bảo an tín dụng (ABIC) để nâng cao tỷ lệ khách hàng tự nguyện tham gia; phối hợp với các tổ chức mua bán nợ để xử lý các khoản nợ nhóm 4 và nhóm 5 kéo dài.
5. Khuyến nghị hỗ trợ: Đề nghị Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm, rút ngắn thủ tục khởi kiện tại Tòa án; đề nghị Agribank cấp trên nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin phục vụ tra cứu CIC và phân tích dữ liệu rủi ro tín dụng tự động.

---

Kết quả và đóng góp

Về mặt dữ liệu thực nghiệm, nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu chi tiết về hoạt động tín dụng cá nhân kinh doanh tại địa bàn cấp huyện:

• Tăng trưởng dư nợ cho vay cá nhân kinh doanh duy trì tốc độ bình quân 12,72%/năm, từ 740 tỷ đồng (2021) lên 821 tỷ đồng (2022) và đạt 940 tỷ đồng (2023). Tỷ trọng dư nợ có bảo đảm bằng tài sản tăng từ 63,38% (2021) lên 70,96% (2023).
• Phản ánh trung thực diễn biến chất lượng nợ với tỷ lệ nợ xấu biến động từ 0,35% (2021), giảm về 0,23% (2022) trước khi tăng lên 0,39% (năm 2023 với 5,003 tỷ đồng nợ xấu). Tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh vẫn nằm trong ngưỡng an toàn dưới 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
• Lợi nhuận ròng của đơn vị đạt mức tăng trưởng liên tục: 45 tỷ đồng (2021), 51 tỷ đồng (2022) và 58 tỷ đồng (2023).

Về giải pháp đề xuất, tác giả đã chỉ rõ các điểm nghẽn nghiệp vụ đặc thù tại chi nhánh cấp huyện (như việc miễn chấm điểm xếp hạng đối với khoản vay dưới 500 triệu đồng và sự thiếu vắng bộ phận định giá độc lập) và đưa ra 04 nhóm giải pháp kỹ thuật gắn liền với thực tiễn hoạt động tín dụng nông thôn.

Đóng góp của đề tài nằm ở việc hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết quản trị rủi ro vào phân khúc khách hàng cá nhân kinh doanh – một phân khúc có tính chất lai ghép giữa khách hàng tiêu dùng và doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời bổ sung bằng chứng thực nghiệm cụ thể tại thị trường nông thôn miền Trung trong giai đoạn biến động sau đại dịch.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:

  • Dữ liệu chỉ dừng lại ở phạm vi số liệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2021-2023 tại một chi nhánh cấp II (Agribank Đại Lộc), chưa bao quát được toàn hệ thống Agribank tỉnh Quảng Nam.
  • Các phân tích về hiệu quả kiểm soát rủi ro chủ yếu sử dụng phương pháp so sánh số học và thống kê mô tả, chưa xây dựng mô hình định lượng (kinh tế lượng) để đo lường xác suất vỡ nợ hoặc kiểm định tương quan giữa các yếu tố tác động.
  • Số liệu chi tiết về việc phân bổ từng nhóm nợ cụ thể từ nhóm 1 đến nhóm 5 của danh mục cho vay cá nhân kinh doanh và số liệu xóa nợ ròng chưa được bóc tách riêng biệt trong phần công bố dữ liệu.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang chuỗi thời gian sau năm 2023 để đánh giá chu kỳ phục hồi kinh tế và tác động của Luật Các tổ chức tín dụng mới.
  • Thực hiện so sánh đối chuẩn giữa các chi nhánh ngân hàng thương mại trên cùng địa bàn huyện Đại Lộc hoặc tỉnh Quảng Nam.
  • Ứng dụng các mô hình định lượng (hồi quy Logistic, mô hình Probit) nhằm đánh giá định lượng các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro vỡ nợ của khách hàng cá nhân kinh doanh.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo về phương pháp xây dựng báo cáo phân tích tín dụng, cơ cấu danh mục cho vay và quy trình đánh giá rủi ro tín dụng tại chi nhánh ngân hàng thương mại.
• Cán bộ tín dụng và nhân viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại hoạt động trên địa bàn nông thôn: Tham khảo chi tiết mục thực trạng các biện pháp kiểm soát rủi ro (Chương 2) và quy trình xử lý tài sản bảo đảm, cơ chế áp dụng sản phẩm bảo hiểm tiền vay (ABIC) để áp dụng vào kiểm soát nợ quá hạn tại cơ sở.
• Các nhà nghiên cứu về tài chính vi mô và ngân hàng bán lẻ: Kế thừa dữ liệu phân tích về cơ cấu dư nợ theo ngành nghề (thương mại - dịch vụ, nông lâm nghiệp) của phân khúc hộ kinh doanh cá thể.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống chấm điểm xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng cá nhân kinh doanh tại Agribank Đại Lộc được tính toán theo công thức nào?
Hệ thống sử dụng bộ 18 chỉ tiêu, chia thành 2 nhóm nội dung với công thức tính điểm tổng hợp:
$$\text{Tổng điểm} = 60% \times \text{Điểm thông tin về CNKD} + 40% \times \text{Điểm khả năng trả nợ của người vay}$$

2. Hạn mức cấp tín dụng tối đa cho một khách hàng cá nhân kinh doanh tại Agribank Đại Lộc được phân cấp như thế nào?
Căn cứ vào xếp hạng tín dụng nội bộ, Agribank Quảng Nam phân cấp mức phán quyết cho chi nhánh: khách hàng xếp loại A trở lên có mức vay tối đa 10 tỷ đồng; khách hàng xếp loại BBB và BB có mức vay tối đa 5 tỷ đồng. Mọi khoản vay vượt mức này phải trình lên Agribank Quảng Nam tái thẩm định và phê duyệt.

3. Tỷ lệ cho vay tối đa trên giá trị tài sản bảo đảm tại Agribank Đại Lộc là bao nhiêu?
Mức cấp tín dụng tối đa áp dụng tại chi nhánh là 85% giá trị tài sản bảo đảm đối với bất động sản và 75% giá trị tài sản bảo đảm đối với động sản. Đối với giấy tờ có giá do Agribank phát hành, mức cho vay tối đa bằng gốc cộng lãi của giấy tờ có giá trừ đi số lãi phát sinh phải trả trong thời gian vay.

4. Cơ chế cho vay không có tài sản bảo đảm dưới 100 triệu đồng tại Agribank Đại Lộc được thực hiện ra sao?
Các khoản vay phục vụ nông nghiệp nông thôn quy mô dưới 100 triệu đồng áp dụng theo Nghị định số 116/2018/NĐ-CP được miễn tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, để ngăn ngừa rủi ro khách hàng đem tài sản đi thế chấp nơi khác, chi nhánh áp dụng biện pháp nghiệp vụ là giữ hộ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của khách hàng vay vốn.

5. Điều kiện để khách hàng cá nhân vay vốn được tham gia bảo hiểm Bảo an tín dụng của ABIC là gì?
Theo Quyết định số 3131/2013/QĐ-ABIC-PHH, người vay phải đủ từ 18 đến 65 tuổi tại thời điểm hợp đồng bảo hiểm có hiệu lực và không quá 66 tuổi khi kết thúc hợp đồng; được ngân hàng chấp thuận cấp tín dụng; không bị thương tật vĩnh viễn từ 50% trở lên.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thành Phát Tài đã khái quát có hệ thống cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng đối với khách hàng cá nhân kinh doanh tại ngân hàng thương mại. Thông qua chuỗi số liệu thực tế giai đoạn 2021-2023, nghiên cứu phân tích rõ nét bức tranh tăng trưởng tín dụng đi kèm biến động nợ xấu, đồng thời nhận diện chuẩn xác các bất cập trong khâu xếp hạng tín dụng và định giá tài sản bảo đảm tại Agribank Chi nhánh Đại Lộc, Quảng Nam. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng sát với thẩm quyền quản lý của chi nhánh cấp huyện, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho công tác quản trị rủi ro tín dụng bán lẻ tại các địa bàn nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của N gân hàng Thương mại. Chương 2: Thực trạng Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank - Chi nhánh Đại Lộc, Quảng N am. Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh tại Agribank - Chi nhánh Đại Lộc, Quảng N am. Phần III: Kết luận và kiến nghị 5 PHẦ II: ỘI DU G GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KIỂM SOÁT RỦI RO TÍ DỤ G TRO G CHO VAY CÁ HÂ KI H DOA H CỦA GÂ HÀ G THƯƠ G MẠI 1.

Tổng quan về rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của gân hàng Thương mại 1. Hoạt động cho vay cá nhân kinh doanh của gân hàng Thương mại N gân hàng là tổ chức kinh doanh thực hiện các hoạt động cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ như nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Theo Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 29/06/2010, “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”. Theo thông tư số 18/VBHN -N HN N ngày 12/07/2023: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.

Hoạt động cho vay của ngân hàng được phân chia thành nhiều loại khác nhau. Tuy nhiên căn cứ vào chủ thể vay vốn có thể phân loại thành: - Cho vay khách hàng là pháp nhân; - Cho vay khách hàng là cá nhân. Đối với KHCN , tùy theo mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng đó mà phân ra thành 2 loại: Cá nhân kinh doanh và cá nhân tiêu dùng. + Cá nhân kinh doanh: Bao gồm cá nhân có quốc tịch Việt N am hoặc quốc tịch nước ngoài, hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân mà cá nhân đó là chủ hộ kinh doanh, chủ doanh nghiệp tư nhân thực hiện một hoặc một số công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phNm hoăc kinh doanh dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích tạo ra lợi nhuận.

6 Cho vay cá nhân kinh doanh là hình thức cấp tín dụng, theo đó N THM giao hoặc cam kết giao cho khách hàng cá nhân một khoản tiền để sử dụng vào mục đích kinh doanh trong một thời gian nhất định dựa trên các thỏa thuận, nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi theo quy định. + Cá nhân tiêu dùng: Bao gồm cá nhân có quốc tịch Việt N am hoặc quốc tịch nước ngoài vay vốn để đáp ứng mục đích tiêu dùng, sinh hoạt của cá nhân đó, gia đình của cá nhân đó. Phân loại cho vay cá nhân kinh doanh của gân hàng Thương mại - Căn cứ thời hạn cho vay + Cho vay ngắn hạn: Là những khoản vay có thời hạn vay tối đa 1 năm, đáp ứng nhanh chóng, kịp thời các nhu cầu vay vốn lưu động trên cơ sở thấu hiểu dòng tiền và kế hoạch SXKD của khách hàng đó. + Cho vay trung hạn: Là những khoản vay có thời hạn trên 1 năm và tối đa 5 năm.

Vay trung hạn sẽ giúp giải quyết được nhu cầu vốn kinh doanh, tiêu dùng của khách hàng và giảm bớt áp lực tài chính vì họ sẽ được linh động thanh toán trong thời gian dài hơn. + Cho vay dài hạn: Là những khoản vay có thời hạn vay trên 5 năm, những khoản vay tín dụng dài hạn nhằm mục đích hỗ trợ khách hàng những khoản lớn như vay mua bất động sản, vay huy động vốn SXKD,… - Căn cứ vào việc áp dụng bảo đảm tiền vay bằng tài sản + Vay tín chấp: Vay tín chấp là hình thức cho vay không cần TSBĐ, dựa hoàn toàn vào uy tín của CN KD, giải ngân nhanh chóng, tuy nhiên mức vay bị giới hạn trong phạm vi cụ thể. + Vay thế chấp: Vay tiền có tài sản thế chấp để đảm bảo cho khoản vay. Tài sản mang đi thế chấp phải đảm bảo cho khoản vay theo một tỷ lệ nhất định và thuộc sở hữu của chính người vay hoặc của bên thứ ba.

- Căn cứ vào phương pháp hoàn trả + Cho vay có thời hạn: Là cho vay có thỏa thuận thời hạn trả nợ cụ thể theo hợp đồng như cho vay chỉ có một kỳ hạn trả nợ (cho vay phi trả góp), cho vay có nhiều kỳ hạn trả nợ cụ thể (cho vay trả góp) hoặc cho vay hoàn trả nợ nhiều lần nhưng không có kỳ hạn nợ cụ thể mà việc trả nợ phụ thuộc vào khả năng tài chính của người vay hoặc cho vay theo kỹ thuật thấu chi. 7 + Cho vay không có thời hạn cụ thể: Là cho vay mà giữa ngân hàng và khách hàng không có thỏa thuận cụ thể về thời hạn trả nợ, ngân hàng có thể yêu cầu khách hàng trả nợ bất cứ lúc nào hoặc khách hàng có thể trả nợ bất cứ lúc nào nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý. - Căn cứ vào phương thức cho vay + Cho vay từng lần: Là hình thức cấp tín dụng của N HTM mà theo đó làm một bộ hồ sơ vay một lần nhất định với mức tín dụng ngân hàng và khách hàng thỏa thuận. Phương pháp này phù hợp đối với những khách hàng có nhu cầu vay vốn không thường xuyên.

+ Cho vay theo hạn mức tín dụng: Là hình thức cấp tín dụng của N HTM mà theo đó, KH chỉ việc làm 1 bộ hồ sơ để vay trong 1 kì nhất định với mức tín dụng đã thoả thuận với N H. Khách hàng chỉ cần cung cấp phương án sử dụng tiền vay và các hóa đơn chứng từ chứng minh mục đích sử dụng vốn đề nghị N H giải ngân. Phương thức cho vay này nhằm đáp ứng vốn lưu động trong quá trình kinh doanh của khách hàng và phù hợp với khách hàng có nhu cầu vay vốn thường xuyên, mức độ luân chuyển vốn nhanh. Rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của gân hàng Thương mại Khái niệm về rủi ro tín dụng Theo quy định của thông tư 08/2017/TT- N HN N ngày 01/12/2017 của N gân hàng N hà nước Việt N am, “Rủi ro tín dụng là rủi ro do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng hoặc thỏa thuận với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài”.

N hư vậy, RRTD trong cho vay CN KD là những tổn thất, mất mát về tài chính mà ngân hàng phải gánh chịu trong trường hợp khách hàng CN KD không thực hiện đúng nghĩa vụ cam kết trong hợp đồng tín dụng, biểu hiện cụ thể là việc CN KD không trả đầy đủ cả gốc và lãi của khoản vay, hay là việc thanh toán nợ gốc và lãi không đúng kỳ hạn. guyên nhân rủi ro tín dụng trong cho vay cá nhân kinh doanh của gân hàng Thương mại a. guyên nhân thuộc về người vay 8 - Rủi ro từ trình độ của C'KD: N ăng lực quản lý và điều hành còn yếu kém dẫn đến việc kinh doanh không đạt được hiệu quả, không trả được nợ cho N H. - C'KD cố tình chiếm dụng vốn từ ngân hàng: Để vay được vốn của N H, nhiều CN KD đã dựa trên kẽ hở của pháp lý tạo lập nhiều hồ sơ giả, gây thông tin kế toán sai lệch dẫn đến vay vốn trái pháp luật làm N H đánh giá sai về tình hình tài chính của bên vay.

Khi đó, N H sẽ cho vay vốn với số tiền vay, thời gian trả nợ không hợp lý gây rủi ro cho ngân hàng khá cao. N goài ra, cũng có trường hợp bên vay kinh doanh có lãi nhưng vẫn cố tình không thanh toán khoản nợ nhằm thực hiện những mục đích khác. guyên nhân thuộc về ngân hàng - Chất lượng của đội ngũ cán bộ liên quan đến công tác tín dụng chưa cao: Đội ngũ CBTD còn non kém về trình độ nghiệp vụ, không có nhiều kinh nghiệm trong công tác chuyên môn, không đủ năng lực để đánh giá phương án kinh doanh của CN KD nên khi cho vay dễ dẫn đến tình trạng RRTD. - Sự giám sát của các cấp quản lý trong ngân hàng thiếu nghiêm túc: Để giải ngân vốn vay thì cần phải có sự phê duyệt thông qua cấp quản lý.

N gười quản lý có trách nhiệm kiểm tra tính đầy đủ, xác thực và tính hợp pháp của khoản vay, đánh giá quyết định của CBTD trong việc đề xuất cho vay đã thực sự chính xác chưa. N ếu cấp quản lý bỏ quả việc kiểm tra này thì nguy cơ RRTD rất cao. N hiều CBTD xem nhẹ việc kiểm tra sau khi vay của khách hàng, chỉ làm biên bản kiểm tra mang tính hình thức mà không tiến hành đi vào thực tế, dẫn đến không giám sát được việc sử dụng vốn của khách hàng. - Chính sách tín dụng của ngân hàng còn sơ hở để khách hàng lợi dụng chiếm đoạt vốn của ngân hàng: Các điều khoản vay trong văn bản thỏa thuận giữa N H và KH cũng như các điều kiện ràng buộc hai bên chưa được rõ ràng làm cho hoạt động tín dụng trở nên lệch lạc, dẫn đến việc cấp tín dụng sai lầm, tạo ra những kẽ hở cho người sử dụng vốn lách luật và cuối cùng thì ngân hàng lại phải chịu thiệt thòi.

- 'gân hàng chưa đa dạng hoá các danh mục đầu tư: N guyên tắc kinh doanh ngày nay là “Không nên bỏ trứng vào cùng một giỏ”. Vì vậy trong hoạt động cấp tín dụng cũng vậy, N H phải đa dạng hóa danh mục đầu tư, không nên chỉ tập trung cho vay vào một hoặc hai ngành nghề, hoặc chỉ tập trung vào cho vay một hai doanh nghiệp lớn. Bởi một khi xảy ra rủi ro đối với ngành nghề đó hay doanh nghiệp đó thì N H sẽ chịu ảnh hưởng rất lớn. 9 - Định giá khoản vay chưa phù hợp với mức độ rủi ro: Lãi suất cho vay đối với từng khoản vay được xác định ở mức đảm bảo bù đắp được chi phí vốn đầu vào, chi phí quản lý, lợi nhuận và phần bù rủi ro.