Pháp Luật Về Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm Trong Hoạt Động Kinh Doanh Hợp Pháp Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu pháp luật về kiểm soát kinh tế ngầm trong hoạt động kinh doanh hợp pháp tại việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Phạm Thị Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Vân Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm Trong Hoạt Động Kinh Doanh Hợp Pháp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Kinh Tế Ngầm Việt Nam Tổng Quan và Ảnh Hưởng 50 60 Ký tự

Kinh tế ngầm, còn gọi là khu vực phi chính thức, là một bộ phận không thể thiếu của nền kinh tế Việt Nam. Nó bao gồm các hoạt động kinh tế hợp pháp nhưng chưa được thống kê, cũng như các hoạt động bất hợp pháp. Sự tồn tại và phát triển của kinh tế ngầm có ảnh hưởng lớn đến quản lý kinh tế, chính sách kinh tế, thất thu ngân sách, và sự phát triển bền vững. Một số định nghĩa cho rằng kinh tế ngầm là những hoạt động kinh tế mà về nguyên tắc phải được tính vào GDP nhưng trên thực tế không tính được do chúng được giấu giếm trước các cơ quan nhà nước (OECD). Việc hiểu rõ bản chất và phạm vi của kinh tế ngầm là tiền đề quan trọng để xây dựng các giải pháp kiểm soát hiệu quả, đảm bảo công bằng xã hội và hiệu quả kinh tế.

1.1. Định Nghĩa Chi Tiết về Kinh Tế Ngầm tại Việt Nam

Tại Việt Nam, kinh tế ngầm thường được hiểu là các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa và dịch vụ nhỏ lẻ, chưa được đăng ký, khai báo thuế hoặc trốn tránh sự kiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước. Điều này bao gồm cả các hoạt động kinh doanh hợp pháp như bán hàng rong, tiểu thủ công nghiệp, và các hoạt động phi chính thức trong lĩnh vực nông nghiệp, xây dựng, dịch vụ. Theo ILO, khu vực phi chính quy là các đơn vị có quy mô nhỏ, sản xuất và phân phối hàng hóa và dịch vụ do người lao động tự do, người lao động trong gia đình và một số ít người lao động khác đảm nhận.

1.2. Tác Động Của Kinh Tế Ngầm Đến Tăng Trưởng Kinh Tế

Kinh tế ngầm có cả tác động tích cực và tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Một mặt, nó tạo công ăn việc làm, cung cấp hàng hóa và dịch vụ giá rẻ, và thúc đẩy sự phát triển của khu vực tư nhân. Mặt khác, nó gây thất thu ngân sách, tạo môi trường cạnh tranh không lành mạnh, và làm suy yếu hệ thống tài chính. Sự phát triển của kinh tế ngầm là thước đo vô hình của trình độ quản lý Nhà nước. Kiểm soát và hạn chế kinh tế ngầm luôn là một bài toán khó.

1.3. Các Loại Hình Kinh Tế Ngầm Phổ Biến ở Việt Nam

Các loại hình kinh tế ngầm phổ biến ở Việt Nam bao gồm: gian lận thuế, trốn thuế, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, buôn lậu, hoạt động tín dụng đen, và các hoạt động rửa tiền. Ngoài ra, còn có các hoạt động kinh tế hợp pháp nhưng không được báo cáo đầy đủ, ví dụ như thu nhập từ cho thuê nhà, bán hàng online, hoặc làm thêm giờ. Kinh tế ngầm bao gồm các hoạt động kinh tế không được đăng ký dựa trên nền tảng các hoạt động tạo giá trị lợi nhuận và/hoặc đặc điểm của kênh phân phối.

II. Thách Thức Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm Tại Việt Nam 50 60 Ký tự

Việc kiểm soát kinh tế ngầm ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn do nhiều yếu tố, bao gồm: thể chế quản lý còn non trẻ, hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện, nhận thức của người dân về nghĩa vụ thuế còn hạn chế, và năng lực của các cơ quan quản lý nhà nước còn yếu. Bên cạnh đó, sự phát triển của kinh tế số và toàn cầu hóa cũng tạo ra những thách thức mới trong việc giám sát và xử lý vi phạm liên quan đến kinh tế ngầm. Để đối phó với những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, và sự tham gia của toàn xã hội.

2.1. Nguyên Nhân Phát Sinh và Phát Triển Kinh Tế Ngầm

Nhiều nguyên nhân dẫn đến sự phát sinh và phát triển của kinh tế ngầm tại Việt Nam, bao gồm: thủ tục hành chính phức tạp, chi phí tuân thủ pháp luật cao, mức thuế suất cao, và sự thiếu minh bạch trong quản lý nhà nước. Ngoài ra, tâm lý trốn tránh nghĩa vụ thuế, thói quen sử dụng tiền mặt, và sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số cũng góp phần làm gia tăng quy mô của kinh tế ngầm.

2.2. Hạn Chế Trong Thực Thi Pháp Luật Về Kiểm Soát

Việc thực thi pháp luật về kiểm soát kinh tế ngầm còn nhiều hạn chế do: thiếu nguồn lực, thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng, và thiếu các công cụ giám sát hiện đại. Bên cạnh đó, các quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu rõ ràng, và chưa đủ sức răn đe đối với các hành vi vi phạm. Cần bổ sung để tăng cường giám sát kinh tế ngầm trong hoạt động kinh doanh hợp pháp nói riêng và kinh tế ngầm tại Việt Nam nói chung.

2.3. Ảnh Hưởng Của Kinh Tế Ngầm Đến Cạnh Tranh và Môi Trường Kinh Doanh

Kinh tế ngầm tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh, gây thiệt hại cho các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và làm suy yếu môi trường kinh doanh. Các doanh nghiệp hoạt động trong khu vực phi chính thức thường có lợi thế cạnh tranh hơn do không phải chịu các chi phí tuân thủ pháp luật, thuế, và bảo hiểm. Khu vực kinh tế ngầm tạo công việc và nguồn thu nhập cho một số lượng không nhỏ người lao động, sự phát triển của khu vực này thông thường nằm ngoài các quy luật khách quan của kinh tế thị trường nên ít chịu ảnh hưởng trong giai đoạn suy thoái kinh tế thế giới hiện nay.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm Hiệu Quả 50 60 Ký Tự

Để kiểm soát kinh tế ngầm hiệu quả, cần áp dụng một loạt các biện pháp đồng bộ, bao gồm: hoàn thiện thể chế pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, nâng cao nhận thức của người dân về nghĩa vụ thuế, và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Quan trọng hơn, cần xây dựng một hệ thống thông tin kinh tế minh bạch và đầy đủ, tạo điều kiện cho các cơ quan quản lý nhà nước nắm bắt được tình hình thực tế và đưa ra các quyết định chính sách phù hợp.

3.1. Hoàn Thiện Chính Sách Thuế để Giảm Gian Lận Thuế

Cần hoàn thiện chính sách thuế theo hướng đơn giản, minh bạch, và công bằng, giảm thiểu các kẽ hở để gian lận thuế. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về nghĩa vụ thuế để nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp. Bên cạnh đó , không thể phủ nhận vài trò của nền kinh tế ngầm trong nền kinh tế đang phát triển. Với việc song song đồng hành cùng phát triển với nền kinh tế “chính thống”, đã tạo nên sự thúc đẩy phát triển cho nền kinh tế “ không chính thống”.

3.2. Tăng Cường Thanh Tra Kiểm Tra và Xử Lý Vi Phạm

Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với các hoạt động kinh doanh có nguy cơ cao trốn thuế, rửa tiền. Đồng thời, cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật để tạo tính răn đe. Cần xây dựng các chế tài xử phạt phù hợp với tính chất và mức độ vi phạm, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

3.3. Thúc Đẩy Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt và Minh Bạch Tài Chính

Việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giúp tăng cường minh bạch tài chính và giảm thiểu các giao dịch ngầm. Cần khuyến khích người dân và doanh nghiệp sử dụng các phương tiện thanh toán điện tử, thẻ tín dụng, và các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngân hàng, tổ chức tín dụng, và các cơ quan quản lý nhà nước để xây dựng một hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt an toàn, tiện lợi, và hiệu quả. Khu vực kinh tế ngầm tạo công việc và nguồn thu nhập cho một số lượng không nhỏ người lao động, sự phát triển của khu vực này thông thường nằm ngoài các quy luật khách quan của kinh tế thị trường nên ít chịu ảnh hưởng trong giai đoạn suy thoái kinh tế thế giới hiện nay.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Số Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm 50 60 Ký tự

Việc ứng dụng công nghệ số có thể giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát kinh tế ngầm. Các công nghệ như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, và blockchain có thể được sử dụng để phân tích dữ liệu, phát hiện các giao dịch bất thường, và theo dõi dòng tiền. Đồng thời, cần xây dựng các hệ thống thông tin kinh tế số hóa, kết nối các cơ sở dữ liệu của các cơ quan quản lý nhà nước, và cung cấp thông tin cho người dân và doanh nghiệp một cách dễ dàng, minh bạch.

4.1. Sử Dụng Dữ Liệu Lớn Phân Tích Rủi Ro Kinh Tế Ngầm

Dữ liệu lớn có thể được sử dụng để phân tích các giao dịch tài chính, hoạt động kinh doanh, và thông tin xã hội để phát hiện các dấu hiệu của kinh tế ngầm. Các thuật toán phân tích có thể giúp xác định các đối tượng có nguy cơ cao trốn thuế, rửa tiền, hoặc tham gia vào các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp khác.

4.2. Trí Tuệ Nhân Tạo Phát Hiện Giao Dịch Bất Thường

Trí tuệ nhân tạo có thể được sử dụng để tự động phát hiện các giao dịch bất thường, vượt quá ngưỡng quy định, hoặc có dấu hiệu nghi vấn. Hệ thống trí tuệ nhân tạo có thể học hỏi từ các giao dịch đã được xác định là liên quan đến kinh tế ngầm và áp dụng kiến thức này để phát hiện các giao dịch tương tự trong tương lai. Các quy định nào được tối ưu hóa, cần phải bổ sung để tăng cường giám sát kinh tế ngầm trong hoạt động kinh doanh hợp pháp nói riêng và kinh tế ngầm tại Việt Nam nói chung ?

4.3. Blockchain Tăng Cường Minh Bạch và Truy Xuất Dữ Liệu

Blockchain có thể được sử dụng để ghi lại các giao dịch tài chính một cách an toàn, minh bạch, và không thể sửa đổi. Công nghệ blockchain giúp tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc của các giao dịch và giảm thiểu rủi ro rửa tiền, trốn thuế. Blockchain có thể được sử dụng để xây dựng các hệ thống thông tin kinh tế đáng tin cậy và minh bạch.

V. Hợp Tác Quốc Tế Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm 50 60 Ký Tự

Để kiểm soát kinh tế ngầm hiệu quả, cần tăng cường hợp tác quốc tế trong việc trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, và phối hợp hành động. Các tổ chức quốc tế như OECD, IMF, và WB có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế về kiểm soát kinh tế ngầm. Cần tham gia tích cực vào các diễn đàn quốc tế và các chương trình hợp tác song phương, đa phương để học hỏi kinh nghiệm và nâng cao năng lực kiểm soát kinh tế ngầm.

5.1. Trao Đổi Thông Tin Với Các Quốc Gia Khác

Cần tăng cường trao đổi thông tin với các quốc gia khác về các hoạt động kinh tế ngầm xuyên biên giới, các đối tượng có nguy cơ cao trốn thuế, rửa tiền, và các phương thức gian lận mới. Việc trao đổi thông tin cần tuân thủ các quy định của pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

5.2. Chia Sẻ Kinh Nghiệm Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm

Cần tích cực chia sẻ kinh nghiệm với các quốc gia khác về các biện pháp kiểm soát kinh tế ngầm hiệu quả, các công nghệ giám sát tiên tiến, và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Việc chia sẻ kinh nghiệm cần được thực hiện thông qua các hội thảo, hội nghị, và các chương trình đào tạo.

5.3. Phối Hợp Hành Động Chống Tội Phạm Kinh Tế

Cần phối hợp hành động với các quốc gia khác để chống tội phạm kinh tế xuyên quốc gia, bao gồm rửa tiền, trốn thuế, buôn lậu, và các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp khác. Việc phối hợp hành động cần được thực hiện thông qua các thỏa thuận song phương, đa phương, và các tổ chức quốc tế.

VI. Tương Lai Kiểm Soát Kinh Tế Ngầm tại Việt Nam 50 60 Ký tự

Trong bối cảnh kinh tế số và toàn cầu hóa, việc kiểm soát kinh tế ngầm sẽ ngày càng trở nên phức tạp và đòi hỏi sự đổi mới liên tục. Cần xây dựng một hệ thống kiểm soát kinh tế ngầm linh hoạt, thích ứng với sự thay đổi của môi trường kinh doanh, và dựa trên các công nghệ tiên tiến. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của toàn xã hội vào công tác kiểm soát kinh tế ngầm, tạo một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, và bền vững.

6.1. Xây Dựng Hệ Thống Giám Sát Liên Ngành

Cần xây dựng một hệ thống giám sát liên ngành, kết nối các cơ sở dữ liệu của các cơ quan quản lý nhà nước, và cho phép chia sẻ thông tin một cách dễ dàng, nhanh chóng. Hệ thống giám sát cần được trang bị các công cụ phân tích dữ liệu tiên tiến, cho phép phát hiện các dấu hiệu của kinh tế ngầm một cách tự động.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Cho Cán Bộ Kiểm Soát

Cần nâng cao năng lực cho cán bộ kiểm soát kinh tế ngầm thông qua các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, và cập nhật kiến thức về các công nghệ mới. Cán bộ kiểm soát cần được trang bị các kỹ năng phân tích dữ liệu, điều tra tài chính, và sử dụng các công cụ giám sát hiện đại.

6.3. Tăng Cường Giáo Dục và Nhận Thức Cộng Đồng

Cần tăng cường công tác giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của kinh tế ngầm và tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật. Cần khuyến khích người dân và doanh nghiệp tố giác các hành vi vi phạm pháp luật và tham gia vào công tác kiểm soát kinh tế ngầm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KINH TẾ NGẦM VÀ PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SOÁT KINH TẾ NGẦM TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH HỢP PHÁP TẠI VIỆT NAM 1. Khái quát về kinh tế ngầm 1. Khái niệm kinh tế ngầm Như chúng ta đã biết, bên cạnh tất cả các nền kinh tế chính thức luôn tồn tại một khu vực kinh tế phi chính thức, hình thành như điều tất yếu của quá trình phát triển tại tất cả các nước, luôn tồn tại và đóng vai trò không nhỏ trong sự vận động và phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Đã từ lâu, hệ thống thống kê để đánh giá thực lực của một nền kinh tế để ra các chính sách pháp luật liên quan không thể chỉ xem xét tới khu vực kinh tế hợp pháp, chính thống và được kiểm soát là không chính xác.

Do mỗi quốc gia có những đặc điểm, kinh tế, xã hội khác nhau nên cách tiếp cận, đánh giá, phân loại tại mỗi khu vực được định nghĩa chung chung là kinh tế ngầm lại khác nhau. Có quốc gia cho rằng, kinh tế ngầm là một bộ phận của kinh tế không quan sát được (Non-observed Economy; Unobserved Economy); có quốc gia lại cho rằng, kinh tế ngầm và kinh tế không quan sát được là những bộ phận của nền kinh tế phi chính thức. Bên cạnh đó, có rất nhiều cách gọi tên cũng như cách phân loại về kinh tế ngầm, có thể là: kinh tế phi chính quy (Informal Economy); kinh tế chìm (Underground Economy); kinh tế phi chính thức (Unofficial Economy); kinh tế vô hình (Invissible Economy); kinh tế đen (Black Economy); khu vực phi doanh nghiệp (Unincorporated Sector); Khu vực phi kết cấu (Unstructural Sector),.nam Tuy nhiên, theo cách gọi nào thì các khái niệm trên đều phản ánh đến cùng một đặc điểm chung nhóm nền kinh tế này đó là trái với nền kinh tế phi chính thống và có tầm ảnh hưởng quan trọng đến nền kinh tế quốc dân, một vài định nghĩa điển hình dưới đây sẽ cho thấy rõ hơn điều này: theo Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (Organization for Economic Co- operation and Development – OECD): Kinh tế ngầm được sử dụng để biểu thị tất cả các hoạt động về nguyên tắc phải được tính vào Tổng sản phẩm nội địa (Gross Domestic Product – GDP) nhưng thực tế lại không tính được do chúng được giấu giếm trước cơ quan nhà nước. Đó là hoạt động sản xuất hàng hóa và dịch vụ hợp pháp nhưng không khai báo, sản xuất hàng hóa dịch vụ bất hợp pháp và thu nhập vô hình; theo Ngân hàng thế giới (World Bank – WB) hoạt động phi chính thức là hoạt động mà giá trị gia tăng không được ghi nhận do các hãng hoặc ca nhân cố ý khai báo sai hoặc trốn tránh không khai báo; theo Tổ chức lao động Quốc tế (International Labour Organization - ILO) Khu vực phi chính quy là các đơn vị có quy mô nhỏ, sản xuất và phân phối hàng hóa và dịch vụ do người lao động tự do, người lao động trong gia đình và một số ít người lao động khác đảm nhận.

Đặc điểm của khu vực này là dễ thâm nhập, yêu cầu về vốn thấp, sử dụng công nghệ và kỹ năng đơn giản, năng suất lao động thấp. Nếu những năm 30 của thế kỷ 20, các nghiên cứu về kinh tế ngầm chỉ đề cập đến các hoạt động phạm pháp của các tổ chức tội phạm, chủ yếu liên quan đến sản xuất, vận chuyển hàng quốc cấm, thì ngày nay, kinh tế ngầm được hiểu rộng hơn trong cả khu vực kinh tế hợp pháp. Dựa vào bản chất của mỗi nền kinh tế, có thể chia thành hai nhóm lớn: nhóm nghiên cứu về kinh tế ngầm tại các nước phát triển và nhóm nghiên cứu về kinh tế ngầm tại các nước đang và kém phát triển. Kinh tế ngầm tại các nước phát triển được xem là một phần cần tính thêm vào nền kinh tế, thường thu hút lao động mang tính 8 luan.nam chất đặc thù như sinh viên, hưu trí, người nhập cư,.

vì các hoạt động của các đối tượng này là hoạt động ngầm, ít được khai báo hoặc đăng ký, là hoạt động kiếm thêm thu nhập. Kinh tế ngầm tại các nước đang và kém phát triển lại là một phần không tách rời của nền kinh tế quốc dân, lao động tham gia nền kinh tế ngầm mang tính chất duy trì tồn tại. Tại Việt Nam, các hoạt động kinh tế ngầm thường được hiểu là các hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa và các dịch vụ nhỏ lẻ như các hoạt động bán hàng rong, đánh giày, dạy gia sư, sản xuất quy mô nhỏ như các làng nghề, ngành nghề tiểu thủ công nghiệp,. Tổng quát các khái niệm của một số tổ chức và quốc gia trên thế giới về khu vực kinh tế này đã được hai tác giả Lê Đăng Doanh và Nguyễn Minh Tú trình bày tương đối cặn kẽ trong cuốn “Khu vực kinh tế phi chính quy: Một số kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam trong quá trình chuyển đổi kinh tế” [7].

Một số những khải niệm nổi bật về kinh tế ngầm được kể đến như: trong cuốn Shadow Economy and tax evasion in the EU của các tác giả Fried Schneider, Konrad Raczkowski, Bogdan Mróz: Kinh tế ngầm bao gồm các hoạt động kinh tế không được đăng ký dựa trên nền tảng các hoạt động tạo giá trị lợi nhuận và/hoặc đặc điểm của kênh phân phối. Kinh tế ngầm là khu vực kinh tế trốn thoát khi mạng lưới thống kê và không định lượng được [22, tr. Tổ chức lao động thế giới ILO khái niệm: Khu vực phi chính qui là các đơn vị kinh tế có quy mô nhỏ, sản xuất và phân phối hàng hóa và dịch vụ do người lao động tự do, người lao động trong gia đình và một số ít người lao động khác đảm nhận. Đặc điểm của khu vực này là dễ thâm nhập, yêu cầu về vốn thấp, sử dụng công nghệ và kỹ năng đơn giản, năng suất lao động thấp.

Mỗi quốc gia có nền kinh tế, có những cấu trúc, đặc điểm kinh tế và xã hội khác nhau, dẫn đến sự đa dạng trong cách tiếp cận và khái niệm Kinh tế 9 luan. Nhưng khái quát lại, có thể nói Kinh tế ngầm là hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xảy ra trong các đơn vị kinh tế quy mô nhỏ, chưa được tính toán trong hệ thống thống kê bởi nhiều lý do khác nhau như không đăng ký kinh doanh, pháp luật không thể kiểm soát được, các công cụ không thể đo lường được giá trị trong khu vực kinh tế ngầm. Cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu nghiên cứu bản chất của Kinh tế ngầm. Trong nội dung của đề tài luận văn này, tôi xin không luận giải về khái niệm kinh tế ngầm ở mức độ chuyên sâu mà tìm hướng tiếp cận và khái niệm phù hợp với điều kiện kinh tế hiện nay để phân tích và định hướng nghiên cứu pháp luật về kiểm soát hoạt động kinh tế ngầm trong hoạt động kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam.

Các loại kinh tế ngầm Xuất phát từ cấu trúc nội tại, nền kinh tế quốc dân thông thường được chia thành hai phần rõ ràng: (i) Nền kinh tế chính thức: bao gồm cá hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phù hợp và không vi phạm các chuẩn mực chung của pháp luật và xã hội; (ii) Nền kinh tế phi chính thức: bao gồm các hoạt động kinh tế phức tạp, trong đó, bao gồm kinh tế ngầm, kinh tế phi chính quy và kinh tế không giám sát được; các hoạt động kinh tế phi chính thức có thể được kể đến như các hoạt động của pháp nhân, sản xuất phục vụ nhu cầu nội bộ, hoạt động của thương nhân nhưng không có tư cách pháp nhân, hoạt động của pháp nhân nhưng sử dụng nguồn nhân lực phi chính thức (lao động trẻ em, sinh viên, hưu trí,. Trong nền kinh tế chính thức, các hoạt động cung ứng sản phẩm và dịch vụ được coi là chính thức và chịu sự kiểm soát chăt chẽ của hệ thống thống kê, tuy nhiên, loại trừ lý do mong muốn chủ quan của người hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực kinh tế chính thức này, một phần do chính sách 10 luan.nam pháp luật chưa hoàn chỉnh, nên có thể nói việc kiểm soát các hoạt động trong nền kinh tế chính thức chưa được hoàn thiện, tạo nên một trạng thái kinh tế ngầm xuất hiện vì lý do chủ quan vì sự thiếu đồng bộ của hệ thống pháp lý và hệ thống thuế quan kiểm soát như việc kiểm soát đăng ký kinh doanh và kiểm soát vấn đề chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động kinh doanh, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ hoặc các cá nhân hoạt động kinh doanh. Trong nền kinh tế phi chính thức: ba trạng thái kinh tế ngầm, kinh tế phi chính quy và kinh tế không giám sát được, không tách rời nhau mà có tính giao thoa lẫn nhau. Trước hết, kinh tế phi chính quy được cho là hình thái tự nhiên của nền kinh tế phi chính thức, nằm ngoài sự kiểm soát của Nhà nước, có thể kể đến các hoạt động sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ những sản phẩm, dịch vụ hợp pháp nhưng không đăng ký với cơ quan có thẩm quyền và không thực hiện chế độ kế toán, thống kê của Nhà nước.

Nhóm kinh tế này chưa có các quy định pháp luật điều chỉnh cụ thể, hoặc có quy phạm điều chỉnh nhưng không kiểm soát hết được hoạt động của nhóm kinh tế này. Kinh tế không được kiểm soát bao gồm rộng hơn, cả các hoạt động kinh tế chính thức và phi chính thức, vì một lý do nào đó mà không kiểm soát được như: - Không được tính tới do sự thiếu hoàn thiện và khả năng tổng hợp của hệ thống thống kê; - Các hoạt động sản xuất, kinh doanh không đủ điều kiện; - Các hoạt động sản xuất kinh doanh các sản phẩm, dịch vụ bất hợp pháp;. Như vậy, Kinh tế ngầm bao gồm các hoạt động sản xuất, kinh doanh về 11 luan.nam nguyên tắc phải được tính vào hệ thống thống kê nhưng thực tế lại không được thống kê bới các lý do khách quan và chủ quan bao gồm: (i) Sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ mà việc sản xuất kinh doanh đó bị pháp luật ngăn cấm; (ii) Sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không bị pháp luật ngăn cấm nhưng trở nên bất hợp pháp vì người sản xuất, kinh doanh đó chưa đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh; (iii) hoạt động sản xuất kinh doanh không công khai và không đo đếm được. Xét theo tính chất của kinh tế ngầm, có hai loại kinh tế ngầm: Thứ nhất, hình thức kinh doanh bất hợp pháp và không được thừa nhận.