CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ NON – FUNGIBLE TOKEN (NFT) 1. Khái niệm, lịch sử hình thành Non - Fungible Token (NFT) 1. Khái niệm về NFT Non – Fungible Token (Viết tắt: NFT) là một khái niệm hoàn toàn mới được xây dựng trong nền tảng công nghệ chuỗi khối - Blockchain, xuất hiện lần đầu từ năm 2014 và bắt đầu được phổ biến rộng rãi với sự phát triển của thời đại kỷ nguyên công nghệ số như hiện nay. Trong thuật ngữ “Non – Fungible Token” thì “non – fungible” là khi một vật không có giá trị rõ ràng khiến không thể thay thế hay không thể dùng để trao đổi ngang, còn “token” (bằng chứng hoặc dấu hiệu) là vật đại diện cho một quyền lợi hoặc giá trị cụ thể nhưng bản thân không phải là tiền tệ mà được gọi là “bằng chứng có giá trị tiền tệ” và trong trường hợp của NFT thì “token” không phải là vật sờ nắm được mà coi là “tài sản ảo”.4 Qua cách phân tích trên có thể tạm dịch “Non – Fungible Token” là “token – mã thông báo không thể thay thế” hay “tài sản không thể thay thế”.
Theo từ điển Merriam – Webster, NFT là “một mã định danh kỹ thuật số duy nhất không thể sao chép, thay thế hoặc chia nhỏ, được ghi lại trong chuỗi khối và được sử dụng để chứng nhận tính xác thực và quyền sở hữu (đối với một tài sản kỹ thuật số cụ thể và các quyền cụ thể liên quan đến nó)”5. Từ điển Cambridge định nghĩa NFT là “Một đơn vị dữ liệu duy nhất (= đơn vị dữ liệu duy nhất hiện có thuộc loại này) liên kết đến một tác phẩm nghệ thuật kỹ thuật số, âm nhạc, video, v. cụ thể và có thể được mua và bán”. 6 Quan điểm về khái niệm NFT trong bài viết “Non – Fungible Token (NFT): What It Means and How It Works” của Rakesh Sharma – chuyên gia về đầu tư, kinh doanh, chuỗi khối và tiền điện tử được biên tập và đăng trên Investopedia – trang web truyền thông tài chính tại Mỹ: Mã thông báo không thể thay thế (NFT) là tài sản đã được mã hóa thông qua chuỗi khối.
Chúng được gán mã nhận dạng duy nhất và siêu dữ liệu để phân biệt chúng với các mã thông báo khác. NFT có thể được giao dịch và đổi lấy tiền, tiền điện tử hoặc 4 Sir Daniel K. Winn – Venus Tran (lược dịch), “NFT là gì? Giải mã bí ẩn của Non – Fungible Token một cách dễ hiểu”. Harper’s Bazaar Việt Nam, 2021, [https://bazaarvietnam.vn/nft-la-gi-giai-ma-bi-an-cua-non-fungible- token-mot-cach-de-hieu/], truy cập ngày 02/02/2023.
5 Merriam Webster, truy cập ngày 02/02/2023. 6 Cambridge, truy cập ngày 02/02/2023. 11 các NFT khác và tất cả phụ thuộc vào giá trị mà thị trường và chủ sở hữu đã đặt vào chúng. Chẳng hạn, bạn có thể sử dụng trao đổi để tạo mã thông báo cho hình ảnh quả chuối.
Một số người có thể trả hàng triệu USD cho NFT, trong khi những người khác có thể nghĩ rằng nó vô giá trị. Tiền điện tử cũng là mã thông báo; tuy nhiên, điểm khác biệt chính là hai loại tiền điện tử từ cùng một chuỗi khối có thể hoán đổi cho nhau - chúng có thể thay thế được. Hai NFT từ cùng một chuỗi khối có thể trông giống hệt nhau, nhưng chúng không thể hoán đổi cho nhau7. Nhận định khác về khái niệm “Non – Fungible Token” của Elizabeth Howcroft được đăng tải trong bài viết “Explainer: What are NFTs?” tại Reuters – Một trong những hàng thông tấn lớn trên thế giới: NFT là một tài sản kỹ thuật số tồn tại trong một chuỗi khối, một bản ghi các giao dịch được lưu giữ trên các máy tính nối mạng.
Chuỗi khối đóng vai trò là sổ cái công khai, cho phép mọi người xác minh tính xác thực của NFT và ai sở hữu nó. Vì vậy, không giống như hầu hết các mặt hàng kỹ thuật số có thể được sao chép vô tận, mỗi NFT có một chữ ký số duy nhất, nghĩa là nó là duy nhất. NFT thường được mua bằng tiền điện tử hoặc bằng đô la và chuỗi khối lưu giữ hồ sơ giao dịch. Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể xem NFT, nhưng chỉ người mua mới có tư cách là chủ sở hữu chính thức – một loại quyền khoe khoang kỹ thuật số.
8 Qua các quan điểm và nhận định trên nhóm nghiên cứu có thể khái quát “Non – Fungible Token” (NFT) được hiểu là một dạng chuỗi số mã hóa độc nhất không thể thay thế, sao chép hay chia nhỏ được xây dựng trên hệ thống chuỗi khối – Blockchain liên kết với hầu hết mọi tài sản dù là vật chất hay kỹ thuật số nhằm để chứng nhận tính xác thực và quyền sở hữu. Ngoài ra, NFT cho phép bất cứ ai cũng có thể tạo, mua bán, trao đổi mọi thứ dựa trên quyền sở hữu NFT được ghi lại trong chuỗi khối – Blockchain có thể được chuyển giao bởi chủ sở hữu. Cách thức hoạt động của “Non – fungible Token” (NFT) trên sàn kỹ thuật số Blockchain đều thông qua một quá trình gọi là “đúc”. Một NFT được đúc từ các đối tượng kỹ thuật số dưới dạng đại diện cho tài sản kỹ thuật số hoặc phi kỹ thuật số.
Quyền sở hữu NFT được quản lý thông qua ID và siêu 7 Rakesh Sharma, “Non – Fungible Token (NFT): What It Means and How It Works”. Investopedia, [https://www.com/non-fungible-tokens-nft-5115211#toc-what-is-a-non-fungible-token-nft], truy cập ngày 03/02/2023. 8 Elizabeth Howcroft, “Explainer: What are NFTs”. Reuters, [https://www.com/technology/what-are-nfts- 2021-11-17/?app=true&app=true], truy cập ngày 03/02/2023.
12 dữ liệu duy nhất mà không mã thông báo nào khác có thể sao chép. NFT được đúc thông qua các hợp đồng thông minh chỉ định quyền sở hữu và quản lý khả năng chuyển nhượng của NFT. Khi ai đó tạo hoặc đúc một NFT, họ sẽ thực thi mã được lưu trữ trong các hợp đồng thông minh tuân theo các tiêu chuẩn khác nhau, chẳng hạn như “ERC-721 (Ethereum Request for Comment 721) – được đề xuất bởi William Entriken, Dieter Shirley, Jacob Evans và Nastassia Sachs vào tháng 1/2018, là một tiêu chuẩn cho NFT cho phép kết hợp các API tiêu chuẩn cho NFT trong hợp đồng thông minh, cung cấp chức năng cơ bản để theo dõi, chuyển nhượng và giao dịch NFT. Thông tin này được thêm vào chuỗi khối nơi NFT đang được quản lý.
Quá trình đúc tiền, từ cấp độ cao, có các bước sau: Tạo một khối mới (Creating a new block) - Xác thực thông tin (Validating Information) - Ghi thông tin vào chuỗi khối (Recording Information into the Blockchain)10. Nếu mở rộng cách thức hoạt động của NFT trong mua bán giao dịch thì cụ thể sẽ có từng bước như sau: Một là, một cá nhân (hoặc công ty) chọn một tài sản duy nhất để liên kết với một NFT. Hai là, Họ thêm đối tượng vào một chuỗi khối Blockchain hỗ trợ NFT thông qua một quy trình gọi là “đúc”, tạo ra NFT. Ba là, NFT hiện đại diện cho mặt hàng đó trên chuỗi khối Blockchain, xác minh bằng chứng về quyền sở hữu trong một bản ghi bất biến.
Cuối cùng, NFT có thể được lưu giữ như một phần của bộ sưu tập tư nhân hoặc nó có thể được mua, bán và giao dịch bằng cách sử dụng thị trường và đấu giá NFT.11 9 “Tiêu Chuẩn ERC-721 Là Gì? Sơ Lược Về Các Tiêu Chuẩn Của Ethereum Và ERC-721 | Coinvn”. Coinvn, 2023, https://coinvn.com/tieu-chuan-erc-721-la-gi-so-luoc-ve-cac-tieu-chuan-cua-ethereum-va-erc- 721/#:~:text=ERC%2D721%20(Ethereum%20Request%20for,nh%E1%BB%AFng%20h%E1%BB%A3p%20% C4%91%E1%BB%93ng%20th%C3%B4ng%20minh, truy cập ngày 03/02/2023. 10 “Non-Fungible Tokens (NFT) | Ethereum.Org, 2023, https://ethereum.org/en/nft/#build-with- nft, truy cập ngày 03/02/2023. 11 Jolene Creighton, “NFTs Explained: A Must-Read Guide to Everything Non-Fungible”.
NFTNOW, 2023 https://nftnow.com/guides/what-is-nft-meaning/#, truy cập 03/02/2023. Đặc điểm của NFT Hình thức hiện diện của NFT là một chuỗi mã hóa, một nội dung số12, đây là đặc điểm chung nhất giữa các loại tài sản ảo hình thành từ công nghệ chuỗi khối Blockchain. NFT không hiện hữu dưới dạng vật chất trong thế giới khách quan mà ta có thể cầm nắm được mà chỉ có thể xuất hiện trên mạng điện tử thông qua các thiết bị điện tử. Tính độc nhất NFT về cách thức hình thành gần như tương tự với các thức hình thành của các loại tiền ảo trên thị trường là đều dựa trên công nghệ chuỗi khối Blockchain.
Tuy nhiên NFT lại có phần khác biệt hơn so với các loại tiền ảo khác, điểm khác biệt này nằm ở tính độc nhất của nó. NFT theo phiên dịch là mã thông báo không thể thay thế, sự không thay thế được của NFT được thể hiện rõ nhất thông qua khả năng chuyển đổi của nó, so với các loại tiền ảo khác NFT hoàn toàn không thể tự do chuyển đổi. Đối với tiền ảo, điển hình là Bitcoin, các Bitcoin này hoàn toàn có thể trao đổi cho nhau và giữa chúng đều có giá trị ngang nhau, rõ thấy một Bitcoin có thể đổi lấy một Bitcoin, và giá trị giữa hai Bitcoin này là hoàn toàn giống nhau (một Bitcoin bằng một Bitcoin). Tuy nhiên đối với các NFT thì khác, “NFT nói chung cũng là loại duy nhất hoặc ít nhất là một loại được sản xuất rất hạn chế và có mã nhận dạng duy nhất”13, các NFT này mang những thông tin khác nhau, chứng nhận sở hữu cho các tài sản khác nhau.
Một ví dụ cụ thể là Save Thousands of Lives là một NFT được tạo ra bởi Noora Health14 hoàn toàn không tương đương với The Merge một NFT được tạo ra bởi một hoạ sĩ ẩn danh có tên Pak 15, bằng cảm quan thông thường cũng có thể thấy chúng khác biệt nhau một cách rõ rệt, chúng khác nhau về hình ảnh và đồng thời về giá của chúng cũng không bằng nhau (Save Thousands of Lives có giá 4,5 triệu USD, The Merge có giá 91,8 triệu USD). Tính độc nhất của các NFT không chỉ có gía trị phân biệt đối với các loại tiền ảo khác mà chính đặc điểm này đã tạo nên giá trí cốt lõi NFT là chứng minh quyền sở hữu với các tài sản. 12 “Tìm Hiểu Về NFT – Tài Sản Số Ứng Dụng Công Nghệ Blockchain”. Trường Đại Học Kinh Tế TP.
Hồ Chí Minh, 2023, https://ueh.vn/khoa-hoc/tim-hieu-ve-nft-%E2%80%93-tai-san-so-ung-dung-cong-nghe- blockchain-57881?app=true&app=true, truy cập ngày 03/02/2023. 13 Robyn Conti, What Is An NFT? Non-Fungible Tokens Explained. Forbes, 2023, https://www.com/advisor/investing/cryptocurrency/nft-non-fungible-token/, truy cập ngày 03/02/2023. 14 Hiển Đạt, Những NFT đã được bán ra đắt nhất từ trước đến nay.
Thanh niên, 2022, https://thanhnien.vn/nhung-tac-pham-nft-da-duoc-ban-ra-dat-nhat-tu-truoc-den-nay-1851425327.htm, truy cập ngày 03/02/2023. 15 Điệp Anh, 10 tác phẩm đắt giá nhất trong giới NFT. VnExpress, 2022, https://vnexpress.net/10-tac-pham-dat- gia-nhat-trong-gioi-nft-4420965.html, truy cập ngày 03/02/2023. 14 Tính khan hiếm Tính khan hiếm này là đặc tính vốn có của NFT, xuất phát từ việc chúng là các bản thể độc nhất trên thị trường, NFT là một hình thức cá biệt so với các người anh em của mình, điển hình nhất là các loại tiền ảo chúng có nguồn cung lớn hoặc gần như vô hạn.
Tính khan hiếm này gần như là thứ tạo nên giá trị cho các NFT trên thị trường hiện tại, nguồn cung hạn chế đã góp phần đẩy giá cả của các NFT lên đến mức không tưởng.
