mở đầu cho việc thực hiện những hành vi tổ tung cân thiết để làm rõ sự thật khách quan về sự kiện pháp ly đó bằng quyết định khởi tổ vụ án hình sự, hoặc không khởi tô vụ án hình sự. Tuy nhiên, về khái niêm về “Khoi tổ vu dn hình sự”, hiện nay trong khoa học luật tổ tụng hình sự, van còn có nhiều quan niém khác nhau như. “Khởi tổ vụ an hình sự là hoạt động của CQTHTT xác dinh có suv việc phạm tôi đề tiễn hành điều tra phát hiện tôi phạm “. “thối tổ vụ án hình sự là giai đoan mỡ đầu của trình tự tố ting trong đó cơ quan có thẩm quyển xác định sự việc xdy ra có dấu hiệu của tôi phạm hay không để quyết định khởi tô hay quyết định không khởi tô vụ án hình sw’, “Khối tô vụ án hình sự là một giai đoan độc lập của quá trình chứng minh vụ án hình sự, trong đỏ cơ quan có thẩm quyền xác định có hay không dâu hiệu tôi phạm đề quyết dinh khỏi tố hoặc quyét đình không khởi tô vụ án.
Giai đoan khỏi tô bắt đấu từ việc tiếp nhận thông tin về tội phạm hoặc phát hiện đấu hiệu tội pham và kết thúc bằng một quyết đình khởi tô hoặc không khởi tô vu án hình sự”, “Quyết đình khỏi tổ vu án hình sự là hành vi té tung hình sự của một pháp nhân (chủ thé tiên hành tô tung) có thẩm quyền khởi tổ vụ án hình sự biểu hiện bằng một văn ban tô tung hình sự xác đình một sự kiện pháp lý xây ra trong thực té có dẫu hiệu ' Viên Khos học phíp lý (2006), Tir điền Luat hoc, Neb Từ đến Bich hoa, Neb Tư pháp, Hà Nội tr 429). > Trường Dai hoc Lust Hà Nội (2018), Giao mh Ivar tổ tung lank sự, Neb. Công mnhan din, Ha Noi, 7. ` Trường Đai học Luật thành pho HỒ Chi Minh (2018), Gi4o trmk Luat tố ning kính sw Viet Nam, Neb Hồng Đức — Hội Luật gin Việt Nam.
Hà Nội, tr 330. 7 của tội phạm cụ thé được quy định trong BLHS nhằm khởi phát những quan hệ tố hứng mo đầu cho việc thực hiện những hành vi tô tung cần thiết dé làm rố sự thật khách quan về sự lên đó. Giai đoạn khởi tế vị đn hình sự được bắt đâu từ khi cơ quan có thâm quyên nhận được tin báo về tội phạm, kết thúc khi cơ quan có thẩm quyền ra được một trong hai quyét định là quyết định khởi té vụ ám hình sự và quyết đình không khởi tô vụ án hình sự” Co thé thay, mỗi khái niém đều có những nhân tô hợp ly và đều thông nhật cho rang Khởi tô vụ án hình sự là giai đoạn tô tụng hình sự dau tiên, mỡ đầu cho quá trình tô tụng hình sự, trong giai đoạn này, cơ quan và người có thâm quyền phải xác định sự việc xảy ra có phải là hành vị phạm tôi hay không? Kết quả thé hiện bằng việc quyết dinh khởi tô vu án hình sự hoặc không khởi tô vụ án hình sự. Nghiên cứu và tiệp thu một sô quan điểm trên, tác giả cho rằng, khái ni khởi tô vụ án hình sự ngoài việc thể hiện được các yêu tô như.
Là gai đoạn đầu tiên của tô tụng hình sự, chủ thé có thâm quyên (các CQTHTT, các cơ quan được giao nhiệm vu tiên hành một số hoạt động điêu tra và người có thâm quyên của cơ quan dé), kết qua giải quyét (khởi tô hoặc không khởi tô vu án hình sự), cân bao hàm thêm các yêu tổ sau: - Khái niém cân phải thé hiện được căn cứ pháp lý về nội dung là BLHS nhằm xác định sự việc, hành vị diễn ra có hành vi pham tội xảy ra hay không, căn cứ về hình thức là BLTTHS quy dinh về trình tự, thủ tục tiên hành các biện pháp kiểm tra, xác minh, quyết định tính có căn cử và hợp pháp của hoạt động nay. - Khéi niệm can phải thé hién được căn cứ thực tô đó là kết quả kiém tra, xác minh nguồn tin (tô giác, tin báo, kiên nghị khởi tô, lời khai của người phạm. tội tự thú và thông tin về tôi phạm do cơ quan có thâm quyên tiên hành tô tung trực tiệp phát hiên) dé ra quyết định khởi tô hoặc không khởi tô vụ án hình sự * G5 TS. V6 Khánh Vinh (2012), “Boh luan khoa hoc Bộ luật tổ tạng hính sự”, NXB Tư pháp, Ha Nội.
tr268, 269 § - Khái niém cần phải nêu được thời điểm bắt dau và kết thúc của giai đoạn. này, để phân biệt với giai đoạn khác của quá trình TTHS Tiệp thu những nhân tổ hop lý trên, két quả nghiên cứu liên quan, tác giả đưa ra khái tiêm khởi tô vụ án hình sự như sau Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu tiên của tô tung hình sự. có tinh độc lập tương đối, trong đó cơ quan. người có thẩm quyền căn cứ vào các guy đình của pháp luật hình sự và tô tung hình sự: nhằm xác đình sự việc xảy ra có hay không có hành vi phạm tôi dé làm căn cứ quyết định khỏi tô hoặc qugyết đình không khỏi tổ vụ án hình sự: * Khái niệm bị hai trong khởi tổ vụ án theo yêu cầu của bi hại Khoa hoc PLTTHS Việt Nam từ trước khi BLTTHS năm 2015 được ban hành va có hiệu lực đều xác đính bị hại chỉ là thé nhân, đó là người bị thiệt hại về vật chất, tinh thân hoặc tài sản do tội pham gây ra.
Tuy nhiên, trong BLTTHS năm 2015 thuật ngữ “Người bị hai” đã được thay thé bang thuật ngữ “Bi hai” trong đó khái niệm bị hại mở rộng hơn đổi tượng bao gém cả thé nhân va cơ quan, tô chức. Theo đó, bị hại là cá nhân trực tiép bi thiét hai vé thé chat, tinh thân, tai sản hoặc là cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tai sản, uytín đo tôi pham gây ra hoặc de dọa gây ra theo Điều 62 BLTTHS năm 20157. Như vậy, bi hại trong BLTTHS hiện hành có đặc điểm sau đây: - Thứ nhất. bi hei là cá nhân thì cá nhân đó phải dang sóng và tồn tại vào thời điểm bị thiệt hei.
Nếu bi hại là cơ quan, tổ chức phải được thành lập hop pháp và đang hoạt động Néu bi hại là người chưa thành miên, người có nhược điểm vệ thé chất hoặc tâm thân thì cha, me, người giám hộ của họ tham gia tô tụng với tư cách là người dai điện hop pháp của bi hai. Trong trường hợp bi hai chết thì cha, me, vợ, chông con của bị hai tham gia tô tụng với tu cách là dai diện hợp pháp của bị hại và có những quyền của bị hại. Nêu bị hại là cơ quan, tổ chức thi dai điện theo pháp luật của cơ quan, tổ chức tham gia với tư cách là đại điện hợp pháp của bị hại. Trường hợp người đại diện theo pháp luật của cơ quan, tô chức không thể tham gia tô tụng được thì cơ quan, tô chức phải cử * Quốc hội (2015).
Bo luat 16 omg hink sir, Ha Nội. 9 người khác làm đại diện hợp pháp của bị hai. Trường hợp cơ quan, tô chức thay đổi người dai diện thì phép nhân phải thông báo ngay cho cơ quan có thâm quyên tiên hành tổ tung - Thứ hai, thiệt hại của bi hai phải là hậu quả trực tiếp va có môi quan hệ nhân qua với hành vi pham tội. Bi hại phải là đôi tượng tác đông ma hành vi pham tội hướng tới xâm hai, đông thời hành vi phạm tdi phải trực tiép gây ra thiệt hai, đe doa gây ra thiệt hại cho bi hai, và các thiệt hai này có môi quan hệ nhân qua với hành vi phạm tội - Thứ ba, thiệt hei của bi hại phải 1a những thiệt hại cụ thé về thé chất, tinh than, tai sản (cá nhân), tai sản, uy tín (ỗ chức), do hành vi pham tdi gây ra hoặc đe doa gây ra - Thứ he hành vi xâm hai đên bi hai phải là hành vi phạm tdi, được quy định trong BLHS, còn nêu hậu quả chưa đền mức xử lý hình sự hoặc người xâm hại chưa đủ (hoặc không co) năng lực TNHS thi hành vi xâm hại là hành.
vị vi pham hành chính, vi phạm nghia vụ dân sự, lao động. trong trường hop nay người bị xâm hại không phải là bị hai trong tô tụng bình sự. - Thứ năm, xét về mat hình thức, người bị thiệt hai về thé chất, tinh thân, tài sản hoặc cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sẵn, uy tín do hành vi phạm tôi gâyra hoặc de doa gây ra chỉ trở thành bi hai trong tô tụng hình sự khi họ được cơ quan có thêm quyền công nhận là bị bai (thông qua giây triệu tập). Tuy nhiên, theo quy định mới của Bộ luật Tổ tụng hình sự 2015 sửa đối bố sung năm 2021 đã bãi bd trường hợp áp dung khởi tô vụ án hình sự theo yêu câu của bị hại đối với khoản1 Diéu226 Bộluật Hình sự 2015 về Tôi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp do vậy “Bi hai trong khởi tô vụ dn theo yêu câu của bị hai” được giới han lại chỉ còn có cá nhân.
Từ những phân tích nêu trên, tác giả đưa ra khái tiệm bị hai trong khởi tổ vụ án theo yêu câu của bị hại như sau: “Bi hại là cá nhân trực tiếp bị thiệt hai về thé chất, tinh than uy tin do tội phạm gây ra hoặc de doa gay ra”. * Khai riệm khởi tổ vụ án hình sự theo yêu câu bị hại 10 Khái niệm khởi tô vụ én hình sự theo yêu câu bị hai đã được một số tác giả đưa ra như sau: “Khởi tổ vụ án hình sự theo yêu cẩu của bị hai là trường hợp đặc biệt của khởi tổ vụ án hình sự, áp đụng đối với một số tội phạm xâm phạm sức khỏe, danh die, nhân phẩm và một số quyền nhân thân của bị hại là các nhân hoặc tài san, uy tin của bị hại là cơ quan, tổ chức, theo đó, cơ quan có thẩm quyển tiễn hành tổ tung lử xác định có dâu hiệu cña tội phạm chi được ra quyếtdinh khởi té vụ án hình sự ki coyéu câu bi hai’ §; “Khởi tổ vụ án hình sự theo yên cẩu của bị hại là trường hop đặc biết của khởi tế vụ dn hình sự. phát sinh đối với một số tôi phạm xâm hại sức khỏe, danh dir, uy tin nhân phẩm, quyển sở hits công nghiệp của bị hại, do tinh chất.