CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1.1 Cơ sở lý luận về kế toán chi phí xây dựng công trình.1 Khái niệm về chi phí và chi phí xây dựng - Khái niệm chi phí: Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.( theo VAS 01: khoản b đoạn 31) - Khái niệm chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa và các chi phí khác mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất trong một thời kỳ nhất định (tháng, quý, năm) để tiến hành hoạt động kinh doanh” (theo Luật kế toán Việt Nam) Chi phí sản xuất bao gồm: Hao phí về lao động sống được hiểu là sức lao động được biểu hiện bằng tiền công, tiền lương phải trả cho người lao động. Hao phí về lao động vật hóa là các chi phí về tư liệu lao động và đối tượng lao động như chi phí nguyên, nhiên vật liệu, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí CCDC. - Khái niệm chi phí sản xuất của đơn vị xây lắp: là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà DN bỏ ra để tiến hành hoạt động xây lắp trong một thời kỳ nhất định. - Hợp đồng xây dựng: hợp đồng bằng văn bản về việc xây dựng một tài sản hoặc tổ hợp các tài sản có liên quan chặt chẽ hay phụ thuộc lẫn nhau về mặt thiết kế, công nghệ, chức năng hoặc các mục đích sử dụng cơ bản của chúng.( Chuẩn mực số 15- Đoạn 03) - Chi phí của hợp đồng xây dựng: biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí về lao động vật hoá, lao động sống và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp cần bỏ ra trong quá trình thực hiện hợp đồng xây dựng.
SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 4 Lớp:K49D4 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Trần Hải Long 1.2 Một số lý thuyết cơ bản 1.1 Phân loại chi phí xây dựng công trình Chi phí xây dựng công trình là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa, tiền lương phải trả cho công nhân liên quan đến sản xuất thi công và bàn giao sản phẩm trông một thời kỳ nhất định. Phân loại chi phí xây dựng công trình: - Phân loại theo nội dung tính chất kinh tế của chi phí Bao gồm: Chi phí NVL chính (như xi măng, sắt, thép, …) vật liệu phụ, nhiên liệu năng lượng được sử dụng như xăng, dầu… Chi phí nhân công trực tiếp gồm tiền lương (lương chính, lương phụ, các khoản phụ cấp có tính chất lương) tiền công của công nhân trực tiếp. Chi phí khấu hao TSCĐ Chi phí mua ngoài: chi phí điện, nước, điện thoại Các chi phí khác bằng tiền Phân loại chi phí theo cách này cho biết trong quá trình sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải chi ra những chi phí gì và bao nhiêu.
Nó là cơ sở lập dự toán chi phí sản xuất và lập kế hoạch cung ứng vật tư, kế hoạch quỹ lương, tính toán nhu cầu vốn lưu động định mức. Phân loại theo mối quan hệ chi phí và quá trình sản xuất. Chi phí trực tiếp: là những khoản chi phí có liên quan trực tiếp tới quá trình sản xuất và tạo ra sản phẩm của 1 đối tượng chịu chi phí nhất định. Những chi phí này có thể tập hợp cho từng công trình và hạng mục công trình.
Chi phí gián tiếp: là những chi phí liên quan đến nhiều đối tượng chịu chi phí khác nhau. Do đó kế toán cần tập hợp lại và phân bổ cho từng đối tượng theo những tiêu chí nhất định. Phân loại chi phí theo cách này giúp kế toán tập hợp 1 cách chính xác chi phí của từng đối tượng. Phân loại chi phí theo khoản mục, bao gồm: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là giá trị của các loại NVL chính, vật liệu phụ, vật kết cấu, vật liệu luân chuyển, vật liệu khác sử dụng trực tiếp cho công trình, SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 5 Lớp:K49D4 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Trần Hải Long hạng mục công trình. Chi phí NVL trực tiếp bao gồm cả chi phí cốp pha, giàn giáo được sử dụng nhiều lần và không bao gồm giá trị thiết bị cần lắp của bên giao thầu, giá trị nhiên liệu sử dụng cho máy thi công và những vật liệu sử dụng cho công tác quản lý đội thi công. Chi phí nhân công trực tiếp : là các khoản tiền lương, tiền công, các khoản tiền phụ cấp có tính chất lương của công nhân trực tiếp xây lắp, chi phí nhân công trực tiếp không bao gồm các khoản BHXH, KPCĐ, BHYT, BHTN trên tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất xây lắp, các khoản phụ cấp cho nhân viên quản lý đội, nhân viên văn phòng ở bộ máy quản lý doanh nghiệp. Chi phí sử dụng máy thi công: là toàn bộ các chi phí sử dụng xe, máy thi công phục vụ cho sản xuất xây lắp như chi phí tiền lương của công nhân điều khiển máy thi công, chi phí khấu hao máy thi công, chi phí sửa chữa máy thi công…Khoản mục này không bao gồm các khoản BHXH, KPCĐ, BHYT, BHTN tính trên tiền lương của công nhân diều khiển và phục vụ máy.
Chi phí sản xuất chung: là các chi phí sản xuất trực tiếp khác ngoài các chi phí phát sinh trên ở các tổ, đội thi công xây dựng như: tiền lương của nhân viên quản lý đội xây lắp, các khoản BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN của công nhân xây dựng, nhân viên quản lý đội, công nhân điều khiển máy thi công, khấu hao TSCĐ dùng chung cho hoạt động của tổ, đội thi công.2 Đối tượng tập hợp chi phí xây dựng công trình Do đặc thù của hoạt động xây dựng được tiến hành ở nhiều địa điểm, được thực hiện bởi nhiều tổ đội sản xuất, và ở mỗi địa điểm sản xuất có thể thi công nhiều công trình khác nhau. Do đó chi phí sản xuất của doanh nghiệp cũng phát sinh ở nhiều địa điểm, liên quan đến nhiều công trình, hạng mục công trình và khối lượng công việc xây dựng khác nhau.Vì vậy, đối tượng tập hợp chi phí của hợp đồng xây dựng có thể là từng tổ đội xây dựng, từng công trình, hạng mục công trình hoặc từng khối lượng công việc có thiết kế riêng. Với các đối tượng tập hợp chi phí đã xác định đã hình thành phương pháp kế toán chi phí hợp đồng xây dựng khác nhau, gồm: - Kế toán tập hợp chi phí theo địa điểm phát sinh chi phí như từng tổ, đội thi công xây dựng SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 6 Lớp:K49D4 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Trần Hải Long - Kế toán tập hợp chi phí theo từng công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng công việc xây dựng có thiết kế riêng - Kế toán tập hợp chi phí theo hai phương pháp tập hợp trực tiếp và gián tiếp như trong doanh nghiệp sản xuất.
Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán Yêu cầu quản lý trong chi phí xây dựng Việc tiết kiệm chi phí sản xuất hạ giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định sự sống còn của các đơn vị xây lắp, đảm bảo mỗi công trình, khối lượng công việc phải mang lại một mức lãi tối thiểu do đó yêu cầu đặt ra với công tác quản lý chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp là phải: Phân loại chi phí theo từng tiêu thức hợp lý như phân loại theo yếu tố chi phí kết hợp với phân loại theo khoản mục trong giá thành để nắm được nguyên nhân tăng giảm của từng yếu tố trong các khoản mục và có kế hoạch điều chỉnh. Mỗi công trình hạng mục công trình đều phải được lập dự toán chi tiết theo từng khoản mục, từng yêu tố chi phí, theo từng loại vật tư tài sản. Thường xuyên đối chiếu chi phí thực tế với dự toán để tìm nguyên nhân vượt chi so với dự toán và có hướng khắc phục. - Phản ánh kịp thời thường xuyên liên tục tình hình thực hiện các dự án, kiểm tra các mức dự toán công chi phí và tình hình thực hiện chi phí SXKD - Hàng ngày kế toán theo dõi tình hình nhập xuất tồn kho NVL để có những thông tin chính xác phục vụ cho việc SXKD có hiệu quả.
- Thanh toán và phân bổ chính xác các khoản chi phí phát sinh cho từng đối tượng cụ thể Nhiệm vụ kế toán trong chi phí xây dựng Do đặc thù của ngành xây dựng cơ bản và của sản phẩm xây dựng nên việc quản lý về đầu tư xây dựng rất khó khăn phức tạp, trong đó tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm là một trong những mối quan tâm hàng đầu, là nhiệm vụ hết sức quan trọng của doanh nghiệp. Hiện nay, trong lĩnh vực xây dựng cơ bản chủ yếu áp dụng cơ chế đấu thầu, giao nhận thầu xây dựng. Vì vậy, để trúng thầu, được nhận thầu thi công thì doanh nghiệp phải xây dựng được giá thầu hợp lý, dựa trên cơ sở đã định mức đơn giá xây dựng cơ bản do Nhà nước ban hành, trên cơ sở giá thị trường và khả năng của SVTH: Phạm Thị Thu Hiền 7 Lớp:K49D4 Luan van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Trần Hải Long bản thân doanh nghiệp.
Mặt khác, phải đảm bảo kinh doanh có lãi. Để thực hiện các yêu cầu đòi hỏi trên thì cần phải tăng cường công tác quản lý kinh tế nói chung, quản lý chi phí giá thành nói riêng, trong đó trọng tâm là công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành đảm bảo phát huy tối đa tác dụng của công cụ kế toán đối với quản lý sản xuất. Trước yêu cầu đó, nhiệm vụ chủ yếu đặt ra cho kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp là: - Phản ánh đầy đủ, kịp thời toàn bộ chi phí sản xuất thực tế phát sinh.