Tối Ưu Hạch Toán Chi Phí Sản Xuất Trong Ngành Xây Dựng

Trong bối cảnh nền sản xuất xã hội ngày càng phát triển, kế toán đóng vai trò then chốt trong quản lý kinh tế… 111 trang · Công ty Kiến trúc Tây Hòa · 2023.

• Trường học: Công ty Kiến trúc Tây Hòa
• Chuyên ngành: Kỹ thuật xây dựng
• Đề tài: Tối Ưu Hạch Toán Chi Phí Sản Xuất Trong Ngành Xây Dựng
• Loại tài liệu: Chuyên đề thực tập
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP
• 2. PHẦN II: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN KIẾN TRÚC TÂY HÀ
• 3. PHẦN III: MỘT SỐ Ý KIẾN ĐÓNG GÓP NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY KIẾN TRÚC TÂY HÀ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hạch Toán Chi Phí Sản Xuất Xây Dựng Hiện Nay

Trong bối cảnh nền sản xuất xã hội ngày càng phát triển, kế toán đóng vai trò then chốt trong quản lý kinh tế của Nhà nước và doanh nghiệp. Đặc biệt, ngành xây dựng cơ bản, với chức năng tạo ra tài sản cố định cho nền kinh tế, đòi hỏi hạch toán chi phí một cách chính xác. Việc quản lý, tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm, giảm giá thành sản phẩm mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế, bởi vốn đầu tư xây dựng cơ bản hàng năm chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách Nhà nước. Sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, kết cấu phức tạp, chu kỳ sản xuất dài và hoạt động mang tính lưu động rộng lớn, do đó, công tác kế toán trong doanh nghiệp xây lắp có những đặc điểm riêng biệt cần được quan tâm.

1.1. Vai Trò Của Hạch Toán Chi Phí Trong Ngành Xây Dựng

Hạch toán chi phí đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý chi phí xây dựng và kiểm soát nguồn lực. Kế toán giúp xác định chính xác giá thành công trình xây dựng, từ đó hỗ trợ việc ra quyết định về giá cả và lựa chọn dự án đầu tư hiệu quả. Hơn nữa, hạch toán chi phí hiệu quả giúp doanh nghiệp xây dựng theo dõi dòng tiền, tối ưu hóa việc sử dụng vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Theo chuyên đề thực tập, việc nắm bắt thông tin kinh tế và thực thi đầy đủ các chế độ kế toán là yếu tố then chốt để điều hành quản lý hoạt động kinh doanh một cách hiệu quả.

1.2. Đặc Điểm Riêng Của Hạch Toán Chi Phí Xây Lắp

Khác với các ngành sản xuất khác, ngành xây lắp có đặc điểm là sản phẩm mang tính đơn chiếc, kết cấu phức tạp, chu kỳ sản xuất kéo dài và tính lưu động rộng lớn. Mỗi sản phẩm xây lắp đều có yêu cầu riêng về tổ chức quản lý, tổ chức thi công và biện pháp thi công phù hợp với đặc điểm từng công trình cụ thể. Bên cạnh đó, sản phẩm xây dựng cơ bản thường có giá trị lớn, khối lượng công trình lớn và thời gian thi công tương đối dài, đòi hỏi việc quản lý chi phí phải chặt chẽ và chính xác. Doanh nghiệp cần xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí xây dựng để có biện pháp kiểm soát hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Quản Lý và Hạch Toán Chi Phí Xây Dựng

Việc quản lý và hạch toán chi phí trong ngành xây dựng gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp của các dự án, sự biến động của giá cả vật liệu và nhân công, cũng như các yếu tố rủi ro tiềm ẩn. Việc thiếu kiểm soát chi phí có thể dẫn đến vượt ngân sách, chậm tiến độ và giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Vì vậy, việc áp dụng các phương pháp và công cụ quản lý chi phí hiệu quả là vô cùng cần thiết. Việc áp dụng các nguyên tắc và quy trình hạch toán phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và chính xác của thông tin tài chính.

2.1. Rủi Ro Về Biến Động Giá Vật Liệu Xây Dựng

Sự biến động của giá vật liệu xây dựng là một trong những rủi ro lớn nhất ảnh hưởng đến quản lý chi phí xây dựng. Các yếu tố như lạm phát, biến động tỷ giá hối đoái, và thay đổi chính sách có thể làm tăng chi phí vật liệu, gây áp lực lên ngân sách dự án. Doanh nghiệp cần có các biện pháp dự phòng rủi ro, như ký kết hợp đồng mua bán vật liệu dài hạn hoặc sử dụng các công cụ tài chính để bảo vệ khỏi biến động giá. Cần theo dõi sát sao thị trường và xây dựng kế hoạch mua sắm vật liệu hợp lý để giảm thiểu rủi ro.

2.2. Quản Lý Chi Phí Nhân Công Trong Bối Cảnh Cạnh Tranh

Chi phí nhân công là một phần quan trọng trong tổng chi phí xây dựng. Việc quản lý chi phí nhân công hiệu quả đòi hỏi doanh nghiệp phải có kế hoạch tuyển dụng, đào tạo và quản lý nhân sự phù hợp. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần đảm bảo tuân thủ các quy định về lao động, trả lương công bằng và tạo môi trường làm việc an toàn để giữ chân nhân viên giỏi. Sự cạnh tranh trong ngành có thể đẩy chi phí nhân công lên cao, đòi hỏi doanh nghiệp phải tìm cách tối ưu chi phí nhân công xây dựng thông qua cải tiến quy trình làm việc và áp dụng công nghệ mới.

2.3. Thách Thức Với Định Mức Chi Phí Xây Dựng Thực Tế

Việc xác định và áp dụng định mức chi phí xây dựng phù hợp là một thách thức lớn. Các định mức thường được xây dựng dựa trên kinh nghiệm trong quá khứ và điều kiện thị trường chung, có thể không phản ánh đầy đủ đặc điểm riêng của từng dự án cụ thể. Điều này có thể dẫn đến sự chênh lệch giữa chi phí dự kiến và chi phí thực tế, gây khó khăn cho việc kiểm soát chi phí. Do đó, doanh nghiệp cần phải thường xuyên cập nhật và điều chỉnh định mức chi phí, đồng thời kết hợp với việc phân tích chi tiết các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí để đưa ra các quyết định chính xác.

III. Cách Tối Ưu Hạch Toán Chi Phí Vật Tư Xây Dựng Hiệu Quả Nhất

Tối ưu hạch toán chi phí vật tư xây dựng là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Việc này bao gồm việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín, quản lý kho vật tư hiệu quả, kiểm soát lượng vật tư tiêu hao và áp dụng các biện pháp tiết kiệm vật tư. Ngoài ra, việc sử dụng các phần mềm quản lý chi phí cũng giúp doanh nghiệp theo dõi và kiểm soát chi phí vật tư một cách chính xác và kịp thời.

3.1. Lựa Chọn Nhà Cung Cấp Vật Tư Xây Dựng Uy Tín Giá Tốt

Việc lựa chọn nhà cung cấp vật tư uy tín và có giá cả cạnh tranh là yếu tố then chốt để tối ưu chi phí vật tư xây dựng. Doanh nghiệp nên thực hiện nghiên cứu thị trường, so sánh giá cả và chất lượng từ nhiều nhà cung cấp khác nhau, đồng thời đánh giá khả năng cung cấp, dịch vụ hỗ trợ và uy tín của nhà cung cấp. Nên ưu tiên các nhà cung cấp có chứng nhận chất lượng, có chính sách bảo hành và đổi trả rõ ràng, và có kinh nghiệm cung cấp vật tư cho các dự án lớn.

3.2. Quản Lý Kho Vật Tư Xây Dựng Tránh Lãng Phí Thất Thoát

Quản lý kho vật tư hiệu quả giúp giảm thiểu tình trạng lãng phí, thất thoát vật tư và đảm bảo cung cấp vật tư kịp thời cho công trình. Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình nhập, xuất, kiểm kê vật tư chặt chẽ, sử dụng phần mềm quản lý kho để theo dõi số lượng và giá trị vật tư, đồng thời thực hiện kiểm kê định kỳ để phát hiện và xử lý các sai sót. Nên bố trí kho vật tư ở vị trí thuận tiện, đảm bảo an toàn và bảo quản vật tư đúng cách để tránh hư hỏng.

3.3. Kiểm Soát Định Mức Tiêu Hao Vật Tư Trong Xây Dựng

Kiểm soát chặt chẽ định mức tiêu hao vật tư giúp giảm thiểu lượng vật tư tiêu hao và tiết kiệm chi phí. Doanh nghiệp cần xây dựng định mức tiêu hao vật tư cho từng công việc, từng loại vật tư, đồng thời theo dõi và so sánh với lượng vật tư thực tế sử dụng để phát hiện và xử lý các trường hợp vượt định mức. Nên khuyến khích công nhân viên sử dụng vật tư tiết kiệm và có trách nhiệm, đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ thuật để giảm thiểu lượng vật tư tiêu hao.

IV. Ứng Dụng Phần Mềm Quản Lý Chi Phí Sản Xuất Trong Xây Dựng

Sử dụng phần mềm quản lý chi phí sản xuất là một giải pháp hiệu quả để nâng cao tính chính xác, kịp thời và minh bạch của thông tin tài chính. Phần mềm giúp doanh nghiệp tự động hóa các quy trình hạch toán, theo dõi chi phí theo từng công trình, hạng mục, giai đoạn, và tạo ra các báo cáo phân tích chi phí. Điều này giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính, đưa ra các quyết định chính xác và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

4.1. Lợi Ích Của Việc Sử Dụng Phần Mềm Kế Toán Xây Dựng

Phần mềm kế toán xây dựng mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm: giảm thiểu sai sót trong hạch toán, tiết kiệm thời gian và chi phí, cải thiện khả năng kiểm soát chi phí, cung cấp thông tin kịp thời và chính xác cho việc ra quyết định, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Phần mềm cũng giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định về kế toán và báo cáo tài chính.

4.2. Các Tính Năng Quan Trọng Của Phần Mềm Quản Lý Chi Phí Xây Dựng

Một phần mềm quản lý chi phí xây dựng tốt cần có các tính năng sau: quản lý dự toán, quản lý vật tư, quản lý nhân công, quản lý công trình, hạch toán chi phí, lập báo cáo tài chính, và phân tích chi phí. Phần mềm cũng cần có khả năng tích hợp với các hệ thống khác, như hệ thống quản lý dự án, hệ thống quản lý kho, và hệ thống ngân hàng.

4.3. Lưu Ý Khi Lựa Chọn Phần Mềm Quản Lý Chi Phí Xây Dựng Phù Hợp

Khi lựa chọn phần mềm quản lý chi phí xây dựng, doanh nghiệp cần xem xét các yếu tố sau: tính năng của phần mềm, khả năng đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, chi phí đầu tư và vận hành, khả năng tích hợp với các hệ thống khác, và uy tín của nhà cung cấp. Nên lựa chọn phần mềm có giao diện thân thiện, dễ sử dụng, và có dịch vụ hỗ trợ tốt.

V. Phân Tích Chi Phí Xây Dựng Nền Tảng Của Quyết Định Thông Minh

Phân tích chi phí xây dựng là quá trình đánh giá, so sánh và giải thích các thông tin về chi phí để đưa ra các quyết định thông minh và cải thiện hiệu quả hoạt động. Việc phân tích chi phí giúp doanh nghiệp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí, đánh giá hiệu quả của các biện pháp tiết kiệm chi phí, và dự báo chi phí trong tương lai. Phân tích chi phí là một công cụ quan trọng để kiểm soát chi phí xây dựng và nâng cao lợi nhuận.

5.1. Các Phương Pháp Phân Tích Chi Phí Xây Dựng Phổ Biến

Có nhiều phương pháp phân tích chi phí xây dựng, bao gồm: phân tích biến động chi phí, phân tích tỷ lệ chi phí, phân tích chi phí – lợi ích, và phân tích điểm hòa vốn. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với từng mục đích phân tích cụ thể. Doanh nghiệp cần lựa chọn phương pháp phù hợp để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.2. Sử Dụng Báo Cáo Chi Phí Để Ra Quyết Định Kinh Doanh

Báo cáo chi phí xây dựng cung cấp thông tin quan trọng để ra quyết định kinh doanh, như: lựa chọn dự án đầu tư, định giá sản phẩm, quyết định đầu tư vào công nghệ mới, và đánh giá hiệu quả hoạt động. Doanh nghiệp cần phân tích báo cáo chi phí một cách kỹ lưỡng để đưa ra các quyết định chính xác và tối ưu hóa lợi nhuận.

5.3. Các Chỉ Số Chi Phí Quan Trọng Trong Ngành Xây Dựng

Có nhiều chỉ số chi phí quan trọng trong ngành xây dựng, như: chi phí vật liệu trên doanh thu, chi phí nhân công trên doanh thu, chi phí sản xuất chung trên doanh thu, và lợi nhuận gộp trên doanh thu. Các chỉ số này giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động, so sánh với các đối thủ cạnh tranh, và xác định các lĩnh vực cần cải thiện.

VI. Tương Lai Của Hạch Toán Chi Phí và Quản Lý Xây Dựng

Trong tương lai, hạch toán chi phí và quản lý xây dựng sẽ ngày càng được số hóa và tự động hóa. Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), và blockchain sẽ được ứng dụng rộng rãi để cải thiện tính chính xác, kịp thời và minh bạch của thông tin tài chính. Doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận và ứng dụng các công nghệ mới để nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được thành công.

6.1. Ứng Dụng AI Trong Dự Báo Chi Phí Xây Dựng

AI có thể được sử dụng để dự báo chi phí xây dựng một cách chính xác hơn, dựa trên việc phân tích dữ liệu lớn từ nhiều nguồn khác nhau. AI có thể học hỏi từ kinh nghiệm trong quá khứ và dự đoán các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí, giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định chính xác hơn.

6.2. IoT và Giám Sát Chi Phí Thực Tế

IoT có thể được sử dụng để giám sát chi phí thực tế một cách liên tục, thông qua việc thu thập dữ liệu từ các cảm biến và thiết bị khác nhau trên công trường. Điều này giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các vấn đề phát sinh và có biện pháp xử lý kịp thời.

6.3. Blockchain và Tính Minh Bạch

Blockchain có thể được sử dụng để tăng cường tính minh bạch của các giao dịch tài chính trong ngành xây dựng, giúp giảm thiểu rủi ro gian lận và cải thiện lòng tin giữa các bên liên quan. Blockchain cũng giúp doanh nghiệp theo dõi dòng tiền và đảm bảo tuân thủ các quy định về kế toán và báo cáo tài chính.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành xây dựng cơ bản giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc dân với chức năng trực tiếp tạo ra tài sản cố định, đồng thời chiếm tỷ trọng vốn đầu tư lớn (hàng năm chiếm khoảng 40% ngân sách Nhà nước). Do đặc thù sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, kết cấu phức tạp, quy mô lớn, chu kỳ sản xuất kéo dài và địa bàn thi công mang tính lưu động rộng lớn, công tác quản lý kinh tế và hạch toán kế toán trong các doanh nghiệp xây dựng đòi hỏi tính đặc thù và độ chuẩn xác cao. Việc hạch toán đúng đắn giá thành, hoàn thiện quy trình tập hợp chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp xây lắp kiểm soát hao phí, tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Xuất phát từ thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh tại Công ty Cổ phần Kiến trúc Tây Hồ, tác giả đã thực hiện chuyên đề thực tập nhằm giải quyết các yêu cầu quản lý chi phí và tính giá thành công trình.

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài bao gồm 6 nội dung chính:

1. Xác định đúng đắn đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm xây lắp, vận dụng phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí phù hợp với đặc thù sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
2. Tổ chức ghi chép, phản ánh đầy đủ, kịp thời và chính xác mọi chi phí thực tế phát sinh trong quá trình thi công theo từng địa điểm, từng đối tượng chịu chi phí, theo nội dung kinh tế và công dụng của chi phí.
3. Xác định giá trị khối lượng xây lắp dở dang cuối kỳ và tính toán chính xác giá thành thực tế của công việc hoàn thành trong kỳ để kiểm tra việc thực hiện dự toán chi phí và kế hoạch giá thành.
4. Tính toán, phân loại chi phí phục vụ cho công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành một cách khoa học, nhanh chóng.
5. Phát hiện kịp thời các khoản chênh lệch so với định mức trong quá trình thi công nhằm ngăn chặn lãng phí, tìm kiếm khả năng tiềm tàng và đề xuất biện pháp tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm.
6. Xác định chính xác, kịp thời kết quả sản xuất của từng công trình, hạng mục công trình, từng bộ phận sản xuất trong từng thời kỳ nhất định phục vụ cho công tác điều hành của ban lãnh đạo.

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Công ty Cổ phần Kiến trúc Tây Hồ; khảo sát chuyên sâu tại công trình "Xây dựng và sửa chữa trường THCS Nguyễn Công Trứ" (trọng tâm là hạng mục "Xây mới nhà 4 tầng").
  • Thời gian: Số liệu hoạt động giai đoạn 2002 - 2004; quá trình thi công hạng mục công trình được theo dõi liên tục trong 7 tháng (từ tháng 02/2004 đến hết tháng 08/2004).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý luận kế toán doanh nghiệp xây lắp và các văn bản quy phạm pháp luật kế toán, xây dựng hiện hành tại thời điểm nghiên cứu:

• Quyết định số 1141-TC/CĐKT ngày 01/11/1995 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành Chế độ Kế toán Doanh nghiệp (đã được sửa đổi, bổ sung).
• Quyết định số 1864/1998/QĐ/BTC ngày 16/12/1998 của Bộ Tài chính quy định hệ thống tài khoản kế toán áp dụng cho các doanh nghiệp xây lắp (bao gồm 72 tài khoản tổng hợp trong bảng cân đối kế toán và 8 tài khoản ngoài bảng).
• Thông tư số 09/2000/TT-BXD ngày 17/7/2000 của Bộ Xây dựng hướng dẫn việc xác định và quản lý chi phí xây dựng công trình, phương pháp tính giá thành dự toán.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu học thuật và nghiệp vụ kế toán chuyên ngành:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Hệ thống hóa các khái niệm về chi phí sản xuất, phân loại chi phí, phân loại giá thành, nguyên tắc tập hợp chi phí và các phương pháp tính giá thành trong ngành xây dựng cơ bản.
• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu thực tế: Khảo sát thực địa, thu thập các chứng từ kế toán gốc (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, phiếu chi, giấy tạm ứng, bảng chấm công, bảng theo dõi vật tư) phát sinh trong quá trình thi công công trình trường Nguyễn Công Trứ.
• Phương pháp kế toán nghiệp vụ: Sử dụng phương pháp tài khoản đối ứng, phương pháp ghi sổ theo hình thức Chứng từ ghi sổ, phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho, phương pháp khấu trừ thuế GTGT đầu vào và phương pháp phân bổ chi phí.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp

Phần này trình bày bản chất kinh tế của chi phí sản xuất kinh doanh (biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa bỏ ra gắn liền với quá trình sản xuất trong một thời kỳ nhất định) và phân loại chi phí theo 4 tiêu thức:

Tiêu thức phân loại	Các nhóm chi phí cụ thể
Theo yếu tố chi phí (7 yếu tố)	1. Yếu tố nguyên liệu, vật liệu 2. Yếu tố nhiên liệu, động lực 3. Yếu tố tiền lương và các khoản phụ cấp lương 4. Yếu tố BHXH, BHYT, KPCĐ 5. Yếu tố khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) 6. Yếu tố chi phí và dịch vụ mua ngoài 7. Yếu tố chi phí khác bằng tiền
Theo khoản mục chi phí trong giá thành	1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621) 2. Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622) 3. Chi phí sử dụng máy thi công (TK 623) 4. Chi phí sản xuất chung (TK 627)
Theo cách thức kết chuyển chi phí	1. Chi phí sản phẩm (gắn liền với sản phẩm tạo ra) 2. Chi phí thời kỳ (làm giảm lợi tức trong kỳ phát sinh)
Theo quan hệ với khối lượng hoàn thành	1. Biến phí (thay đổi theo tỷ lệ với khối lượng công việc) 2. Định phí (cố định về tổng số khi khối lượng thay đổi)

Hệ thống giá thành sản phẩm xây lắp được phân loại thành 5 chỉ tiêu có mối quan hệ định lượng chặt chẽ ($Z_{tt} \leftrightarrow Z_{kh} \le Z_{hđ} \le Z_{đt} \le Z_{dt}$):

1. Giá thành dự toán: Xác định theo định mức và đơn giá Nhà nước ban hành. Theo Thông tư 09/2000/TT-BXD, công thức tính: $$\text{Giá thành dự toán} = \text{Giá trị dự toán sau thuế} - \text{Thu nhập chịu thuế tính trước} - \text{Thuế GTGT đầu ra}$$
2. Giá thành kế hoạch ($Z_{kh}$): Xác định dựa trên định mức nội bộ doanh nghiệp: $$Z_{kh} = \text{Giá thành dự toán} - \text{Mức hạ giá thành dự toán}$$
3. Giá thành đấu thầu ($Z_{đt}$): Do chủ đầu tư đưa ra, về nguyên tắc $Z_{đt} \le \text{Giá thành dự toán}$.
4. Giá thành hợp đồng ($Z_{hđ}$): Giá ghi trong hợp đồng giao nhận thầu, yêu cầu $Z_{hđ} \le Z_{đt}$.
5. Giá thành thực tế ($Z_{tt}$): Toàn bộ chi phí sản xuất thực tế doanh nghiệp bỏ ra để hoàn thành khối lượng xây lắp theo số liệu kế toán.

Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ được xác định theo 2 cách: đánh giá theo chi phí thực tế phát sinh hoặc đánh giá theo giá trị dự toán.

Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành hoàn thành được thiết lập theo phương trình cân đối: $$\text{Tổng giá thành hoàn thành} = \text{CPSX dở dang đầu kỳ} + \text{CPSX phát sinh trong kỳ} - \text{CPSX dở dang cuối kỳ}$$

Phần II: Thực trạng tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần Kiến trúc Tây Hồ

1. Tổng quan doanh nghiệp và kết quả kinh doanh

Công ty Cổ phần Kiến trúc Tây Hồ trực thuộc UBND TP Hà Nội, tiền thân là Công ty TNHH Kiến trúc Tây Hồ (thành lập theo Giấy phép số 4588 GP/TLDN ngày 10/09/1999 do UBND TP Hà Nội cấp; Chứng chỉ hành nghề xây dựng số 29/CP-XD ngày 16/10/1999 do Sở Xây dựng Hà Nội cấp). Trụ sở đặt tại Số 3 ngõ 276 đường Nghi Tàm, Tây Hồ, Hà Nội. Quy mô nhân sự gồm hơn 30 cán bộ công nhân viên/cộng tác viên và hàng trăm công nhân lành nghề.

Chỉ tiêu kinh tế	Đơn vị tính	Số liệu ghi nhận (Giai đoạn 2002 - 2004)
Doanh thu	Đồng	4.000.000.000
Vốn chủ sở hữu	Đồng	1.000.000.000
Lợi nhuận	Đồng	65.000.000

Mô hình tổ chức quản lý của công ty thực hiện theo cơ cấu trực tuyến: Ban Giám đốc (Giám đốc, Phó Giám đốc kinh doanh, Phó Giám đốc kỹ thuật, Trợ lý Giám đốc) điều hành các phòng chức năng (Phòng Hành chính, Phòng Tư vấn thiết kế xây dựng, Phòng Tổ chức lao động, Phòng Kế toán) và 4 đội thi công. Phương thức tổ chức sản xuất phổ biến là "khoán gọn" công trình, hạng mục công trình cho các đội thi công nội bộ.

2. Tổ chức bộ máy kế toán và hình thức ghi sổ

Bộ máy kế toán được tổ chức theo mô hình tập trung do Kế toán trưởng trực tiếp chỉ đạo, phân công các phần hành:

• Kế toán tổng hợp
• Kế toán tài sản cố định (theo dõi chi tiết qua Thẻ TSCĐ)
• Kế toán thanh toán (theo dõi nợ phải thu, phải trả, định kỳ đối chiếu)
• Kế toán tiền lương và BHXH
• Kế toán vật tư
• Thủ quỹ (theo dõi sổ quỹ tiền mặt)
• Nhân viên thống kê

Hình thức kế toán áp dụng là Chứng từ ghi sổ, hàng tồn kho hạch toán theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Trình tự luân chuyển chứng từ tuân thủ 7 bước:

1. Phân loại, tổng hợp chứng từ gốc hợp lệ để lập Chứng từ ghi sổ.
2. Chứng từ tiền mặt, tiền gửi ngân hàng do thủ quỹ ghi sổ quỹ rồi chuyển kế toán tổng hợp.
3. Căn cứ Chứng từ ghi sổ để ghi vào Sổ Cái các tài khoản liên quan.
4. Ghi chép chứng từ phát sinh vào các Sổ kế toán chi tiết.
5. Cuối tháng, lập Bảng chi tiết số phát sinh từ các sổ chi tiết.
6. Lập Bảng đối chiếu số phát sinh và Bảng cân đối số phát sinh từ Sổ Cái.
7. Đối chiếu số liệu giữa Bảng cân đối số phát sinh và Bảng chi tiết số phát sinh để lập Bảng cân đối kế toán cùng hệ thống Báo cáo tài chính (nộp Chi cục Thuế quận Tây Hồ; thời hạn lưu trữ chứng từ là 20 năm).

Hệ thống biểu mẫu chứng từ sử dụng tại đơn vị:

• Vật tư, kho: Phiếu xuất kho (Mẫu 01-VT), Phiếu nhập kho (Mẫu 02-VT), Biên bản kiểm kê kho (Mẫu 08-VT), Thẻ kho (Mẫu 06-VT), Phiếu báo vật tư còn lại cuối kỳ (Mẫu 07-VT).
• Lao động tiền lương: Bảng chấm công (Mẫu 01-LĐTL), Bảng thanh toán lương (Mẫu 02-LĐTL, Mẫu 05-LĐTL).
• Tiền tệ: Phiếu thu (Mẫu 01-TT), Phiếu chi (Mẫu 02-TT).
• Tài sản: Biên bản giao nhận TSCĐ, Thẻ TSCĐ.

3. Thực tế hạch toán chi phí tại công trình trường THCS Nguyễn Công Trứ

Tại công trình "Xây dựng và sửa chữa trường THCS Nguyễn Công Trứ" (hạng mục nhà 4 tầng, thi công từ tháng 02/2004 đến tháng 08/2004), kế toán thực hiện tập hợp chi phí như sau:

• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Chiếm tỷ trọng từ 60% đến 80% tổng chi phí công trình. Do công ty không lập kho chứa trung tâm, vật tư mua về được vận chuyển thẳng ra công trường (Giá trị thực tế vật tư xuất dùng = Giá mua theo hóa đơn + Chi phí vận chuyển bốc dỡ).
• Kế toán mở Sổ theo dõi chi tiết vật tư, Bảng kê chi tiết vật tư chính (xi măng Hoàng Thạch, gạch, đá, cát vàng, sắt thép), Bảng tổng hợp vật tư và Bảng phân bổ chi phí NVL & công cụ dụng cụ.
• Số liệu tháng 08/2004: Lượng xi măng tiêu thụ ghi nhận 171 tấn (thành tiền 40.xxx.000 đồng); tổng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp kết chuyển vào giá thành (Nợ TK 154 / Có TK 621) đạt 358.287.xxx đồng; chi phí vật tư chạy máy thi công (dầu máy, xăng Mogas) kết chuyển sang TK 154 đạt 3.xxx.000 đồng.

Phần III: Một số ý kiến đóng góp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Kiến trúc Tây Hồ

Từ thực trạng khảo sát, tác giả đề xuất các định hướng hoàn thiện:

• Tăng cường kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu tại công trường nhằm hạn chế hao hụt, lãng phí khi mua xuất thẳng.
• Hoàn thiện phương pháp phân bổ chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung đối với các đội nhận khoán thực hiện nhiều hạng mục công trình đồng thời.
• Rút ngắn thời gian luân chuyển chứng từ từ các đội thi công về phòng kế toán trung tâm để đảm bảo tính kịp thời của số liệu giá thành.

---

Kết quả và đóng góp

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa toàn diện các quy định, phương pháp kế toán chi phí và tính giá thành trong ngành xây lắp theo chế độ kế toán ban hành theo Quyết định 1864/1998/QĐ/BTC và Thông tư 09/2000/TT-BXD của Bộ Xây dựng.
• Về mặt thực tiễn:
  • Mô tả đầy đủ bộ máy quản lý, bộ máy kế toán tập trung và quy trình luân chuyển chứng từ theo hình thức Chứng từ ghi sổ tại Công ty Cổ phần Kiến trúc Tây Hồ.
  • Phản ánh trung thực quy trình hạch toán chi phí vật liệu xuất thẳng ra công trường không qua kho, chiếm tỷ trọng 60% - 80% giá thành.
  • Cung cấp số liệu hạch toán thực tế của công trình trường Nguyễn Công Trứ trong tháng 08/2004 (kết chuyển chi phí vật tư TK 621 sang TK 154 đạt 358.287.xxx đồng).
• Đóng góp ứng dụng: Đề xuất giải pháp kiểm soát định mức vật tư và phân bổ chi phí phù hợp với mô hình khoán gọn công trình xây lắp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi dữ liệu thực nghiệm tập trung vào giai đoạn 2002 - 2004 tại một doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa; số liệu chi tiết đi sâu vào một công trình đơn lẻ (hạng mục nhà 4 tầng trường Nguyễn Công Trứ).
  • Do hình thức khoán gọn cho các đội thi công, một số chi phí máy và chi phí sản xuất chung chưa được phản ánh bóc tách chi tiết từng khoản mục phụ trên hệ thống tài khoản 623, 627.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Khảo sát mở rộng công tác tính giá thành trên các công trình xây dựng có quy mô lớn, kỹ thuật thi công phức tạp hơn (hạ tầng kỹ thuật, công trình công nghiệp).
  • Nghiên cứu ứng dụng các chuẩn mực kế toán mới và phần mềm kế toán máy nhằm thay thế quy trình ghi sổ thủ công, tối ưu hóa tốc độ tổng hợp báo cáo tài chính.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực tiễn hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán, Kinh tế xây dựng: Tham khảo cấu trúc một chuyên đề thực tập tốt nghiệp chuẩn mực, phương pháp lập bảng phân bổ vật tư và sơ đồ luân chuyển chứng từ ghi sổ.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ: Tham khảo quy trình hạch toán vật tư mua xuất thẳng ra công trình, kỹ thuật kết chuyển tài khoản chi phí (TK 621, 622, 623, 627) sang tài khoản tập hợp chi phí sản xuất dở dang (TK 154).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đơn vị thực tập và công trình khảo sát điển hình trong tài liệu là gì?

Đơn vị thực tập là Công ty Cổ phần Kiến trúc Tây Hồ (trụ sở tại số 3 ngõ 276 đường Nghi Tàm, Tây Hồ, Hà Nội). Công trình khảo sát điển hình là "Xây dựng và sửa chữa trường THCS Nguyễn Công Trứ" với hạng mục "Xây mới nhà 4 tầng", thi công trong thời gian 7 tháng (tháng 02/2004 đến tháng 08/2004).

2. Công ty áp dụng hình thức sổ kế toán và phương pháp quản lý hàng tồn kho nào?

Công ty áp dụng hình thức sổ kế toán Chứng từ ghi sổ, quản lý hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ.

3. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp tại công ty có đặc điểm gì nổi bật?

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giá thành xây lắp (từ 60% đến 80%). Do công ty không có kho chứa vật tư trung tâm, vật tư mua về được chuyển thẳng ra công trường để các đội thi công quản lý và sử dụng theo tiến độ định mức.

4. Giá thành dự toán công trình được tính toán theo công thức nào trong văn bản?

Căn cứ Thông tư số 09/2000/TT-BXD ngày 17/7/2000, công thức xác định là: $$\text{Giá thành dự toán} = \text{Giá trị dự toán sau thuế} - \text{Thu nhập chịu thuế tính trước} - \text{Thuế GTGT đầu ra}$$

5. Số liệu kết chuyển chi phí nguyên vật liệu trực tiếp công trình trường Nguyễn Công Trứ trong tháng 08/2004 là bao nhiêu?

Theo sổ kế toán chi tiết TK 621 ngày 31/08/2004, số tiền kết chuyển chi phí vật tư trực tiếp vào giá thành (TK 154) là 358.287.xxx đồng và kết chuyển chi phí vật tư chạy máy thi công vào TK 154 là 3.xxx.000 đồng.

---

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp theo các quy định hiện hành của Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng. Đồng thời, công trình phản ánh chi tiết thực trạng tổ chức bộ máy kế toán tập trung, hình thức Chứng từ ghi sổ và nghiệp vụ hạch toán chi phí thực tế tại Công ty Cổ phần Kiến trúc Tây Hồ thông qua công trình xây mới trường Nguyễn Công Trứ. Các phát hiện thực tế cung cấp bức tranh cụ thể về việc quản lý chi phí vật tư xuất thẳng, khoán gọn công trình và là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho sinh viên và người làm kế toán xây dựng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chuyªn ®Ò thùc tËp Lêi nãi ®Çu NÒn s¶n xuÊt x· héi ngµy cµng ph¸t triÓn, kÕ to¸n ngµy cµng trë nªn quan träng vµ trë thµnh c«ng cô kh«ng thÓ thiÕu ®- îc trong qu¶n lý kinh tÕ cña Nhµ níc vµ cña doanh nghiÖp. §Ó ®iÒu hµnh qu¶n lý ®îc toµn bé ho¹t ®éng kinh doanh ë doanh nghiÖp cã hiÖu qu¶ nhÊt, c¸c doanh nghiÖp ph¶i n¾m b¾t kÞp thêi, chÝnh x¸c c¸c th«ng tin kinh tÕ vµ thi hµnh ®Çy ®ñ c¸c chÕ ®é kÕ to¸n, chÕ ®é qu¶n lý trong tÊt c¶ c¸c kh©u cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh vµ qu¸ tr×nh sö dông vèn. Ngµnh x©y dùng c¬ b¶n lµ mét trong nh÷ng ngµnh s¶n xuÊt ®Æc thï cã chøc n¨ng t¹o ra TSC§ cho nÒn kinh tÕ quèc d©n. V× vËy, viÖc h¹ch to¸n ®óng ®¾n gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cã ý nghÜa quan träng kh«ng chØ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p trong viÖc gióp bé m¸y qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh ph©n tÝch ®a ra c¸c biÖn ph¸p tiÕt kiÖm chi phÝ, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm, khai th¸c mäi tiÒm n¨ng cña doanh nghiÖp mµ cßn cã ý nghÜa quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n vèn ®Çu t XDCB hµng n¨m chiÕm kho¶ng 40% ng©n s¸ch Nhµ níc.

MÆt kh¸c phÈm x©y l¾p mang tÝnh ®¬n chiÕc, kÕt cÊu phøc t¹p, chu kú s¶n xuÊt dµi, ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp x©y l¾p mang tÝnh lu ®éng réng lín nªn c«ng t¸c kÕ to¸n trong doanh nghiÖp x©y l¾p cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng biÖt. Do ®ã, mçi s¶n phÈm x©y l¾p ®Òu cã yªu cÇu vÒ tæ chøc qu¶n lý, tæ chøc thi c«ng vµ biÖn ph¸p thi c«ng phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña tõng c«ng tr×nh cô thÓ. S¶n phÈm x©y dùng c¬ b¶n cã gi¸ trÞ lín, khèi lîng c«ng tr×nh lín, thêi gian thi c«ng t¬ng ®èi dµi. Trong qu¸ tr×nh thùc tËp ë C«ng ty KiÕn tróc T©y Hå em chän ®Ò tµi: “ Hoµn thiÖn kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p 1 Chuyªn ®Ò thùc tËp t¹i C«ng ty KiÕn tróc T©y Hå” bµi lµm cña em chia lµm 3 phÇn.

PhÇn I: Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. PhÇn II: Thùc tr¹ng tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p t¹i C«ng ty cæ phÇn KiÕn tróc T©y Hå. PhÇn III: Mét sè ý kiÕn ®ãng gãp nh»m hoµn thiÖn kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty KiÕn Tróc T©y Hå. PhÇn I Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p.

§Ó ®¶m b¶o kÕ to¸n ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, cung cÊp th«ng tin kÞp thêi cho qu¶n trÞ doanh nghiÖp, kÕ to¸n trong c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p cÇn ph¶i qu¸n triÖt c¸c nguyªn t¾c sau: 1. Néi dung vµ b¶n chÊt kinh tÕ cña chi phÝ. Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· bá ra cã liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong thêi kú nhÊt ®Þnh( th¸ng, quý, n¨m). Tøc chi phÝ s¶n xuÊt ®îc biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ mµ doanh nghiÖp tiªu dïng trong mét thêi kú mµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm.

Nh vËy, chi phÝ lµ sù chuyÓn dÞch vèn, chuyÓn dÞch gi¸ trÞ cña c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµo c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸. Nªn kÕ to¸n ph¶i tæng hîp c¸c thµnh phÇn chi phÝ cÊu t¹o nªn s¶n phÈm tõ nguyªn vËt liÖu, con ngêi vµ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh ph¸t 2 Chuyªn ®Ò thùc tËp sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm. Nh÷ng chi phÝ nµy ph¶i ®îc ph©n lo¹i theo tõng tiªu thøc nhÊt ®Þnh trong tõng c«ng tr×nh vµ h¹ng môc c«ng tr×nh, toµn bé chi phÝ s¶n phÈm x©y l¾p ®îc thÓ hiÖn qua c¸c yÕu tè sau: 1.Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt. Do chi phÝ s¶n xuÊt- kinh doanh cã nhiÒu lo¹i nªn cÇn thiÕt ph¶i ph©n lo¹i chi phÝ nh»m t¹o thuËn lîi cho c«ng viÖc qu¶n lý h¹ch to¸n chi phÝ.

Ph©n lo¹i chi phÝ nh»m lµ viÖc s¾p xÕp c¸c lo¹i chi phÝ kh¸c nhau vµo tõng nhãm theo ®Æc trng nhÊt ®Þnh. Trong thùc tÕ cã rÊt nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i kh¸c nhau, tuy nhiªn lùa chän ph¬ng ph¸p nµo do c¸ch qu¶n lý vµ h¹ch to¸n. V× vËy c¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i ¸p dông cho mÝnh sao cho sö dông ph¬ng ph¸p nµo ®Ó h¹ch to¸n c¸c chi phÝ kh«ng bÞ trïng l¾p. Sau ®©y lµ mét sè c¸ch ph©n lo¹i chi phÝ: a.

Ph©n lo¹i theo yÕu tè chi phÝ. §Ó phôc vô cho viÖc tËp hîp, qu¶n lý chi phÝ theo néi dung kinh tÕ ban ®Çu ®ång nhÊt cña nã mµ kh«ng xÐt ®Õn c«ng dông cô thÓ, ®Þa ®iÓm ph¸t sinh, chi phÝ ®îc ph©n theo yÕu tè. C¸ch ph©n lo¹i nµy t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc x©y dùng vµ ph©n tÝch ®Þnh møc vèn lu ®éng còng nh viÖc lËp, kiÓm tra vµ ph©n tÝch dù to¸n chi phÝ. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh ë ViÖt Nam, toµn bé chi phÝ ®îc chia lµm 7 yÕu tè sau; -YÕu tè nguyªn liÖu, vËt liÖu: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn, vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô dông cô…sö dông vµo s¶n xuÊt kinh doanh ( lo¹i trõ gi¸ trÞ dông kh«ng hÕt nhËp kho vµ phÕ liÖu thu håi cïng víi nhiªn liÖu ®éng lùc).

Trong x©y dùng thêng bao gåm nguyªn liÖu chÝnh( nh S¾t, 3 Chuyªn ®Ò thùc tËp thÐp, xi m¨ng…) vËt liÖu phô, nhiªn liÖu, n¨ng lîng, ®éng lùc ®îc sö dông trong kú( x¨ng, dÇu, ®iÖn níc, ®iÖn tho¹i…). -YÕu tè nhiªn liÖu, ®éng lùc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong kú, sè dïng kh«ng hÕt nhËp kho vµ phÕ liÖu thu håi. - YÕu tè tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng: Ph¶n ¸nh tiÒn l¬ng vµ phô cÊp l¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn trùc tiÕp s¶n xuÊt. - YÕu tè BHXH, BHYT, KPC§: Ph¶n ¸nh sè trÝch theo tû lÖ quy ®Þnh trªn tæng sè tiÒn l¬ng vµ tiÒn phô cÊp l¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn tÝnh vµo chi chÝ.

- YÕu tè khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh(TSC§): Ph¶n ¸nh tæng sè khÊu TSC§ ph¶i trÝch trong kú cña tÊt c¶ TSC§ sö dông cho s¶n xuÊt kinh doanh nh m¸y thi c«ng, ph©n xëng, m¸y mãc. - YÕu tè chi phÝ vµ dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh to¸n bé chi phÝ vµ dÞch vô mua ngoµi trong qu¸ trÝnh s¶n xuÊt - kinh doanh. - YÕu tè chi phÝ b»ng tiÒn: Gåm c¸c chi phÝ kh¸ch b»ng tiÒn cha ph¶n ¸nh ë c¸c yÕu tè trªn dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Ph©n theo kho¶n môc chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm.

C¨n cø vµo ý nghÜa cña chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, chi phÝ ®îc ph©n theo kho¶n môc. C¸ch ph©n lo¹i nµy dùa vµo c«ng dông cña chi phÝ vµ møc ph©n bæ chi phÝ cho tõng ®èi tîng. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh gi¸ thµnh kho¶n môc gåm 5 môc chi phÝ sau: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm hay viÖc thùc hiÖn lao vô dÞch vô nh: G¹ch, gç, xi m¨ng, s¾t, thÐp… 4 Chuyªn ®Ò thùc tËp - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: Gåm toµn bé tiÒn l¬ng ( tiÒn c«ng) vµ c¸c kho¶n phô cÊp mang tÝnh chÊt cho c«ng nh©n viªn trùc tiÕp x©y l¾p hay thùc hiÖn c¸c kho¶n lao vô dÞch vô cïng víi c¸c kho¶n trÝch theo tû lÖ quy ®Þnh cho c¸c quü kinh phÝ c«ng ®oµn, b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ còng cã thÓ lµ c«ng nh©n thuª ngoµi. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung: Gåm toµn bé c¸c chi phÝ cßn l¹i ph¸t sinh trong ph¹m vi ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt sau khi ®· lo¹i trõ ®i chi phÝ nguyªn vËt liÖu vµ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp nãi trªn.

Ph©n lo¹i theo c¸ch thøc kÕt chuyÓn chi phÝ. Theo c¸ch thøc kÕt chuyÓn, to¸n bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh chi phÝ s¶n phÈm vµ chi phÝ thêi kú. Chi phÝ s¶n phÈm lµ nh÷ng chi phÝ g¾n liÒn víi c¸c s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua; cßn chi phÝ thêi kú lµ nh÷ng chi phÝ lµm gi¶m lîi tøc trong mét kú nµo ®ã, nã kh«ng ph¶i lµ mét phÇn gi¸ trÞ s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra tõ lîi nhuËn cña thêi kú mµ chóng ph¸t sinh. Ph©n theo quan hÖ cña chi phÝ víi khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm hoµn thµnh.

§Ó thuËn lîi cho viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ kiÓm tra chi phÝ, ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh, toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt- kinh doanh l¹i ®îc ph©n theo quan hÖ víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh. Theo c¸ch nµy chi phÝ ®îc chia thµnh biÕn phÝ vµ ®Þnh phÝ. - BiÕn phÝ lµ nh÷ng chi phÝ thay ®æi vÒ tæng sè,vÒ tû lÖ so víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh, ch¼ng h¹n chi vÒ nguyªn 5 Chuyªn ®Ò thùc tËp liÖu, nh©n c«ng trùc tiÕp…chi phÝ nµy tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× kh«ng thay ®æi - §Þnh phÝ lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng ®æi vÒ tæng sè so víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh, ch¼ng h¹n nh c¸c chi phÝ vÒ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ thuª mÆt b»ng, ph¬ng tiÖn kinh doanh…c¸c chi phÝ nµy khi tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× l¹i biÕn ®æi khi khèi lîng cña s¶n phÈm thay ®æi. Gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ph©n lo¹i gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p.

Trong doanh nghiÖp x©y l¾p gi¸ thµnh cña s¶n phÈm ®îc x¸c ®Þnh theo nhiÒu tiªu thøc kh¸c nhau thêng lµ theo nguån sè liÖu hay thêi ®iÓm ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. V× vËy gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn toµn bé lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cã liªn quan tíi khèi lîng s¶n phÈm ®· hoµn thµnh. Gi¸ thµnh dù to¸n: Còng nh gi¸ thµnh kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc còng ®îc x¸c ®Þnh tríc khi bíc vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, nhng gi¸ nµy ®îc x¸c ®Þnh dùa vµo ®Þnh møc b×nh qu©n tiªn tiÕn vµ kh«ng biÕ ®æi trong suèt thêi kú kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së ®Þnh møc vÒ chi phÝ hiÖn hµnh tõng thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong kú kÕ ho¹ch. Nªn gi¸ thµnh ®Þnh møc thêng thay ®æi phï hîp víi ®Þnh møc chi phÝ ®¹t ®îc trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn gi¸ thµnh.