Chuyên đề kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Xây dựng Hà Thành

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, các doanh nghiệp xây lắp cần tối ưu hóa… 79 trang · Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành · 2012.

• Tác giả: Mai Thị Thiên
• Người hướng dẫn: GV: Nguyễn Quốc Trung
• Trường học: Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành
• Loại tài liệu: Chuyên đề thực tập
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM SẢN PHẨM, TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN THIẾT KẾ VÀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG HÀ THÀNH.
• 1.1. Đặc điểm sản phẩm
• 1.2. Đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm
• 1.3. Quản lý chi phí sản xuất của Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN THIẾT KẾ VÀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG HÀ THÀNH
• 2.1. Thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Cổ Phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành
• 2.1.1. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất tính giá thành tại Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành
• 2.1.2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kế Toán Chi Phí và Giá Thành Xây Lắp Hà Thành

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, các doanh nghiệp xây lắp cần tối ưu hóa hiệu quả sản xuất kinh doanh. Việc tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm là yếu tố then chốt để tạo lợi thế cạnh tranh. Kế toán chi phí sản xuất xây lắp và tính giá thành sản phẩm xây lắp đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và kiểm soát chi phí. Bài viết này tập trung vào việc hoàn thiện kế toán chi phí và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành, một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng dân dụng, giao thông, thủy lợi. Việc này giúp công ty nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Theo tài liệu gốc, "Để có chỗ đứng trên thị trường, một điều rất quan trọng đó chính là giá cả, hay chính là việc tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm."

1.1. Đặc Điểm Ngành Xây Lắp Ảnh Hưởng Đến Kế Toán Chi Phí

Ngành xây lắp có những đặc thù riêng như chi phí lớn, hạng mục thi công nhiều, và sự cạnh tranh khốc liệt. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải chú trọng đến bài toán chi phí và giá thành sản phẩm. Chi phí sản xuất xây dựng và giá thành công trình xây dựng là hai chỉ tiêu kinh tế quan trọng phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh. Do đó, việc quản lý và kiểm soát chi phí hiệu quả là yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp xây lắp.

1.2. Vai Trò Của Kế Toán Chi Phí Trong Quản Lý Doanh Nghiệp Xây Dựng

Kế toán được coi là công cụ quan trọng và hiệu quả nhất để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả. Trong bối cảnh hiện nay, khi việc tiết kiệm chi phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm được coi là biện pháp quan trọng để đứng vững trong cạnh tranh, thì kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ngày càng có ý nghĩa thiết thực. Kế toán giúp doanh nghiệp theo dõi, phân tích và kiểm soát chi phí, từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp.

II. Thách Thức Trong Kế Toán Chi Phí Xây Lắp Tại Hà Thành

Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành đối mặt với nhiều thách thức trong kế toán chi phí sản xuất xây lắp. Việc tập hợp và phân bổ chi phí một cách chính xác, đặc biệt là các chi phí chung, đòi hỏi quy trình chặt chẽ và hệ thống thông tin hiệu quả. Bên cạnh đó, việc đánh giá sản phẩm dở dang và xác định giá thành công trình cũng là một vấn đề phức tạp. Sự biến động của giá nguyên vật liệu và nhân công cũng gây khó khăn cho việc lập dự toán và kiểm soát chi phí. Theo tài liệu, "Tuy nhiên do thời gian thực tập có hạn, những kiến thức thực tế còn non nớt nên chuyên đề tốt nghiệp không tránh khỏi những sai sót."

2.1. Khó Khăn Trong Tập Hợp và Phân Bổ Chi Phí Sản Xuất Chung

Việc tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất chung xây dựng là một thách thức lớn do tính chất phức tạp và đa dạng của các khoản chi phí này. Các chi phí như lương nhân viên quản lý, chi phí điện nước, chi phí khấu hao tài sản cố định cần được phân bổ một cách hợp lý cho từng công trình, hạng mục công trình. Việc lựa chọn tiêu thức phân bổ phù hợp là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính chính xác của giá thành sản phẩm.

2.2. Vấn Đề Đánh Giá Sản Phẩm Dở Dang Trong Xây Dựng

Đánh giá sản phẩm dở dang là một trong những yếu tố quyết định tính trung thực và hợp lý của giá thành sản phẩm xây lắp. Việc xác định khối lượng công việc dở dang và chi phí sản xuất mà sản phẩm dở dang phải chịu đòi hỏi sự chính xác và khách quan. Các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cần được lựa chọn và áp dụng phù hợp với đặc điểm của từng công trình.

2.3. Ảnh Hưởng Của Biến Động Giá Đến Kế Toán Chi Phí

Sự biến động của giá nguyên vật liệu, nhân công và các yếu tố đầu vào khác ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất xây dựng. Doanh nghiệp cần có các biện pháp dự báo và quản lý rủi ro giá để giảm thiểu tác động tiêu cực đến giá thành công trình. Việc sử dụng các công cụ phái sinh hoặc ký kết hợp đồng mua bán nguyên vật liệu dài hạn có thể giúp ổn định chi phí.

III. Cách Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí Nguyên Vật Liệu Xây Lắp

Để hoàn thiện kế toán chi phí nguyên vật liệu xây dựng, Công ty Hà Thành cần tập trung vào việc kiểm soát chặt chẽ từ khâu mua sắm, nhập kho, xuất kho đến sử dụng vật liệu tại công trình. Việc áp dụng hệ thống định mức tiêu hao vật liệu và quy trình kiểm kê định kỳ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các sai sót, thất thoát. Đồng thời, cần tăng cường công tác quản lý kho bãi để đảm bảo chất lượng vật liệu và giảm thiểu hao hụt. Theo tài liệu, "Chi phí NVL có liên quan đến công trình,hạng mục công trình nào được tập hợp trực tiếp cho công trình, hạng mục công trình đó trên cơ sở các chứng từ gốc và số lượng thực tế đã sử dụng."

3.1. Kiểm Soát Quy Trình Mua Sắm và Nhập Kho Vật Liệu

Quy trình mua sắm và nhập kho vật liệu cần được chuẩn hóa và kiểm soát chặt chẽ. Việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín, đàm phán giá cả hợp lý và kiểm tra chất lượng vật liệu trước khi nhập kho là rất quan trọng. Cần có hệ thống theo dõi và quản lý thông tin về vật liệu, bao gồm số lượng, đơn giá, nguồn gốc xuất xứ.

3.2. Áp Dụng Định Mức Tiêu Hao Vật Liệu Trong Xây Dựng

Việc áp dụng định mức tiêu hao vật liệu giúp kiểm soát lượng vật liệu sử dụng cho từng công trình, hạng mục công trình. Định mức tiêu hao cần được xây dựng dựa trên cơ sở kỹ thuật và kinh nghiệm thực tế. Cần thường xuyên rà soát và điều chỉnh định mức để phù hợp với điều kiện thi công thực tế.

3.3. Tăng Cường Quản Lý Kho Bãi và Kiểm Kê Vật Liệu

Quản lý kho bãi hiệu quả giúp bảo quản vật liệu tốt hơn và giảm thiểu hao hụt. Cần có quy trình kiểm kê vật liệu định kỳ để đối chiếu số lượng thực tế với số lượng trên sổ sách. Các sai lệch cần được điều tra và xử lý kịp thời.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí Nhân Công Xây Lắp

Hoàn thiện kế toán chi phí nhân công xây dựng đòi hỏi Công ty Hà Thành phải xây dựng hệ thống quản lý lao động chặt chẽ, từ khâu tuyển dụng, đào tạo đến chấm công, tính lương. Việc áp dụng các hình thức trả lương khoán, lương theo sản phẩm khuyến khích người lao động nâng cao năng suất và hiệu quả làm việc. Đồng thời, cần tuân thủ các quy định của pháp luật về lao động và bảo hiểm để đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Theo tài liệu, "Chi phí nhân công trực tiếp của Công ty bao gồm các khoản chi trả lương cho người lao động, không kể các khoản trích BHYT, BHXH, KPCĐ tính trên quỹ lương của công nhân trực tiếp sản xuất."

4.1. Xây Dựng Hệ Thống Quản Lý Lao Động Chặt Chẽ

Hệ thống quản lý lao động cần bao gồm các quy trình tuyển dụng, đào tạo, đánh giá và trả lương cho người lao động. Cần có hồ sơ đầy đủ về thông tin cá nhân, trình độ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc của từng người lao động. Việc đánh giá năng lực và hiệu quả làm việc của người lao động giúp đưa ra các quyết định khen thưởng, kỷ luật phù hợp.

4.2. Áp Dụng Hình Thức Trả Lương Khoán Lương Theo Sản Phẩm

Các hình thức trả lương khoán, lương theo sản phẩm khuyến khích người lao động nâng cao năng suất và hiệu quả làm việc. Cần xây dựng các định mức lao động hợp lý và công khai để người lao động biết và thực hiện. Việc trả lương cần đảm bảo công bằng và minh bạch.

4.3. Tuân Thủ Quy Định Pháp Luật Về Lao Động và Bảo Hiểm

Doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định của pháp luật về lao động và bảo hiểm để đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ và kịp thời giúp người lao động yên tâm làm việc và gắn bó với doanh nghiệp.

V. Tối Ưu Hóa Quy Trình Tính Giá Thành Sản Phẩm Xây Lắp

Để tối ưu hóa quy trình tính giá thành sản phẩm xây lắp, Công ty Hà Thành cần lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của mình. Việc áp dụng hệ thống thông tin kế toán hiện đại giúp tự động hóa quy trình tập hợp chi phí và tính giá thành, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Đồng thời, cần phân tích và đánh giá giá thành để tìm ra các giải pháp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả. Theo tài liệu, "Đối tượng tính giá thành của đơn vị xây lắp là những công trình đã hoàn thành hoặc các giai đoạn công việc của hạng mục công trình có thiết kế ( hoặc tư vấn ) riêng mà đã hoàn thành."

5.1. Lựa Chọn Phương Pháp Tính Giá Thành Phù Hợp

Việc lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả. Các phương pháp tính giá thành phổ biến trong ngành xây dựng bao gồm phương pháp trực tiếp, phương pháp phân bước, phương pháp hệ số. Cần xem xét đặc điểm của từng công trình, hạng mục công trình để lựa chọn phương pháp phù hợp.

5.2. Áp Dụng Hệ Thống Thông Tin Kế Toán Hiện Đại

Hệ thống thông tin kế toán hiện đại giúp tự động hóa quy trình tập hợp chi phí và tính giá thành, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Hệ thống cần có khả năng tích hợp dữ liệu từ các bộ phận khác nhau trong doanh nghiệp, như bộ phận mua hàng, bộ phận kho, bộ phận thi công.

5.3. Phân Tích và Đánh Giá Giá Thành Sản Phẩm Xây Dựng

Phân tích và đánh giá giá thành giúp tìm ra các giải pháp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả. Cần so sánh giá thành thực tế với giá thành dự toán để xác định các khoản mục chi phí vượt mức. Việc phân tích nguyên nhân và đề xuất các biện pháp khắc phục giúp kiểm soát chi phí hiệu quả hơn.

VI. Ứng Dụng và Triển Vọng Kế Toán Chi Phí Xây Lắp Hà Thành

Việc hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Giúp công ty quản lý và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường khả năng sinh lời. Trong tương lai, công ty cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nguồn nhân lực để nâng cao trình độ kế toán và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Theo tài liệu, "Sau 5 năm xây dựng và trưởng thành Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây Dựng Hà Thành đã thực sự khẳng định được uy tín của mình."

6.1. Lợi Ích Của Việc Hoàn Thiện Kế Toán Chi Phí Xây Dựng

Việc hoàn thiện kế toán chi phí mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm: quản lý và kiểm soát chi phí hiệu quả hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng cường khả năng sinh lời, cung cấp thông tin chính xác và kịp thời cho việc ra quyết định.

6.2. Đầu Tư Vào Công Nghệ Thông Tin và Đào Tạo Nhân Lực

Đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao trình độ kế toán và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Cần trang bị các phần mềm kế toán hiện đại và tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho nhân viên kế toán.

6.3. Triển Vọng Phát Triển Kế Toán Chi Phí Trong Ngành Xây Dựng

Trong tương lai, kế toán chi phí sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong ngành xây dựng. Các doanh nghiệp cần chủ động đổi mới và hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí để đáp ứng yêu cầu của thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các doanh nghiệp trong nước đứng trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ cả thị trường nội địa lẫn quốc tế. Đối với ngành xây dựng cơ bản và xây lắp, thị trường giai đoạn này đối mặt với nhiều khó khăn khi hiện tượng cung vượt cầu gia tăng, chi phí đầu tư lớn, khối lượng hạng mục thi công phức tạp và thời gian thi công kéo dài. Để nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo hiệu quả sản xuất kinh doanh, việc kiểm soát chi phí và hạ giá thành sản phẩm xây lắp trở thành nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Trong hệ thống các công cụ quản lý kinh tế, công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành là công cụ phản ánh chính xác các yếu tố cấu thành giá trị công trình.

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Mai Thị Thiên (Lớp KT3 - 11B) được thực hiện dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Quốc Trung, tập trung giải quyết bài toán hạch toán kế toán tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của đề tài bao gồm:

1. Khảo sát và phân tích đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc điểm sản phẩm xây lắp, quy trình công nghệ và cơ cấu tổ chức quản lý chi phí tại công ty.
2. Phân tích thực trạng tổ chức hạch toán chi phí sản xuất (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung) và quy trình tổng hợp chi phí để tính giá thành sản phẩm tại đơn vị.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp.

Đối tượng nghiên cứu là công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian được thực hiện tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành (trụ sở tại Mỹ Đình I, huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội) và các công trình thực tế (tiêu biểu là công trình Trường cấp 1 Minh Khai, huyện Hoài Đức, Hà Nội). Phạm vi thời gian nghiên cứu tập trung vào số liệu hạch toán thực tế Quý IV năm 2011, chuyên đề hoàn thành vào ngày 31 tháng 5 năm 2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và quy định chế độ kế toán được áp dụng trong nghiên cứu bao gồm:

• Chế độ Kế toán Doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính (áp dụng hệ thống tài khoản chi phí 621, 622, 623, 627, 154 và các mẫu chứng từ vật tư, tiền lương, thanh toán).
• Quy định trích khấu hao tài sản cố định theo Quyết định số 206/2006/QĐ-BTC của Bộ Tài chính.
• Hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2000 được công ty xây dựng và duy trì.
• Lý luận về đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của ngành xây dựng cơ bản: sản phẩm mang tính đơn chiếc, quy mô lớn, kết cấu phức tạp, thời gian xây lắp kéo dài, tiêu chuẩn kỹ thuật gắn liền với hồ sơ thiết kế dự toán được duyệt.

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu thực tế kết hợp với phương pháp kế toán nghiệp vụ (chứng từ kế toán, tài khoản đối ứng, ghi sổ kép, tổng hợp cân đối). Nguồn dữ liệu sử dụng là các chứng từ kế toán gốc phát sinh thực tế tại doanh nghiệp: Giấy đề nghị tạm ứng, Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT), Phiếu nhập kho (Mẫu số 01_VT), Phiếu xuất kho, Bảng kê xuất vật tư, Hợp đồng giao khoán, Biên bản nghiệm thu hợp đồng giao khoán, Bảng chấm công, Bảng thanh toán lương, Bảng kê khấu hao tài sản cố định, Nhật trình máy, Sổ chi tiết tài khoản và Sổ cái tài khoản (TK 621, 622, 623, 627, 154) trong Quý IV năm 2011.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đặc điểm sản phẩm, tổ chức sản xuất và quản lý chi phí tại Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành

Chương 1 khái quát quá trình hình thành, phát triển và đặc thù tổ chức sản xuất của công ty sau 5 năm hoạt động:

• Danh mục sản phẩm và công trình tiêu biểu: Công ty đã và đang hoàn thành hơn 40 công trình lớn nhỏ thuộc lĩnh vực dân dụng, giao thông, thủy lợi. Một số công trình trọng điểm bao gồm: Kè sông Ngâm, kè sông Thương; Xử lý khẩn cấp kè, chống sạt lở và nâng cấp đê hữu Sông Hồng (đoạn K188+833 đến K205+100, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định); Xử lý khẩn cấp sạt lở khu vực xã Việt Lâm (huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang); Cải tạo nâng cấp cứng hóa mặt đê bao Phú Cường (huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình); Khảo sát, lập dự toán san lấp mặt bằng và xây dựng chung cư cao cấp khu đô thị mới Xuân Phương; Khảo sát thiết kế trụ sở làm việc Công ty CP Xây dựng và Đầu tư Hà Nội; Dự án di dân tái định cư vùng sạt lở xã Phú Phúc (huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam); Giám sát công trình phụ trợ thủy điện Nậm Chiến II.
• Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của sản phẩm xây lắp: Sản phẩm mang tính đơn chiếc, thi công theo hợp đồng và thiết kế dự toán riêng biệt. Quá trình tiêu thụ được xác định khi bàn giao hạng mục hoàn thành đạt điểm dừng kỹ thuật hoặc theo tiến độ kế hoạch được phê duyệt. Doanh nghiệp áp dụng cơ chế giao khoán chi phí linh hoạt cho các tổ đội (khoán gọn công trình, khoán nhân công hoặc khoán nhân công kèm một phần vật liệu).
• Quy trình sản xuất: Trải qua các bước tuần tự: Đấu thầu khai thác công việc $\rightarrow$ Ký kết hợp đồng xây lắp $\rightarrow$ Khởi công $\rightarrow$ Thi công theo tiến độ kế hoạch $\rightarrow$ Kết thúc thi công $\rightarrow$ Nghiệm thu bàn giao $\rightarrow$ Quyết toán.
• Cơ cấu tổ chức tại xí nghiệp xây dựng: Đứng đầu là Giám đốc xí nghiệp, tiếp đến là Chủ nhiệm công trình trực tiếp điều hành 4 bộ phận chuyên môn (Cán bộ kinh tế, Cán bộ kỹ thuật, Thống kê kế hoạch, Tổ chức hành chính) và các Tổ đội sản xuất trực tiếp.
• Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang: Công ty thực hiện kiểm kê khối lượng dở dang thực tế cuối kỳ. Đối với các công trình quy định thanh toán sau khi hoàn thành toàn bộ, chi phí dở dang cuối kỳ là toàn bộ chi phí sản xuất thực tế tích lũy từ khi khởi công đến thời điểm kiểm kê.

Chương 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành

Chương 2 mô tả chi tiết toàn bộ quy trình hạch toán kế toán 4 khoản mục chi phí cấu thành giá thành sản phẩm xây lắp:

Khoản mục chi phí	Tài khoản sử dụng	Phương pháp tập hợp & Hạch toán	Chứng từ và biểu mẫu kế toán chủ yếu
Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp	TK 621	- Tập hợp trực tiếp theo từng công trình. - Giá xuất kho tính theo phương pháp thực tế đích danh (nhập thẳng - xuất thẳng tại chân công trình). - Phân bổ theo định mức tiêu hao nếu dùng chung.	- Giấy đề nghị tạm ứng. - Hóa đơn GTGT (Mẫu 01GTKT-3LL). - Phiếu nhập kho (Mẫu 01_VT), Phiếu xuất kho. - Bảng kê xuất vật tư sử dụng, Bảng tổng hợp vật liệu quý.
Chi phí nhân công trực tiếp	TK 622	- Hạch toán tiền lương, phụ cấp của công nhân trực tiếp xây lắp và công nhân lái máy thi công. - Trả lương cho công nhân theo khối lượng giao khoán hoàn thành. - Trích nộp BHXH (16%), BHYT (3%) tính trên lương cơ bản của lao động biên chế đưa vào TK 622.	- Hợp đồng giao khoán (Mẫu 17/HĐGK). - Biên bản nghiệm thu hợp đồng giao khoán (17/BBNT-HĐGK). - Bảng chấm công tổ đội, Bảng thanh toán lương. - Bảng tổng hợp lương và trích theo lương.
Chi phí sử dụng máy thi công	TK 623	- Máy nội bộ: Trích khấu hao đều theo ngày (kết hợp theo dõi giờ hoạt động để phân bổ) và hạch toán nhiên liệu chạy máy. - Máy thuê ngoài: Thuê trọn gói (máy, thợ lái, nhiên liệu) tính thẳng vào công trình. - Công trình dùng ít máy: Lương lái máy và phí thuê máy hạch toán sang TK 6271, TK 6278.	- Bảng theo dõi ca máy, Nhật trình máy thi công. - Bảng kê khấu hao và trích trước sửa chữa lớn. - Hợp đồng thuê máy, Biên bản nghiệm thu và thanh lý hợp đồng thuê máy.
Chi phí sản xuất chung	TK 627 (6271, 6272, 6273, 6274, 6277, 6278)	- Tập hợp toàn bộ chi phí phục vụ quản lý và vận hành đội công trình: lương nhân viên quản lý, khấu hao TSCĐ đội, công cụ dụng cụ, dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác. - Cuối quý kết chuyển sang TK 154 để tính giá thành.	- Bảng phân bổ tiền lương và BHXH. - Bảng kê xuất kho CCDC, vật liệu quản lý. - Hóa đơn dịch vụ điện, nước, tiếp khách, bảo hiểm công trình. - Bảng tổng hợp chi phí sản xuất chung.

Minh họa số liệu thực tế tại công trình Trường cấp 1 Minh Khai (huyện Hoài Đức, Hà Nội) trong Quý IV/2011:

• Chi phí vật liệu: Hóa đơn GTGT số 0001524 ngày 05/11/2011 mua 1.200 $m^3$ đá dăm từ Công ty VLXD Tâm Thanh với đơn giá 181.000 đ/$m^3$, tổng thanh toán gồm thuế 10% là 239.316.000 đồng; Phiếu xuất kho số 20 ngày 07/11/2011 xuất 1.000 $m^3$ đá dăm (giá trị 217.000.000 đồng).
• Chi phí nhân công: Hợp đồng giao khoán số 17/HĐGK ký ngày 01/11/2011 với Tổ 3 (17 công nhân) thực hiện đào nền, tháo lắp (134 $m^3 \times 112.000$ đ) và đổ dầm khung cột (95 $m^3 \times 153.000$ đ); đơn giá công thực tế là 132.000 đ/công (tổng quỹ lương 57.000.000 đồng / 435 công).
• Chi phí sản xuất chung: Tổng hợp Quý IV/2011 đạt 190.225.000 đồng (trong đó chi phí nhân viên quản lý: 113.000.000 đồng; chi phí vật liệu: 25.000.000 đồng; chi phí công cụ dụng cụ: 11.020.000 đồng; chi phí dịch vụ mua ngoài: 13.205.000 đồng; chi phí bằng tiền khác: 12.225.000 đồng).
• Tổng hợp chi phí và tính giá thành: Kế toán sử dụng TK 154 (chi tiết theo từng công trình) để tập hợp Nợ các tài khoản 621, 622, 623, 627 định kỳ hàng quý, phục vụ xác định giá thành sản phẩm xây lắp hoàn thành bàn giao.

Chương 3: Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành

Chương 3 định hướng các nhóm giải pháp xuất phát từ thực trạng tổ chức hạch toán:

• Hoàn thiện công tác lập, luân chuyển và kiểm soát chứng từ ban đầu giữa các đội thi công hiện trường và phòng kế toán trung tâm nhằm đảm bảo tính kịp thời.
• Chuẩn hóa quy trình phân bổ chi phí gián tiếp (chi phí sản xuất chung và chi phí máy thi công dùng chung) theo tiêu thức phù hợp với từng loại hình công trình.
• Cải tiến quy trình ứng dụng phần mềm kế toán, tự động hóa khâu phân bổ khấu hao tài sản cố định và chi phí máy thi công thay vì xử lý thủ công qua bảng tính Excel.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể dựa trên số liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa toàn bộ chu trình luân chuyển chứng từ và hạch toán chi phí xây lắp tại một doanh nghiệp tư vấn, khảo sát và thi công xây dựng theo hình thức Nhật ký chung.
• Làm rõ cơ chế giao khoán nội bộ trong xây lắp và phương pháp xác định đơn giá nhân công theo công thức: $$\text{Đơn giá lương bình quân 1 công} = \frac{\text{Tổng quỹ lương khoán theo khối lượng hoàn thành}}{\text{Tổng số công chấm thực tế}}$$
• Phản ánh trung thực các tỷ lệ trích nộp theo lương áp dụng tại thời điểm nghiên cứu: BHXH 16%, BHYT 3%, BHTN 2% (doanh nghiệp 1%, người lao động 1%), KPCĐ 2%; đồng thời chỉ ra đặc thù của doanh nghiệp khi hạch toán các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp vào TK 622 và gộp việc theo dõi nghĩa vụ bảo hiểm trên TK 3383.
• Cung cấp bộ hồ sơ chứng từ, bảng phân bổ và trích sổ cái, sổ chi tiết thực tế của công trình Trường cấp 1 Minh Khai, làm căn cứ đối chiếu giữa lý thuyết kế toán tài chính và thực tiễn hạch toán ngành xây lắp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do thời gian thực tập có hạn và phạm vi khảo sát tập trung tại một doanh nghiệp xây dựng với quy mô công trình nhất định, các số liệu minh họa chuyên sâu chủ yếu xoay quanh một số công trình điển hình trong Quý IV năm 2011.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy trình kế toán quản trị chi phí xây lắp, xây dựng hệ thống định mức chi phí chuẩn và hoàn thiện phương pháp tính giá thành theo từng hạng mục công việc chi tiết trong điều kiện áp dụng phần mềm kế toán tích hợp ERP.

Giá trị tham khảo

Báo cáo chuyên đề này là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp và Kinh tế xây dựng khi nghiên cứu chuyên đề tốt nghiệp hoặc học phần Kế toán doanh nghiệp xây lắp.
• Nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ, đặc biệt là phần quy trình luân chuyển chứng từ mua vật tư xuất thẳng công trình, quản lý hợp đồng giao khoán nhân công và phân bổ chi phí máy thi công.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành áp dụng phương pháp nào để tính giá xuất kho nguyên vật liệu?
Công ty áp dụng phương pháp giá thực tế đích danh (nhập thẳng, xuất thẳng tới chân công trình). Nguyên vật liệu thuộc lô hàng nào được tính theo đúng giá mua chưa thuế trên hóa đơn cộng chi phí thu mua và trừ các khoản giảm giá (nếu có) của lô đó.

2. Tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất tại công ty được tính toán dựa trên căn cứ nào?
Tiền lương của công nhân trực tiếp được xác định thông qua hình thức khoán theo khối lượng công việc hoàn thành quy định trong Hợp đồng giao khoán. Cuối tháng, phòng kế hoạch xác nhận khối lượng và duyệt đơn giá tiền công, sau đó kế toán đội căn cứ vào Bảng chấm công để chia lương theo số ngày công thực tế của từng người.

3. Doanh nghiệp xử lý chi phí nhân công vận hành máy thi công và thuê máy như thế nào đối với các công trình sử dụng ít máy móc?
Đối với những công trình phát sinh ít máy thi công và chi phí thuê máy không nhiều, kế toán không theo dõi riêng trên TK 623 mà hạch toán chi phí nhân công lái máy và chi phí thuê ngoài máy thi công vào chi phí sản xuất chung trên các tài khoản TK 6271 và TK 6278.

4. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ tại công ty được thực hiện ra sao?
Công ty áp dụng phương pháp kiểm kê khối lượng làm dở cuối kỳ. Trường hợp hợp đồng quy định chỉ thanh toán sau khi hoàn thành toàn bộ công trình thì toàn bộ chi phí sản xuất thực tế tích lũy phát sinh từ đầu đến thời điểm kiểm kê được tính là giá trị sản phẩm dở dang.

Kết luận

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Mai Thị Thiên đã phản ánh toàn diện bức tranh hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành. Nghiên cứu phân tích chi tiết quy trình kế toán từ khâu lập chứng từ gốc, ghi chép sổ chi tiết đến tổng hợp số liệu trên Sổ cái các tài khoản chi phí theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC. Tài liệu cung cấp nhiều dẫn chứng thực tế có giá trị về cơ chế khoán nhân công, luân chuyển vật tư xuất thẳng và hạch toán máy thi công trong ngành xây lắp Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : ĐẶC ĐIỂM SẢN PHẨM, TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN THIẾT KẾ VÀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG HÀ THÀNH. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ Phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành 1.1 Đặc điểm sản phẩm *Danh mục sản phẩm : Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành chủ yếu thiết kế và xây dựng các công trình dân dụng, giao thông, thuỷ lợi… Hiện nay công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành đã và đang hoàn thành hơn 40 công trình lớn nhỏ như công trình kè sông Ngâm; sông Thương; xử lý khẩn cấp kè và chống sạt lở và nâng cấp đê hữu Sông Hồng đoạn K188+833 đến K205+100 huyện Xuân Trường tỉnh Nam Định, xử lý khẩn cấp sạt lở khu vực xã Việt Lâm - huyện Vị Xuyên- tỉnh Hà Giang; Khảo sát thiết kế công trình cải tạo- nâng cấp cứng hóa mặt đê bao Phú Cường- huyện Kỳ Sơn- tỉnh Hòa Bình; Khảo sát phục vụ thiết kế kỹ thuật, lập tổng dự toán thiết kế bản vẽ thi công và lập dự toán chi tiết – San lấp mặt bằng và xây dựng trung cư cao cấp khu đô thị mới Xuân Phương ;khảo sát phục vụ thiết kế kỹ thuật- lập tổng dự toán thiết kế bản vẽ thi công và lập dự toán chi tiết - Trụ sở làm việc công ty CP Xây dựng và Đầu tư Hà Nội; Khảo sát khu di dân tái định cư phục vụ lập dự án, thiết kế KTTC – Công trình Di dân tái định cư vùng nguy cơ sạt lở xã Phú Phúc – huyện Lý Nhân – tỉnh Hà Nam; Giám sát công trình phụ trợ san lấp mặt bằng, xây dựng dân dụng khu nhà ở CBCNV thủy điện Nậm Chiến II …. Các công trình được thực hiện trên cơ sở các hợp đồng đã ký với các đơn vị chủ đầu tư sau khi trúng thầu hoặc chỉ định thầu. Trong hợp đồng, hai bên thông nhất với nhau về giá trị thanh toán của các công trình cùng với các điều kiện khác, do vậy tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ, nghiệp vụ bàn giao công trình, hạng mục công trình hoặc khối lượng xây lắp hoàn thành đạt điểm SV : Mai Thị Thiên Lớp KT3 - 11B 3 Chuyên đề thực tập chuyên ngành GV: Nguyễn Quốc Trung dừng kỹ thuật cao cho bên giao thầu chính là quy trình tiêu thụ sản phẩm xây lắp.

Trường hợp nhà thầu được thanh toán theo tiến độ kế hoạch thì phần công việc đã hoàn thành thuộc hợp đồng xây dựng được nhà thầu tự xác định một cách đáng tin cậy bằng phương pháp quy định được coi là sản phẩm hoàn thành bàn giao. Trong ngành xây lắp, tiêu chuẩn chất lượng kỹ thuật của sản phẩm đã được xác định củ thể trong hồ sơ thiết kế kỹ thuật được duyệt, do vậy doanh nghiệp xây lắp phải chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về kỹ thuật và chất lượng. Ngành xây dựng cơ bản có những đặc điểm kinh tế kỹ thuật riêng, được thể hiện rất rõ ở sản xuất xây lắp và quá trình tạo ra sản phẩm của ngành. Sản phẩm xây lắp là các công trình, vật kiến trúc, có đủ điều kiện đưa vào sử dụng và phát huy tác dụng.

Sản phẩm xây lắp mang đặc điểm là quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian xây dựng, lắp đặt dài. Đặc điểm này làm cho tổ chức quản lý và hạch toán chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp phải có các dự toán. Trong Công ty cơ chế khoán đang được áp dụng rỗng rãi với các hình thức giao khoán khác nhau : khoán gọn công trình, khoán theo từng khoản mục chi phí cho nên hình thành bên giao khoán, bên nhận giao khoán và giá khoán. *Tiêu chuẩn chất lượng: Sau 5 năm xây dựng và trưởng thành Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây Dựng Hà Thành đã thực sự khẳng định được uy tín của mình.

Các công trình do Công ty thi công được đánh giá cao về chất lượng, mang lại hiệu quả kinh tế cho đơn vị. Xây dựng duy trì và phát triển hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2000. Phổ biến chiến lược phát triển và mục tiêu kinh tế từng giai đoạn của công ty cho toàn thể CBCNV được đặt lên hàng đầu. Ngoài ra công ty còn thường xuyên nâng cao trình độ, cải tiến ứng dụng KHKT – CN để giữ vững uy tín, đưa công ty phát triển theo hình thức mới và thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình để có thể cạnh tranh với các nhà thầu khác trên thị trường.

*Tính chất của sản phẩm: SV : Mai Thị Thiên Lớp KT3 - 11B 4 Chuyên đề thực tập chuyên ngành GV: Nguyễn Quốc Trung Hoạt động xây dựng cơ bản là hoạt động hình thành nên năng lực sản xuất của các ngành, các lĩnh vực khác trong nền kinh tế bao gồm: Xây dựng mới, mở rộng, khôi phục, cải tạo hay hiện đại hoá các công trình hiện có. Sản phẩm chính của Công ty là xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông thuỷ lợi. Sản phẩm xây dựng của công ty thường có giá trị lớn, kết cấu phức tạp, mang tính tổng hợp về nhiều mặt: kinh tế, kỹ thuật…, thời gian xây dựng kéo dài, mỗi công trình được xây dựng theo một thiết kế kỹ thuật riêng, có tính đơn chiếc, có giá trị dự toán riêng nên việc tổ chức quản lý nhất thiết phải có dự toán thiết kế. Trong suốt quá trình xây dựng, giá dự toán sẽ là thước đo hợp lý để hạch toán các khoản chi phí và quyết toán các công trình.

*Loại hình sản xuất: Sản xuất xây lắp là một loại sản xuất công nghiệp đặc biệt. Sản phẩm xây lắp mang tính chất đơn chiếc riêng lẻ. Mỗi đối tượng xây lắp đòi hỏi yêu cầu kĩ thuật, kết cấu, hình thức xây dựng thích hợp được xác định cụ thể trên từng thiết kế dự toán của từng đối tượng xây lắp riêng biệt. Mỗi công trình được tiến hành thi công theo hợp đồng cụ thể, phụ thuộc vào yêu cầu của khách hàng và thiết kế kỹ thuật của công trình đó.

Khi thực hiện các hợp đồng, đơn đặt hàng thì công ty phải tiến hành thi công và bàn giao công trình đúng tiến độ, đúng thiết kế, đảm bảo chất lượng công trình. *Thời gian sản xuất: Sản phẩm xây dựng thường là những khoản mục chi phí lớn, nên thời gian thi công thường chia thành các giai đoạn phù hợp với từng đối tượng sản phẩm và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ môi trường bên ngoài như khí hậu, địa hình,thời gian giải phóng mặt bằng. *Đặc điểm sản phẩm dở dang: Sản phẩm dở dang ở doanh nghiệp xây lắp có thể là công trình, hạng mục công trình dở dang chưa hoàn thành hay khối lượng xây lắp dở dang trong kỳ chưa được nghiệm thu và chấp nhận thanh toán. SV : Mai Thị Thiên Lớp KT3 - 11B 5 Chuyên đề thực tập chuyên ngành GV: Nguyễn Quốc Trung Để đánh giá sản phẩm dở dang thì chính là xác định phần chi phí sản xuất mà sản phẩm dở dang cuối kỳ phải chịu.

Đánh giá sản phẩm dở dang hợp lý là một trong những nhân tố quyết định tính trung thực hợp lý của giá thành sản phẩm xây lắp trong kỳ. Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành đánh giá sản phẩm dở dang bằng phương pháp kiểm kê khối lượng làm dở cuối kỳ. Việc tính giá trị sản phẩm dở dang trong sản xuất xây dựng phụ thuộc vào phương thức thanh toán, khối lượng công tác xây lắp hoàn thành giữa công ty và chủ đầu tư. Sản phẩm xây lắp mà chủ đầu tư quy định chỉ bàn giao thanh toán sau khi đã hoàn thành toàn bộ thì công trình, hạng mục công trình chưa bàn giao thanh toán được coi là sản phẩm xây lắp dở dang, toàn bộ chi phí sản xuất đã phát sinh thuộc công trình, hạng mục công trình đó đều là chi phí của sản phẩm dở dang.

Khi công trình, hạng mục công trình hoàn thành bàn giao thanh toán thì toàn bộ chi phí sản xuất đã phát sinh sẽ được tính vào giá thành công trình. Những công trình, hạng mục công trình được chủ đầu yêu cầu bàn giao thanh toán theo từng giai đoạn xây dựng, lắp đặt thì những giai đoạn xây lắp dở dang chưa bàn giao thanh toán là sản phẩm dở dang. Tuy nhiên đối với xây dựng các công trình, hạng mục công trình có thời gian thi công ngắn theo hợp đồng được chủ đầu tư thanh toán sau khi hoàn thành toàn bộ công việc. Lúc này giá trị sản phẩm làm dở cuối kỳ chính là toàn bộ chi phí sản xuất thực tế phát sinh từ khi thi công đến thời điểm kiểm kê đánh giá.2 Đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm.

Công ty Cổ Phần Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành là đơn vị hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây lắp, khảo sát, tư vấn xây dựng và cũng như các doanh nghiệp xây lắp khác, Công ty tham gia đấu thầu, nhận thầu các công trình xây dựng và trực tiếp tổ chức thi công công trình. Như vậy, đối tượng sản xuất chính của Công ty là các công tình, hạng mục công trình có quy mô và mức độ phức tạp khác nhau. Quá trình sản xuất kinh doanh của Công ty trải qua nhiều khâu khác nhau nhưng cơ bản theo một quy trình chung là : Tham dự đấu thầu, nhận thầu các SV : Mai Thị Thiên Lớp KT3 - 11B 6 Chuyên đề thực tập chuyên ngành GV: Nguyễn Quốc Trung công trình, lập kế hoạch thi công, tổ chức nhân lực mua vật tư thi công, tổ chức thi công công trình, nghiệm thu bàn giao, quyết toán công trình.1 Quy trình sản xuất sản phẩm tại Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Hà Thành Đấu thầu khai Ký kết hợp đồng Khởi công Thi công theo thác công việc xây lắp tiến độ kế hoạch Quyết toán Nghiệm thu bàn Kết thúc thi công Thi công theo giao tiến độ kế hoạch * Cơ cấu tổ chức sản xuất Sơ đồ 1.2 Tổ chức sản xuất tại xí nghiệp Giám đốc xí nghiệp Chủ nhiệm công trình Cán bộ kinh Cán bộ kỹ Thống kê kế Tổ chức hành tế thuật hoạch chính Tổ đội sản Tổ đội sản xuất xuất Đây là hình thức được sử dụng khá phổ biến tại các công ty xây dựng. Sau khi nhận khoán, xí nghiệp có trách nhiệm tổ chức tốt các hoạt động xây lắp dưới sự chỉ đạo của cấp trên.