CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ CHUAN MỰC QUOC TE VE TƯ PHÁP HINH SỰ THÂN THIỆN ĐỐI VỚI NGƯỜI CHUA THÀNH NIÊN 111. Khái quát về người chưa thành niên. LLL Định nghia người cluen thành niên “Thuật ngữ người chưa thành niên juvenile) và trẻ em (child) déu dùng để chi một độ tuổi nhất định trong giai đoạn phát triển của con người. Thuật ngữ trẻ em (child) thường được sử dung để nói đến nhóm đôi tượng để bi tồn thương.
trong sã hội và can được hưởng các lợi ích va sự bão vệ đặc biệt Theo các văn. kiện pháp ly quốc tế về quyển con người thi trễ em là người đưới 18 tuổi. Thuật ngữ nảy được định ngiĩa như sau. "Tré ema được xác đinh là người debt 18 tuôi, trừ khi pháp luật quốc gia quy dinh tudt thành miên sớm hơn” ~ Điều 1 Công ước của Liên hợp quốc về Quyển trẻ em (UNCRC)?.
Quy định này có nghĩa lả các quốc gia thảnh viên có thể xác định tuổi trưởng thảnh sớm hon, nhưng khuyến khích quy định tuổi trễ em 1a dui 18 tuổi. Công ước định nghĩa trẻ em là người đưới 18 tuổi dựa trên cơ sở xác định mốc chuyển biển lớn từ giai đoạn tuổi thơ sang người lớn. Vì thé, 18 tuổi là tiêu chí chính thức áp dung chung cho mọi quốc gia thành viên khi quy định khái niệm trẻ em? Theo đó, đa số pháp luật các quốc gia déu có quy định thông nhất với chuẩn mực quốc tế là trẻ em là người đưới 18 tuổi, chỉ có 12,1% các quốc gia quy định trễ em. đưới 16 tuổi trong đó có Việt Nam, Trẻ em có thé liên quan hoặc tham gia vào hệ thống pháp luật với những từ cách khác nhau nhur: là nạn nhân của tôi phạm.
“Thường Đại học Luật Hi Nội 2020), Giáo nh Tự pháp vớt người chưa hinh niên, Noo, Nephi, Neyo. ‘The United Netions Contention onthe Right the Child, banhinhtvo Nghị quyết số 40Sngiy 20/11/1989 của Đaihội ding Lên họp quốc » Cổng thing tn in Quốc hộtnoớc CRGHCN Vit Nem, Gất hoàn thd uất bến vệ mềm me i To din at 1N vo Cổng de quốc tít qo rẻ em, mata toc lGSachoi tt pas:stay "Bk-4ece cụ dọc heia=e'feaTD=23653] ty cập. 1081033, “Ngộ int tu hung: CEDGICN VN,Men na a aig đt, — hos mane Pages hos Jol aspeThanD=30827] uy cipgiy TôBE03) hoặc là nhân chứng cung cấp lời khai vé tôi pham, bi điều tra, truy tổ, xét xử vẻ tôi pham, là đổi tương được chăm sóc, giảm hồ hoặc bao về hoặc liên quan. đến các thủ tục tổ tụng dân sự khác, hoặc ở trong những hoàn cảnh liên quan đến thủ tục hành chính, bao gồm việc xin nhập cư.
‘Uy ban về Quyên Trẻ em (CRC) là một bộ phận gồm 18 chuyên gia độc. lập giám sát việc thực thi Công ước về Quyển trẻ em của các quốc gia thành. Tắt ca các quốc gia thảnh viên phải nộp các bao cáo thường xuyên với Ủy. ‘ban về việc thực thi các quyển.
Uy banthẩm tra các báo cáo nảy va đưa ra các quan ngại và để suất với Quốc gia thành viên dưới hình thức một văn bản “Các quan sét mang tính kết luận”. Vao tháng 6 năm 2012, sau khi ra soát báo cáo của Việt Nam về sự tương thích điều 44 của Công ước, Uy ban về Quyền trẻ em thể hiện mối quan ngai rằng “không phải tất luật déu tuân thủ Công ước, đặc biệt là quy định về khái niệm tré em va tư pháp người chưa thành niên "4 "Vào thời điểm đó, tại Việt Nam, trễ em được định nghĩa là người dưới 16 tuổi (Điều 1 Luật bao vệ, chăm sóc và gião dục tré em 2004”). Mặc dù sau đó luật nay đã được thay thé bằng Lut trẻ em ban hảnh vào thing 6 năm 2016, nhưng, định ngiĩa tré em vẫn được duy ti la người đưới 16 tuổi (Điều 1 Luật trẻ em 2016). Trong quá trình xây dựng dự thao luật đã có nhiều ý kiến xung quanh việc nâng tuổi trẻ em đến đưới 18 tuổi”.
Bên cạnh thuật ngữ “trẻ em” (child/ children) có các thuật ngữ khác được. sử dung trong nhiều văn kiến pháp lý quốc tế gồm: người chưa thánh niên (juvenile), thiêu niền (adolescence), người trẻ tuổi (youth). Tuy nhiên các thuật ‘ring Đại học Luật Hà Nội Q020), Giáo nn Depp ab mg chưa thành min, eb. Tư pháp, Hà Nei.
* Ủy bem về Quyền Te em, Kỳ hop thir su, ngày 29 thing Snim 2012, Mem nit các bio cáo của các quốc git thành van Ề thực tủ alu 4£ Công vóc, Cc quen st kết nin: Vt Num, dom 10 CEC/C/VNMUCO/-4 Thật sé 34/2004/0H11 nghy 1067001 “tude số 103D016/00813ngừy 0504/2016 ° Cổng thẳng tm độn Quốc hộtnuớc PEDGHCN Vit Nem, in Rho vide nig a8 ain đnh bề em, senate oun: tie Page sh how dong co oc bợtsz2x”uaiDS30227], any tập ngây TôBE03) ngữ nảy đều hướng đến mục tiêu chung lả để bảo vệ những người dưới 18 tuổi ‘hay những người chưa đạt đến tuổi trưởng thánh? Người cinea thành niên Guventie) là thuật ngữ được ding đễ nói đến nhóm. chủ thé trong xã hội trong giai đoạn chưa trưởng thành hoàn toàn về thé chất và tinh thân, họ chưa có đẩy đũ quyển lợi và nghĩa vu của một công dân, bởi vây họ không thé tự minh tham gia vào một số quan hệ pháp luật nhất định. Khai niệm này được tiếp cân dưới hai góc độ. Các chuẩn mực pháp lý quốc tế "và pháp lut quốc gia, trong đó có Việt Nam ‘Theo quy tắc Bắc Kinh”, người che thành niền là trề em hay thanh thiểu niên mà tìy theo từng hệ thông pháp luật có thé bị xử I kit phạm tôi, theo một _phương thức khác với người lớn - Quy tắc 2.
Quy tắc này đã nêu rõ việc quy định độ tuổi của người chưa thành niên phụ thuộc vêo pháp luật cia từng quốc gia. Việc quy định mỡ như vậy tao nên sự phong phú vé độ tuổi của nhóm chủ thể nay và phù hợp với điều kiện vẻ kinh tế, chính tr, xã hội, văn hóa va pháp lý của các quốc gia thanh viên. Định nghĩa về nhóm chủ thể nay còn được quy định là người đưới 18 tuổi, giới han độ tuổi thấp hon mức nay theo đó. không được phép tước từ do của tré em can được pháp luật quy định? "Trong pháp luật quốc É, cả thuật ngữ trẻ em va NCTN không có sự khác tiệt rổ rệt bỡi quy định vẻ độ tuổi là tương tự nhau, được giới han dưới 18 tuổi.
Tuy nhiên, trẻ em thường được nhắc đền là những em bẻ nhé còn non nét, là đối tượng dé bi tổn thương cần được bảo vệ của gia đính, xã hội, có thể la nan nhân hoặc nhân chứng của tội pham. Còn NCTN lai lả những thanh thiên niên. dưới đô tuổi trưỡng thành, thuật ngữ “chưa” được dùng trong trường hợp may © Pham Thị Thanh Nga, Nguyễn Main Tĩhh (2017), "D3 ex” "người chưa thành niên "ưng pháp halt Việt ‘Num: Nhin tờ nghất vụ tực hiện Công usc ca LHQ về quyền sĩ em vi thủ thống nhất cũ hệ thẳng phi "ắc, Tp ch Nghễn in dp phe, số 1S G3),tr20 ~30 ` Trưởng Đạthọc Tuất Hà Nội 2030), Giáo bin Depp đổ tới người chưa 0n in Na, Ta ghip, HÀ Nees Ce gu ắc tu ain eh củ bên hợp quốc v hoạ đẳng hp đổi với nguời vị hành nin (Được hông qu theo Nghịguy 4083 ngy 29/1/1985 cia Đại Hội ding Lên Hop Quốc) ` Các uy tc của Liên hợp quéc vi bo vậngườ dun thà uện bịi rớc trdo Buse Đạihội ồng Lên hợp, qua ngày 14/12/2990). “quốc thông 8 để chỉ những người sắp nhưng vẫn chưa thanh niên Có nghĩa là về mặt ngữ.
nghữa, NCTN Ja những người sắp đến 18 tuổi. Như vậy có thể coi “chưa thành niền" là giai đoạn trung gian ~ chuyển tiếp giữa "trẻ em" va "thành niên”. Đây là giai đoạn con người có sự phát triển mạnh mé về thể chat va tinh than để tro thảnh “người lớn” nhưng van chưa hội đủ tổ chat can thiết của “người lớn” thực thu!*, Mất khác, khái niềm này thường dùng trong lĩnh vực tư pháp hình sự, thường được sử đụng khi nói vẻ “người chưa thành nién phạm tôi" hoặc “tôi pham người chưa thảnh niên , hay còn co thé hiểu là các thanh thiểu niên có "hành vi vi pham pháp luât: người bị tam giam/gif, bi can, bị cáo, người bị kết ant’ Chính béi giới han 46 tuổi NCTN không bi bo buộc theo Công ước của Liên hợp quốc vẻ Quyển trẻ em, nên mỗi quốc gia quy định vẻ đô tudi nay là khác nhau, tùy thuộc vảo hoàn cảnh của quốc gia đó. Tại Úc, dao huật quy định.
về NCTN rất đa dạng, tùy thuộc vảo pháp luật của từng bang ma có những quy. định khác nhau. Hau hết các bang ở Uc, ngoại trừ Queenstand, NCTN được. quy định là người tử 10 đền 17 tuỗi, Con tại Queensiand, trẻ vị thành nién được định nghĩa la người từ 10 đền 16 tuổi!5.
Nhật Ban quy định NCTN là người đười 20 tuổi vi phạm pháp luật hoặc có nguy cơ vi phạm pháp luật (Luat Người chưa thành niên năm 1948). Theo Đạo luật vị thành nién ở Han Quốc ban hành. năm 1958, NCTN là người đưới 19 tuổi. Còn ở Canada quy định NCTN lả người từ đũ 12 tuổi đến đưới 18 tuổi (Đao luật Tư pháp hình sư người chưa thành niên năm 2003) Tai Viết Nam, khái niém NCTN va người thành nién được phân biệt rõ rang trong pháp luật dân sự từ rất sớm.
Điều 7 Sắc lênh số 97-SL cia Chủ tịch. * Đặng VÑ Cù La (2003), Ph én với shôh sách đố oat hành nến, nh, Lao động 8 hội, Hà we, ° Yrường Đạt học Lait Hi Nội 2020), Giáo wn T pháp đ với ng chưa Doi én, Na, epi, HÀ Nam * pda Tomivon, Chléen's Cot of NSW Resource Handbook, Wht mas im cere đi rom echt oedema tạ: lon cos nhhctoonsendĐS0slibtgVes isyrilk efendere differed 2539) cáp ng 10901 nước ngày 22/5/1950 quy định: TNgưởi chua thành niên là con trai hay cơn gái chưa đủ 18 tuổi”. Sau các lần sửa đồi, bỗ sung Bộ luật Dân su Việt Nam, cốt lối của quy định nay vẫn được duy trì Khoản 1 diéu 21 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định. “Người ciuea thành niền là người chuea đi 18 mỗi”, và người thánh niên lã người từ đủ mười tám tuổi trở lên (điển 20 Bộ Luật Dân sự 2015).
Trước đây Bộ luật hình sự năm 1999 và Bộ luật Té tung hình sự (BLTTHS) năm 2003 đều sử dung thuật ngữ “người chưa thành niên” để chỉ người dưới 18 tuổi phạm tội.