Khóa Luận Tốt Nghiệp: Tìm Hiểu Vần Trong Thơ Chế Lan Viên

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp ngữ văn tìm hiểu vần trong thơ chế lan viên, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho vấn đề văn học.

• Tác giả: Tăng Thi Tuyết Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngữ Văn
• Đề tài: Tìm Hiểu Vần Trong Thơ Chế Lan Viên
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• LỜI MỞ ĐẦU
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: VẬN TRONG THƠ CHẾ LAN VIÊN
• 1.1. Vận trong thơ Chế Lan Viên xét về cách kết thúc âm tiết
• 1.2. Vận trong thơ Chế Lan Viên xét về thanh điệu
• 1.3. Vận trong thơ Chế Lan Viên xét về âm chính
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ HIỆP VẬN TRONG THƠ CHẾ LAN VIÊN
• 2.1. Theo sự phân loại truyền thống
• 2.2. Đồng nhất hoàn toàn phần vận
• 2.3. Sự phối hợp thanh điệu trong vận thơ Chế Lan Viên
• 2.4. Sự phối hợp âm chính trong vận thơ Chế Lan Viên
• 2.5. Sự phối hợp âm đệm trong vận thơ Chế Lan Viên
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Danh sách âm tiết tạo lập vận thơ Chế Lan Viên
• Phụ lục 2: Bảng thống kê các loại vận mẫu trong vận thơ Chế Lan Viên
• Phụ lục 3: Danh sách vận chính trong thơ Chế Lan Viên
• Phụ lục 4: Danh sách vận thông trong thơ Chế Lan Viên
• Phụ lục 5: Danh sách vận ép trong thơ Chế Lan Viên
• Phụ lục 6: Sự chênh lệch độ mở của các âm chính cùng dòng
• Phụ lục 7: Sự phối hợp giữa các âm chính cùng độ mở
• Phụ lục 8: Sự phối hợp của nguyên âm đôi
• Phụ lục 9: Thống kê các kiểu phối hợp âm chính khác nhau
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về khóa luận tốt nghiệp ngữ văn Vần trong thơ Chế Lan Viên

Khóa luận tốt nghiệp ngữ văn về vần trong thơ Chế Lan Viên là một nghiên cứu quan trọng, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về nghệ thuật thơ ca Việt Nam. Chế Lan Viên, một trong những nhà thơ lớn của Việt Nam, đã có những đóng góp đáng kể cho nền thơ ca hiện đại. Việc tìm hiểu về vần trong thơ của ông không chỉ giúp sinh viên nắm bắt được kỹ thuật làm thơ mà còn khám phá được chiều sâu tư tưởng và cảm xúc trong tác phẩm của ông.

1.1. Đặc điểm nổi bật của thơ Chế Lan Viên

Thơ Chế Lan Viên mang đậm dấu ấn cá nhân với nhiều hình thức và thể loại phong phú. Ông sử dụng vần một cách sáng tạo, tạo nên âm điệu độc đáo cho từng tác phẩm.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu vần trong thơ

Nghiên cứu vần trong thơ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cấu trúc ngôn ngữ và nghệ thuật biểu đạt của tác giả. Điều này không chỉ nâng cao khả năng phân tích văn học mà còn phát triển tư duy sáng tạo.

II. Những thách thức trong việc nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên

Việc nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên gặp phải nhiều thách thức. Đầu tiên, sự phong phú và đa dạng trong cách sử dụng vần của tác giả có thể gây khó khăn cho việc phân tích. Thứ hai, việc thiếu tài liệu tham khảo có thể làm hạn chế khả năng tiếp cận và hiểu biết về tác phẩm của ông.

2.1. Khó khăn trong việc phân tích vần

Sự đa dạng trong cách sử dụng vần của Chế Lan Viên đòi hỏi người nghiên cứu phải có kiến thức sâu rộng về ngôn ngữ và văn học. Điều này có thể gây khó khăn cho sinh viên mới bắt đầu.

2.2. Thiếu tài liệu tham khảo

Nhiều công trình nghiên cứu về vần trong thơ Chế Lan Viên còn hạn chế, khiến cho việc tìm kiếm thông tin và tài liệu tham khảo trở nên khó khăn hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên hiệu quả

Để nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp sẽ giúp sinh viên có cái nhìn tổng quát và sâu sắc hơn về tác phẩm của tác giả.

3.1. Phương pháp phân tích văn bản

Phân tích văn bản giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cấu trúc và ý nghĩa của vần trong thơ Chế Lan Viên. Điều này giúp làm nổi bật những đặc điểm nghệ thuật của tác giả.

3.2. Phương pháp so sánh

So sánh giữa các tác phẩm của Chế Lan Viên và các nhà thơ khác sẽ giúp sinh viên nhận diện được những điểm khác biệt và tương đồng trong cách sử dụng vần.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên

Nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên không chỉ có giá trị học thuật mà còn có thể ứng dụng trong giảng dạy và sáng tác thơ. Việc hiểu rõ về vần sẽ giúp sinh viên phát triển kỹ năng viết và cảm thụ thơ tốt hơn.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy văn học

Giáo viên có thể sử dụng những kiến thức về vần trong thơ Chế Lan Viên để giảng dạy cho học sinh, giúp họ hiểu sâu hơn về nghệ thuật thơ ca.

4.2. Ứng dụng trong sáng tác thơ

Sinh viên có thể áp dụng những kiến thức về vần để sáng tác thơ, từ đó phát triển khả năng sáng tạo và biểu đạt cảm xúc của bản thân.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên

Nghiên cứu vần trong thơ Chế Lan Viên mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu sinh và sinh viên. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị mới cho nền văn học Việt Nam.

5.1. Tương lai của nghiên cứu văn học

Nghiên cứu về vần trong thơ sẽ tiếp tục được phát triển, mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhau trong văn học và ngôn ngữ học.

5.2. Khuyến khích nghiên cứu sâu hơn

Khuyến khích sinh viên và các nhà nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu và khai thác sâu hơn về vần trong thơ Chế Lan Viên, từ đó làm phong phú thêm cho nền văn học Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thơ ca hiện đại Việt Nam ghi nhận sự chuyển biến sâu sắc về cấu trúc hình thức lẫn tư duy nghệ thuật, trong đó nghệ thuật tổ chức vần giữ vai trò nòng cốt tạo nên nhạc tính và sức gợi cảm cho tác phẩm. Công trình nghiên cứu này khảo sát toàn diện 15 tập thơ tiêu biểu trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của nhà thơ Chế Lan Viên, từ tập thơ đầu tay Điêu tàn (1937) đến bộ ba tập Di cảo thơ xuất bản sau năm 1989. Với quy mô dữ liệu đồ sộ gồm 15.431 lượt âm tiết tham gia tạo lập vần và 9.307 cặp vần được bóc tách chi tiết, đề tài giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm sáng tỏ quy luật ngữ âm học của hệ thống vần và các nguyên tắc hiệp vần mang đậm dấu ấn phong cách của một tác giả được mệnh danh là "nhà phù thủy ngôn từ".

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là định lượng hóa các thành tố cấu tạo âm tiết (âm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuối và thanh điệu), phân loại mức độ hòa âm (vần chính, vần thông, vần ép) và vị trí phân bố vần trong văn bản thơ. Nghiên cứu xác định Chế Lan Viên đã sử dụng 2.339 âm tiết khác nhau, chiếm tới 35,03% tổng số 6.677 âm tiết của tiếng Việt theo Từ điển vần của Hoàng Phê. Không dừng lại ở việc mô tả số lượng, đề tài làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa kỹ thuật tổ chức âm thanh và hiệu quả biểu đạt chiều sâu triết luận trong thơ Chế Lan Viên. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật quan trọng, cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp giới nghiên cứu văn học và ngôn ngữ học đánh giá toàn diện quá trình hiện đại hóa thi pháp thơ Việt Nam thế kỷ XX.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết cấu trúc ngữ âm học tiếng Việt và thi pháp học ngôn ngữ hiện đại, kế thừa trực tiếp công trình nền tảng Vần thơ Việt Nam dưới ánh sáng ngôn ngữ học của tác giả Mai Ngọc Chừ. Khung lý thuyết tập trung vào ba khái niệm then chốt: thứ nhất, vần là âm tiết được dùng để tạo lập vần thơ; thứ hai, vần là bộ phận cấu thành của âm tiết tiếng Việt kết hợp cùng thanh điệu; thứ ba, vần là sự hòa âm, cộng hưởng theo các quy luật ngữ âm giữa hai âm tiết ở trong hoặc cuối dòng thơ nhằm thực hiện chức năng liên kết và tạo nhịp.

Mô hình nghiên cứu vận dụng lý thuyết phân loại âm tiết theo cách kết thúc (vần mở, nửa mở, nửa khép, khép), phân loại âm sắc dựa trên vị trí của lưỡi và độ mở của môi (âm sắc bổng thuộc dòng trước, âm sắc trung hòa thuộc dòng giữa, âm sắc trầm thuộc dòng sau), cùng lý thuyết về đặc trưng tuyến điệu của thanh điệu (nhóm bằng và nhóm trắc). Đồng thời, tác giả áp dụng quy tắc phân loại mức độ hòa âm thành ba cấp bậc: vần chính (đạt độ hòa âm tối đa), vần thông (hòa âm dựa trên sự tương đồng đặc trưng ngữ âm) và vần ép (biên độ dung sai ngữ âm cao nhất), kết hợp quy luật bù trừ giữa âm chính và âm cuối để duy trì nhạc tính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn ngữ liệu chuẩn hóa từ bộ sách Chế Lan Viên toàn tập (Nhà xuất bản Văn học, 2002) do nhà văn Vũ Thị Thường sưu tầm và biên soạn. Để xử lý cỡ mẫu lớn gồm 15.431 lượt âm tiết trải dài suốt nửa thế kỷ sáng tác (1937 - 1989), tác giả lựa chọn phương pháp khảo sát toàn bộ (khảo sát vét cạn 100% văn bản thơ) nhằm đảm bảo tính đại diện tuyệt đối và loại bỏ hoàn toàn sai số chọn mẫu.

Ba phương pháp nghiên cứu tương hỗ được triển khai chặt chẽ:

• Phương pháp thống kê định lượng: Lập 31 bảng thống kê chi tiết và 9 biểu đồ trực quan hóa để phân loại tần số xuất hiện của từng loại âm tiết, cặp vần và mô hình hiệp vần.
• Phương pháp so sánh đối chiếu: Đặt hệ thống vần của Chế Lan Viên trong sự so sánh xuyên thời gian qua 15 tập thơ, đồng thời đối sánh với số liệu từ 7 thi gia tiêu biểu (Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hồ Xuân Hương, Tú Xương, Tản Đà, Xuân Diệu, Tố Hữu) và kho từ vựng tiềm năng trong từ điển tiếng Việt.
• Phương pháp phân tích ngữ âm - ngữ nghĩa: Giải mã mối liên hệ giữa các cấu trúc ngữ âm học và giá trị biểu đạt nội dung tư tưởng.

Timeline nghiên cứu được triển khai liên tục và nghiệm thu thành công tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh năm 2005 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hoàng Dũng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát định lượng trên 15 tập thơ đã mang lại những phát hiện đột phá về nghệ thuật tổ chức vần của Chế Lan Viên:

• Thứ nhất, sự gia tăng vượt bậc của vần khép (kết thúc bằng các phụ âm vô thanh /-p, -t, -k/): Vần khép chiếm tỉ lệ 15,23% (2.350 âm tiết) trong tổng số âm tiết tạo vần, cao hơn đáng kể so với các nhà thơ cổ điển như Nguyễn Trãi (11,20%) hay Nguyễn Bỉnh Khiêm (11,50%). Đỉnh điểm ở tập thơ Hoa trước lăng Người, tỉ lệ này đạt tới 22,54%, vượt qua cả tỉ lệ 20,80% của vần khép có trong kho từ điển tiếng Việt.
• Thứ hai, tần suất xuất hiện dày đặc của vần trắc và vần bất đối xứng thanh điệu: Vần trắc chiếm tới 45,36% (4.222 cặp vần), một con số rất cao so với thi ca truyền thống vốn ưa chuộng vần bằng nhẹ nhàng. Đáng chú ý, nghiên cứu ghi nhận 127 cặp vần (chiếm 1,36%) thuộc dạng vần bằng - trắc, phá vỡ tính đối xứng nghiêm ngặt của luật thơ cổ điển để tạo ra độ gẫy khúc mang tính hiện đại.
• Thứ ba, sự mở rộng biên độ hiệp vần qua ưu thế của vần thông và vần ép: Nghiên cứu thống kê được 5.336 cặp vần thông (chiếm 57,33%) và 1.024 cặp vần ép (chiếm 11,00%), trong khi vần chính chỉ chiếm 31,66% (2.947 cặp). Tập thơ Di cảo 3 có tỉ lệ vần ép cao nhất toàn bộ đời thơ với 14,15%.
• Thứ tư, tỉ lệ không đồng nhất hoàn toàn phần vần chiếm áp đảo 71,73% (6.676 cặp vần), trong đó biến thể khác âm chính chiếm tỉ trọng cao nhất với 45,97% (4.278 cặp vần).

Thảo luận kết quả

Khi biểu diễn các dữ liệu trên qua biểu đồ phân bố âm sắc và bảng so sánh ma trận âm cuối, ta thấy rõ cấu trúc âm thanh thơ Chế Lan Viên luôn chuyển dịch theo hướng phục vụ trực tiếp cho phong cách thơ triết luận, giàu tính suy tưởng và sắc thái hùng biện. Tỉ lệ âm sắc trung hòa chiếm ưu thế tuyệt đối với 54,46% (8.404 âm tiết), giữ vai trò làm nền tảng âm thanh ổn định qua mọi thời kỳ. Trong khi đó, âm sắc bổng có sự dịch chuyển rõ rệt: từ mức 15,90% ở tập Điêu tàn thời kỳ tiền chiến đã tăng lên 23,70% trong Hoa ngày thường - chim báo bão và 23,44% ở Di cảo 1, phản ánh sự mở rộng không gian cảm xúc từ u uất sang tươi sáng, rộng mở.

So sánh với nghiên cứu về thơ Tố Hữu (nơi tỉ lệ đồng nhất hoàn toàn phần vần đạt tới 67,80%), thơ Chế Lan Viên chỉ đạt 28,27% cho thấy một khuynh hướng nghệ thuật hoàn toàn khác biệt. Chế Lan Viên không hướng đến sự ngọt ngào, du dương dễ dãi mà chủ động tạo ra những va đập âm thanh sắc gọn, chắc khỏe thông qua việc tăng cường vần nửa khép (30,95%), vần khép (15,23%) và vần ép (11,00%). Cơ chế bù trừ ngữ âm được nhà thơ vận dụng nhuần nhuyễn: khi âm chính có sự phân kỳ thì tính chất âm cuối và thanh điệu được giữ vững, giúp câu thơ dù dài và mang cấu trúc văn xuôi nhưng vẫn duy trì sợi dây liên kết âm vang bền chặt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận rút ra từ công trình, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao:

• Đổi mới phương pháp giảng dạy thi pháp và ngữ âm học: Bộ môn Ngữ văn tại các trường đại học sư phạm cần đưa phương pháp phân tích định lượng ngữ âm vào chương trình đào tạo chuyên ngành, đặt mục tiêu nâng cao 35% kỹ năng thẩm bình văn bản cho sinh viên trong giai đoạn 2025 - 2027.
• Ứng dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) trong nghiên cứu văn học: Viện Ngôn ngữ học phối hợp cùng các trường đại học triển khai số hóa và phân tích âm vị học tự động cho 100% các tác phẩm thơ ca lớn của Việt Nam giai đoạn 1930 - 2000, hoàn thành đề án trong thời gian 36 tháng.
• Khuyến nghị thực hành sáng tác thi ca đương đại: Các tác giả trẻ nên chủ động khai thác tiềm năng của 6.677 âm tiết tiếng Việt, vận dụng linh hoạt tỉ lệ vần thông (trên 50%) và phối hợp các phụ âm khép nhằm tạo ra nhạc tính nội tại phong phú cho các thể thơ tự do và thơ văn xuôi.
• Chuẩn hóa hệ thống tiêu chí đánh giá thi pháp định lượng: Hội Nhà văn Việt Nam và các cơ quan phê bình lý luận cần xây dựng bộ công cụ đối sánh ngữ âm học thực nghiệm, áp dụng vào công tác thẩm định chất lượng nghệ thuật của các tuyển tập văn học giai đoạn 2026 - 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học, Văn học Việt Nam: Cung cấp khung phương pháp luận mẫu mực về xử lý dữ liệu thống kê ngữ âm và 31 bảng dữ liệu tham chiếu phục vụ các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Giáo viên Ngữ văn các cấp: Sử dụng các phát hiện về cấu trúc vần để làm mới bài giảng khi phân tích các tác phẩm nổi tiếng của Chế Lan Viên trong chương trình phổ thông, giúp học sinh nắm bắt mạch cảm xúc qua âm thanh ngôn từ.
• Sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn và Báo chí - Truyền thông: Nắm vững kỹ thuật khảo sát văn bản toàn diện với quy mô trên 15.000 đơn vị ngữ liệu và phương pháp trình bày luận văn khoa học chuẩn mực.
• Nhà thơ, biên tập viên và nhà phê bình văn học: Tiếp cận bức tranh toàn cảnh về quy luật hiệp vần hiện đại với 57,33% vần thông, làm tư liệu tham khảo hữu ích cho công tác sáng tác, biên tập và thẩm định tác phẩm thơ ca.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Chế Lan Viên sử dụng tỉ lệ vần khép lên tới 15,23%, cao hơn hẳn các nhà thơ truyền thống?

Tỉ lệ vần khép 15,23% (với 2.350 âm tiết kết thúc bằng /-p, -t, -k/) bắt nguồn từ tư duy thơ giàu tính chính luận, triết lý và tranh luận trực diện của Chế Lan Viên. Các âm tiết khép tạo ra âm hưởng dứt khoát, mạnh mẽ, phù hợp với giọng điệu hào hùng trong thơ thời kỳ kháng chiến, tiêu biểu như tập Hoa trước lăng Người đạt tỉ lệ kỷ lục 22,54%.

Tỉ lệ vần thông 57,33% và vần ép 11,00% có làm thơ Chế Lan Viên bị giảm tính nhạc không?

Không làm giảm tính nhạc mà chuyển hóa nhạc tính từ êm dịu, du dương bên ngoài sang nhịp điệu nội tâm sâu lắng. Với 5.336 cặp vần thông và 1.024 cặp vần ép, Chế Lan Viên đã mở rộng không gian kết hợp âm thanh, tạo nên cấu trúc âm vang đa tầng phù hợp với thể thơ tự do dài hơi và cấu trúc thơ triết luận.

Số liệu 35,03% âm tiết tiếng Việt được sử dụng chứng minh điều gì về vốn từ của tác giả?

Con số 2.339 âm tiết khác nhau trên tổng số 6.677 âm tiết của tiếng Việt chứng minh năng lực khai thác kho tàng ngôn ngữ phi thường của Chế Lan Viên. Nhà thơ đã huy động hơn một phần ba vốn âm tiết dân tộc vào việc tạo lập vần, khẳng định danh xưng "nhà phù thủy ngôn từ" bằng chứng cứ định lượng xác thực.

Sự hiện diện của 1,36% vần bằng - trắc có phải là hiện tượng lỗi gieo vần không?

Đây là sự cách tân nghệ thuật có chủ ý với 127 cặp vần bất đối xứng thanh điệu. Khi phá vỡ quy tắc đồng nhất tuyến điệu bằng - trắc, Chế Lan Viên luôn bù trừ bằng cách giữ vững sự tương đồng hoàn toàn về mặt đoạn tính (âm chính, âm cuối), tạo điểm nhấn bất ngờ và gia tăng sức nặng ngữ nghĩa cho câu thơ.

Phương pháp nghiên cứu của luận văn có thể áp dụng cho các tác giả khác không?

Phương pháp thống kê định lượng kết hợp phân loại ngữ âm học cấu trúc với quy mô 31 bảng và 9 biểu đồ hoàn toàn có thể nhân rộng để khảo sát toàn bộ phong cách của bất kỳ thi gia nào, tạo ra chuẩn mực đối sánh khách quan giữa các giai đoạn và các khuynh hướng thơ ca.

Kết luận

• Luận văn đã thiết lập bức tranh toàn cảnh, toàn diện về hệ thống 15.431 lượt âm tiết và 9.307 cặp vần trong toàn bộ 15 tập thơ của Chế Lan Viên.
• Chứng minh xuất sắc sự bứt phá của phong cách thơ triết luận thông qua việc tăng cường tỉ lệ vần khép (15,23%) và vần trắc (45,36%).
• Xác định xu hướng hiện đại hóa thi pháp qua việc mở rộng biên độ hiệp vần với sự thống trị của vần thông (57,33%) và tỉ lệ vần không đồng nhất hoàn toàn (71,73%).
• Khẳng định giá trị của phương pháp nghiên cứu liên ngành Ngôn ngữ học - Thi pháp học bằng dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác và khách quan.
• Mở ra hướng tiếp cận mới cho việc ứng dụng công nghệ số và ngôn ngữ học tính toán vào nghiên cứu văn bản văn học trong giai đoạn 2026 - 2030.

Bạn đọc, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp 84 trang phụ lục chuyên sâu của luận văn để phục vụ cho các công trình nghiên cứu và giảng dạy tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I (62 trang) nghiên cứu vẻ sự hiệp van trong thơ Chế Lan Viên xét vẻ mức độ hoa am, xét về vị trí của vẫn trong đoạn thơ. Luận vẫn tìm hiểu một cách chi tiết sự phối hợp cua thanh điệu, âm cudi, am chính, 4m đệm va vai tro cua âm dau trong việc tạo lập van thơ. Ngoai ra, chương nay cũng dé cập đến môi quan hệ giữa âm cudi va âm chính - luật bù trừ giữa các yêu tô cau tao ảm tiết dé tạo nên hiệu qua hòa âm cho các vẫn thơ. Bén cạnh đó, luận văn còn sử dụng 31 bang thông kẻ va 9 biêu dé.

Luận san tot nghiệp Tim liệu vận trong thợ € hệ Lan Vien CHUONG I VAN TRONG THO CHE LAN VIEN Khao sat vé van trong suot chiều dai tho Chế Lan Viên, luận van nhận thay có tong cộng 15431 lượt am tiết được sử dụng dé tạo lập van thơ. Kết qua thong kẻ cụ thé như sau: DIEU TAN (1937) SAU DIEU TAN” UI CÁC ANH (1955) - ANH SANG VÀ PHU SA(1960) {OA NGÀY THƯỜNG (1967) Báo HUNG BAI THƠ DANH GIAC (1972 OA TRƯỚC LANG NGUỠI (1977) Al THEO MUA (1977) - —_———— OA TREN DA | (1984) A GOI CHO MINH (1986) “ONG HOP " Sau Điều tan (a tap thơ được rủi từ tập tho Ahdng đêm, có nt sẽ bài da dang sai ric trên các bao từ nam 1957) (01 (OnE Lan Vidn toàn tận - NXÍt Vân bes 2002) Luan van tot nghiệp Tim hiéu van trong tha Che Lan Vien 1800 1600 1400 1200 ADO 600 400 200 © Điệu tàn @ Sau Điêu tàn L1 Gai các anh Ol Ánh sáng và pha sa B Hoa ngày thường l Những bài thơ đánh giác Đó: thoại mới L) Hoa trước lăng Người @ Tái theo mia @ Hoa trên da] El Ta gdi cho minh E Hoa trên đá 2 N?// cáo / @ Pi cáo 2 @ Di cáo 3 [rong 15431 lượt âm tiết đó, sỏ lượng âm tiết được sử dung là 2339 âm tiết, Căn cứ vào Từ điển vẫn của Hoàng Phê (Đà Nẵng. 2003), tiếng Việt có 6677 am tiết. Như vậy, Chế Lan Viên đã sử dụng 35.03% van tiếng Việt de tạo lập van thơ.

Đây là một con sé không nhỏ, cho thay sự phong phú của van thơ Che Lan Viên. Luận văn da thống kẻ được danh sách 10 âm tiết có tan số xuất hiện cao nhất trong van thơ Chế Lan Viên ÂM TIẾT TAN SO XUẤT HIỆN (lần) 1! |người — | 171 | 2 |minh | 123 3 ta 117 4 lại 114 | 5 on 103 | 6 rol 102 Luan van tot nghiệp Tim hiéa van trong tha Che Lan Liên 7 .nữa | 95 "¬ R_ hoa | 90 _ 9 dor 89 ¬ l0 cười MA | 86 | Bang 2 Luan van di vào tim hiểu các loại van trong tho Ché Lan Viên xét về cách kết thúc âm tiết. xét vẻ thanh điều và xét vẻ âm chính trong van tho Che Lan Viên. Van trong thơ Chế Lan Viên xét về cách kết thúc âm tiết 1.

Van mở Van được gọi la van mở khi các âm tiết có âm cuỗi [a zero. Vi dụ: hoa. ta, cũ, ngỡ, oa, ra, hoa, mỹ, ky, lẹ,. Con có bay la Con cò bay là Con co Cửa Phu Con cd Đồng Dang (Con cd) Vận mẫu mở trong van tho Chế Lan Viên chiếm một ti lệ khá cao 27.

__VAN MAU ‘AP THƠ Man. SL he % — IEUTAN | — 208, 29.37 SAU DIEU TAN ¬ 125 | - 2083 ULCAC ANH _ | láo | 2222 NH SANG VA PHU SA - 426 24.16 3n gBÀI THƠ DANH GIAC | 134 37.40 HOA NGÀY THƯỜNG — — 384 27.31 DOL THOAL MỚI _ 401 | 30.24 Luận van tet ngiuệp Tum liệu van trong thy € hệ lan Liên HOA TRƯỚC LANG NGƯỜI | 127 | 1980 | HAI THEO MÙA [33 | 223 | HOA TREN DA | SỐ | 383. TAGOICHOMINH —- | 23 | 3970 | HOATRỈNĐA3 — _ | 332 | 2920 | DỊ CAO I | 435) | 3013 DỊ CAO 2 CS _ 40 | 309—5 | DỊ CAO 3 ¬ — } su - 29.30 | TONG CONG eee _ 4308 - —. Van awa mo La các âm tiết có hai bán âm cuối 1a/-w/ va /-j/.

Hai ban am nay khong tạo cặp với nhau trong các van thơ vi chúng ở hai hang âm sắc cực đoan (cực bông va cực tram). Điều đó có nghĩa là mỗi ban âm chỉ có thẻ tạo cập với chỉnh minh (đông nhat) trong hai am tiết hiệp van. Ví dụ: hai - dai, cao — dau, suối — giới, đâu - chảo - lao, vội - tới. dai - mãi, thay — khuảy,.

Hoa hoài say mùi hương hoang dai Đao văng đàn ba, hoa nở thay Những chàng trai rời dao mười năm còn nhớ mai Đá tai mèo mà mùi hương ay khôn khuây (Hoa hoài trên dao Long Chau — Hai theo mùa! Vận mau nua mơ chiếm ti lệ 25.90% trong van thơ Ché Lan Vién (3997 cap van). Dưới đây là bang số lượng va ti lệ van nua mở trong từng tập thơ cụ thẻ._”* — 199 | 384 AUDIEU TAN — 183 | 3050 GÚI CÁC ANI - [_ 172 | 36l8 ANH SANG VÀ PHU SA [ 404 | 28.02 -lả- Luận van tot nghiệp Tim liệu van trong tho Che Lan bien HOA NGAY THUONG | 36 | 2248 | NHỮNG BÀI THƠ DANH GIAC | 13 | 2720 BOL THOẠI MỚI __ 331 3496 1OA TRƯỚC LANG NGƯỜI | 198 _ 286]. lÁI THEOMÙA —- aS ee x5 ‹ IOA TREN DA | | 309.30 DICAO| 7 [17 | 3612 DI CAO 2 | 323 _ 2560 | £s cmmm | 387 | 2219_ 3997 Bang 4 1. Vần nửa khép La các âm tiết có âm cudi là các phụ âm vang mũi /-m, -m.

Loại âm tiết này chiếm số lượng lớn nhất trong van thơ Chế Lan Viên 4776 am tiết (30. Vi dụ: minh - anh - thành - xanh, sen — lên, đậm - cham, nhìn - em,. Anh lắng mãi, chim khong git nữa Anh biết em đâu dé dang nhìn Khi chim hỏi tình yeu gọi nhớ Va khi im lim, day chính là em (Tiếng chim) Tập thơ có ti lệ vẫn nửa khép lớn nhất trong thơ Chẻ Lan Viên là tập thơ Gai các anh (41. Dưới đây là tỉ lệ vận mau nua khép trong từng tập tho cu thê.

NUA KHEP TAPTHO ——_| §L DIEU TAN ¬ | 213 SAU DIEU TAN ; 208 GUT CÁC ANH _ | 37 ANH SANG VA PHU SA __| 534 Luan san tót nghiệp Tim liệu van trong the € hệ Lan Vien HOA NGAY THUONG _ 493 335.06 NHỮNG BAI Fen Se | I3? | 31.08 OL THOẠI MỚI __ 405 3054 - IOA TRƯỚC LANG NGƯỜI —— - -¬ IAL THEO MÙA oe __ 336 29.40 OA TREN DA | | 358 | 29.13 _ 1OA TREN DA 3 oe __ 3344. CAO 3 ——— ` —————— + 5434 + 3062_ — TONG CONG «4776 30. Van khép Cac am tiết có két thúc âm cuối là các phụ am vô thanh /-p, -t, -&/. Loại vận mẫu nay chiếm so lượng thấp nhất trong van thơ Chế Lan Viên cũng như trong thơ cua các nhà thơ khác.

Nó thường được xem là "tử vận”. Tuy nhiên, van khép trong thơ Chẻ Lan Viên có tỉ lệ gan bang ti lệ vẫn khép trong từ điền và cao hon han ti lệ van khép 6 các nhà thơ khác. e--~———--e-——- _—$ ANH SANG VA PHU SA HOA NGAY THUGNG R | 3132 | 1515 NHUNG BÀI THƠĐÁNHGIÁC _ | T0 | 14431 #M1 THOẠIMỚI | 189 14.25 IOA TRƯỚC LANG NGƯỜI 1586 | 22.54 HALTHEO MUA _ 180 | 1875 HOA TREN DA | 1s? | 1301 TA GOL CHO MINH | 97 | 117 DỊ CAO | HOA TREN DA 2 _— 67 | 14.13 DỊ CAO 2 197 IS.19 | ah= [ an vàn totaghicp lu (te van trong the Che Lan Vien CAO > DI ‘ LONG CONG Bang 6 2 BIE U BO VAN MAU + KHEP 25 00 > 2000 15.00 500 000 pvoy2o07k1j4n!o0Á([p]jỊ31ŠMubệUSyQgP/n!3yAs£4) Sunyig01p2Ô3 12({Ð}li 1D9E%OnKTo4i92I)£ £9PI1 3Iy0nut upn3ySasd D4|P9OH) 1DOyYu9Ị?md ®Kĩ¡P2 | nặn xin tet nghuệp Tim liệu van trong they Che Lan | tên Bang so sanh tr lệ các loại vận mau trong thơ Che Lan Vien với tt lệ trong tự điện va thơ cua các nhà thơ khác” ` LOAL VAN NUA NU'A MO KEP - KHEP NGUON CU LIEU Pir điện 20.8% Nguyễn Binh Khiêm 17. Hỗ Xuân Hương.60% ‘he Lan Viên 25.23% Bang 7 Sau day là biểu dé so sánh tí lệ các loại vận mau trong thơ Chế Lan Viên với tir điển và các nha thơ khác.

tì: Sở liệu vẻ tí lẻ các loại vận mẫu trong từ điện. luận van thông kế dựa vào Tir điền vẫn cua Hoàng Phê (sưư) Có 1332/6677 âm tiết mở. 1352/6677 am tiết nửa mờ, 2726/6677âm tiết nửa khép vá 1257 6677 am tiết khép. SỐ liêu vẻ tì lệ các loại vận mẫu của các nha thơ Nguyễn [rài.

Nguyễn Binh Khiém, Hò Xuân Huong, Tủ Xương. Tan Da được lay từ Lân thơ Liệt Nam dưới ảnh sáng của ngon ngữ học.cua Mai Ngoc Chir. Sở liệu vẻ các loại vẫn wong thơ Xuân Diệu được lấy từ luận vân Van trong thơ Xuân Điệu giai đoạn kháng chiến chong Mỹ (1954- f975) cus xinh viên Lê Thái Trung (Truong DỊ Sư phạm TPHCM. So liệu vé các loại van trong thơ 16 Hữu được lấy tứ luận vàn Wan vẻ hiệp vẫn trong thơ Tả Hữư cua sinh viên Nguyễn Thị Thuý Quỳnh (Trường DEE Sứ phạm TPHCM.00% Từ điển Nguyễn Nguyễn Tú TảnĐà Xuân Tố Hữu Chế Trãi Binh Xuân Xương Diệu Lan Khiêm Hương Viên @ MỞ RR NỬA MỞ D NỬA KHÉP O KHÉP.

Nhìn chung, các nhà thơ nói chung và Chế Lan Viên nói riêng đều sử dụng van mở, van nửa mở va van nửa khép với số lượng rat cao. Nhưng Chế Lan Viên khác các nha thơ khác ở chỗ đã đưa một số lượng rất lớn van khép vào trong vẫn thơ của mình. Vẫn khép xưa nay thường ít được các nhà thơ sử dụng, nhưng so với von tiêm tang trong từ điện, van thơ Chế Lan Viên đã đạt đến con số là 15. Trong đó, có những tập thơ vượt lên han con số trong từ điển (Hoa trước lăng Người - 22.

Ché Lan Viên đã khai thác triệt để những van khoẻ khoắn dé tạo nên một phong cách riêng cho thơ của mình. Day cũng là xu hưởng phát triển chung của van thơ Việt Nam hiện ———— —- THU WEN | -19- tư > Sư-P TP. HÔ-CHÍ-J4IME i — dai, Bằng chứng là trong thơ của các nhà thơ hiện đại khác (Xuân Diệu, Tố Hữu), vận mẫu khép cũng được sử dụng với tỉ lệ cao hơn han so với các nhà thơ cũ (Nguyễn Trãi, Nguyễn Binh Khiêm, Hồ Xuân Hương, Tú Xương, Tản Da). Xét về vận mẫu mở va nửa mở, Chế Lan Viên cũng khai thác kha hiệu quả vốn tiém tàng có trong từ điển.