Chương Ill: Phát huy tinh tích cực của học sinh qua phương pháp đàm thoại nêu van dé và phương pháp day học nhỏm - Chương IV: Vận dụng phương pháp đàm thoại néu van dé và dạy học nhỏm nhằm phát huy tinh tích cực của học sinh qua bài: * Tình hình văn hóa ở các thế ki XVI - XVIII "( SGK lớp 10, Ban cơ bản) Phần kết luận Mỗi phản. nội dung có liên quan sẽ được trình bày ở khỏa luận chỉ tiết, cụ thể hơn. SVTH: NGUYÊN THỊ HAO 10 KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD: P. NGO MINH OANH PHAN NỘI DUNG Chuong I : CO SO Li LUAN I.
Cơ sở lí luận của việc day học theo hướng phat huy tính tích cực của học sinh. Quan niệm về phát huy tính tích cực của học sinh 1. Khái niệm về tính tích cực học tập của học sinh Hoạt động day học của giao viên và hoạt động học tập của học sinh là hai mặt có quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình dạy học. Theo phương pháp dạy học trước đây, người giáo viên đóng vai trò trung tâm trong qua trình day hoc, giáo viên là người chủ động truyền thụ kiến thức cho học sinh.
Ngày nay, đồng vai trò trung tam của quá trình dạy học là học sinh. học sinh được tham gia một cách tích cực trong xây dựng hiểu biết va quan niệm về việc học của minh. Dé là quả trình dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh. Tính tích cực lả trang thái hoạt động của chủ thé.
Trong quả trình tồn tai, con người luôn phải chủ động sản xuất ra những của cải, vật chất cần thiết cho sự phát triển của xã hội. Con người cũng tạo ra nền văn hóa ở mỗi thời đại, chủ động cải biến môi trường tự nhiên, cải tạo xã hội. Vì vậy, TTC (tính tích cực) là một phẩm chat vén có trong đời sống xã hội. Trong quá trình giáo dục, nhà giáo dục có nhiệm vụ đào tạo những con người năng động.
thích ứng và góp phan phát triển cộng đồng. TTC như là điều kiện, đồng thời là kết quả của sự phát triển nhân cách trong quá trình giáo dục. Ý thức được điều đó, nhà giáo dục càng thấy được sự cần thiết phải phát huy TTC trong quá trình lao động và học tập của trẻ. Trong nhà trường, TTC của học sinh biểu hiện chủ yếu trong họat động học tập.
Học tập của học sinh là quá trình nhận thức - “ một sự nhận thức đã được làm cho dé dang đi và được thực hiện đưới sự chỉ đạo của giáo viên >3 * Dẫn lại Trằn Bá Hoành (2006), Đổi mới phương pháp dạy học. chương trinh và SGK, NXB DHSP HN, Sdd Tr 46 SVTH: NGUYEN TH] HAO HH KHOA LUAN TOT NGHIỆP GVHD: P. NGO MINH OANH Vi vậy, nói đến TTC học tập của học sinh, thực chat là nói đến TTC của nhận thức. TTC ấy là một biểu hiện sư phạm ở sự gắng sức cao về nhiều mặt trong hoạt động học tập của trẻ.
TTC nhận thức là thai độ cải tạo của chủ thé đôi với khách thẻ thông qua sự huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lí nhằm giải quyết những van dé học tập, nhận thức, Nó vừa la mục đích hoạt động, vừa là điều kiện dé đạt mục dich, vừa là kết quả của hoạt động. Nó là phẩm chất hoạt động của cá nhân. Khác với quá trình nhận thức nghiên cứu khoa học. quá trình nhận thức trong học tập không nhằm phát hiện những điều loài người chưa biết mà nhằm lĩnh hội tri thức loài người đã tích lũy được.
Mặc dù chỉ là sự lĩnh hội tri thức loài người đã biết nhưng học sinh cũng phải khám phá ra những hiểu biết mới đối với bản thin : “Khi nói rằng con người với tư cách là một chủ thé, không khám phá mà chỉ lĩnh hội kiến thức đo nhân loại đã giảnh được, thi di nhiên điều đó có nghĩa là anh ta không khám phá những kiến thức đó cho nhân loại mà thôi, nhưng dẫu sao anh ta cũng phải khám phá cho bản thân minh, dù chỉ là * khám phá lai”, Qua đó học sinh sẽ thông hiểu ghi nhớ những gi nắm được qua nỗ lực của chính mình. [rong quá trình học tập, chúng ta có thé nhận biết được TTC hay không tích cực của học sinh qua thái độ thờ ơ, vô cảm, học tập trung chú ý hay chan chường,.trước một tri thức mới. TTC học tập của học sinh được biểu hiện ở các mặt sau: Thứ nhất, học sinh chú ý theo dõi bài học, tập trung nghe giảng, hang hai trả lời câu hỏi của giáo viên dưa ra, bổ sung các câu trả lời của bạn, thích phát biểu ý kiến của mình trước van đề nêu ra. Thứ hai, những mâu thuẫn vẻ mặt kiến thức luôn nảy sinh trong suy nghĩ, các em thường nêu ra thắc mắc, đòi hỏi giáo viên giải thích cặn kẽ những van dé chưa rõ.
Thứ ba, tập trung chú ý vào vấn đề đang học, kiên trì hoàn thành các bài tập, không nan trước những tình huống khó khăn. Thứ tư, chủ động vận dụng kiến thức, kĩ năng đã hoc để nhận thức vấn đẻ mới. Kharlamov (1979), Phat huy tính tích cực của HS như thể nào”, NXBGD,Trl4 SVTH: NGUYÊN THỊ HẢO 12 KHÓA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD : P. NGÔ MINH OANH Ngoài những biểu hiện trên, trong quá trình day học, giáo viên còn có thẻ nhận biết TTC của học sinh qua ánh mắt, cử chỉ, nét mặt khi theo đõi bài giảng.
Phát huy TTC của học sinh trong quá trình học tập Trong hoạt động học tập. sự hứng thủ nhận thức có vai trò nhất định đối với việc phát huy TTC của học sinh. Hứng thú nhận thức tạo nên sự ham muến học tập. ham muốn nhận thức của học sinh.
Hoạt động nhận thức tích cực của học sinh trong quá trình học tập là quá trinh đòi hỏi sự cố gắng. nỗ lực thường xuyên. Nếu như trong quá trình đó. thiếu kích thích hứng thú nhận thức của học sinh thì việc học tập khó ma thực hiện có hiệu quả.
Hime thi là một sự thúc đây bén trong, lam giảm sự căng thẳng, sự mệt nhọc và mở ra con đường dẫn tới sự hiểu biết, nó làm cho việc nắm trí thức thoải mái và dé dang hơn, thuận lợi và có hiệu quả hơn. Hứng thú là tiên dé của tinh tự giác trong quá trình học tập. Hứng thú và tự giác là hai yếu tố tâm lí tạo nên tỉnh tích cực. Từ TTC trong quá trinh học tập đó, học sinh sẽ nảy sinh nếp tư duy độc lập.
Những suy nghĩ độc lập sẽ là mam méng sáng tạo trong tư duy của học sinh. Ngược lại, phong cách tích cực. độc lập, sáng tạo trong quá trình học tập của học sinh sẽ phát triển ý thức tự giác và sự hứng thú trong quá trình nhận thức. Học tập mà dựa trên hứng thủ thì người học sinh không chỉ năm được nội dung rộng lớn, ma cỏn tạo nên thái độ của cá nhân đối với học tập như là một hoạt động thoải mái, dé chịu và vui sướng.
Thực tiễn day học đã chứng tỏ rằng: thiếu hứng thú học tập, thiếu lòng mong muốn mở rộng va đào sâu tri thức là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới sự yếu kém trong học tập. Đến lượt minh, do học yếu dẫn tới việc lĩnh hội tri thức một cách hình thức và kết quả là dẫn tới mất hứng thú trong học tập.Trong trường hợp nay, sự mat hứng thú nhận thức là hậu quả cơ bản của việc học kém. Đối với lứa tuổi học sinh PTTH, hứng thú nhận thức của các em được qui định bởi đặc điểm lứa tudi muốn làm người lớn, muốn thể hiện sự tự lực của mình. Song trong quá trình nhận thức, hứng thú của các em chưa thoát khỏi sự SVTH: NGUYEN THỊ HAO l3 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVED: P.
NGO MINH OANH hứng thú đối với những tình tiết, sự mô ta, Dau sao thì nó cũng mang tính chất tim tòi, gin lién với long mong muốn di sâu vào những cơ sở tri thức. Nguồn gốc cơ bản của sự hứng thủ đối với hoạt động học tập trước hết là ở nội dung của hoạt động đó vả biện pháp đặc biệt nhằm nâng cao tác động kích thích của nội dung học tép.Vi vậy, trong quá trình day học. người giáo viên phải chú trọng đặc biệt đến việc tạo nên sự hứng thủ học tập đối với học sinh. Một trong những biện pháp có hiệu lực trong việc kích thích hứng thú học tập của học sinh, đặc biệt là những học sinh yếu lả tạo những điều kiện cho các em giành được kết quả trong học tập.
Đối với môn Lịch sử, để đem lại sự say sưa tìm hiểu về môn học thi người giáo viên nên có những biện pháp thiết thực trong giờ dạy để tạo sự hứng thú đối với môn học : - Giúp HS nhận thức rd ý nghĩa của bộ môn. - Tang cường tính van dé trong day học. - Khuyến khích HS đọc thêm nhiều sách bao. - Tạo điều kiện dé HS củng cế lòng tin vào sức minh.
Với những biện pháp này có thể giúp HS có hứng thú học tập với môn Lịch sử trong trường phê thông. Từ đó sẽ hình thành trong cá nhân những năng lực, phẩm chat để phát huy TTC. Sự cần thiết phải phát huy tính tích cực của học sinh 2. Học tập là một quá trình nhận thức tích cực TTC ở lửa tuổi học đường được biểu hiện ở nhiều hoạt động : Học tập, lao động, TDTT, vui chơi- giải trí,.Trong đó, hoạt động học tập là hoạt động chủ đạo của học sinh.
Học là hoạt động tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh, nó là hoạt động nhận thức đặc biệt. Nhận thức là sự phản ánh không phải như tắm gương những hiện tượng, sự kiện va quá trình của hiện thực vào ý thức con người, ma hình anh cúa déi tượng hiện thực xuất hiện trong ý thức phải thông qua sự phản ánh có tính chất cải tạo, bao gồm trong đó sự sáng tạo. Đó có thé là sự giếng hệt của những hiện tượng trong hiện thực và cũng có thé là sự sáng tạo nên những hình SVTH: NGUYÊN THỊ HẢO 14 KHỎA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD : P. NGÔ MINH OANH ảnh mới của sự vật, hiện tượng, quá trình chưa có trong thé giới khách quan bằng cách tông hợp, xây dựng từ những hình ảnh của các bộ phận khác nhau trong sự vật.
quá trình đang tổn tại ở hiện thực. Vi vậy, bất kì sự nhận thức nao, trong đó có sự học la một quá trình nhận thức tích cực.