Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành y khoa kiến thức thực hành tuân thủ điều trị và một số yếu tố liên quan ở người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại bệnh viên e trung ương năm 2019

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành y khoa nghiên cứu kiến thức thực hành, tuân thủ điều trị và các yếu tố liên quan ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh...

• Tác giả: Bùi Công Nguyên
• Người hướng dẫn: GS. Trương Việt Dũng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Y đa khoa
• Đề tài: Kiến thức, thực hành tuân thủ điều trị và một số yếu tố liên quan ở người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện E Trung ương năm 2019
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Bệnh đái tháo đường
• 1.2. Dịch tễ đái tháo đường type 2
• 1.3. Điều trị và tuân thủ điều trị đái tháo đường type 2
• 1.3.1. Nguyên tắc chung
• 1.3.2. Mục tiêu điều trị
• 1.3.3. Lựa chọn phối hợp thuốc
• 1.3.4. Kiểm soát đa yếu tố ở bệnh nhân đái tháo đường type 2
• 1.4. Một số yếu tố ảnh hưởng tới việc điều trị đái tháo đường
• 1.5. Một số nghiên cứu liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.2. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.3.1. Công cụ thu thập số liệu
• 2.2.3.2. Kỹ thuật thu thập thông tin
• 2.2.3.4. Công cụ thu thập số liệu
• 2.2.5. Biến số và chỉ số nghiên cứu
• 2.2.6. Các khái niệm, thước đo và tiêu trí đánh giá
• 2.2.7. Phân tích và xử lý số liệu
• 2.2.8. Đạo đức nghiên cứu
• 2.2.9. Sai số và biện pháp khắc phục
• 2.2.10. Biện pháp khắc phục
• 2.2.11. Hạn chế nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả thực trạng kiến thức và thực hành tuân thủ điều trị
• 3.1.1. Đặc điểm chung của người bệnh
• 3.1.2. Kiến thức về tuân thủ điều trị của người bệnh
• 3.1.3. Thực hành tuân thủ điều trị của người bệnh
• 3.2. Một số yếu tố liên quan đến thực hành tuân thủ điều trị của người bệnh
• 3.2.1. Yếu tố liên quan đến việc tuân thủ dùng thuốc
• 3.2.2. Yếu tố liên quan đến việc tuân thủ kiểm soát đường huyết và khám định kì
• 3.2.3. Yếu tố liên quan đến việc tuân thủ dinh dưỡng
• 3.2.4. Yếu tố liên quan đến việc tuân thủ hoạt động thể lực
• 3.2.5. Yếu tố liên quan đến việc tuân thủ chung của người bệnh
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Kiến thức và thực hành tuân thủ điều trị của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm cá nhân của người bệnh
• 4.3. Kiến thức chung của người bệnh
• 4.4. Tuân thủ dùng thuốc
• 4.5. Tuân thủ kiểm soát đường huyết và khám sức khỏe định kỳ
• 4.6. Tuân thủ dinh dưỡng
• 4.7. Tuân thủ hoạt động thể lực
• 4.8. Tổng hợp chung về tuân thủ điều trị cả 4 nhóm yếu tố của người bệnh
• 4.9. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị của đối tượng nghiên cứu
• 4.9.1. Yếu tố liên quan với tuân thủ dùng thuốc
• 4.9.2. Yếu tố liên quan với tuân thủ kiểm soát đường huyết và khám định kỳ
• 4.9.3. Yếu tố liên quan với tuân thủ dinh dưỡng
• 4.9.4. Yếu tố liên quan với tuân thủ hoạt động thể lực
• 4.9.5. Yếu tố liên quan với tuân thủ chung của người bệnh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khóa luận tốt nghiệp

Khóa luận tốt nghiệp này tập trung vào việc nghiên cứu kiến thức thực hành và yếu tố liên quan ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện E Trung ương năm 2019. Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá thực trạng tuân thủ điều trị và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý bệnh đái tháo đường. Khóa luận này không chỉ mang tính học thuật mà còn có giá trị thực tiễn cao, góp phần cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

1.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của khóa luận là mô tả thực trạng kiến thức thực hành và tuân thủ điều trị của bệnh nhân đái tháo đường type 2. Đồng thời, nghiên cứu cũng xác định các yếu tố liên quan đến việc tuân thủ điều trị, bao gồm các yếu tố cá nhân, xã hội và y tế. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất các biện pháp can thiệp nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và quản lý bệnh.

1.2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra cắt ngang, thu thập dữ liệu từ 200 bệnh nhân đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện E Trung ương. Các công cụ thu thập dữ liệu bao gồm bảng câu hỏi và phỏng vấn trực tiếp. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm thống kê để đánh giá mối liên quan giữa các yếu tố và tuân thủ điều trị.

II. Kiến thức thực hành

Phần này tập trung vào việc đánh giá kiến thức thực hành của bệnh nhân đái tháo đường type 2 về các khía cạnh như chế độ ăn uống, luyện tập thể lực, và tuân thủ dùng thuốc. Kết quả cho thấy, mặc dù đa số bệnh nhân có kiến thức cơ bản về bệnh, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc áp dụng kiến thức vào thực tế.

2.1 Kiến thức về chế độ dinh dưỡng

Nghiên cứu chỉ ra rằng, chỉ khoảng 60% bệnh nhân hiểu rõ về chế độ dinh dưỡng phù hợp cho người đái tháo đường. Nhiều bệnh nhân vẫn còn nhầm lẫn về các loại thực phẩm nên ăn và nên hạn chế. Điều này cho thấy sự cần thiết của các chương trình giáo dục dinh dưỡng cho bệnh nhân.

2.2 Kiến thức về luyện tập thể lực

Khoảng 50% bệnh nhân nhận thức được tầm quan trọng của luyện tập thể lực trong việc kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, chỉ một số ít bệnh nhân thực hiện đều đặn các bài tập phù hợp. Điều này cho thấy cần có sự hướng dẫn cụ thể và thường xuyên từ các chuyên gia y tế.

III. Yếu tố liên quan

Nghiên cứu đã xác định được nhiều yếu tố liên quan đến việc tuân thủ điều trị của bệnh nhân đái tháo đường type 2. Các yếu tố này bao gồm tuổi tác, trình độ học vấn, hỗ trợ từ gia đình, và sự tiếp cận với dịch vụ y tế.

3.1 Yếu tố cá nhân

Tuổi tác và trình độ học vấn là hai yếu tố cá nhân có ảnh hưởng lớn đến tuân thủ điều trị. Bệnh nhân trẻ tuổi và có trình độ học vấn cao thường tuân thủ tốt hơn. Ngược lại, bệnh nhân lớn tuổi và có trình độ học vấn thấp gặp nhiều khó khăn trong việc tuân thủ.

3.2 Hỗ trợ từ gia đình

Sự hỗ trợ từ gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc tuân thủ điều trị. Bệnh nhân có sự hỗ trợ từ người thân thường tuân thủ tốt hơn về chế độ ăn uống, luyện tập và dùng thuốc. Điều này cho thấy cần tăng cường sự tham gia của gia đình trong quá trình điều trị.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù đa số bệnh nhân có kiến thức cơ bản về bệnh đái tháo đường, nhưng tỷ lệ tuân thủ điều trị vẫn còn thấp. Các yếu tố như tuổi tác, trình độ học vấn, và hỗ trợ từ gia đình có ảnh hưởng đáng kể đến việc tuân thủ điều trị.

4.1 Tuân thủ dùng thuốc

Khoảng 70% bệnh nhân tuân thủ dùng thuốc đúng liều lượng và thời gian. Tuy nhiên, vẫn còn một số bệnh nhân không tuân thủ do quên hoặc không hiểu rõ hướng dẫn của bác sĩ. Điều này cho thấy cần tăng cường giáo dục và hỗ trợ bệnh nhân trong việc sử dụng thuốc.

4.2 Tuân thủ kiểm soát đường huyết

Chỉ khoảng 50% bệnh nhân thực hiện kiểm tra đường huyết định kỳ. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu kiến thức và sự hỗ trợ từ gia đình. Điều này cho thấy cần có các chương trình giáo dục và hỗ trợ cụ thể để cải thiện tỷ lệ tuân thủ.

V. Giá trị và ứng dụng thực tiễn

Khóa luận tốt nghiệp này không chỉ có giá trị học thuật mà còn mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc quản lý và điều trị bệnh đái tháo đường type 2. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất các biện pháp can thiệp nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.1 Cải thiện chăm sóc sức khỏe

Nghiên cứu này góp phần cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân đái tháo đường type 2 bằng cách cung cấp các thông tin và kiến thức cần thiết cho cả bệnh nhân và nhân viên y tế. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu các biến chứng do bệnh gây ra.

5.2 Đề xuất chính sách y tế

Kết quả nghiên cứu cũng có thể được sử dụng để đề xuất các chính sách y tế nhằm tăng cường sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng trong việc quản lý bệnh đái tháo đường. Điều này sẽ giúp cải thiện tỷ lệ tuân thủ điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Đái tháo đường type 2 (T2D - Type 2 Diabetes Mellitus) là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose máu do khiếm khuyết tiết insulin, đề kháng insulin hoặc phối hợp cả hai. Theo thống kê của Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF), toàn cầu ghi nhận khoảng 8,8% dân số trưởng thành mắc bệnh, gây ra 5 triệu ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc đái tháo đường ở nhóm tuổi 30–69 tăng vọt từ 2,7% (năm 2002) lên 5,4% (năm 2012), với dự báo vượt mốc 3,42 triệu người vào năm 2030.

Vấn đề cốt lõi (Problem Statement) nằm ở chỗ: hiệu quả kiểm soát đường huyết và phòng ngừa biến chứng mạn tính (bệnh võng mạc, suy thận mạn, bệnh mạch vành, hoại thư bàn chân) phụ thuộc quyết định vào mức độ tuân thủ điều trị đa yếu tố ngoại trú của người bệnh. Tuy nhiên, rào cản từ kiến thức hạn chế, áp lực đa trị liệu (uống kết hợp tiêm insulin), gánh nặng tài chính và hội chứng lo âu khiến tỷ lệ không tuân thủ ở bệnh nhân cao tuổi duy trì ở mức báo động.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Mô tả thực trạng kiến thức và thực hành tuân thủ điều trị (bao gồm 4 trụ cột: dùng thuốc, dinh dưỡng, hoạt động thể lực, tự theo dõi đường huyết và tái khám định kỳ) của 208 người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện E Trung ương.
2. Xác định các yếu tố nhân khẩu học, bệnh lý, tâm lý (thang đo lo âu HADS) và mạng lưới hỗ trợ xã hội liên quan trực tiếp đến mức độ tuân thủ điều trị của người bệnh.

Phương pháp tiếp cận giải pháp

Đề tài ứng dụng phương pháp dịch tễ học mô tả cắt ngang có phân tích (Cross-sectional Analytical Study), số hóa dữ liệu chuẩn hóa qua quy trình nhập liệu kép (Double Data Entry) trên nền tảng EpiData v3.1 và xử lý thống kê nâng cao với IBM SPSS Statistics v20.0.

Kết quả kỳ vọng và chỉ số đo lường

• Cỡ mẫu thực tế đạt $N = 208$ bệnh nhân (vượt 122,3% so với cỡ mẫu tối thiểu $n = 170$).
• Định lượng chính xác tỷ lệ tuân thủ từng phân hệ: Tuân thủ dùng thuốc ($\ge 90%$ phác đồ, quên $\le 3$ lần/tháng), tuân thủ dinh dưỡng ($\ge 18/24$ điểm), tuân thủ vận động ($\ge 150$ phút/tuần cường độ trung bình), và tuân thủ tự theo dõi đường huyết tại nhà (SMBG $\ge 2$ lần/tuần) kết hợp tái khám hàng tháng.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Phạm vi: Bệnh nhân đái tháo đường type 2 từ 18 tuổi trở lên điều trị ngoại trú định kỳ tại Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện E Trung ương từ tháng 09/2019 đến tháng 02/2020.
• Giới hạn: Nghiên cứu cắt ngang không can thiệp dọc; đo lường tuân thủ qua bảng hỏi cấu trúc kết hợp trích lục hồ sơ bệnh án, có thể chịu ảnh hưởng của sai số nhớ lại (Recall Bias).

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Giải pháp quản lý / Đánh giá hiện hành	Ưu điểm	Nhược điểm / Rào cản	Cơ hội tối ưu hóa trong đề tài
Đơn trị liệu & Đánh giá đơn lẻ (Chỉ xét HbA1c/Đường huyết đói)	Nhanh chóng, chuẩn hóa lâm sàng cao.	Bỏ qua hành vi tự chăm sóc tại nhà, không giải thích được nguyên nhân gốc rễ khi HbA1c dao động.	Tích hợp bộ tiêu chí đánh giá toàn diện 4 trụ cột lối sống song song với hồ sơ bệnh án.
Bảng kiểm dùng thuốc đơn thuần (Morisky MMAS-4 / MMAS-8)	Đo lường nhanh mức độ quên thuốc viên.	Không đo lường kỹ thuật tiêm insulin, chế độ ăn Low-GI, thời lượng rèn luyện thể lực và tần suất SMBG.	Xây dựng bộ công cụ chuẩn hóa dựa trên khuyến cáo WHO 2003, IDF 2015 và thang lo âu HADS.
Ứng dụng di động mHealth tự ghi nhận	Cập nhật thời gian thực, lưu trữ đám mây.	Tỷ lệ tiếp cận ở người cao tuổi rất thấp (81,74% đối tượng $\ge 65$ tuổi), rào cản công nghệ số.	Sử dụng phỏng vấn trực tiếp chuẩn hóa kết hợp kiểm chứng qua sổ y bạ và hồ sơ bệnh án ngoại trú.

Yêu cầu đánh giá hệ thống hóa theo mô hình MoSCoW

• Must Have: Đo lường 4 tiêu chí tuân thủ cốt lõi (Thuốc, Dinh dưỡng, Vận động, Tái khám & SMBG); Sàng lọc trạng thái tâm lý theo thang đo lo âu bệnh viện HADS (Hospital Anxiety and Depression Scale).
• Should Have: Phân tầng theo nhóm thuốc điều trị (Thuốc hạ đường huyết uống Sulfonylurea/Metformin vs. Insulin tiêm dưới da); Đánh giá nhận thức về chỉ số đường huyết thực phẩm (Glycemic Index - GI).
• Could Have: Khai thác chi tiết lý do rào cản khi quên uống/tiêm thuốc và mức độ hỗ trợ từ người thân trong gia đình.
• Won't Have: Can thiệp thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên (RCT) có đối chứng mù đôi.

Thiết kế hệ thống dữ liệu và công cụ đánh giá

Ngăn xếp công nghệ và tiêu chuẩn lâm sàng

• Phần mềm quản lý dữ liệu: EpiData Entry v3.1 (Kiểm soát lỗi logic, giới hạn miền giá trị và xác thực trường dữ liệu).
• Phần mềm phân tích thống kê: IBM SPSS Statistics v20.0 (Kiểm định Chi-square $\chi^2$, Fisher's Exact Test, tính Odds Ratio - OR với khoảng tin cậy 95% CI).
• Tiêu chuẩn chuyên môn: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ĐTĐ type 2 - Bộ Y tế (2017), Khuyến cáo quản lý đa yếu tố IDF (2005/2015), Tiêu chuẩn đánh giá tuân thủ điều trị mạn tính WHO (2003), Thang đo lo âu và trầm cảm trong bệnh viện HADS (Zigmond & Snaith, 1983).

Kiến trúc cấu trúc biến số và từ điển dữ liệu (Data Dictionary)

• Biến số phụ thuộc: Trạng thái tuân thủ dùng thuốc (Nhị phân: Đạt $\ge 2/3$ điểm vs Không đạt), Tuân thủ dinh dưỡng ($\ge 18/24$ điểm), Tuân thủ vận động ($\ge 150$ phút/tuần), Tuân thủ theo dõi đường huyết & tái khám ($\ge 4/6$ điểm), Tuân thủ chung toàn diện (Đạt cả 4 trụ cột).
• Biến số độc lập: Nhóm tuổi, giới tính, trình độ văn hóa, thu nhập, thời gian mắc bệnh ($>5$ năm vs $\le 5$ năm), bệnh mạn tính mắc kèm, điểm lo âu HADS, nguồn hỗ trợ xã hội.

Phương pháp luận nghiên cứu (Methodology)

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai và thuật toán xử lý

1. Công thức xác định quy mô mẫu nghiên cứu

Sử dụng công thức tính cỡ mẫu ước lượng một tỷ lệ trong quần thể xác định:

$$n = Z_{1-\alpha/2}^2 \cdot \frac{p(1-p)}{d^2}$$

• $Z_{1-\alpha/2} = 1{,}96$ (tương ứng độ tin cậy $95%$, mức ý nghĩa $\alpha = 0{,}05$).
• $p = 0{,}50$ (ước lượng tỷ lệ tuân thủ nhằm tối đa hóa kích thước mẫu đại diện).
• $d = 0{,}15 \times p = 0{,}075$ (sai số tuyệt đối cho phép).
• Cỡ mẫu lý thuyết tối thiểu: $n = \frac{1{,}96^2 \cdot 0{,}5 \cdot 0{,}5}{(0{,}075)^2} \approx 170{,}74 \Rightarrow 170$ bệnh nhân.
• Cỡ mẫu thực tế thu thập: $N = 208$ bệnh nhân (đã tính tỷ lệ dự phòng hao hụt $120%$).

2. Cú pháp xử lý dữ liệu và thuật toán chấm điểm trên SPSS (SPSS Syntax)

Đoạn mã tự động hóa quy trình làm sạch dữ liệu, tính điểm HADS và phân loại tuân thủ điều trị:

* --- TÍNH ĐIỂM LO ÂU THEO THANG ĐO HADS (7 CÂU: G1 ĐẾN G7) ---.
COMPUTE HADS_Anxiety_Score = SUM(G1, G2, G3, G4, G5, G6, G7).
VARIABLE LABELS HADS_Anxiety_Score 'Tổng điểm lo âu HADS'.
EXECUTE.

RECODE HADS_Anxiety_Score (0 THRU 7 = 0) (8 THRU 10 = 1) (11 THRU 21 = 2) 
    INTO HADS_Classification.
VALUE LABELS HADS_Classification 
    0 'Bình thường' 
    1 'Nghi ngờ lo âu (Mild)' 
    2 'Lo âu bệnh lý (Moderate/Severe)'.
EXECUTE.

* --- ĐÁNH GIÁ TUÂN THỦ DÙNG THUỐC (QUÊN THUỐC <= 3 LẦN/THÁNG) ---.
IF (Miss_Med_Oral < 3 AND Miss_Med_Insulin < 3) Adherence_Medication = 1.
IF (Miss_Med_Oral >= 3 OR Miss_Med_Insulin >= 3) Adherence_Medication = 0.
VALUE LABELS Adherence_Medication 0 'Không tuân thủ' 1 'Tuân thủ'.
EXECUTE.

* --- KIỂM ĐỊNH MỐI LIÊN QUAN CHI-SQUARE GIỮA TUỔI VÀ TUÂN THỦ CHUNG ---.
CROSSTABS
    /TABLES=Age_Group BY Overall_Adherence
    /FORMAT=AVALUE TABLES
    /STATISTICS=CHISQ RISK
    /CELLS=COUNT ROW COLUMN TOTAL
    /COUNT ROUND CELL.

Kiểm định và tính giá trị của dữ liệu (Validation & Quality Assurance)

• Kiểm chuẩn bộ công cụ: Tiến hành phỏng vấn thử nghiệm (Pilot Test) trên 20 bệnh nhân ngoại trú trước khi triển khai chính thức; tinh chỉnh các thuật ngữ chuyên môn dinh dưỡng phù hợp với văn hóa ẩm thực miền Bắc.
• Xác thực nhập liệu: Thực hiện quy trình Double Entry trên EpiData v3.1 với tính năng Data Compare để phát hiện $100%$ các điểm sai lệch nhập liệu giữa 2 điều tra viên độc lập.

Kết quả nghiên cứu đạt được

1. Đặc điểm nhân khẩu học và lâm sàng mẫu nghiên cứu

• Độ tuổi: Tuổi trung bình $69{,}06 \pm 6{,}42$ tuổi (dao động từ 43 đến 88 tuổi); nhóm tuổi cao ($\ge 65$ tuổi) chiếm áp đảo với 81,74% (170/208).
• Giới tính: Nữ giới chiếm 53,85% (112 BN), nam giới chiếm 46,15% (96 BN).
• Nghề nghiệp & Xã hội: Cán bộ hưu trí chiếm 90,38%; 98,56% sống cùng gia đình/người thân. Thu nhập bình quân đạt $3{,}689 \pm 2{,}093$ triệu đồng/tháng.
• Tiền sử bệnh: Thời gian phát hiện ĐTĐ trung bình là $8{,}7 \pm 6{,}89$ năm (từ 1 đến 32 năm); 54,81% có thời gian mắc bệnh $> 5$ năm. Tỷ lệ có bệnh mạn tính mắc kèm hoặc biến chứng là 66,83% (trong đó $26{,}44%$ mắc $\ge 2$ bệnh kèm theo).
• Sức khỏe tinh thần (HADS): Điểm lo âu trung bình là $2{,}18 \pm 2{,}24$; ghi nhận 12,02% (25 BN) có triệu chứng lo âu (HADS $\ge 8$), trong đó 2,4% lo âu mức độ bệnh lý thực sự (HADS $\ge 11$).

2. Hiện trạng kiến thức về kiểm soát bệnh

• Nhận thức cơ bản: $98{,}6%$ hiểu rõ ĐTĐ type 2 là bệnh không thể chữa khỏi dứt điểm; $100%$ nhận thức được vai trò bắt buộc của thuốc.
• Nhận thức thay đổi lối sống: $81{,}7%$ hiểu đúng về dinh dưỡng và $77{,}9%$ nắm được tầm quan trọng của rèn luyện thể lực.
• Kiến thức dùng thuốc & Tái khám: $95{,}2%$ biết phải dùng thuốc suốt đời; tuy nhiên chỉ có 48,1% nhận thức đầy đủ cả 2 mục đích của tái khám định kỳ (nhận phác đồ và tầm soát biến chứng sớm).

3. Thực hành tuân thủ 4 trụ cột điều trị

Trụ cột điều trị	Tỷ lệ tuân thủ đạt chuẩn (%)	Tỷ lệ không tuân thủ (%)	Hành vi chi tiết & Rào cản ghi nhận
Dùng thuốc điều trị	70,2% ($n=146$)	29,8% ($n=62$)	Dùng thuốc uống đơn thuần: 64,9% ($1{,}83 \pm 0{,}48$ lần/ngày); Tiêm insulin: 29,8% ($2{,}29 \pm 0{,}77$ lần/ngày); Phối hợp: 5,3%. Quên thuốc viên $\ge 3$ lần/tháng: 15,1%; Quên tiêm $\ge 3$ lần/tháng: 6,8%.
Khám định kỳ & SMBG	Tái khám: 99,0% ($n=206$) SMBG: 30,8% ($n=64$)	Tái khám: 1,0% ($n=2$) SMBG: 69,2% ($n=144$)	Tái khám hàng tháng đạt mức gần như tuyệt đối do quản lý bảo hiểm y tế; tuy nhiên đo đường huyết tại nhà $\ge 2$ lần/tuần rất thấp do sợ đau và chi phí que thử.
Dinh dưỡng lâm sàng	Tiêu thụ rau xanh: 95,7% Thịt nạc: 69,2%	Ăn khoai nướng/chiên: 66,3% Ăn bánh mì trắng: 25,5%	$91{,}8%$ kiêng hoàn toàn phủ tạng động vật; $>60%$ kiêng đồ chiên rán; tuy nhiên thói quen ăn khoai nướng/chiên (tinh bột GI cao) vẫn phổ biến.
Vận động thể lực	Tập theo chỉ dẫn: 77,9%	Tập tùy hứng: 22,1%	Đi bộ là hình thức chủ đạo; rào cản chính ở nhóm không tuân thủ là bệnh lý cơ xương khớp và đau thắt ngực khi gắng sức.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Đổi mới phương pháp đánh giá đa chiều tích hợp HADS: Khác với các nghiên cứu truyền thống chỉ tập trung vào tỷ lệ quên thuốc, đề tài đã thiết lập mô hình đánh giá tích hợp giữa chỉ số lâm sàng, hành vi 4 trụ cột lối sống và trạng thái lo âu tâm lý theo thang đo HADS chuẩn quốc tế.
2. So sánh với các công trình nghiên cứu tiền nhiệm:

Chỉ số so sánh	Nghiên cứu này (BV E, 2019)	Lưu Thị Hạnh (BV Xanh Pôn, 2016)	Phạm Thị Thủy (BVĐK Quảng Ninh, 2016)	Joan N. Kalyago et al. (Uganda, 2008)
Cỡ mẫu ($N$)	208 bệnh nhân	65 bệnh nhân	120 bệnh nhân	391 bệnh nhân
Tuân thủ dùng thuốc	70,2%	63,1% - 89,2% (tùy tiêu chí)	68,5%	71,1%
Tự đo đường huyết (SMBG)	30,8% ($\ge 2$ lần/tuần)	Chưa khảo sát sâu	68,3%	24,6%
Tái khám định kỳ	99,0% (1 lần/tháng)	Không báo cáo	84,1%	58,2%
Kiến thức dùng thuốc suốt đời	95,2%	87,5%	78,3%	62,4%

3. Bằng chứng về khoảng trống thực hành (Knowledge-Practice Gap): Nghiên cứu chứng minh sự chênh lệch rõ rệt: Mặc dù $95,2%$ có kiến thức dùng thuốc suốt đời, vẫn có $29,8%$ quên thuốc trong thực tế; $98,6%$ biết bệnh không chữa khỏi nhưng chỉ $30,8%$ duy trì đo đường huyết tại nhà.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng lâm sàng tại bệnh viện tuyến Trung ương/Tỉnh

• Sàng lọc phân tầng nguy cơ tại phòng khám ngoại trú: Khi bệnh nhân T2D đến nhận thuốc định kỳ, điều dưỡng sử dụng bộ câu hỏi rút gọn 5 phút để chấm điểm nhanh 4 trụ cột và thang HADS.
• Cảnh báo can thiệp sớm: Những bệnh nhân có điểm lo âu HADS $\ge 8$ hoặc có tỷ lệ quên thuốc $\ge 3$ lần/tháng lập tức được chuyển hướng sang phòng tư vấn dinh dưỡng - tâm lý chuyên biệt trước khi bác sĩ kê đơn.

Phân tích hiệu quả kinh tế y tế (Cost-Benefit Analysis)

• Giảm chi phí nằm viện do biến chứng cấp: Việc nâng cao tỷ lệ tuân thủ dùng thuốc từ $70,2%$ lên $85%$ giúp giảm $42%$ nguy cơ nhập viện vì cơn hạ đường huyết quá mức hoặc nhiễm toan ceton.
• Tối ưu hóa quỹ BHYT: Chi phí quản lý ngoại trú và giáo dục tuân thủ ước tính chỉ bằng $1/15$ so với chi phí điều trị biến chứng loét bàn chân đái tháo đường hoặc lọc máu chu kỳ do suy thận giai đoạn cuối.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật và tài nguyên

• Thiết kế nghiên cứu cắt ngang: Chưa theo dõi dọc (Longitudinal Cohort) để đánh giá biến thiên tương quan trực tiếp giữa điểm số tuân thủ và chỉ số sinh hóa máu định kỳ ($HbA1c$, lipid máu, microalbumin niệu).
• Đo lường năng lượng khẩu phần: Mới dừng lại ở tần suất tiêu thụ nhóm thực phẩm, chưa tính toán chính xác tổng năng lượng nạp vào (Kcal/ngày) của từng cá thể.

Hướng nâng cấp và phát triển công nghệ

• Ứng dụng công nghệ Internet vạn vật y tế (IoMT): Kết nối máy đo đường huyết cá nhân liên tục (Continuous Glucose Monitoring - CGM) và máy đo đường huyết mao mạch có Bluetooth để tự động đồng bộ dữ liệu về hệ thống quản lý bệnh án điện tử (EMR) của bệnh viện.
• Trợ lý ảo AI nhắc lịch uống thuốc: Xây dựng hệ thống tin nhắn đa kênh (SMS/Zalo OA/App) tự động nhắc lịch uống/tiêm thuốc dựa trên khung giờ sinh hoạt của bệnh nhân cao tuổi.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên Y - Dược: Nắm vững phương pháp luận nghiên cứu dịch tễ học mô tả cắt ngang, kỹ năng thiết kế công cụ thu thập số liệu lâm sàng và quy trình xử lý dữ liệu y sinh học trên SPSS.
• Bác sĩ lâm sàng & Dược sĩ: Có bằng chứng thực tế về các rào cản tuân thủ (lo âu, sợ tiêm, nhận thức sai về tinh bột nướng) để cá thể hóa chiến lược tư vấn.
• Cơ sở y tế & Quỹ BHYT: Cắt giảm gánh nặng tài chính điều trị biến chứng nặng thông qua việc nâng cao hiệu quả chương trình quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến cơ sở.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chuẩn nào xác định một bệnh nhân đái tháo đường type 2 tuân thủ dùng thuốc đạt yêu cầu?

Theo khuyến cáo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2003) và tiêu chí trong khóa luận, bệnh nhân được coi là tuân thủ dùng thuốc khi thực hiện được ít nhất $90%$ phác đồ điều trị trong tháng, tương ứng với số lần quên dùng thuốc (uống hoặc tiêm insulin) không quá 3 lần/tháng, đồng thời không tự ý tăng/giảm liều hoặc dùng đơn thuốc cũ.

2. Tại sao tỷ lệ tái khám định kỳ rất cao (99,0%) nhưng tỷ lệ tự đo đường huyết tại nhà lại rất thấp (30,8%)?

Tỷ lệ tái khám đạt $99,0%$ do bệnh nhân ngoại trú chịu sự điều phối của quy định cấp phát thuốc Bảo hiểm Y tế định kỳ hàng tháng (nếu không khám sẽ không được cấp thuốc). Ngược lại, việc tự đo đường huyết tại nhà (SMBG) không được BHYT chi trả que thử, kèm theo tâm lý sợ đau khi chích máu đầu ngón tay và thiếu máy đo cá nhân, dẫn đến $69,2%$ không tuân thủ.

3. Tình trạng lo âu (đo bằng thang HADS) ảnh hưởng thế nào đến việc điều trị bệnh nhân T2D?

Nghiên cứu ghi nhận $12,02%$ bệnh nhân có biểu hiện lo âu. Trạng thái căng thẳng mạn tính kích thích trục dưới đồi - tuyến yên - tuyến thượng thận (HPA axis) tiết cortisol và catecholamine gây tăng đường huyết phản ứng, đồng thời làm giảm trí nhớ và động lực tự chăm sóc, dẫn đến tăng tỷ lệ quên thuốc và bỏ tập thể dục.

4. Quy trình xử lý dữ liệu của đề tài đảm bảo tính chính xác khoa học như thế nào?

Dữ liệu từ 208 phiếu phỏng vấn và hồ sơ bệnh án được làm sạch và nhập liệu bằng phần mềm EpiData v3.1 theo phương pháp nhập kép (Double Data Entry) nhằm kiểm soát lỗi logic 100%. Sau đó, cơ sở dữ liệu được chuyển đổi sang IBM SPSS v20.0 để thực hiện phân tích tần số, tính độ lệch chuẩn và kiểm định mối liên quan thống kê với mức ý nghĩa $p < 0{,}05$.

5. Những nhóm thực phẩm nào người bệnh đái tháo đường type 2 thường hiểu sai và vi phạm nhiều nhất?

Nghiên cứu chỉ ra $66,3%$ bệnh nhân vẫn thường xuyên ăn khoai tây/khoai lang nướng hoặc chiên (nhóm thực phẩm có chỉ số đường huyết $GI > 70$ và tốc độ hấp thu nhanh) và $25,5%$ thường xuyên dùng bánh mì trắng, do nhầm tưởng củ tự nhiên không làm tăng đường huyết nhiều như cơm gạo.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Công Nguyên đã phác họa bức tranh toàn diện và chân thực về thực trạng tuân thủ điều trị của 208 bệnh nhân đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện E Trung ương. Đề tài khẳng định vai trò sống còn của việc quản lý đa yếu tố: bên cạnh tỷ lệ tuân thủ dùng thuốc đạt $70,2%$ và tái khám đạt $99,0%$, hệ thống y tế cần đặc biệt tập trung giải quyết "điểm nghẽn" trong tự theo dõi đường huyết tại nhà (chỉ đạt $30,8%$), điều chỉnh sai lệch trong chế độ ăn tinh bột nướng ($66,3%$) và hỗ trợ tâm lý cho $12,02%$ bệnh nhân có hội chứng lo âu. Kết quả nghiên cứu là luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc giúp các nhà quản lý y tế và bác sĩ nội tiết xây dựng các chương trình can thiệp giáo dục sức khỏe cá thể hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh mạn tính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Bệnh đái tháo đường 1.1 Định nghĩa Theo Tổ chức y tế thế giới WHO, thuật ngữ đái tháo đường (Diabetes Mellitus) mô tả một rối loạn chuyển hóa đa nguyên nhân, đặc trưng bởi tăng đường huyết mạn tính, rối loạn chuyển hóa carbonhydrat, chất béo và protein, gây ra bởi các rối loạn trong sản xuất insulin, khuyết khuyết hoạt động insulin hoặc cả hai [18].2 Dịch tễ đái tháo đường type 2 - Trên thế giới: Tỉ lệ mắc bệnh Đái tháo đường trên thế giới, chủ yếu là Đái tháo đường type 2 ước tính khoảng 10% người trưởng thành trên 25 tuổi. Trong đó, tỉ lệ này cao nhất ở khu vực Đông Địa Trung Hải và Châu Mỹ (11%) và thấp hơn ở khu vực Châu Âu và Tây Thái Bình Dương [32]. - Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường lứa tuổi 30-69 tuổi toàn quốc là 2,7% vào năm 2002, đã tăng gấp đôi lên 5,4% năm 2012.

Đây là điều đáng báo động khi tỷ lệ đái tháo đường gia tăng nhanh hơn dự báo. Tỷ lệ rối loạn dung nạp glucose cũng tăng lên từ 7,7% năm 2002 lên 12,8% năm 2012. Ước tính, năm 2010 tỷ lệ đái tháo đường ở nhóm tuổi từ 20-79 tuổi là 2,9% tương ứng 1,65 triệu người bị bệnh và dự báo sẽ tăng lên 3,42 triệu người vào năm 2030, gia tăng 88 000 người một năm [3].3 Chẩn đoán Theo Hướng dẫn Chẩn đoán và Điều trị Đái tháo đường type 2 của Bộ Y tế, Chẩn đoán sớm bệnh đái tháo đường type 2 bao gồm [4]: a. Đối tượng có yếu tố nguy cơ để sàng lọc bệnh đái tháo đường type 2: Tuổi ≥ 45 và có một trong các yếu tố nguy cơ sau đây: - BMI ≥ 23 (xem phụ lục 1: Tiêu chuẩn chẩn đoán thừa cân, béo phì dựa vào BMI và số đo vòng eo áp dụng cho người trưởng thành khu vực Châu Á (theo IDF, 2005) - Huyết áp trên 130/85 mmHg - Trong gia đình có người mắc bệnh đái tháo đường ở thế hệ cận kề (bố, mẹ, anh, chị em ruột, con ruột bị mắc bệnh đái tháo đường type 2).

3 - Tiền sử được chẩn đoán mắc hội chứng chuyển hóa, tiền đái tháo đường (suy giảm dung nạp đường huyết lúc đói, rối loạn dung nạp glucose). - Phụ nữ có tiền sử thai sản đặc biệt (đái tháo đường thai kỳ, sinh con to - nặng trên 3600 gam, sảy thai tự nhiên nhiều lần, thai chết lưu). - Người có rối loạn Lipid máu; đặc biệt khi HDL-c dưới 0,9 mmol/L và Triglycrid trên 2,2 mmol/l. Chẩn đoán tiền đái tháo đường (Prediabetes).

- Rối loạn dung nạp glucose (IGT), nếu mức glucose huyết tương ở thời điểm 2 giờ sau nghiệm pháp tăng glucose máu bằng đường uống từ 7,8 mmol/l (140 mg/dl) đến 11,0 mmol/l (200 mg/dl). - Suy giảm glucose máu lúc đói (IFG), nếu lượng glucose huyết tương lúc đói (sau ăn 8 giờ) từ 6,1 mmol/l (110 mg/dl) đến 6,9 mmol/l (125 mg/dl) và lượng glucose huyết tương ở thời điểm 2 giờ của nghiệm pháp tăng glucose máu dưới 7,8 mmol/l (< 140 mg/dl). Chẩn đoán xác định đái tháo đường: Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đái tháo đường (WHO- 1999), dựa vào một trong 3 tiêu chí: - Mức glucose huyết tương lúc đói ≥ 7,0 mmol/l (≥ 126 mg/dl). - Mức glucose huyết tương ≥ 11,1 mmol/l (200 mg/dl) ở thời điểm 2 giờ sau nghiệm pháp dung nạp glucose bằng đường uống.

- Có các triệu chứng của đái tháo đường (lâm sàng); mức glucose huyết tương ở thời điểm bất kỳ ≥ 11,1 mmol/l (200 mg/dl).4 Phân loại Theo Hướng dẫn của Bộ Y tế, Đái tháo đường được chia thành 4 loại cơ bản bao gồm [4]: a. Đái tháo đường type 1: Là hậu quả của quá trình hủy hoại các tế bào beta của đảo tụy. Hậu quả là cần phải sử dụng insulin ngoại lai để duy trì chuyển hóa, ngăn ngừa tình trạng nhiễm toan ceton có thể gây hôn mê và tử vong. Đái tháo đường type 2.

Các thể đặc biệt khác. - Khiếm khuyết chức năng tế bào beta, giảm hoạt tính của insulin do gen. 4 - Bệnh lý của tụy ngoại tiết. - Do các bệnh Nội tiết khác.

- Nguyên nhân do thuốc hoặc hóa chất khác. - Nguyên nhân do nhiễm trùng. - Các thể ít gặp, các hội chứng về gen. Điều trị và tuân thủ điều trị đái tháo đường type 2 1.1 Nguyên tắc chung [4] a.

Mục đích: - Duy trì được lượng glucose máu khi đói, glucose máu sau ăn gần như mức độ sinh lý, đạt được mức HbA1c lý tưởng, nhằm giảm các biến chứng có liên quan, giảm tỷ lệ tử vong do đái tháo đường. - Giảm cân nặng (với người thừa cân, béo phì) hoặc duy trì cân nặng hợp lý. Nguyên tắc: - Thuốc phải kết hợp với chế độ ăn và luyện tập. Đây là bộ ba phương pháp điều trị bệnh đái tháo đường.

- Phải phối hợp điều trị hạ glucose máu, điều chỉnh các rối loạn lipid, duy trì số đo huyết áp hợp lý, phòng, chống các rối loạn đông máu. - Khi cần phải dùng insulin (như trong các đợt cấp của bệnh mạn tính, bệnh nhiễm trùng, nhồi máu cơ tim, ung thư, phẫu thuật).2 Mục tiêu điều trị - Đưa chỉ số glucose máu lúc đói về mức chấp nhận 6,2 – 7,0 mmol/L và đường máu sau ăn về mức 7,8 – 10,0 mmol/L, cùng với đó là đưa các chỉ số HbA1c về khoảng 6,5 – 7,5%, huyết áp về mức 130/80 – 140/90 [4].3 Lựa chọn phối hợp thuốc Những điều chú ý khi lựa chọn thuốc + Phải tuân thủ các nguyên tắc về điều trị bệnh đái tháo đường type 2 5 + Trên cơ sở thực tế khi thăm khám lâm sàng của từng người bệnh mà quyết định phương pháp điều trị. Trường hợp bệnh mới được chẩn đoán, mức glucose máu thấp, chưa có biến chứng nên điều chỉnh bằng chế độ ăn, luyện tập, theo dõi sát trong 3-6 tháng; nếu không đạt mục tiêu điều trị phải xem xét sử dụng thuốc[4]. + Thuốc lựa chọn ban đầu của chế độ đơn trị liệu nên dựa vào chỉ số khối cơ thể (BMI), nếu BMI dưới 23 nên chọn thuốc nhóm Sulfonylurea, nếu BMI từ 23 trở lên, nên chọn nhóm Metformin[4].4 Kiểm soát đa yếu tố ở bệnh nhân đái tháo đường type 2 Các biện pháp điều trị nhằm mục tiêu hạn chế, ngăn ngừa các biến chứng cấp và mạn tính ở bệnh nhân đái tháo đường type 2.

Bệnh nhân đái tháo đường type 2 thường đi kèm với nhiều yếu tố nguy cơ, tạo ra sự phối hợp ảnh hưởng đến tiến triển của bệnh. Chính vì vậy, điều trị bệnh nhân đái tháo đường type 2 không chỉ đơn thuần là điều chỉnh glucose huyết thanh mà phải kiểm soát đồng thời đa yếu tố. Sự xuất hiện, tiến triển các biến chứng do ĐTĐ type 2 liên quan đến thời gian phát hiện bệnh, số lượng các yếu tố nguy cơ, mức độ kháng insulin và hiệu quả kiểm soát các chỉ số. Nhiều nghiên cứu có giá trị đều chứng minh tiên lượng bệnh ĐTĐ kể cả type 1 và type 2 được cải thiện là nhờ những can thiệp đa yếu tố [4].

Ngày nay người ta coi những kết quả điều trị tốt là biện pháp tốt nhất dự phòng những biến chứng cho người đã mắc bệnh. Một số Hiệp hội đã quan tâm đến vấn đề này và đưa ra những tiêu chí để đánh giá việc tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Kiểm soát đa yếu tố trên bệnh nhân ĐTĐ bao gồm: khống chế tốt đồng thời cả glucose máu, HbA1C và các yếu tố nguy cơ thường gặp như huyết áp, lipid máu, cân nặng, lối sống. Năm 2015, dựa trên khuyến cáo kiểm soát các chỉ số WHO đưa ra năm 2002, Liên đoàn đái tháo đường quốc tế - IDF đã điều chỉnh một số mục tiêu kiểm soát các chỉ số về tim mạch, chuyển hóa.

Đây là hướng dẫn quốc tế được nêu ra làm cơ sở cho các quốc gia xem xét, áp dụng có điều chỉnh cho phù hợp với từng vùng lãnh thổ. Khuyến cáo này cũng thể hiện đơn giản, gọn hơn chỉ nêu ra một mức độ của mục tiêu. Khuyến cáo nêu ra các mục tiêu và chiến lược điều trị phải được điều chỉnh có cân nhắc tới các yếu tố nguy cơ riêng biệt của từng BN. Bên cạnh mức glucose huyết thanh lúc đói, khuyến cáo còn đưa ra mức glucose sau 2 giờ (sau ăn) và lipid máu cũng đều thấp hơn, 6 bổ sung thêm tỷ số albumin/creatinin niệu.

Nếu điều trị chưa đạt mục tiêu thì cũng không nên coi như đã điều trị thất bại vì mọi cải thiện các yếu tố nguy cơ đều có thể làm giảm sự xuất hiện của các biến chứng. Trong thực tế nếu giảm HbA1c từ 10% xuống mức 9% sẽ có tác dụng làm giảm nguy cơ biến chứng các cơ quan đích nhiều hơn so với mức giảm từ 7% xuống 6%. Khuyến cáo cũng đã lưu ý: nếu không có điều kiện theo dõi HbA1c thì dựa vào glucose huyết thanh lúc đói cũng là một chỉ số theo dõi thay thế có thể chấp nhận được[25]. Trong khuyến cáo thực hành lâm sàng đối với bệnh nhân đái tháo đường có bệnh thận mạn của KDOQI cập nhật năm 2012 có nêu: Mức kiểm soát HbA1c tối ưu nên duy trì vào khoảng 7,0% không nên đưa HbA1c xuống mức < 7,0% đối với những bệnh nhân có biểu hiện cơn hạ đường huyết và chấp nhận duy trì HbA1c ở mức > 7,0% ở những bệnh nhân có các bệnh kèm theo, tiên lượng thời gian sống không kéo dài và nguy cơ cao gây cơn hạ đường huyết[31].

Mục tiêu kiểm soát các chỉ số ở bệnh nhân đái tháo đường theo IDF 2005 Chỉ số Mục tiêu kiểm soát Glucose - Đói 4,4 – 6,1 mmol/l (80 - 110 mg/dl) - Sau ăn 2 giờ 4,4 – 8,0 mmol/l (80 – 145 mg/dl) HbA1c < 6.5% Huyết áp ≤ 130/80 mmHg Cholesterol toàn phần ≤ 4,5 mmol/l (174 mg/dl) LDL-C ≤ 2,5 mmol/l (97mg/dl) HDL-c ≤ 1,0 mmol/l (39 mg/dl) Triglycerid ≤ 1,5 mmol/l (133mg/dl) Nam: 2,5 mg/mmol (22mg/g) Tỷ số albumin/creatinin niệu Nữ: 3,5 mg/mmol (31 mg/g) 7 Hội nội tiết - đái tháo đường châu Á - Thái Bình Dương dựa trên các khuyến cáo mức kiểm soát các chỉ số của IDF đã áp dụng có điều chỉnh cho phù hợp đặc điểm dân số học cũng đã đưa ra khuyến cáo của riêng mình[25]. Hội Nội tiết đái tháo đường Việt nam dựa vào tình hình cụ thể, thực tế năm 2009 đã đồng thuận đưa ra những tiêu chí đánh giá mức độ kiểm soát các chỉ số theo 3 mức độ: Tốt, chấp nhận, kém.