Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế phát triển của công nghệ thông tin và mạng máy tính, việc ứng dụng các nền tảng trực tuyến vào hoạt động kinh doanh dịch vụ ngày càng trở nên phổ biến. Sau giai đoạn biến động của dịch bệnh cuối năm 2019, ngành du lịch Việt Nam ghi nhận sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ, thu hút lượng lớn du khách nội địa và quốc tế tại các trung tâm du lịch lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Đà Lạt, Hạ Long, cùng các địa danh sinh thái như Sa Pa, Mộc Châu, Cát Bà và Phú Quốc.

Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Trịnh Đức Toàn đã thực hiện đề tài đồ án tốt nghiệp: "Xây dựng website đặt phòng cho khách sạn Hải Long" thuộc Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Hải Phòng (tháng 04/2024), dưới sự hướng dẫn của ThS. Lê Thị Phương Anh.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm:

  1. Xây dựng website có giao diện trực quan, đẹp mắt, dễ sử dụng và thân thiện với du khách trong và ngoài nước.
  2. Thiết lập đầy đủ các chức năng nghiệp vụ chính trong quy trình đặt phòng, bảo đảm tính toán chính xác dữ liệu chi phí.
  3. Cung cấp toàn diện thông tin liên quan đến cơ sở lưu trú và cho phép du khách thực hiện thao tác đặt phòng trực tuyến.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình nghiệp vụ quản lý, khảo sát và xây dựng hệ thống website đặt phòng khách sạn.
  • Phạm vi không gian: Áp dụng cho cơ sở kinh doanh thực tế là Khách sạn Hải Long, tọa lạc tại thị trấn Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng.
  • Phạm vi thời gian: Báo cáo đồ án tốt nghiệp được hoàn thành và nghiệm thu vào tháng 04 năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án kết hợp giữa phương pháp phân tích thiết kế hệ thống thông tin theo hướng đối tượng và phương pháp thực nghiệm phát triển phần mềm trên nền tảng mã nguồn mở.

1. Khung lý thuyết và công nghệ sử dụng

  • Môi trường máy chủ cục bộ (Local Server): Ứng dụng gói phần mềm XAMPP tích hợp đa nền tảng (Cross-Platform) gồm máy chủ web Apache, hệ quản trị cơ sở dữ liệu MariaDB/MySQL, ngôn ngữ kịch bản PHP và Perl.
  • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: MySQL hoạt động theo mô hình Client - Server kết hợp công cụ quản trị trực quan phpMyAdmin (hỗ trợ nhập xuất dữ liệu định dạng SQL, XML, CSV và quản lý truy vấn).
  • Hệ quản trị nội dung (CMS): Nền tảng mã nguồn mở WordPress (phát triển bởi Matt Mullenweg và Mike Little từ năm 2003), sử dụng hệ thống giao diện (Themes), tiện ích mở rộng (Plugins) và cơ chế hiển thị thích ứng (Responsive) trên thiết bị di động.
  • Công cụ thiết kế UI/UX: Nền tảng đám mây Figma hỗ trợ thiết kế tương tác, làm việc cộng tác đa nền tảng trên web.

2. Phương pháp nghiên cứu và phân tích hệ thống

  • Phương pháp phân tích - thiết kế hướng đối tượng (UML): Khảo sát thực tế cơ cấu tổ chức quản lý; xây dựng biểu đồ ca sử dụng tổng quát và biểu đồ phân rã (Use Case Diagram); thiết lập kịch bản chi tiết cho từng ca sử dụng; mô hình hóa dữ liệu bằng biểu đồ lớp (Class Diagram); mô hình hóa hành vi hệ thống thông qua biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram).
  • Phương pháp phát triển và kiểm thử thực nghiệm: Cài đặt môi trường máy chủ trên XAMPP, xây dựng cơ sở dữ liệu, thiết lập cấu hình giao diện và các plugin chức năng trên WordPress, kiểm tra hoạt động của các phân hệ chức năng trên môi trường máy chủ cục bộ.

Thiết kế và triển khai hệ thống

1. Kiến trúc hệ thống và cơ cấu tổ chức

Hệ thống website đặt phòng khách sạn Hải Long được phân chia thành 7 bộ phận chức năng quản trị nghiệp vụ:

  • Quản lý danh mục: Xem, thêm, sửa, xóa thông tin danh mục phòng.
  • Quản lý phòng khách sạn: Xem, thêm, sửa, xóa, tìm kiếm thông tin chi tiết các phòng.
  • Quản lý đặt phòng: Tiếp nhận và theo dõi danh sách các yêu cầu đặt phòng.
  • Quản lý khách hàng: Lưu trữ thông tin hồ sơ và quản lý danh sách khách hàng.
  • Quản lý nhân viên: Sửa đổi thông tin nhân sự và phân bổ quyền hạn.
  • Quản lý tài khoản: Quản trị danh sách tài khoản, thêm mới, sửa đổi thông tin đăng nhập.
  • Quản lý thống kê: Theo dõi dữ liệu kinh doanh, số lượng đơn, số lượng phòng và doanh thu.

2. Mô hình hóa ca sử dụng (Use Case)

Tác nhân (Actor) Quyền hạn và chức năng tương ứng
Khách hàng Xem thông tin khách sạn; Tìm kiếm phòng; Đặt phòng trực tuyến; Gửi ý kiến phản hồi/bình luận; Quản lý thông tin cá nhân; Đổi mật khẩu.
Nhân viên Đăng nhập hệ thống; Quản lý thông tin cá nhân; Quản lý phòng; Quản lý đơn đặt phòng; Quản lý hóa đơn; Thanh toán hóa đơn; Thống kê số liệu.
Quản trị viên (Admin) Đăng nhập hệ thống; Quản lý danh mục; Quản lý phòng; Quản lý dịch vụ; Quản lý nhân viên; Quản lý phân quyền hệ thống; Quản lý tài khoản (thêm, sửa, khóa/kích hoạt); Quản trị thống kê tổng hợp.

3. Thiết kế dữ liệu qua biểu đồ lớp (Class Diagram)

Hệ thống xác định 9 lớp đối tượng chính phục vụ lưu trữ và xử lý dữ liệu:

  • Quản trị viên: ID, tên đăng nhập, mật khẩu, email, số điện thoại, quyền, địa chỉ.
  • Nhân viên: ID, tên đăng nhập, mật khẩu, email, số điện thoại, quyền, địa chỉ.
  • Khách hàng: ID, tên đăng nhập, mật khẩu, email, số điện thoại, quyền, địa chỉ.
  • Thống kê: Số lượng phòng, số lượng phòng đã đặt.
  • Đơn đặt phòng: ID đơn đặt phòng, tên phòng, số điện thoại, thời gian, hình thức thanh toán.
  • Thông tin cá nhân: Họ tên, giới tính, ngày sinh, tên đăng nhập, mật khẩu, địa chỉ, số điện thoại, email.
  • Phòng: ID phòng, tên phòng, danh mục phòng, thông tin phòng, thông tin dịch vụ, giá tiền, hình ảnh.
  • Quản lí tài khoản: Tên đăng nhập, thông tin tài khoản, quyền tài khoản, trạng thái.
  • Đặt phòng: Thanh toán, phương thức thanh toán.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU CÁC CÔNG CỤ THỰC NGHIỆM

Chương I tập trung làm rõ cơ sở kỹ thuật và đánh giá ưu - nhược điểm của các công cụ phần mềm phục vụ xây dựng hệ thống:

  • XAMPP: Phân tích cấu trúc phần mềm (Cross-Platform, Apache, MariaDB, PHP, Perl). Gói cài đặt có dung lượng khoảng 141MB. Tác giả liệt kê 6 lỗi kỹ thuật thường gặp khi triển khai máy chủ cục bộ:
    1. Lỗi Apache bị tắt đột ngột (Error Apache shutdown unexpectedly).
    2. Lỗi xung đột cổng kết nối (Port).
    3. Lỗi liên quan đến Database/phpMyAdmin.
    4. Lỗi thay đổi cổng kết nối MySQL.
    5. Lỗi cơ sở dữ liệu bất ngờ (An unexpected database error occurred).
    6. Lỗi không thể lựa chọn cơ sở dữ liệu.
  • PHP, MySQL và phpMyAdmin: Phân tích mô hình hoạt động Client - Server của MySQL, tính tương thích khi kết hợp PHP - MySQL trong lập trình web mã nguồn mở, và các tính năng quản trị cơ sở dữ liệu trên giao diện web của phpMyAdmin (quản lý người dùng, quản trị bảng, truy vấn, sao lưu và phục hồi dữ liệu).
  • WordPress và Figma: Khái quát cơ chế quản trị nội dung của WordPress qua hệ thống Theme và Plugin mở rộng; đánh giá ưu thế cộng tác thời gian thực và hạn chế phụ thuộc kết nối internet của công cụ thiết kế Figma.

CHƯƠNG II: KHẢO SÁT VÀ PHÂN TÍCH HỆ THỐNG WEBSITE

Chương II trình bày toàn bộ quy trình mô hình hóa hệ thống thông tin phục vụ quản lý khách sạn:

  • Mô tả bài toán: Định nghĩa hệ thống quản lý và lưu trữ dữ liệu tập trung cho khách sạn Hải Long, cho phép quản trị viên vận hành danh mục phòng, theo dõi đơn đặt phòng và hỗ trợ khách hàng tìm kiếm, đặt chỗ trực tuyến.
  • Chi tiết kịch bản Use Case (11 bảng đặc tả):
    • Đăng ký / Đăng nhập / Đăng xuất: Kiểm tra tính hợp lệ của tài khoản và xác thực phiên làm việc.
    • Quản lý thông tin cá nhân & Đổi mật khẩu: Cho phép người dùng cập nhật hồ sơ và xác thực mật khẩu cũ/mới.
    • Tìm kiếm phòng: Lọc dữ liệu theo tên phòng và các tiện ích dịch vụ đi kèm.
    • Quản lý đặt phòng: Hướng dẫn người dùng nhập biểu mẫu thông tin cá nhân và lựa chọn 1 trong 2 phương thức thanh toán (Chuyển khoản hoặc Thanh toán khi đặt phòng/nhận phòng).
    • Quản lý phòng & Quản lý đơn đặt phòng: Cho phép xem chi tiết, thêm mới, chỉnh sửa thông tin, xóa phòng; phân loại đơn đặt theo ngày, phương thức hoặc trạng thái thanh toán.
    • Quản lý tài khoản & Thống kê: Cho phép Admin phân quyền, kích hoạt/khóa tài khoản, xem thống kê số lượng phòng, lượt đặt và doanh thu theo năm.
  • Biểu đồ tuần tự: Xây dựng tuần tự các thông điệp trao đổi cho 8 chức năng cốt lõi (Đăng ký, Đăng nhập, Quản lý thông tin cá nhân, Tìm kiếm, Đổi mật khẩu, Quản lý tài khoản, Quản lý thống kê, Quản lý phòng, Quản lý đặt phòng).

CHƯƠNG III: SẢN PHẨM SAU KHI HOÀN THÀNH

Chương III trình bày kết quả hiện thực hóa giao diện website trên nền tảng thực nghiệm:

  • Trang chủ: Trình bày hình ảnh tổng quan của khách sạn, hiển thị danh sách các căn phòng nổi bật và tích hợp khu vực nhận xét/bình luận ở chân trang.
  • Trang tin tức: Cung cấp các bài viết và thông tin cập nhật liên quan đến hoạt động của khách sạn.
  • Trang giới thiệu: Cung cấp thông tin đầy đủ về lịch sử, dịch vụ của khách sạn nhằm xây dựng niềm tin cho du khách.
  • Trang liên hệ: Tích hợp biểu mẫu gửi tin nhắn trực tiếp giữa khách hàng và quản lý khách sạn.
  • Trang danh mục phòng: Phân loại phòng theo các hạng mục cụ thể: phòng đôi, phòng đơn, phòng VIP, phòng gia đình, phòng tình nhân; hỗ trợ tính năng thay đổi giá tiền linh hoạt theo từng ngày trong tuần.
  • Trang kiểm tra phòng: Hiển thị chi tiết không gian, số lượng phòng ngủ, phòng tắm, danh sách tiện nghi và giá phòng.
  • Trang đặt phòng: Tiếp nhận thông tin khách hàng, cho phép lựa chọn ngày lưu trú và tích hợp các dịch vụ ngoài liên kết (dịch vụ taxi đưa đón tận nơi, dịch vụ giặt ủi).

Kết quả và đóng góp

1. Kết quả đạt được

  • Xây dựng hoàn chỉnh website đặt phòng trực tuyến dành riêng cho khách sạn Hải Long tại Cát Bà với đầy đủ các phân hệ trang chức năng: Trang chủ, Tin tức, Giới thiệu, Liên hệ, Danh mục phòng, Kiểm tra phòng và Đặt phòng.
  • Thiết lập quy trình đặt phòng trực tuyến kèm theo tính năng lựa chọn dịch vụ gia tăng (xe đưa đón, giặt ủi) và tùy chọn phương thức thanh toán.
  • Cho phép người quản trị linh hoạt điều chỉnh bảng giá phòng theo từng ngày trong tuần và cập nhật thông tin tiện ích phòng.
  • Tích hợp công cụ hỗ trợ trực tuyến qua Facebook/Messenger, cho phép quản trị viên tư vấn khách hàng 24/7.

2. Đóng góp của đề tài

Đồ án đã chuẩn hóa toàn bộ quy trình phân tích thiết kế hệ thống theo chuẩn UML cho một bài toán kinh doanh lưu trú cụ thể tại địa phương (Hải Phòng), đồng thời chứng minh tính khả thi của việc ứng dụng kết hợp nền tảng mã nguồn mở WordPress, máy chủ XAMPP và cơ sở dữ liệu MySQL trong việc xây dựng hệ thống website thương mại điện tử với chi phí thấp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.


Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

1. Hạn chế

Căn cứ theo đánh giá tự thân của tác giả trong văn bản:

  • Hệ thống chưa triển khai được các chiến dịch phát triển nội dung trang tin tức để thu hút lượng lớn khách hàng truy cập.
  • Phạm vi ứng dụng của website mới chỉ dừng lại ở quy mô kinh doanh vừa và nhỏ.
  • Một số plugin cài đặt trên hệ thống chưa đạt được sự tương thích và phối hợp hoạt động tối ưu hoàn toàn với nhau.
  • Chức năng hệ thống mới chỉ đáp ứng các yêu cầu cơ bản trong nghiệp vụ đặt phòng.

2. Hướng nghiên cứu tiếp

  • Triển khai chiến dịch tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) nhằm gia tăng thứ hạng và độ nhận diện của website trên các công cụ tìm kiếm.
  • Đầu tư xây dựng nội dung chuyên sâu cho trang tin tức để tăng cường khả năng tiếp cận và giữ chân du khách.
  • Mở rộng các tính năng thương mại điện tử chuyên sâu để tiếp cận tệp khách hàng tiềm năng rộng lớn hơn, phục vụ mục tiêu mở rộng quy mô kinh doanh.

Giá trị tham khảo

Báo cáo đồ án là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin, Hệ thống thông tin: Tham khảo phương pháp phân tích thiết kế hệ thống thông tin bằng biểu đồ UML (đặc biệt là hệ thống 11 bảng kịch bản ca sử dụng chi tiết, phân rã Use Case, biểu đồ lớp và biểu đồ tuần tự).
  • Người phát triển ứng dụng web trên nền tảng WordPress: Tham khảo quy trình thiết lập môi trường máy chủ cục bộ XAMPP, xử lý các lỗi thường gặp trong quá trình cấu hình Apache/MySQL/phpMyAdmin, và cấu trúc hóa các trang danh mục dịch vụ lưu trú.

Câu hỏi thường gặp

1. Khách sạn Hải Long trong đề tài được đặt tại địa bàn nào?
Khách sạn Hải Long tọa lạc tại thị trấn Cát Bà, huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng.

2. Hệ thống hỗ trợ những phương thức thanh toán nào cho khách đặt phòng?
Theo kịch bản ca sử dụng "Quản lý đặt phòng" (Bảng 8), hệ thống cung cấp 2 hình thức thanh toán gồm: Chuyển khoản hoặc Thanh toán khi đặt phòng/nhận phòng.

3. Danh mục phòng trên website được phân chia thành những loại phòng cụ thể nào?
Các gian phòng được phân loại thành: phòng đôi, phòng đơn, phòng VIP, phòng gia đình và phòng tình nhân. Giá của các phòng có thể điều chỉnh linh hoạt theo từng ngày trong tuần.

4. Khách hàng có thể đăng ký thêm những dịch vụ ngoài nào khi thực hiện đặt phòng?
Tại trang đặt phòng, khách hàng có thể tích hợp thêm các dịch vụ liên kết của khách sạn như: dịch vụ taxi đưa đón tận nơi và dịch vụ giặt ủi.

5. Tác giả đã chỉ ra những lỗi thường gặp nào khi cài đặt và chạy máy chủ XAMPP?
Báo cáo chỉ rõ 6 lỗi: Lỗi tắt Apache đột ngột (Apache shutdown unexpectedly), lỗi trùng cổng Port, lỗi liên quan đến Database/phpMyAdmin, lỗi đổi cổng MySQL, lỗi database bất ngờ và lỗi không chọn được cơ sở dữ liệu.


Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng website đặt phòng cho khách sạn Hải Long" của tác giả Trịnh Đức Toàn đã hoàn thành việc khảo sát, phân tích thiết kế hệ thống theo mô hình hướng đối tượng và triển khai thành công sản phẩm website đặt phòng thực nghiệm trên môi trường XAMPP/WordPress. Hệ thống giải quyết được các bài toán nghiệp vụ cơ bản từ quản lý danh mục, tùy biến giá phòng theo ngày, đặt phòng trực tuyến kèm dịch vụ ngoài đến hỗ trợ khách hàng qua kênh chat 24/7. Mặc dù còn hạn chế về độ tương thích giữa các plugin và quy mô áp dụng ở mức vừa và nhỏ, công trình đã đề xuất được lộ trình nâng cấp thiết thực thông qua tối ưu hóa SEO và mở rộng tính năng thương mại điện tử.