Luận văn thạc sĩ khảo sát chuyển dịch từ ngữ chỉ rau quả tiếng việt sang tiếng anh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khảo sát chuyển dịch từ ngữ chỉ rau quả tiếng việt sang tiếng anh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Lê Thị Thanh Tình
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Anh Thi
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Khảo Sát Chuyển Dịch Từ Ngữ Chỉ Rau Quả Tiếng Việt Sang Tiếng Anh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Tƣ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu
• 2. CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ THUYẾT
• 2.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu
• 2.2. Khái quát chung về từ và cấu tạo từ, ngữ
• 2.3. Vấn đề định danh trong ngôn ngữ
• 2.3.1. Khái niệm về định danh
• 2.4. Nghiên cứu đối chiếu từ vựng
• 2.5. Sơ lƣợc về dịch thuật
• 2.6. Sự cần thiết phải có dịch thuật
• 2.7. Tương đương dịch thuật
• 2.8. Chuyển dịch từ, ngữ (định danh)
• 2.9. Tiểu kết chƣơng 1
• 3. ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VÀ ĐẶC TRƢNG ĐỊNH DANH CỦA TỪ, NGỮ CHỈ RAU CỦ QUẢ TRONG TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH
• 3.1. Đặc điểm cấu tạo từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt
• 3.1.1. Từ, ngữ chỉ rau củ quả có cấu tạo là từ đơn
• 3.1.2. Từ, ngữ chỉ rau củ quả có cấu tạo là từ ghép
• 3.2. Đặc trƣng định danh của từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt
• 3.3. Đặc điểm cấu tạo từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Anh
• 3.3.1. Từ, ngữ chỉ rau củ quả có cấu tạo là từ đơn trong tiếng Anh
• 3.3.2. Từ, ngữ chỉ rau củ quả có cấu tạo là từ ghép trong tiếng Anh
• 3.4. Đặc trƣng định danh của từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Anh
• 3.5. Tiểu kết chƣơng 2
• 4. PHƢƠNG THỨC CHUYỂN DỊCH TỪ, NGỮ CHỈ RAU CỦ QUẢ TRONG TIẾNG VIỆT SANG TIẾNG ANH
• 4.1. Khảo sát chuyển dịch về đặc trƣng cấu trúc và đặc trƣng định danh của từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt sang tiếng Anh
• 4.2. Khảo sát chuyển dịch về đặc trưng cấu trúc
• 4.3. Khảo sát chuyển dịch về đặc trưng định danh
• 4.4. Khảo sát chuyển dịch từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt sang tiếng Anh trên cứ liệu văn học (tiểu thuyết “Thời xa vắng” của nhà văn Lê Lựu và bản dịch tiếng Anh “A time far past” của nhóm tác giả Ngô Vĩnh Hải, Nguyễn Bá Chung, Kevin Bowen and David Hunt)
• 4.5. Tiểu kết chƣơng 3
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH TƢ LIỆU VĂN HỌC

Tóm tắt

I. Tổng quan về khảo sát chuyển dịch từ ngữ rau quả Việt Anh

Khảo sát chuyển dịch từ ngữ rau quả giữa tiếng Việt và tiếng Anh là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong ngôn ngữ học. Việc hiểu rõ cách thức chuyển dịch này không chỉ giúp nâng cao khả năng giao tiếp mà còn làm phong phú thêm vốn từ vựng của người học. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ trong việc định danh các loại rau quả.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của chuyển dịch ngữ nghĩa

Chuyển dịch ngữ nghĩa là quá trình chuyển đổi từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác, giữ nguyên ý nghĩa. Việc này rất quan trọng trong việc học ngoại ngữ, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm, nơi mà từ vựng rau quả rất phong phú.

1.2. Lịch sử nghiên cứu chuyển dịch từ ngữ rau quả

Nghiên cứu về chuyển dịch từ ngữ rau quả đã có từ lâu, nhưng chưa được khai thác sâu. Các công trình trước đây chủ yếu tập trung vào từ vựng chung mà chưa đi vào chi tiết các từ chỉ rau quả cụ thể.

II. Vấn đề và thách thức trong chuyển dịch từ ngữ rau quả

Chuyển dịch từ ngữ rau quả giữa tiếng Việt và tiếng Anh gặp nhiều thách thức. Một số từ có thể không có tương ứng trực tiếp trong ngôn ngữ đích, dẫn đến khó khăn trong việc truyền đạt ý nghĩa chính xác. Ngoài ra, sự khác biệt về văn hóa cũng ảnh hưởng đến cách thức gọi tên các loại rau quả.

2.1. Khó khăn trong việc tìm từ tương ứng

Nhiều từ chỉ rau quả trong tiếng Việt không có từ tương ứng trong tiếng Anh, điều này gây khó khăn cho người học trong việc hiểu và sử dụng đúng ngữ cảnh.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến ngôn ngữ

Văn hóa có ảnh hưởng lớn đến cách gọi tên rau quả. Một số loại rau quả chỉ phổ biến ở Việt Nam nhưng lại không được biết đến ở các nước nói tiếng Anh, dẫn đến sự thiếu hụt trong từ vựng.

III. Phương pháp khảo sát chuyển dịch từ ngữ rau quả

Để khảo sát chuyển dịch từ ngữ rau quả, nhiều phương pháp đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm phân tích từ vựng, khảo sát thực địa và so sánh ngữ nghĩa giữa hai ngôn ngữ. Việc sử dụng các tài liệu từ điển và văn bản thực tế cũng rất quan trọng trong nghiên cứu này.

3.1. Phân tích từ vựng và ngữ nghĩa

Phân tích từ vựng giúp xác định cấu trúc và ý nghĩa của các từ chỉ rau quả trong tiếng Việt và tiếng Anh. Điều này giúp người học hiểu rõ hơn về cách sử dụng từ trong ngữ cảnh.

3.2. Khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu

Khảo sát thực địa cho phép thu thập dữ liệu từ các nguồn thực tế, giúp làm phong phú thêm thông tin về cách sử dụng từ ngữ trong đời sống hàng ngày.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu chuyển dịch từ ngữ rau quả

Kết quả của nghiên cứu chuyển dịch từ ngữ rau quả có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, từ giáo dục đến thương mại. Việc hiểu rõ cách thức chuyển dịch này sẽ giúp cải thiện khả năng giao tiếp và nâng cao hiệu quả trong việc dạy và học ngoại ngữ.

4.1. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng giáo trình dạy tiếng Anh cho người Việt, giúp họ hiểu rõ hơn về từ vựng rau quả và cách sử dụng chúng.

4.2. Ứng dụng trong ngành nông nghiệp

Nghiên cứu này cũng có thể hỗ trợ trong việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu, giúp người tiêu dùng nước ngoài hiểu rõ hơn về sản phẩm rau quả Việt Nam.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu chuyển dịch từ ngữ rau quả

Nghiên cứu chuyển dịch từ ngữ rau quả giữa tiếng Việt và tiếng Anh không chỉ giúp nâng cao hiểu biết về ngôn ngữ mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển văn hóa. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mở ra nhiều cơ hội mới trong việc giao lưu văn hóa và thương mại giữa Việt Nam và các nước khác.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra sự phong phú và đa dạng của từ ngữ rau quả trong tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời nêu bật những thách thức trong việc chuyển dịch.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng ra các lĩnh vực khác như ẩm thực, văn hóa và xã hội, từ đó tạo ra một cái nhìn toàn diện hơn về ngôn ngữ và văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc nghiên cứu chuyển dịch từ, ngữ chỉ rau củ quả từ tiếng Việt sang tiếng Anh đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế và giao lưu văn hóa ngày càng sâu rộng. Theo khảo sát, tiếng Việt có khoảng 314 đơn vị từ, ngữ chỉ rau củ quả, trong đó từ ghép chiếm 75,8%, còn lại là từ đơn chiếm 24,2%. Ngược lại, tiếng Anh có 157 đơn vị tương ứng, với từ đơn chiếm 70,7% và từ ghép chiếm 29,3%. Sự khác biệt này phản ánh đặc trưng cấu tạo từ và cách định danh trong hai ngôn ngữ. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích đặc điểm cấu tạo và định danh của từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt, đồng thời khảo sát các phương thức chuyển dịch sang tiếng Anh, từ đó làm rõ sự tương đồng và khác biệt giữa hai hệ thống ngôn ngữ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt và bản dịch sang tiếng Anh, dựa trên dữ liệu từ các từ điển uy tín và các nguồn tư liệu thực tế trong giai đoạn hiện đại. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả giảng dạy tiếng Anh cho người Việt và ngược lại, đồng thời góp phần làm rõ đặc điểm văn hóa xã hội được phản ánh qua ngôn ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết ngôn ngữ học về cấu tạo từ và ngữ, định danh trong ngôn ngữ, cũng như lý thuyết dịch thuật và tương đương dịch thuật. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

• Lý thuyết cấu tạo từ và ngữ: Dựa trên quan điểm của Nguyễn Tài Cẩn, từ đơn là đơn vị nhỏ nhất có thể vận dụng độc lập trong câu, còn từ ghép là tổ hợp có tổ chức nội tại gồm các thành tố kết hợp theo quan hệ nghĩa hoặc âm. Ngữ được hiểu là tổ hợp cố định gồm các từ, có chức năng định danh sự vật, hiện tượng.

• Lý thuyết định danh và tương đương dịch thuật: Định danh được hiểu là sự gắn kết giữa kí hiệu ngôn ngữ và khái niệm phản ánh đặc trưng của đối tượng. Tương đương dịch thuật được phân loại theo bốn bình diện: ngữ âm, ngữ pháp, ngữ nghĩa và ngữ dụng, với các mức độ tương đương hoàn toàn hoặc bộ phận. Luận văn áp dụng tương đương hình thức để khảo sát chuyển dịch từ, ngữ chỉ rau củ quả.

Các khái niệm chính bao gồm: từ đơn, từ ghép (phụ nghĩa, láy âm, ngẫu hợp), ngữ định danh, đặc trưng định danh (hình dáng, tính chất, màu sắc, mùi vị, nguồn gốc), và các phương thức chuyển dịch (dịch nguyên văn, phiên âm, dịch vay mượn, dịch tương đương, dịch thoát).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các cuốn từ điển tiếng Việt và tiếng Anh uy tín như Đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý), English - English - Vietnamese Dictionary, Vietnamese - English Dictionary, cùng các bản dịch văn học và tài liệu chuyên ngành.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các từ, ngữ chỉ rau củ quả phổ biến, có tính đại diện trong hai ngôn ngữ, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy.

• Phân tích dữ liệu: Thống kê số lượng từ đơn, từ ghép; phân loại theo đặc trưng cấu tạo và định danh; khảo sát các phương thức chuyển dịch từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Phân tích thành tố cấu tạo và nghĩa nhằm làm rõ đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong suốt khóa học thạc sĩ, với giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và tổng hợp kéo dài khoảng một năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt: Tổng số 314 đơn vị, trong đó từ ghép chiếm 75,8% (238/314), từ đơn chiếm 24,2% (76/314). Trong từ ghép, từ ghép phụ nghĩa chiếm 83,6% (199/238), từ láy âm 3,8% (9/238), từ ngẫu hợp 2,1% (5/238), từ ngoại lai 10,5% (25/238).

2. Phân bố từ, ngữ trong tiếng Anh: Tổng số 157 đơn vị, từ đơn chiếm 70,7% (111/157), từ ghép chiếm 29,3% (46/157). Tỷ lệ từ đơn trong tiếng Anh cao gấp gần ba lần so với tiếng Việt, phản ánh xu hướng cấu tạo từ ngắn gọn hơn.

3. Đặc trưng định danh trong tiếng Việt: Các từ ghép phụ nghĩa được định danh chủ yếu dựa trên đặc trưng hình dáng (47,2%), tính chất (16,6%), màu sắc (9%), mùi vị (11,6%) và nguồn gốc, xuất xứ (15,6%). Ví dụ, "bưởi đào" (màu sắc), "cà chua" (mùi vị), "cần tây" (nguồn gốc).

4. Đặc trưng định danh trong tiếng Anh: Tương tự, từ ghép trong tiếng Anh được định danh chủ yếu qua hình dáng (43,5%), tính chất (23,9%) và màu sắc (15,2%). Ví dụ: "bamboo shoot" (hình dáng), "iceberg lettuce" (tính chất), "black pepper" (màu sắc).

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ rệt về tỷ lệ từ đơn và từ ghép giữa tiếng Việt và tiếng Anh phản ánh đặc điểm loại hình ngôn ngữ: tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, ưu tiên từ ghép để tạo nghĩa cụ thể, trong khi tiếng Anh là ngôn ngữ biến hình, sử dụng nhiều từ đơn có âm tiết đa dạng. Đặc trưng định danh trong hai ngôn ngữ đều dựa trên các yếu tố vật lý và cảm quan như hình dáng, màu sắc, mùi vị, nhưng cách thức biểu đạt và cấu trúc từ khác nhau. Ví dụ, tiếng Việt thường dùng từ ghép phụ nghĩa để bổ sung chi tiết, còn tiếng Anh thường dùng từ đơn hoặc từ ghép đẳng lập.

Kết quả khảo sát chuyển dịch cho thấy phương thức dịch nguyên văn và dịch tương đương được sử dụng phổ biến khi có tương đương từ vựng giữa hai ngôn ngữ. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, do khác biệt văn hóa và cấu trúc ngôn ngữ, dịch thoát hoặc phiên âm được áp dụng để đảm bảo tính chính xác và phù hợp ngữ cảnh. Ví dụ, từ "vú sữa" trong tiếng Việt được dịch thoát sang tiếng Anh để truyền tải ý nghĩa văn hóa đặc thù.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ từ đơn và từ ghép trong hai ngôn ngữ, bảng phân loại đặc trưng định danh, và ví dụ minh họa các phương thức chuyển dịch. So sánh này giúp làm rõ sự tương đồng và khác biệt trong cách thức biểu đạt và tư duy ngôn ngữ của hai dân tộc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển tài liệu giảng dạy song ngữ: Xây dựng bộ từ điển chuyên ngành từ, ngữ chỉ rau củ quả song ngữ Việt - Anh với chú thích về đặc trưng cấu tạo và định danh, nhằm hỗ trợ người học hiểu sâu sắc hơn về ngôn ngữ và văn hóa.

2. Đào tạo kỹ năng dịch thuật chuyên sâu: Tổ chức các khóa học nâng cao kỹ năng dịch thuật từ tiếng Việt sang tiếng Anh, tập trung vào các nhóm từ đặc thù như rau củ quả, giúp người dịch xử lý tốt các trường hợp không tương đương hoàn toàn.

3. Ứng dụng công nghệ dịch máy thông minh: Phát triển hệ thống dịch máy có tích hợp cơ sở dữ liệu từ vựng chuyên ngành và thuật toán nhận diện đặc trưng định danh, nhằm nâng cao độ chính xác trong dịch thuật tự động.

4. Nghiên cứu mở rộng các trường từ vựng khác: Tiếp tục khảo sát và phân tích các trường từ vựng khác như động vật, nghề nghiệp, thành ngữ để hoàn thiện hệ thống đối chiếu ngôn ngữ, phục vụ giảng dạy và nghiên cứu ngôn ngữ học.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 2-3 năm tới, phối hợp giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức dịch thuật chuyên nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và ứng dụng thực tiễn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và sinh viên ngành Ngôn ngữ học: Giúp hiểu rõ đặc điểm cấu tạo và định danh từ vựng chuyên ngành, hỗ trợ nghiên cứu và giảng dạy tiếng Việt và tiếng Anh.

2. Biên phiên dịch viên chuyên ngành: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về phương thức chuyển dịch từ vựng đặc thù, nâng cao kỹ năng dịch thuật chính xác và phù hợp văn hóa.

3. Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu: Là tài liệu tham khảo quý giá để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về đối chiếu từ vựng và dịch thuật giữa tiếng Việt và tiếng Anh.

4. Giáo viên dạy tiếng Anh và tiếng Việt cho người nước ngoài: Hỗ trợ xây dựng phương pháp giảng dạy hiệu quả, giúp học viên nắm bắt đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa qua từ vựng chuyên ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao từ ghép chiếm tỷ lệ cao trong tiếng Việt nhưng thấp trong tiếng Anh?
   Tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, thường dùng từ ghép để tạo nghĩa cụ thể và phong phú, trong khi tiếng Anh là ngôn ngữ biến hình, sử dụng nhiều từ đơn có âm tiết đa dạng để biểu đạt ý nghĩa.

2. Phương thức chuyển dịch nào được sử dụng phổ biến nhất khi dịch từ rau củ quả?
   Dịch nguyên văn và dịch tương đương được ưu tiên khi có từ tương ứng, còn dịch thoát hoặc phiên âm được dùng khi không có tương đương hoặc cần truyền tải đặc trưng văn hóa.

3. Làm thế nào để xử lý các từ không có tương đương trong tiếng Anh?
   Người dịch có thể sử dụng dịch thoát, giải thích thêm hoặc phiên âm để giữ nguyên ý nghĩa và phù hợp ngữ cảnh, ví dụ như từ "vú sữa" được dịch thoát để truyền tải ý nghĩa văn hóa.

4. Đặc trưng định danh nào phổ biến nhất trong từ, ngữ chỉ rau củ quả?
   Hình dáng là đặc trưng phổ biến nhất, chiếm gần 47% trong tiếng Việt và 43% trong tiếng Anh, tiếp theo là tính chất, màu sắc, mùi vị và nguồn gốc.

5. Nghiên cứu này có thể ứng dụng như thế nào trong giảng dạy ngoại ngữ?
   Giúp xây dựng tài liệu giảng dạy chuyên ngành, nâng cao nhận thức về đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa, từ đó cải thiện kỹ năng dịch thuật và giao tiếp hiệu quả hơn.

Kết luận

• Luận văn đã khảo sát và phân tích tương đối đầy đủ 314 từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt và 157 đơn vị tương ứng trong tiếng Anh, làm rõ sự khác biệt về cấu tạo và định danh.
• Từ ghép chiếm ưu thế trong tiếng Việt, trong khi từ đơn phổ biến hơn trong tiếng Anh, phản ánh đặc trưng loại hình ngôn ngữ.
• Đặc trưng định danh chủ yếu dựa trên hình dáng, tính chất, màu sắc, mùi vị và nguồn gốc, với sự khác biệt trong cách biểu đạt giữa hai ngôn ngữ.
• Phương thức chuyển dịch đa dạng, bao gồm dịch nguyên văn, dịch tương đương, dịch thoát và phiên âm, nhằm đảm bảo tính chính xác và phù hợp văn hóa.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy, dịch thuật và hiểu biết văn hóa, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về các trường từ vựng khác.

Next steps: Triển khai xây dựng tài liệu giảng dạy song ngữ, phát triển công cụ dịch thuật chuyên ngành, và mở rộng nghiên cứu đối chiếu từ vựng trong các lĩnh vực khác.

Call to action: Các nhà nghiên cứu, giảng viên và dịch giả được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng đào tạo và dịch thuật, đồng thời tiếp tục phát triển các công trình nghiên cứu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Hiện nay, nhu cầu về kiến thức ngôn ngữ nói chung và ngoại ngữ nói riêng trong xã hội ngày càng lớn do sự mở rộng giao lưu văn hóa, kinh tế, xã hội của Việt Nam với nước ngoài, đặc biệt là từ khi Việt Nam trở thành thành viên của các tổ chức quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc học tập, tìm hiểu ngôn ngữ, văn hóa của các dân tộc khác là nhu cầu tất yếu. Ở mỗi ngôn ngữ thường có những sự vật, khái niệm.

tồn tại chung và phổ biến cho mọi dân tộc, mọi quốc gia. Tuy nhiên, cũng có những sự vật, khái niệm khác chỉ có ở dân tộc này, quốc gia này mà lại không có ở quốc gia khác, dân tộc khác. Cách thức gọi tên, biểu đạt ý nghĩ, hình dung, tưởng tượng về cái tồn tại chung là không giống nhau. Trong mọi ngôn ngữ đều có những từ, ngữ chỉ rau củ quả, chúng lập thành một trường từ vựng, ngữ nghĩa riêng, gọi là trường rau củ quả.

Tính chất quan trọng của trường từ vựng – ngữ nghĩa này thể hiện ở chỗ đa số các tên gọi đều thuộc vốn từ vựng cơ bản của một ngôn ngữ, chúng là lớp từ thuần và có biến đổi. Các từ thuộc lớp từ này đều rất phong phú và đa dạng về chủng loại và được sử dụng rộng rãi trong đời sống. Cũng như nhiều ngôn ngữ khác, từ, ngữ chỉ rau củ quả trong từ vựng của tiếng Việt vô cùng phong phú. Chúng có tương ứng hoặc không có tương ứng với các ngôn ngữ khác.

Việc chuyển dịch từ vựng ra các ngôn ngữ, một mặt, giúp ta biết được những gì mà các ngôn ngữ khác có thể có, mặt khác, nó cũng cho ta biết được những gì mà ngôn ngữ khác không thể có. Và việc chuyển dịch ra tiếng Anh là một cách để xác định các đặc điểm của từng ngôn ngữ và hiểu sâu sắc hơn những nét đặc thù của chúng. Qua đó, con người hiểu ngôn ngữ của mình rõ hơn, đồng thời cũng giúp cho việc học ngoại ngữ, cụ thể là tiếng Anh và tiếng Việt (với tư cách một ngoại ngữ). 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đề tài mà chúng tôi lựa chọn không chỉ tập trung nghiên cứu đặc trưng của các từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt, mà còn tìm hiểu cách liên hệ chuyển dịch các từ này sang tiếng Anh.

Kết quả khảo sát chuyển dịch này sẽ cung cấp chứng tích liên quan đến sự giống và khác nhau giữa hai ngôn ngữ cũng như văn hóa xã hội của hai đất nước. Làm được điều này, chúng tôi hi vọng giúp ích cho việc dạy tiếng Việt cho người nước ngoài nói tiếng Anh và việc dạy tiếng Anh cho người Việt, cung cấp những cơ sở khoa học để từ đó người học có phương pháp hiệu quả hơn trong việc học tiếng và sử dụng tốt hơn văn hóa giao tiếp bằng ngôn từ, cũng như hiểu được một phần nào về đặc điểm văn hóa xã hội bộc lộ qua nhóm từ, ngữ này. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng và phạm vi mà chúng tôi nghiên cứu là nhóm từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt và việc chuyển dịch sang tiếng Anh. Phạm vi là các từ, ngữ chỉ rau củ quả tiếng Việt và dịch tương ứng của chúng, thu thập từ một số cuốn từ điển, các bài báo, tạp chí.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận văn này là khảo sát, thống kê tương đối đầy đủ các từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt, cụ thể là từ (từ đơn, từ ghép), là ngữ (ngữ định danh). Thông qua các cuốn từ điển, điều tra thực tế và vốn hiểu biết ngôn ngữ của bản thân, chúng tôi lên danh sách tạm gọi là đầy đủ những từ, ngữ chỉ rau củ quả. Với các dữ liệu thu được, chúng tôi phân tích, thống kê và tổng hợp để tìm ra kết quả chuyển dịch từ tiếng Việt ra tiếng Anh. Trong đó, tiếng Việt là ngôn ngữ nguồn và tiếng Anh là ngôn ngữ đích.

Do đó, luận văn nhằm thực hiện hai nhiệm vụ cơ bản sau: 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Phân tích đặc điểm các từ, ngữ rau củ quả về cấu tạo (hình thức) và về đặc điểm định danh (nội dung), để từ đó thấy được đặc trưng của chúng trong tiếng Việt. - Chỉ ra các phương thức chuyển dịch của từ, ngữ rau củ quả trong tiếng Việt sang tiếng Anh. Tƣ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Tư liệu nghiên cứu Để tránh chủ quan và đảm bảo độ tin cậy nhất định, trước hết chúng tôi dựa vào các tài liệu tổng hợp, đó là các cuốn từ điển.

Về tiếng Việt, chúng tôi tiến hành thu thập các tài liệu cụ thể là các từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt trên cơ sở dữ liệu từ các cuốn từ điển. Trong quá trình chọn lọc từ điển, chúng tôi lựa chọn cuốn Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, bởi vì chúng tôi nhận thấy cuốn này là tiêu biểu hơn cả. Về tiếng Anh, chúng tôi tiến hành thu thập tài liệu chủ yếu từ các cuốn từ điển sau: English - English - Vietnamese, Vietnamese - English Dictionary, Từ điển Anh - Anh - Việt, Việt - Anh 750.000 từ (2014) của Nxb Văn hóa-Thông tin. Vietnamese – English Dictionary, Từ điển Việt – Anh (2005) của Ban biên soạn chuyên từ điển New Era, Nxb Văn hóa thông tin, gồm 250.

Trong quá trình khảo sát, chúng tôi cũng sử dụng các tài liệu khác như: các bản dịch, các bài báo, tạp chí … được coi là các tài liệu thể hiện rõ nét nhất về các từ, ngữ chỉ rau củ quả và các nét nghĩa của các từ, ngữ này trong hoạt động hành chức của chúng. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phương pháp và thủ pháp nghiên cứu Để thực hiện những mục tiêu đã đề ra của luận văn, trong nghiên cứu này, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp và thủ pháp nghiên cứu cơ bản sau: - Thống kê định lượng: thông qua các nguồn tài liệu tin cậy, chúng tôi tiến hành điều tra, tập hợp và thống kê các ngữ liệu, tức là các từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt. - Phân tích, miêu tả cấu tạo và ngữ nghĩa của các từ, ngữ này.

Tức là phân tích cấu tạo từ, cấu tạo ngữ, phân tích các thành tố nghĩa, kể cả phân tích liên hợp giữa các đặc điểm cấu tạo và nội dung nghĩa với cách tư duy, diễn đạt của người Việt để chỉ ra các đặc trưng của từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt. - Phân tích thành tố cấu tạo: nói chung phương pháp phân tích thành tố có thể được hiểu là phương pháp nghiên cứu về các đơn vị, được khởi thảo ra trong phạm vi cấu tạo, cấu trúc và có mục đích là phân giải cấu tạo, cấu trúc ra thành các thành phần cấu tạo nên đơn vị đó. Quá trình ngược lại là sự tổ hợp các cấu tạo, cấu trúc (từ, ngữ) bằng thành tố cấu tạo nên từ, ngữ. Ở cấp độ từ là hình vị, hình tiết; ở cấp độ ngữ là các tổ hợp thành ngữ định danh (phân biệt với nghĩa biểu trưng và biểu tượng).

Đây là phân tích thành tố cấu tạo. Phân tích thành tố nghĩa có nội dung thành phần cấu tạo là nét nghĩa, nghĩa vị để tạo nên nghĩa và hệ thống con nghĩa.77] - Đối chiếu chuyển dịch: luận văn tập trung đưa ra danh sách các từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt và khảo sát các phương thức chuyển dịch của các từ, ngữ này từ tiếng Việt sang tiếng Anh. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ THUYẾT 1.

Tổng quan lịch sử nghiên cứu Tại Việt Nam, từ khoảng những năm 1980 tới nay đã có nhiều công trình nghiên cứu đối chiếu liên ngôn ngữ nhằm phục vụ mục đích giảng dạy, dịch thuật. Những công trình đối chiếu liên ngôn ngữ tiếng Anh – tiếng Việt khá phong phú. Trong dữ liệu tra cứu đề tài luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ ngành ngôn ngữ học tại ĐHQGHN và ĐHQGTPHCM, chúng tôi thấy có khá nhiều công trình nghiên cứu đối chiếu tiếng Anh và tiếng Việt. Trong đó có một số công trình tiêu biểu như: + Các nghiên cứu đối chiếu Anh - Việt/ Việt – Anh - Ngữ nghĩa của từ ngữ chỉ động vật trong thành ngữ tiếng Việt so sánh với thành ngữ tiếng Anh.

(Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Bảo) - Khảo sát đặc trưng từ, ngữ chỉ bộ phận cơ thể người trong tiếng Việt liên hệ chuyển dịch sang tiếng Anh. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Những công trình nghiên cứu đối chiếu kể trên đã đóng góp không nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả giảng dạy tiếng Anh cho người Việt và dạy tiếng Việt cho người Việt cũng như người nói tiếng Anh. Từ, ngữ chỉ thực vật trong tiếng Việt được các tác giả đi trước đề cập đến ở nhiều góc độ: ngôn ngữ, văn hóa, tri nhận hay đối chiếu liên ngôn. Tuy nhiên, những nghiên cứu đối chiếu chuyển dịch từ, ngữ chỉ rau củ quả trong tiếng Việt sang tiếng Anh còn khá khiêm tốn.

Bởi vậy, trong luận văn này chúng tôi sẽ tiến hành khảo sát, nghiên cứu từng góc độ của nhóm từ này nhằm tìm ra sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ và đặc trưng chuyển dịch tiếng Việt – Anh. Khái quát chung về từ và cấu tạo từ, ngữ Trong thực vật học, quả hoặc trái/ trái cây là một phần của những loại thực vật có hoa, chuyển hóa từ những mô riêng biệt của hoa, có thể có một hoặc nhiều bầu nhụy và trong một số trường hợp là mô phụ. Quả là phương tiện để thực vật phân tán hạt của chúng. Nhiều loại thực vật cho quả ăn được, được nhân giống do sự chuyển dịch của con người và các loài động vật theo mối quan hệ cộng sinh như là cách phân tán hạt giống và chất dinh dưỡng nói riêng.

Còn rau là tên gọi chung của các loại thực vật có thể ăn được dưới dạng lá là phổ biến tuy nhiên trong thực tế có nhiều loại ăn hoa, củ, quả và rễ cũng có thể gộp chung vào các loại rau. Theo tập quán ở Việt nam, thực vật được gọi là rau nghĩa là có thể nấu chín hoặc ăn sống (tươi) đều được cả. Như giá đỗ, có thể xào, nấu canh, luộc nhưng thường dùng ăn sống nhiều hơn. Các loại rau gia vị cũng vậy.

Tóm lại, rau là một loại thực vật có thể ăn được, vừa là thực phẩm, vừa là dược thảo, vừa là gia vị cho bữa ăn.