Khóa luận tốt nghiệp: Tìm hiểu kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất giải pháp phát triển du lịch

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu kiến trúc Pháp tại Hải Phòng, đề xuất giải pháp khai thác hiệu quả phục vụ phát triển du lịch bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thương Giang
• Đề tài: Khám phá kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và giải pháp phát triển du lịch
• Loại tài liệu: nghiên cứu khoa học
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HẢI PHÒNG VÀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở HẢI PHÒNG
• 1.1. Vài nét về vùng đất và con người Hải Phòng
• 1.1.1. Địa lí và cảnh quan
• 1.1.2. Dân cư - kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Dân cư và truyền thống lịch sử
• 1.1.2.2. Kinh tế - xã hội
• 1.2. Khái quát về hoạt động du lịch ở Hải Phòng
• 1.2.1. Tài nguyên du lịch Hải Phòng
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC PHÁP TẠI HẢI PHÒNG
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC PHÁP PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TẠI HẢI PHÒNG
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Kiến trúc Pháp tại Hải Phòng

Kiến trúc Pháp tại Hải Phòng là một di sản văn hóa độc đáo, phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa Pháp và Việt Nam. Các công trình này không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn là nguồn tài nguyên du lịch tiềm năng. Tuy nhiên, việc khai thác các công trình này cho du lịch văn hóa chưa được tối ưu. Nhiều công trình như Nhà hát lớn và Nhà Bảo tàng thành phố chưa được quảng bá đúng mức, dẫn đến lãng phí tài nguyên. Điều này đòi hỏi các giải pháp phát triển bền vững để khai thác hiệu quả hơn.

1.1. Đặc điểm kiến trúc cổ điển

Các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng mang đậm phong cách cổ điển, với những đường nét tinh tế và hài hòa. Những khu phố còn lưu giữ nguyên vẹn kiến trúc từ thời Pháp thuộc là điểm nhấn thu hút du khách. Tuy nhiên, việc bảo tồn và phát huy giá trị của các công trình này còn nhiều hạn chế, đặc biệt là thiếu sự quản lý chặt chẽ từ phía chính quyền địa phương.

1.2. Tiềm năng du lịch văn hóa

Kiến trúc Pháp tại Hải Phòng có tiềm năng lớn trong việc phát triển du lịch văn hóa. Các công trình này có thể trở thành địa điểm du lịch hấp dẫn nếu được quảng bá và đầu tư đúng cách. Việc kết hợp giữa du lịch bền vững và bảo tồn di sản sẽ mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho thành phố.

II. Giải pháp phát triển du lịch

Để phát triển du lịch tại Hải Phòng, cần có các giải pháp phát triển đồng bộ và bền vững. Việc khai thác các công trình kiến trúc Pháp cần được thực hiện một cách khoa học, kết hợp với quảng bá rộng rãi để thu hút du lịch quốc tế. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác phát triển giữa các bên liên quan để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

2.1. Quy hoạch và quản lý tài nguyên

Một trong những giải pháp phát triển quan trọng là quy hoạch và quản lý chặt chẽ các nguồn tài nguyên du lịch. Cần xây dựng các kế hoạch cụ thể để bảo tồn và phát huy giá trị của các công trình kiến trúc Pháp, đồng thời tạo ra các tour du lịch hấp dẫn để thu hút du khách.

2.2. Phát triển du lịch bền vững

Du lịch bền vững là hướng đi cần được ưu tiên trong việc phát triển ngành du lịch tại Hải Phòng. Việc kết hợp giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế sẽ giúp tạo ra sự cân bằng, đảm bảo lợi ích lâu dài cho cả cộng đồng và môi trường.

III. Khám phá và phát triển du lịch

Khám phá các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng không chỉ mang lại trải nghiệm văn hóa độc đáo cho du khách mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của thành phố. Việc phát triển du lịch cần được thực hiện một cách bài bản, kết hợp giữa bảo tồn di sản và khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên.

3.1. Tạo điểm nhấn du lịch

Các công trình kiến trúc Pháp cần được quảng bá rộng rãi để trở thành địa điểm du lịch nổi bật. Việc tạo ra các tour du lịch chuyên biệt sẽ giúp thu hút du khách trong và ngoài nước, đồng thời nâng cao giá trị của các công trình này.

3.2. Hợp tác quốc tế

Hợp tác phát triển với các đối tác quốc tế là yếu tố quan trọng trong việc phát triển du lịch quốc tế tại Hải Phòng. Việc học hỏi kinh nghiệm từ các nước có nền du lịch phát triển sẽ giúp Hải Phòng xây dựng chiến lược phát triển hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu kinh tế quốc dân, ngành du lịch đóng vai trò là một ngành kinh tế mũi nhọn, tạo nguồn thu ngoại tệ quan trọng, giải quyết việc làm cho hàng chục vạn lao động trực tiếp cùng hàng triệu lao động gián tiếp, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành kinh tế liên quan. Thành phố Hải Phòng là đô thị lưu giữ được nhiều khu phố với quỹ kiến trúc thuộc địa Pháp khá nguyên vẹn. Cùng với hệ thống danh thắng và di tích lịch sử trên địa bàn, các công trình kiến trúc Pháp cấu thành nguồn tài nguyên du lịch nhân văn mang tính đặc trưng cao, có tiềm năng đóng góp lớn vào sự phát triển của du lịch địa phương.

Tuy nhiên, thực tiễn khai thác nguồn tài nguyên này tại Hải Phòng trong nhiều năm qua bộc lộ nhiều hạn chế. Việc khai thác chưa được quan tâm đầu tư đúng mức, diễn ra mang tính tự phát và thiếu quy hoạch đồng bộ. Công tác quản lý tài nguyên từ phía chính quyền địa phương còn lỏng lẻo, dẫn đến lãng phí tiềm năng di sản. Một số công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu đã được đưa vào hoạt động du lịch nhưng chủ yếu dưới công năng chuyên biệt khác như Nhà hát lớn hay Bảo tàng thành phố, chưa được nhìn nhận và khai thác đúng với tư cách là những công trình kiến trúc mang dấu ấn giao lưu văn hóa Pháp. Hiệu quả kinh tế thu được từ hoạt động du lịch gắn với di sản kiến trúc vì vậy chưa tương xứng với tiềm năng thực tế.

Khóa luận được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Tìm hiểu lịch sử ra đời và đặc trưng của các công trình kiến trúc Pháp trong khu vực nội thành thành phố Hải Phòng.
2. Khảo sát và đánh giá thực trạng khai thác các công trình kiến trúc Pháp trong hoạt động du lịch của thành phố trong những năm gần đây.
3. Đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống công trình này phục vụ phát triển du lịch Hải Phòng theo hướng bền vững.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống các công trình kiến trúc thời kỳ Pháp thuộc trên địa bàn nội thành thành phố Hải Phòng và thực trạng khai thác các công trình này phục vụ hoạt động du lịch. Phạm vi thời gian của dữ liệu khảo sát thực trạng tập trung vào giai đoạn 1995 – 2007 và các định hướng phát triển du lịch của địa phương đến năm 2020. Ý nghĩa của đề tài là vận dụng lý thuyết du lịch học vào thực tiễn địa phương để hệ thống hóa giá trị nguồn tài nguyên kiến trúc Pháp, chỉ ra các bất cập trong quản lý và khai thác, từ đó cung cấp tài liệu tham khảo cho công tác quản lý tài nguyên di sản và xây dựng các chương trình du lịch chuyên đề tại Hải Phòng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý thuyết, khóa luận dựa trên lý thuyết du lịch học về tài nguyên du lịch, mối quan hệ giữa bảo tồn di sản văn hóa - kiến trúc và phát triển sản phẩm du lịch đô thị. Để làm rõ bản chất của đối tượng nghiên cứu, tác giả hệ thống hóa lịch sử phát triển của kiến trúc phương Tây và kiến trúc Pháp qua các thời kỳ: nền tảng kiến trúc cổ đại Hy Lạp - La Mã (hệ thống các thức cột Doric, Ionic, Corinth, Toscan, Compozit; kỹ thuật vòm cuốn và quy hoạch đô thị bàn cờ), các phong cách kiến trúc trung đại (Roman, Gothic, Phục hưng, Baroque, Rococo), trào lưu Hiện đại (Modernism với trường phái Chicago, Bauhaus, chủ nghĩa kết cấu, chủ nghĩa công năng, kiến trúc hữu cơ, chủ nghĩa biểu hiện), trường phái Tân cổ điển Pháp, kiến trúc Pháp Normandy và mô hình công sự quân sự Vauban.

Về tổng quan tài liệu, tác giả điểm luận hai nhóm công trình nghiên cứu trước đó:

• Nhóm nghiên cứu về kiến trúc Pháp tại Việt Nam: Kiến trúc Pháp ở Hà Nội (Hữu Ngọc), Kiến trúc Hà Nội thế kỉ XIX - XX (Đặng Thái Hoàng), Luận án PTS Kiến trúc Các xu hướng kiến trúc ở Việt Nam từ cuối thế kỉ XIX đến cuối thế kỉ XX (Tôn Thất Đại).
• Nhóm nghiên cứu về địa chí và văn hóa Hải Phòng: Lược khảo đường phố Hải Phòng (Ngô Đăng Lợi), Hải Phòng thành phố hoa phượng đỏ Trung dũng - Quyết thắng (Thư viện Khoa học Tổng hợp Hải Phòng), Du lịch văn hóa Hải Phòng (Trần Phương). Khoảng trống học thuật được tác giả chỉ ra là các công trình trước đây chủ yếu dừng lại ở việc mô tả lịch sử xây dựng, đặc điểm hình thức kiến trúc mà chưa tiếp cận hệ thống công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng dưới góc độ tài nguyên du lịch để nghiên cứu giải pháp khai thác.

Khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu: Là phương pháp chủ đạo, dùng để thu thập, phân loại, tổng hợp các nguồn tư liệu lịch sử, kiến trúc, văn hóa và du lịch từ sách báo, niên giám và báo cáo ngành.
• Phương pháp thực địa (điền dã): Khảo sát trực tiếp các công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu tại Hải Phòng và Hà Nội nhằm so sánh đặc trưng kiến trúc giữa hai đô thị, đồng thời đánh giá hiện trạng bảo tồn và công năng sử dụng thực tế của các công trình.
• Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh tổng hợp: Sử dụng để xử lý số liệu về cơ sở lưu trú, lượt khách, doanh thu du lịch, phân tích tương quan giữa các yếu tố tác động đến hoạt động du lịch nhằm phục vụ công tác dự báo và xây dựng giải pháp.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm các số liệu thống kê chính thức từ Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hải Phòng, các văn bản quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và du lịch thành phố Hải Phòng, cùng kết quả khảo sát thực địa của tác giả.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về Hải Phòng và hoạt động du lịch ở Hải Phòng

Chương này trình bày toàn diện về điều kiện tự nhiên, tiến trình lịch sử, dân cư, kinh tế - xã hội và hiện trạng hoạt động du lịch của thành phố Hải Phòng. Hải Phòng có diện tích tự nhiên 1.519 km², là vùng đất cổ có dấu vết cư trú từ 6.000 – 7.000 năm trước (di chỉ Cái Bèo, Tràng Kênh). Trong lịch sử phong kiến, vùng đất này gắn liền với các chiến công Bạch Đằng (năm 938, 981, 1288) và thời kỳ Dương Kinh thời nhà Mạc (1527). Địa danh Hải Phòng bắt nguồn từ việc Bùi Viện lập bến cảng Ninh Hải và nha Hải Phòng sứ (1870 – 1873), cơ quan Hải Dương thương chính quan phòng sau Hòa ước Giáp Tuất 1874. Ngày 19/7/1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng, tách ra từ tỉnh Hải Phòng (phần còn lại lập thành tỉnh Kiến An, tái nhập vào Hải Phòng năm 1962). Người Pháp đã quy hoạch Hải Phòng theo mô hình đô thị cảng công thương nghiệp hiện đại.

Về kinh tế - xã hội, dân số Hải Phòng năm 2004 đạt 1.776,4 nghìn người, mật độ 1.113,1 người/km² (đứng thứ 4 miền Bắc sau Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên). Thành phố được công nhận là đô thị loại I cấp quốc gia năm 2003. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001 – 2005 đạt 11,1%/năm. Tổng GDP năm 2005 đạt 14.071,9 tỷ đồng (đứng thứ 5/64 tỉnh thành cả nước), GDP bình quân đầu người đạt 11,7 triệu đồng. Cơ cấu kinh tế năm 2005 gồm: dịch vụ chiếm 50,4%, công nghiệp - xây dựng chiếm 36,6%, nông - lâm - ngư nghiệp chiếm 13,0%.

Về tài nguyên du lịch, Hải Phòng sở hữu tài nguyên tự nhiên đa dạng như Vườn quốc gia Cát Bà, Đồ Sơn, Tràng Kênh, cùng gần 500 di tích lịch sử - văn hóa (khu di tích Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, đền Nghè, đền Bà Đế). Cơ sở vật chất kỹ thuật và chỉ tiêu hoạt động du lịch giai đoạn 1995 – 2005 có sự tăng trưởng nhanh:

Năm	Số cơ sở lưu trú	Công suất buồng phòng bình quân (%)	Doanh thu du lịch (Tỷ đồng)	Nộp Ngân sách Nhà nước (Tỷ đồng)
1995	79	< 50,0	58,2	—
2000	110	51,0	231,0	32,00
2001	126	53,0	283,0	37,94
2002	134	46,0	363,0	39,37
2003	171	48,0	404,0	41,30
2004	194	51,0	470,0	43,08
2005	221	65,0	552,0	49,40

Về cơ cấu khách, khách quốc tế đến Hải Phòng chủ yếu qua đường bộ từ Hà Nội, Quảng Ninh và đường hàng không. Khách Trung Quốc chiếm tỷ trọng chi phối (năm 1997 đạt hơn 10.000 lượt, chiếm 15%; năm 2000 đạt 125.000 lượt, chiếm 61%; năm 2005 chiếm trên 70% tổng khách quốc tế). Thời gian lưu trú bình quân của khách quốc tế đạt 1,43 – 1,50 ngày/khách; khách nội địa lưu trú bình quân 1,15 – 1,25 ngày/khách. Cơ cấu doanh thu du lịch vẫn chủ yếu dựa vào lưu trú và ăn uống (chiếm 65% – 75%), các dịch vụ bổ trợ chỉ chiếm 25% – 35%. Chương 1 cũng trình bày định hướng phát triển du lịch đến năm 2020 của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hải Phòng, bao gồm quy hoạch không gian trọng điểm, nâng cấp sân bay Cát Bi thành sân bay quốc tế, phát triển sản phẩm làng nghề và sắp xếp lại doanh nghiệp lữ hành.

Chương 2: Các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng

Chương 2 tập trung phân tích nguồn gốc lý luận, các phong cách kiến trúc phương Tây và tiến trình du nhập của kiến trúc Pháp vào Việt Nam nói chung, Hải Phòng nói riêng. Tác giả phân tích nền tảng kiến trúc cổ điển Hy Lạp (với 3 thức cột Doric, Ionic, Corinth; các quần thể Agora, Acropol, đền Parthenon, Erechteyon) và La Mã cổ đại (thêm 2 thức Toscan, Compozit; kỹ thuật vòm bê tông thiên nhiên; các công trình Colosseums, Caracalla, Panthéon).

Tiếp đó, chương luận giải các phong cách kiến trúc thời trung đại và cận đại:

• Kiến trúc Roman (thế kỷ X – XII): Xuất phát từ Pháp (dòng tu Benedictine năm 910), đặc trưng bởi tường dày, cửa sổ nhỏ, vòm bán cầu, kết cấu dạng pháo đài/tu viện kiên cố (tiêu biểu: quần thể Pisa).
• Kiến trúc Gothic (cuối thế kỷ XII – XV): Khởi phát từ Tây Bắc Pháp, sử dụng vòm cuốn nhọn, cuốn bay chịu lực, cửa sổ hoa hồng kính màu (tiêu biểu: Nhà thờ Đức Bà Paris).
• Kiến trúc Phục hưng và Baroque (thế kỷ XIV – XVII): Ứng dụng tỷ lệ toán học, tạo không gian kịch tính, tường uốn lượn, cột thân vặn (tiêu biểu: Nhà hát Opera Paris).
• Kiến trúc Rococo (đầu thế kỷ XVIII): Phát triển dưới thời vua Louis XIV - XV, chú trọng đường cong mềm mại trong trang trí nội thất (Khách sạn Soubise, Quảng trường Stanislas).
• Trào lưu kiến trúc Hiện đại (Modernism): Loại bỏ trang trí rườm rà, sử dụng bê tông cốt thép, thép, kính với đại diện từ trường phái Chicago, Bauhaus, chủ nghĩa công năng (5 nguyên tắc thiết kế của Le Corbusier), kiến trúc hữu cơ và chủ nghĩa biểu hiện.

Về đặc điểm kiến trúc Pháp, tác giả chỉ ra khả năng dung hợp giữa tính quy chuẩn cổ điển và tính sáng tạo linh hoạt theo địa phương, cấu trúc mái Mansard hình thang dốc tận dụng không gian tầng áp mái thời Napoleon III, cửa sổ cao uốn cong vượt quá đường diềm, phong cách Normandy với tháp tròn mái nón.

Về quá trình du nhập vào Việt Nam, tác giả chia thành hai giai đoạn:

• Thời kỳ phong kiến: Từ thế kỷ XVI qua các giáo sĩ truyền đạo Ki-tô (nhà thờ quy mô nhỏ). Cuối thế kỷ XVIII, nhà Nguyễn ứng dụng kiến trúc quân sự kiểu Vauban: năm 1791, Nguyễn Ánh thuê quan Năm Victor Olivier de Puymanel thiết kế thành Bát Quái tại Sài Gòn; vua Minh Mạng cho xây dựng lại năm 1834 và nhân rộng ra các tỉnh. Đến cuối thế kỷ XIX, xuất hiện các công trình tôn giáo quy mô lớn như Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn (1880), Nhà thờ Lớn Hà Nội (1887), Nhà thờ đá Phát Diệm (1896).
• Thời kỳ Pháp thuộc: Kiến trúc Pháp được áp dụng bài bản vào quy hoạch đô thị công thương nghiệp và hành chính thuộc địa, trong đó Hải Phòng là một trong những trung tâm đô thị trọng điểm ở Bắc Kỳ.

Chương 3: Đề xuất một số giải pháp khai thác các công trình kiến trúc Pháp phục vụ phát triển du lịch tại Hải Phòng

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng tại Chương 1 và phân tích giá trị kiến trúc tại Chương 2, Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp định hướng nhằm đưa các công trình kiến trúc Pháp vào hoạt động du lịch:

• Giải pháp quy hoạch và khoanh vùng bảo tồn không gian đô thị cổ: Lập danh mục kiểm kê, phân loại mức độ bảo tồn đối với các công trình công cộng, công sở và nhà ở thời Pháp thuộc trong nội thành Hải Phòng; ngăn chặn việc cải tạo tự phát làm biến dạng mặt đứng kiến trúc.
• Giải pháp xây dựng sản phẩm và tour du lịch chuyên đề: Thiết kế các tuyến tham quan đi bộ, xe điện kết nối các di sản kiến trúc Pháp tiêu biểu ở trung tâm đô thị (Nhà hát lớn, Bảo tàng thành phố, các công trình bưu điện, ngân hàng, nhà ga, khu phố cổ); gắn kết di sản kiến trúc với các sản phẩm du lịch văn hóa ẩm thực và lịch sử địa phương.
• Giải pháp quản lý và phối hợp liên ngành: Tăng cường phối hợp giữa Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, cơ quan quản lý đô thị và chính quyền địa phương trong việc quản lý tài nguyên; xây dựng quy chế quản lý di sản kiến trúc thuộc địa rõ ràng.
• Giải pháp quảng bá và đào tạo nhân lực: Đưa thông tin di sản kiến trúc Pháp vào các ấn phẩm xúc tiến du lịch chính thức; bồi dưỡng kiến thức lịch sử kiến trúc cho đội ngũ hướng dẫn viên và nhân lực du lịch tại địa phương.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu và đóng góp cụ thể:

1. Hệ thống hóa số liệu phát triển du lịch Hải Phòng giai đoạn 1995 – 2005: Văn bản cung cấp chuỗi số liệu thực tế về sự phát triển của cơ sở lưu trú (tăng từ 79 cơ sở năm 1995 lên 221 cơ sở năm 2005), doanh thu toàn ngành (tăng từ 58,2 tỷ đồng lên 552 tỷ đồng), mức nộp ngân sách (đạt 49,40 tỷ đồng năm 2005), và cơ cấu thị trường khách (khách Trung Quốc chiếm trên 70% tổng khách quốc tế năm 2005).
2. Làm rõ thực trạng khai thác di sản kiến trúc Pháp: Khóa luận chỉ ra thực trạng các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng bị chia cắt công năng, khai thác tự phát hoặc chưa được tiếp cận dưới góc độ sản phẩm du lịch văn hóa - lịch sử hoàn chỉnh.
3. Đóng góp học thuật và thực tiễn: Đề tài là công trình nghiên cứu chuyên biệt bước đầu đặt vấn đề khai thác hệ thống kiến trúc Pháp tại Hải Phòng phục vụ mục tiêu phát triển du lịch bền vững. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn cho cơ quan quản lý nhà nước trong công tác quy hoạch, đồng thời gợi mở hướng xây dựng tour tuyến cho các doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu thống kê du lịch và khảo sát hiện trạng công trình phản ánh giai đoạn 1995 – 2007, chưa cập nhật biến động của quỹ di sản kiến trúc và thị trường du lịch trong giai đoạn sau năm 2010.
• Phương pháp khảo sát kiến trúc chủ yếu tiếp cận ở góc độ tổng quan hình thái và công năng du lịch, chưa đi sâu vào phân tích kết cấu kỹ thuật chi tiết của từng hạng mục công trình đơn lẻ.

Hướng mở cho các nghiên cứu tiếp theo:

• Đánh giá tác động của công tác trùng tu, bảo tồn thích ứng đối với quỹ kiến trúc Pháp tại Hải Phòng trong bối cảnh đô thị hóa hiện đại.
• Nghiên cứu mô hình liên kết tour du lịch di sản kiến trúc Pháp giữa các đô thị thuộc địa cũ ở miền Bắc như Hà Nội - Hải Phòng - Nam Định.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên và giảng viên các ngành Du lịch học, Quản trị Dịch vụ Du lịch & Lữ hành, Văn hóa học, Lịch sử đô thị.
• Các nhà quản lý đô thị, cán bộ ngành văn hóa - du lịch tại Hải Phòng trong việc lập kế hoạch bảo tồn và khai thác tài nguyên di sản văn hóa.
• Doanh nghiệp lữ hành khai thác thị trường khách nội địa và quốc tế quan tâm đến tour du lịch văn hóa - di sản đô thị.

Nội dung có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm phần tổng thuật hệ thống hóa các phong cách kiến trúc châu Âu - Pháp, tiến trình du nhập kiến trúc phương Tây vào Việt Nam qua các triều đại lịch sử, cùng hệ thống bảng biểu thống kê về thực trạng hoạt động du lịch thành phố Hải Phòng thời kỳ 1995 – 2005.

Câu hỏi thường gặp

1. Thành phố Hải Phòng được chính thức thành lập vào thời gian nào và theo văn bản pháp lý nào?
Thành phố Hải Phòng chính thức được thành lập vào ngày 19 tháng 7 năm 1888 theo sắc lệnh do Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký. Theo sắc lệnh này, thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại lập thành tỉnh Kiến An.

2. Công trình kiến trúc quân sự kiểu Vauban đầu tiên tại Việt Nam được xây dựng khi nào và do ai thiết kế?
Năm 1791, Nguyễn Ánh đã thuê một quan Năm người Pháp tên là Victor Olivier de Puymanel (phụ tá của giáo sĩ D’Adran) vẽ kiểu và chỉ huy xây dựng thành Bát Quái 8 góc theo kiểu công sự Vauban tại Sài Gòn.

3. Cơ cấu khách du lịch quốc tế đến Hải Phòng giai đoạn 1997 – 2005 có đặc điểm gì nổi bật?
Khách du lịch Trung Quốc chiếm tỷ trọng chi phối trong cơ cấu khách quốc tế: năm 1997 đón hơn 10.000 lượt (chiếm 15%), năm 2000 đạt 125.000 lượt (chiếm 61%), và đến năm 2005 chiếm trên 70% tổng lượng khách du lịch quốc tế đến thành phố.

4. Doanh thu ngành du lịch Hải Phòng tăng trưởng như thế nào trong giai đoạn 1995 – 2005?
Tổng thu nhập ngành du lịch Hải Phòng tăng từ 58,2 tỷ đồng năm 1995 lên 231,0 tỷ đồng năm 2000 (tăng trưởng bình quân 31,75%/năm) và đạt 552,0 tỷ đồng vào năm 2005 (tăng trưởng bình quân giai đoạn 2000 – 2005 đạt 10,77%/năm, gấp 9,5 lần so với năm 1995).

5. Vì sao tác giả cho rằng việc khai thác kiến trúc Pháp tại Hải Phòng thời gian qua chưa tương xứng với tiềm năng?
Tác giả chỉ rõ các hoạt động khai thác diễn ra mang tính tự phát, thiếu quy hoạch đồng bộ và chưa có sự quản lý chặt chẽ; nhiều công trình được sử dụng với mục đích chuyên môn riêng biệt (như Nhà hát lớn, Bảo tàng) mà chưa được khai thác toàn diện dưới tư cách là sản phẩm du lịch di sản kiến trúc - văn hóa.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Thương Giang đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về lịch sử kiến trúc phương Tây - Pháp, quá trình hình thành đô thị Hải Phòng và hiện trạng ngành du lịch địa phương giai đoạn 1995 – 2005. Công trình chỉ ra tiềm năng lớn nhưng còn bị bỏ ngỏ của quỹ kiến trúc Pháp thuộc tại khu vực nội thành Hải Phòng, đồng thời phân tích rõ các bất cập trong quản lý và khai thác tài nguyên du lịch. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các định hướng và giải pháp quy hoạch, xây dựng sản phẩm tour tuyến chuyên đề nhằm nâng cao hiệu quả khai thác kinh tế du lịch gắn liền với công tác bảo tồn di sản bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về Hải Phòng và hoạt động du lịch ở Hải Phòng. Chương 2: Các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng. Chương 3: Đề xuất một số giải pháp khai thác các công trình kiến trúc Pháp phục vụ phát triển du lịch tại Hải Phòng. Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 4 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HẢI PHÒNG VÀ HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở HẢI PHÒNG 1.

Vài nét về vùng đất và con ngƣời Hải Phòng 1. Địa lí và cảnh quan 1,519 km2. ộ ấ của thành phố. Tạ , hầu h , Quân Y, Thiên Long.

- ủ Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 5 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch. Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 6 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch ủ 380. Dân cư - kinh tế - xã hội 1. Dân cư và truyền thống lịch sử Nhìn lại về lịch sử, Hải Phòng là một trong những vùng đất cổ có dân cư sinh sống từ rất sớm.

Theo kết quả nghiên cứu khảo cổ tại di chỉ Cái Bèo, khu vực Tràng Kênh và theo một số thư tịch cổ thì những cư dân đầu tiên đã đến sinh sống ở mảnh đất này cách đây 6000 - 7000 năm. Thời Bắc thuộc, Hải Phòng thuộc huyện Chu Diên, quận Giao Chỉ, nằm dưới ách thống trị của phong kiến phương Bắc. Trong các cuộc khởi nghĩa lớn chống ách đô hộ của kẻ thù, giành độc lập dân tộc, nhân dân Hải Phòng đều tham gia rất tích cực. Tiêu biểu là khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40 có nữ tướng Lê Chân và nhiều thủ lĩnh nghĩa quân là người Hải Phòng.

Tên tuổi của bà Lê Chân đã làm rạng danh thành phố. Ngoài ra còn có các cuộc khởi nghĩa lớn của Mai Thúc Loan năm 722, Phùng Hưng năm 766, và đặc biệt là chiến công của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, đều có sự góp mặt của nhân dân Hải Phòng. Thời kỳ độc lập tự chủ của các triều đại phong kiến Việt Nam, vùng này nổi tiếng với các chiến thắng trên sông Bạch Đằng: trận Bạch Đằng năm 938 của Ngô Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 7 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch Quyền, trận Bạch Đằng năm 981 của Lê Hoàn, trận Bạch Đằng năm 1288 của Trần Hưng Đạo. Đến triều đại nhà Hậu Lê (giai đoạn Lê sơ), vùng này nằm trong xứ Hải Dương (là miền cực đông duyên hải của xứ này).

Sau đó, từ thời Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn, vùng này đều thuộc trấn Hải Dương và sau này là tỉnh Hải Dương (1831). Năm 1870 - 1873, Bùi Viện, được sự tiến cử với vua Tự Đức của Doanh điền sứ Doãn Khuê, đã thực hiện việc xây dựng một bến cảng bên cửa sông Cấm mang tên Ninh Hải và một căn cứ phòng ngự bờ biển ở liền kế bên, gọi là nha Hải Phòng sứ. Khi Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ lần thứ nhất năm 1873-1874, nhà Nguyễn phải ký hòa ước Giáp Tuất, trong đó quy định nhà Nguyễn phải mở cửa thông thương các cảng Ninh Hải (Hải Phòng) thuộc tỉnh Hải Dương và Thị Nại tỉnh Bình Định, để đổi lấy việc Pháp rút quân khỏi Bắc Kỳ. Sau đó tại cảng Ninh Hải này, nhà Nguyễn và Pháp lập nên một cơ quan thuế vụ chung, quản lý việc thương mại ở vùng cảng này gọi là Hải Dương thương chính quan phòng.

Như vậy, nguồn gốc địa danh Hải Phòng có thể là từ: * Tên gọi rút ngắn trong cụm từ “Hải tần phòng thủ” từ thời nữ tướng Lê Chân đầu thế kỷ thứ nhất. * Tên gọi rút ngắn từ tên gọi của một cơ quan đời Tự Đức trên đất Hải Dương: “Hải Dương thương chính quan phòng”. * Tên Hải Phòng có thể bắt nguồn từ ty sở nha Hải Phòng sứ hoặc đồn Hải Phòng do Bùi Viện lập từ năm 1870 đời Tự Đức, với căn cứ như sau: "Bến cảng trên sông Cấm trước khi gọi là Hải Phòng đã được gọi là Ninh Hải, địa danh Ninh Hải được dùng chính thức trong giấy tờ, sử sách của ta từ trước khi có tên Hải Phòng cho đến khi bị tên Hải Phòng loại hẳn".com/diendan/pho-hoa-phuong- do/3566-lich-su-thanh-pho-hai-phong.html) Dưới thời phong kiến, một trong những sự kiện nổi bật nhất đối với vùng đất này là việc Mạc Dăng Dung, một người con của miền biển Hải Phòng, đã lật đổ triều Lê, lập nên triều Mạc năm 1527, lập kinh đô Dương Kinh mà trung tâm là huyện Nghi Dương (Kiến Thụy - Hải Phòng). Vương triều Mạc lúc thịnh trị đã thi hành nhiều chính sách tiến bộ, góp phần khôi phục và phát triển kinh tế, đời sống nhân dân ấm no, Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 8 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch hạnh phúc, chiêu mộ nhiều nhân tài giúp nước, trong đó có Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - danh nhân văn hóa kiệt xuất của Hải Phòng.

Năm 1887, người Pháp cho thành lập tỉnh Hải Phòng, tách vùng lân cận cảng Ninh Hải ra từ tỉnh Hải Dương. Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp Sadi Carnot ký sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng - thành phố Hải Phòng chính thức có tên trên bản đồ Liên bang Đông Dương. Theo sắc lệnh thành phố Hải Phòng được tách ra từ tỉnh Hải Phòng, phần còn lại của tỉnh Hải Phòng lập thành tỉnh Kiến An. Đến năm 1962 thì tỉnh Kiến An được nhập về thành phố Hải Phòng (hiện nay Kiến An là 1 quận của thành phố Hải Phòng).

Năm 1888 chính thức đánh dấu việc Hải Phòng thực sự trở thành một thành phố mang tính chất thuộc địa ở Đông Dương. Người Pháp sau đó đã tiến hành qui hoạch thành phố Hải Phòng theo mô hình của các đô thị công thương nghiệp hiện đại của Pháp. Kháng chiến chống Pháp (1945 - 1954), cùng với quân dân cả nước, quân và dân Hải Phòng đã chiến đấu anh dũng, giành nhiều chiến công vang dội. Ngày 13/05/1955, tên lính Pháp cuối cùng đã rút lui khỏi Hải Phòng, thành phố và cả miền Bắc được hoàn toàn giải phóng.

Chỉ một thời gian ngắn sau, quân và dân Hải Phòng lại bước vào một cuộc chiến mới cam go, quyết liệt hơn chống lại kẻ thù sừng sỏ nhất: Đế quốc Mĩ. Vừa tăng gia sản xuất chi viện cho miền Nam ruột thịt, vừa chiến đấu chống âm mưu phá hoại của kẻ thù, Hải Phòng còn là đầu cầu xuất phát của đường Hồ Chí Minh trên biển, nơi những con tàu không số huyền thoại chở vũ khí và lương thực tới các chiến trường miền Nam, góp phần to lớn vào thắng lợi của quân dân miền Nam, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sau đại thắng mùa xuân 1975, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Hải Phòng cùng với nhân dân cả nước bắt tay vào xây dựng lại đất nước, tiến hành sự nghiệp đổi mới toàn diện, bước vào thời kì công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Mục tiêu của thành phố là xây dựng Hải Phòng thành thành phố theo hướng hiện đại trước năm 2020.

Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 9 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch Hải Phòng còn mang những dấu ấn của nền văn hóa Đông Sơn - thời đại kim khí đồng thau của dân tộc. Qua hàng nghìn năm hình thành và phát triển, cộng đồng dân cư ở Hải Phòng không ngừng lớn mạnh và phát triển cả về số lượng và chất lượng. Dân số Hải Phòng hiện nay là 1.776,4 nghìn người (số liệu năm 2004), chiếm 2,5% dân số cả nước. Mật độ dân số là 1113,1 người/km2, đứng thứ 4 sau các tỉnh Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên.

Về cơ cấu dân cư: là mảnh đất được hình thành từ rất sớm nên Hải Phòng có nhiều tầng lớp dân cư sinh sống, trong đó bao gồm các tộc người Việt (Kinh), Hoa, Tày, Nùng., trong đó người Việt là chủ yếu, đến từ các tỉnh lân cận. Sự đa dạng về các tầng lớp dân cư đã tạo cho Hải Phòng nhiều nét văn hóa đặc sắc. Tuy nhiên, trong quá trình giao lưu và hòa nhập thì đa số đều có chung một cội nguồn văn hóa và cốt cách mạnh mẽ, táo bạo của những người khai hoang lấn biển, “ăn sóng nói gió”. Con người Hải Phòng chân thực, chất phác, hiền hậu và tốt bụng, anh dũng trong lao động và chiến đấu.

Bên cạnh đó, Hải Phòng còn tự hào là cái nôi sản sinh ra những người đẹp. Thành phố rất vinh dự khi hàng năm có nhiều người đẹp tham dự các cuộc thi sắc đẹp trong và ngoài nước, và không ít người trong số đó đã gặt hái được những thành quả đáng mơ ước. Kinh tế - xã hội Hải Phòng vốn nổi tiếng với cái tên thành phố Cảng. Cảng Hải Phòng là một trong những cảng được xây dựng đầu tiên trên cả nước, hàng năm đón hàng trăm chuyến tàu chở hàng, chở du khách từ nhiều quốc gia cập bến.

Do có vị trí địa lí thuận lợi và tài nguyên biển phong phú nên Hải Phòng có nhiều ưu thế về kinh tế biển: đánh bắt và chế biến thủy hải sản, công nghiệp đóng tàu, vận tải biển. Trong thập kỉ mới, Hải Phòng đã đưa ra nhiều chỉ tiêu kinh tế và các hoạt động của năm: “Năm doanh nghiệp 2002”, “Năm doanh nghiệp và hội nhập 2003”. được nhân dân hưởng ứng. Các hoạt động phúc lợi xã hội thực hiện đạt kết quả tốt, nhiều chương trình, dự án được hình thành và đưa vào hoạt động: đường ngã 5 - sân bay Cát Bi, đường 353 ra Đồ Sơn, trung tâm hội chợ triển lãm Quốc tế, đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng., tổ Sinh viên: Nguyễn Thị Thương Giang 10 Lớp: VH1101 Tìm hiểu các công trình kiến trúc Pháp tại Hải Phòng và đề xuất một số giải pháp khai thác phục vụ phát triển du lịch chức thành công các sự kiện quảng bá cho du lịch Hải Phòng: năm du lịch Cát bà 2002, năm du lịch Hải Phòng 2006, và vừa qua là một loạt các chương trình phục vụ cho liên hoan du lịch Đồ Sơn 2007, 2008, 2009, 2010.

Với những kết quả đã đạt được, thành phố đã vinh dự được công nhận là đô thị loại I cấp quốc gia năm 2003.