Kịch Thơ Việt Nam 1932-1945: Sự Ra Đời và Phát Triển

Tài liệu nghiên cứu Kịch thơ việt nam 1932 1945 công trình dự thi giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học euréka lần, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Thủy
• Người hướng dẫn: Th.S. Lê Thụy Tường Vy
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Tp. Hcm
• Chuyên ngành: Văn Học
• Đề tài: Kịch Thơ Việt Nam 1932 - 1945
• Loại tài liệu: Công Trình Dự Thi
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khám Phá Sự Ra Đời Của Kịch Thơ Việt Nam Giai Đoạn 1932 1945

Kịch thơ Việt Nam xuất hiện vào những năm đầu thập niên 30, là sự kết hợp giữa sân khấu kịch và thi pháp thơ mới. Sự ra đời của kịch thơ không chỉ phản ánh nhu cầu nghệ thuật mà còn là kết quả của bối cảnh xã hội và văn hóa thời kỳ đó. Việc du nhập các vở kịch thơ Pháp đã tạo điều kiện cho các tác giả Việt Nam tiếp cận với một loại hình nghệ thuật mới, từ đó hình thành nên kịch thơ Việt Nam. Giai đoạn này chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của phong trào Thơ Mới, góp phần làm phong phú thêm nội dung và hình thức của kịch thơ.

1.1. Bối Cảnh Xã Hội Đưa Đến Sự Ra Đời Của Kịch Thơ

Bối cảnh xã hội Việt Nam những năm 1930 là thời kỳ đầy biến động. Sự du nhập văn hóa phương Tây, đặc biệt là kịch thơ Pháp, đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của kịch thơ. Các tác giả trẻ đã tìm kiếm một hình thức nghệ thuật mới để thể hiện tâm tư, nguyện vọng của mình, từ đó kịch thơ ra đời như một phản ứng tự nhiên trước nhu cầu nghệ thuật của xã hội.

1.2. Những Tác Giả Tiêu Biểu Trong Giai Đoạn Này

Trong giai đoạn 1932-1945, nhiều tác giả đã đóng góp vào sự phát triển của kịch thơ. Huy Thông được coi là một trong những người tiên phong, với những tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân. Ngoài ra, các tác giả khác như Phan Khắc Khoan, Hoàng Cầm cũng đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong lòng độc giả và khán giả.

II. Những Thách Thức Của Kịch Thơ Việt Nam Giai Đoạn 1932 1945

Mặc dù kịch thơ phát triển mạnh mẽ, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Sự cạnh tranh từ các loại hình nghệ thuật khác, đặc biệt là kịch nói, đã tạo ra áp lực lớn cho kịch thơ. Hơn nữa, việc tìm kiếm đề tài và cách thể hiện cũng là một vấn đề nan giải cho các tác giả.

2.1. Sự Cạnh Tranh Với Các Loại Hình Nghệ Thuật Khác

Kịch nói, với hình thức biểu diễn sinh động và gần gũi hơn với khán giả, đã trở thành một đối thủ đáng gờm của kịch thơ. Nhiều khán giả trẻ tuổi đã chuyển sang yêu thích kịch nói, khiến kịch thơ dần mất đi vị thế của mình trên sân khấu.

2.2. Vấn Đề Tìm Kiếm Đề Tài Và Cách Thể Hiện

Việc khai thác đề tài lịch sử trong kịch thơ là một thách thức lớn. Các tác giả phải tìm cách kết hợp giữa tính chân thật lịch sử và tính hư cấu nghệ thuật để tạo ra những tác phẩm hấp dẫn. Điều này đòi hỏi sự sáng tạo và nhạy bén trong việc lựa chọn đề tài.

III. Phương Pháp Phát Triển Kịch Thơ Việt Nam Giai Đoạn 1932 1945

Để phát triển kịch thơ, các tác giả đã áp dụng nhiều phương pháp sáng tác khác nhau. Sự kết hợp giữa thơ và kịch đã tạo ra một hình thức nghệ thuật độc đáo, mang đậm bản sắc dân tộc. Các tác giả đã chú trọng đến việc xây dựng hành động kịch và xung đột kịch, từ đó tạo nên những tác phẩm có chiều sâu.

3.1. Kết Hợp Giữa Thơ Và Kịch

Kịch thơ là sự giao thoa giữa hai thể loại nghệ thuật, tạo ra một không gian sáng tạo phong phú. Các tác giả đã khéo léo kết hợp giữa ngôn ngữ thơ và hình thức kịch, từ đó tạo ra những tác phẩm vừa có giá trị nghệ thuật cao, vừa dễ tiếp cận với khán giả.

3.2. Xây Dựng Hành Động Kịch Và Xung Đột Kịch

Hành động kịch và xung đột kịch là hai yếu tố quan trọng trong kịch thơ. Các tác giả đã chú trọng đến việc xây dựng các tình huống kịch tính, từ đó tạo ra những xung đột nội tâm sâu sắc, phản ánh tâm tư của nhân vật và xã hội.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kịch Thơ Việt Nam Giai Đoạn 1932 1945

Kịch thơ không chỉ là một loại hình nghệ thuật mà còn có giá trị thực tiễn trong việc phản ánh xã hội và văn hóa Việt Nam thời kỳ đó. Các tác phẩm kịch thơ đã góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa, đồng thời tạo ra một không gian để các tác giả thể hiện tâm tư, nguyện vọng của mình.

4.1. Giá Trị Văn Hóa Của Kịch Thơ

Kịch thơ đã góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa Việt Nam, phản ánh những giá trị nhân văn và lịch sử. Các tác phẩm kịch thơ không chỉ mang tính giải trí mà còn chứa đựng những thông điệp sâu sắc về cuộc sống và con người.

4.2. Tác Động Đến Đời Sống Nghệ Thuật

Kịch thơ đã tạo ra một ảnh hưởng lớn đến đời sống nghệ thuật Việt Nam, mở ra những hướng đi mới cho các thể loại nghệ thuật khác. Sự kết hợp giữa thơ và kịch đã tạo ra một phong cách nghệ thuật độc đáo, góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn học Việt Nam.

V. Kết Luận Về Kịch Thơ Việt Nam Giai Đoạn 1932 1945

Kịch thơ Việt Nam giai đoạn 1932-1945 là một thể loại nghệ thuật độc đáo, phản ánh sâu sắc bối cảnh xã hội và văn hóa thời kỳ đó. Mặc dù phải đối mặt với nhiều thách thức, nhưng kịch thơ vẫn để lại những dấu ấn không thể phai mờ trong lòng độc giả và khán giả. Tương lai của kịch thơ cần được quan tâm và phát triển để không bị lãng quên.

5.1. Tương Lai Của Kịch Thơ Việt Nam

Để kịch thơ không bị lãng quên, cần có những nỗ lực từ các nghệ sĩ và nhà nghiên cứu. Việc tổ chức các liên hoan, hội thảo về kịch thơ sẽ giúp khôi phục lại hình thức nghệ thuật này, đồng thời tạo cơ hội cho các tác giả trẻ thể hiện tài năng.

5.2. Giá Trị Của Kịch Thơ Trong Văn Học Việt Nam

Kịch thơ không chỉ là một phần của văn học Việt Nam mà còn là một di sản văn hóa quý giá. Việc nghiên cứu và phát triển kịch thơ sẽ góp phần làm phong phú thêm nền văn học dân tộc, đồng thời giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA KỊCH THƠ VIỆT NAM 1932 – 1945 1. Bối cảnh xã hội đưa đến sự ra đời của kịch thơ Việt Nam 1. Việc du nhập những vở kịch thơ Pháp những năm đầu thế kỷ XX * Giới thiệu sơ lược về kịch thơ Pháp Như ta đã biết, nước Pháp là một trong những nước Tây Âu có một truyền thống kịch nghệ lâu dài gắn với nhiều thành tựu xuất sắc, gây tiếng vang trên khắp cả thế giới.

Ngày nay công chúng trên khắp thế giới có thể nói đã quá quen thuộc với những tên tuổi như Moliere, Racine,Voltaire… Trước khi đi vào tìm hiểu ảnh hưởng của kịch thơ Pháp đối với sự ra đời kịch thơ Việt Nam, thiết nghĩ chúng ta nên tìm về một chút với lịch sử phát triển của kịch nghệ Pháp, đặc biệt chú trọng đến hình thức sáng tác của những tác phẩm kịch ở từng thời kỳ. Có thể nói kịch Pháp một mặt mang những nét đặc trưng riêng, tiêu biểu cho nền văn học dân tộc Pháp, mặt khác lại nằm trong chuỗi phát triển liên tục của nền kịch nghệ phương Tây nói chung mà khởi nguồn là kịch cổ đại Hy – La. Một trong những biểu hiện của sự phát triển liên tục ấy chính là ở hình thức sáng tác kịch bằng thơ. Ngay từ những tác phẩm đầu tiên, gắn liền với những kịch tác gia nổi tiếng thời bấy giờ như Eschyle, Sophocle, Euripide,… kịch đã được sáng tác dưới hình thức lời thơ.

Những vở kịch ban đầu khi trình diễn rất chú trọng đến lối diễn xướng của dàn đồng ca. Vì thế lời kịch được sáng tác dưới hình thức trữ tình để dễ dàng cho người diễn viên trong việc diễn xướng. Về sau, khi kịch có những bước phát triển lên, chuyển sang chú trọng lời thoại của diễn viên, hình thức diễn xướng của ban đồng ca được thu hẹp lại, tuy nhiên lời thoại kịch vẫn được viết dưới dạng thức lời thơ. Kịch Pháp trong quá trình hình thành và phát triển đã học hỏi rất nhiều từ hình thức sáng tác kịch thời kỳ cổ đại này và một trong những kế thừa ấy chính là cách thức sáng tác kịch bằng thơ này.

Mặc dù tồn tại trên văn bản dưới dạng thức lời thơ, nhưng khi trình diễn trên sân khấu, nó vẫn được truyền tải theo dạng thức lời nói bình thường, những 12 lời nói có vần. Trong khi kịch thơ Việt Nam được trình diễn theo lối ngâm thơ. Đây cũng chính là một trong những đặc điểm mà kịch thơ Việt Nam khác với kịch thơ phương Tây. Như vậy, hình thức kịch sáng tác bằng thơ là một hiện tượng rất quen thuộc của sân khấu kịch phương Tây.

Nói cách khác, người phương Tây ngay từ đầu đã tiếp xúc với các vở kịch thông qua hình thức những lời thơ. Trở lại với sân khấu kịch Pháp thế kỷ XVII, mà ta vẫn hay gọi là kịch cổ điển Pháp, hình thức thơ vẫn là một hình thức chủ yếu trong các tác phẩm kịch, thậm chí nó được xem là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sự mẫu mực cho tác phẩm, làm cho tác phẩm trang nhã, cao quí hơn. Khảo qua toàn bộ tác phẩm kịch của các kịch tác gia nổi tiếng Pháp lúc bấy giờ như Racine, Corneille…ta sẽ thấy rõ điều này, tất cả đều viết bằng lời thơ. Ngay cả Moliere, tác gia hài kịch, người nổi tiếng có những phá cách táo bạo trong sân khấu kịch, cũng sáng tác kịch bằng lối thơ.

Hình thức sáng tác kịch bằng thơ này vẫn tiếp tục được các nhà viết kịch sau này vận dụng trong các sáng tác của mình. Bước sang những năm đầu thế kỷ XIX, khi chủ nghĩa hiện thực ra đời, phát triển mạnh mẽ, những sáng tác có xu hướng tiến gần đến với cuộc sống hiện thực hơn, các tác phẩm kịch cũng chuyển sang sáng tác thành lời văn xuôi, giống như lối nói bình thường. Hình thức sáng tác kịch bằng thơ dần ít đi, không còn phổ biến như trước nữa. Tuy nhiên một số tác giả vẫn tiếp tục duy trì theo lối sáng tác cũ, bằng lời thơ và cũng có nhiều tác phẩm thành công, gây tiếng vang.

Victor Hugo (1802 – 1885) chính là một trong những kịch tác gia rất thành công với những vở kịch sáng tác bằng thơ ấy. Với hàng loạt các vở kịch thơ Crômoen (1827), Mariông Đơlormơ (1829), Hecmani (1830)…, V. Hugo đã tạo nên những tiếng sét trong nền kịch nghệ Pháp những năm đầu thế kỷ XIX. Một trong những yếu tố tạo nên tiếng vang cho kịch V.

Hugo chính là sự phá vỡ những qui tắc truyền thống của thơ ca cổ điển Pháp trong tác phẩm kịch. Chúng ta đều biết rằng V. Hugo là một nhà thơ nổi tiếng của chủ nghĩa lãng mạn. Tác giả đã đặt vào cho nhân vật của mình những lời đối thoại đầy chất thơ, 13 đậm màu sắc của văn phong lãng mạn.

Chính lối thơ này sau này đã ảnh hưởng rất nhiều đến các kịch tác gia Việt Nam. * Việc du nhập kịch thơ Pháp vào nền văn học Việt Nam Trở lại với nền văn học nước ta những năm đầu thập niên 30 của thế kỷ XX. Đó là thời điểm mà sự giao thoa văn hoá Pháp – Việt được thể hiện một cách rõ nét nhất. Trước đây nhiều nhà nghiên cứu vì niềm tự tôn dân tộc, không thừa nhận sự ảnh hưởng của nước Pháp đối với văn học Việt Nam nói riêng, văn hoá Việt Nam nói chung.

Tuy nhiên trong cái nhìn thoáng đạt của cuộc sống hiện đại, chúng ta không thể phủ nhận những ảnh hưởng có thật ấy. Vào những thập niên đầu của thế kỷ XX, Nho học dần chìm vào dĩ vãng. Đại bộ phận trí thức Việt là những nhà Tây học, thông thạo tiếng Pháp như tiếng mẹ đẻ và có điều kiện tiếp xúc nhiều với văn hoá Pháp. Chỉ cần điểm qua các tác giả tiêu biểu của văn học thời kỳ này sẽ thấy rõ điều ấy.

Kịch thơ Pháp trong bối cảnh xã hội ấy dễ dàng đến được với các tác giả người Việt. Họ đọc các vở kịch Pháp của Racine, Corneille, V. Hugo… bằng văn bản tiếng Pháp, dịch các tác phẩm ấy ra thành tiếng Việt với nỗ lực giữ nguyên vẹn hình thức thơ của tác phẩm gốc. Hàng loại các vở kịch của một số tác gia nổi tiếng phương Tây mà chủ yếu là nước Pháp được dịch hoặc phỏng tác sang tiếng Việt như Moliere, Racine, Corneille, V.

Hugo… Những vở kịch này được đăng trên các tạp chí như Nam Phong, hoặc được dàn dựng và trình diễn trên một số sân khấu ở Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, các trường học trung cấp. Khảo sát một số tác phẩm được dịch thuật trong thời kỳ đó, ta thấy phần lớn đều được dịch sang thành hình thức lời thơ tiếng Việt. Một số dịch giả tiêu biểu lúc bấy giờ như Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh. Bằng khả năng cảm thụ của những người đam mê nghệ thuật, những trí thức Tây học (mà cụ thể ở đây là những nhà thơ của phong trào thơ Mới mà ta sẽ nhắc đến ở phần sau) bắt đầu nghiền ngẫm tác phẩm.

Việc tiếp xúc trực tiếp những vở kịch 14 bằng ngôn ngữ tiếng Pháp đã tạo điều kiện cho các tác gia kịch thơ sau này làm quen với phương cách sáng tác kịch bằng thơ. Thao Thao, một trong những tác giả kịch thơ của thời kỳ 1932 – 1945, đã từng nói: “Đọc những vở kịch của Corneille, Racine, Moliere,… tôi thường tự hỏi: nếu có những vở kịch thơ bằng tiếng Việt cũng đem giảng trong các lớp học, dùng làm những bài học thuộc lòng như những bài học thuộc lòng bằng tiếng Pháp trích trong những vở kịch thơ của mấy danh sỹ đó?”1. Chính những suy nghĩ nung nấu đó đã thúc đẩy các nhà thơ Mới, những con người đầy tâm huyết với nền văn nghệ nước nhà bắt tay vào sáng tác kịch thơ bằng tiếng Việt. Đây chính là tiền đề cơ sở cho sự ra đời của các tác phẩm kịch thơ sau này.

Nghệ thuật tuồng, chèo truyền thống và các hình thức diễn xướng dân gian * Tuồng và chèo Nền nghệ thuật sân khấu nước ta phát triển khá sớm, cũng mang những đặc trưng riêng của dân tộc, trong đó đặc trưng chính là nghệ thuật diễn xướng. Trong đó có thể nói tuồng và chèo là hai hình thức sân khấu ra đời khá sớm. Đến nay người ta vẫn chưa xác định được thời điểm ra đời chính xác của hai loại hình nghê thuật này. Tuy nhiên theo một số cứ liệu thì vào đời nhà Đinh người ta đã bắt đầu diễn xướng những vở tuồng.

Đến thế kỷ XIX, tuồng trở thành một loại hình sân khấu rất được ưa chuộng, nhất là dưới triều vua Tự Đức. Tuồng cung đình (tuồng thầy) vì thế có điều kiện phát triển mạnh mẽ. Bên cạnh đó dòng tuồng ngoài cung đình (tuồng đồ) cũng phát triển không kém. Những vở tuồng đồ thường khai thác những đề tài châm biếm những thói hư tật xấu của một số tầng lớp trên trong xã hội phong kiến.

Các vở tuồng là sự kết hợp của cả hát, múa, trình diễn, cộng thêm nội dung mang tính đả kích hài hước được đông đảo người bình dân ưa chuộng. Đặc biệt nó không chỉ đáp ứng nhu cầu “nghe” mà còn đáp ứng được cả nhu cầu “nhìn” của người bình dân. 1 Lê Thanh Hiền sưu tầm và biên soạn, Diệp Thành bổ sung và hiệu chỉnh, Văn học Việt Nam thế kỷ XX, kịch bản thơ (1900 – 2000), quyển 6, Nxb Văn học, Hà Nội, 2006, trang 911. 15 Bên cạnh sân khấu tuồng, chèo cũng là một loại hình sân khấu nghệ thuật được người bình dân ưa chuộng.

Cũng có một quá trình lịch sử lâu đời, chèo thường gắn liền với các buổi hội hè, đình đám. Nếu như tuồng thu hút khán giả với phục trang cầu kỳ, phong cách trình diễn kiểu cách cộng nghệ thuật diễn xướng độc đáo, thì chèo lại đi vào lòng người bởi sự thân thuộc, gần gũi với cuộc sống người bình dân. Một vở chèo của người bình dân thường chỉ gói gọn trong không gian nhỏ hẹp của một chiếc chiếu trải giữa đình, người xem ngồi xung quanh. Chính vì hình thức giản đơn nên chèo là một thể loại quen thuộc đối với những người bình dân, nhất là người dân khu vực đồng bằng bắc bộ.

Trên đây là đôi nét khái lược bộ mặt của hai loại hình nghệ thuật tuồng và chèo. Có thể nói, với gần 10 thế kỷ tồn tại và phát triển, tuồng và chèo đã chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người bình dân Việt Nam. Bước sang những năm đầu của thế kỷ XX, tâm thức của người bình dân, nhất là người dân sống ở các vùng nông thôn vẫn chỉ quen thuộc và tiếp nhận hai loại hình nghệ thuật này.