phần Mở đầu và Kết luận, nội dung gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: Tiền đề xã hội – lịch sử và quá trình xây dựng hình tƣợng nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov Trong chƣơng này, chúng tôi sẽ trình bày một vài nét về cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp và ý nghĩa của nó trong đời sống xã hội, văn học Nga những năm đầu thế kỉ XIX. Sau đó, chúng tôi sẽ giới thiệu sơ lƣợc về ý đồ xây dựng hình tƣợng nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov. Ngoài ra, chúng tôi còn trình bày một vài nét về quá trình viết Chiến tranh và hòa bình và quá trình xây dựng hình tƣợng nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov. 9 Chƣơng 2: Những phẩm chất tốt đẹp của hai nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov trên hành trình đi tìm lẽ sống Trong chƣơng này, chúng tôi sẽ trình bày cách hiểu khái niệm “hình tƣợng” và “hình tƣợng nhân vật”.
Sau đó, chúng tôi sẽ trình bày những phẩm chất tốt đẹp của Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov trên hành trình đi tìm lẽ sống. Chƣơng 3: Một số thủ pháp nghệ thuật xây dựng hình tƣợng nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov Trong chƣơng này, chúng tôi sẽ trình bày một vài thủ pháp nghệ thuật mà Tolstoy vận dụng trong việc xây dựng hình tƣợng hai nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov nhƣ: nghệ thuật miêu tả ngoại hình, nghệ thuật miêu tả hành động, nghệ thuật miêu tả thiên nhiên, thủ pháp độc thoại nội tâm, nghệ thuật tổ chức đối thoại. 10 Chƣơng 1 TIỀN ĐỀ XÃ HỘI – LỊCH SỬ VÀ QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG HÌNH TƢỢNG NHÂN VẬT ANDREI BOLKONSKY VÀ PIERRE BEZUKHOV Năm 1857, trong chuyến đi du lịch vòng quanh châu Âu, khi đến nƣớc Đức, Tolstoy bắt gặp một thành viên của cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp có tên là Pierre cùng với vợ là Natalia đi ra nƣớc ngoài nghỉ dƣỡng sau thời gian dài ông ta bị đi đày ở Siberia (1826 – 1856). Mặc dù thời điểm nhà văn gặp ngƣời chiến sĩ Tháng Chạp này thì cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp đã trôi qua hơn 30 năm nhƣng quá khứ oanh liệt của những ngƣời đã dũng cảm đứng lên làm cuộc khởi nghĩa này vẫn rất hấp dẫn những ngƣời cầm bút nhƣ Tolstoy.
Tháng 3 năm 1861, Tolstoy bắt tay vào viết truyện Những người Tháng Chạp – nét cọ phác thảo đầu tiên trên bức tranh hoàn mĩ Chiến tranh và hòa bình. Trong lá thƣ gửi cho nhà văn Gersen, Tolstoy kể lại rằng: “Bốn tháng trước đây tôi đã khởi sự viết cuốn tiểu thuyết, trong đó nhân vật chính phải là một người Tháng Chạp trở về… Người Tháng Chạp của tôi phải là một người nhiệt tình, theo thuyết thần bí, tín đồ Cơ đốc, trở về nước Nga năm 56 cùng với vợ, con trai và con gái và đo nước Nga mới bằng cái nhìn nghiêm khắc và hơi lí tưởng của mình” [22; 338]. Nhƣ vậy, có thể thấy rằng, những người Tháng Chạp – những ngƣời con ƣu tú của dân tộc Nga những năm đầu thế kỷ XIX chính là mẫu hình lí tƣởng để Tolstoy xây dựng hình tƣợng nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov trong Chiến tranh và hòa bình. Vì vậy để làm rõ tiền đề xã hội – lịch sử và quá trình xây dựng hình tƣợng nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov trong Chiến tranh và hòa bình cần điểm lại đôi nét về cuộc khởi nghĩa tháng Chạp và ý nghĩa lịch sử của nó đối với đời sống xã hội, văn học Nga những năm đầu thế kỷ XIX.
Cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp và ý nghĩa của nó trong đời sống xã hội, văn học Nga những năm đầu thế kỉ XIX Cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp là một trong những sự kiện chính trị xã hội quan trọng nhất thế kỉ XIX, nó có ý nghĩa vô cùng to lớn và tầm ảnh hƣởng sâu rộng đối với đời sống xã hội Nga. Gắn với sự kiện đó là những con ngƣời đã làm nên lịch sử một thời sôi động của dân tộc Nga – những người Tháng Chạp. Chân dung của những người Tháng Chạp đã truyền cho Tolstoy nguồn cảm hứng để ông xây dựng thành công những nhân vật trung tâm trong kiệt tác Chiến tranh và hòa bình. Do vậy, khóa luận dành một vài trang để mô tả sự kiện này, làm tiền đề xã hội, lịch sử phục vụ cho việc tìm hiểu hình tƣợng nhân vật Andrei Bolkonsky và Pierre Bezukhov trong Chiến tranh và hòa bình.
Nguyên nhân xảy ra cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp Cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp đƣợc phôi thai từ cuộc chiến tranh vệ quốc chống 60 vạn quân xâm lƣợc Pháp năm 1812. Nỗi nhục mất nƣớc và lòng căm thù giặc sâu sắc đã đánh thức tinh thần cách mạng, ý thức dân tộc tiềm tàng trong mỗi con ngƣời Nga bừng tỉnh, tạo nên sức mạnh vô địch đánh tan đạo quân bách chiến bách thắng của Napoléon. Sau khi giành đƣợc thắng lợi vẻ vang, nhân dân Nga vô cùng tự hào vì họ ý thức đƣợc rằng chính họ là những ngƣời anh hùng đã viết nên những trang sử vàng cho dân tộc. Hòa bình lặp lại, những ngƣời lính trận hăm hở trở về với công việc trƣớc chiến tranh.
Nhƣng những ngƣời làm nên chiến thắng vĩ đại ngày nào vẫn phải tiếp tục kiếp sống nô lệ, bị bóc lột dã man. Chế độ nông nô chuyên chế lạc hậu, lỗi thời mà Alecxandr I cố gắng duy trì và củng cố đã đẩy nƣớc Nga rơi vào khủng hoảng, bởi nó cản trở nặng nề quá trình tƣ bản hóa, hậu quả là năng suất lao động của Nga thuộc vào loại thấp kém nhất châu Âu. Kinh tế Nga ngày càng sa sút nên mức sống của nhân dân không những không đƣợc cải thiện, nâng cao mà ngƣợc lại còn bị hạ thấp, xuống cấp trầm trọng, nhân dân đói khổ lầm than. 12 Đời sống của nhân dân Nga sau chiến tranh chìm trong bầu không khí ngột ngạt của chính quyền phản động với những chính sách cai trị khắc nghiệt, tàng bạo của Nga hoàng.
Bất bình vì bị bóp nghẹt tự do, bị tƣớc đoạt quyền lợi, bị đè nén, áp bức đến cùng cực, nhân dân Nga phản kháng bằng cách đứng lên đấu tranh đòi quyền tự do, bình đẳng. Theo thống kê, có tới 280 [2; 10] cuộc nổi dậy lớn nhỏ của nông nô nổ ra ở khắp nơi trên đất nƣớc. Cao trào yêu nƣớc năm 1812 và làn sóng đấu tranh của quần chúng ngày một dâng cao đã tác động mạnh mẽ đến một số ngƣời quý tộc có tƣ tƣởng tiến bộ. Là những ngƣời sống có lí tƣởng, trách nhiệm, những ngƣời quý tộc này khát khao mang ánh sáng bình đẳng xua màn đêm bất công, mang hạnh phúc tự do xóa đau thƣơng nô lệ, giải phóng nhân dân khỏi cảnh khốn cùng.
Họ ý thức đƣợc rằng những khát vọng cao thƣợng đó chỉ trở thành hiện thực khi chế độ nông nô không còn tồn tại. Do đó, họ đã liên kết lại với nhau thành lập những tổ chức cách mạng bí mật chuẩn bị cho một cuộc đảo chính quân sự với mục đích bãi bỏ chế độ nông nô chuyên chế sẽ xảy ra trong tƣơng lai. Diễn biến và kết quả của cuộc khởi nghĩa Tháng Chạp Tháng 11 năm 1825, chính quyền quân chủ chuyên chế Nga trở nên hỗn loạn khi Sa hoàng Aleksandr Đệ nhất đột qua đời. Chớp lấy thời cơ ngàn năm có một này, những nhà lãnh đạo của các tổ chức cách mạng bí mật nhanh chóng lên kế hoạch tiến hành cuộc đảo chính quân sự.
Sau khi thảo luận kĩ càng, họ nhất trí sẽ khởi nghĩa vào ngày 14 tháng Chạp năm 1825 – ngày lễ đăng quang của Nikolai I, thời điểm chính phủ đƣơng thời ít đề phòng nhất. Sáng ngày 14 tháng Chạp năm 1825, hơn 3000 lính hải lục đội ngũ chỉnh tề, vũ trang đầy đủ, hùng dũng tiến vào quảng trƣờng Senate, Saint – Petersburg. Tại đây, họ dàn quân thành thế trận chiến đấu hình vuông, sau đó họ đồng thanh hô to khẩu hiệu: “Từ chối tuyên thệ! Phản đối tuyên thệ! Yêu cầu hiến pháp! Yêu cầu dân chủ!” [28]. Tiếng hô chất chứa niềm căm hờn, phẫn nộ của nghĩa binh vang vọng khắp đất trời, 13 làm Nikolai I vô cùng hoang mang, khiếp sợ, hắn lập tức lệnh cho kỵ binh giải tán nghĩa binh.
Đội kỵ binh tinh nhuệ của Nga hoàng nhanh chóng đƣợc điều động đến quảng trƣờng cứu giá, chúng triển khai nhiều đợt tấn công vào nghĩa binh nhƣng họ chống trả rất quyết liệt. Với khí thế hiên ngang, hùng dũng không ngại hi sinh, nghĩa binh đã đẩy lùi nhiều đợt xung phong của kỵ binh, quân đội Sa hoàng thƣơng vong không ít. Trƣớc tình hình đó, Nikolai I quyết định sử dụng thủ đoạn dụ hàng, tên tổng giám mục Petersburg bƣớc ra quảng trƣờng thuyết giáo trƣớc nghĩa binh: “Hỡi anh em binh lính! Hành động của các người là phản loạn! Phản loạn thì phải bị chém đầu. Sa hoàng bệ hạ Nikolai là người nhân từ, người tha thứ cho các ngươi, các ngươi giải tán ngay.
Mau giải tán ngay” [28]. Điệu bộ hách dịch và những lời diễn thuyết trơ trẽn của hắn khiến nghĩa binh càng thêm giận dữ, một nghĩa binh lao tới đánh hắn tới tấp nhƣ mƣa khiến hắn đau đớn quay ngƣời chuồn thẳng. Những ngƣời khởi nghĩa phấn khởi hô to khẩu hiệu “Dân chủ muôn năm” [28]. Quần chúng nhân dân ở Petersburg bị thu hút bởi mục đích chân chính của cuộc khởi nghĩa: giải phóng nông nô, thực hiện dân chủ, nên rất đồng tình ủng hộ.
Chính vì vậy, đến trƣa cùng ngày, đông đảo nhân dân chủ yếu là nông nô và những ngƣời lao động nghèo ở Petersburg ào ào đổ tới quảng trƣờng Senate, hòa vào dòng ngƣời khởi nghĩa đẩy quân số những ngƣời tham gia khởi nghĩa mỗi lúc một tăng cao. Nhƣng vì “những ngƣời lãnh đạo thiếu kiên quyết, binh sĩ nổi dậy do dự” [3; 44] không dám tận dụng ƣu thế chuyển sang hành động tích cực, lập tức thủ tiêu chính quyền, nên Nikolai I đã kịp đƣa quân lính trung thành với chế độ chuyên quyền tới bao vây quảng trƣờng, thế trận hoàn toàn thay đổi. Để tiêu diệt tận gốc những ngƣời khởi nghĩa, Nikolai I ban lệnh dùng đạn ghém bắn vào các đơn vị binh biến. Sức mạnh hủy diệt của pháo đạn đã nhấn chìm quảng trƣờng Senate trong bể máu nghĩa binh, những ngƣời may mắn sống sót cũng bị thƣơng nặng, không còn cách nào khác, họ buộc phải rút khỏi quảng trƣờng.
14 Để đề phòng một cuộc chính biến khác có thể xảy ra, Nikolai I sai quân lùng sục khắp thành phố tìm bắt nghĩa binh, rất nhiều lãnh tụ khởi nghĩa bị bắt trong quá trình lục soát quy mô lớn ấy.