Luận Văn NCKH Cấp Bộ: Khai Thác Tiềm Năng Kinh Tế Du Lịch Ở Các Tỉnh Duyên Hải Miền Trung

Luận văn nghiên cứu khai thác tiềm năng kinh tế du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung, đề xuất giải pháp phát triển bền vững ngành du lịch.

• Đề tài: Khai thác tiềm năng kinh tế du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung
• Loại tài liệu: Luận văn NCKH cấp bộ

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KINH TẾ DU LỊCH VÀ VIỆC KHAI THÁC TIỀM NĂNG KINH TẾ DU LỊCH Ở NƯỚC TA
• 1.1. Kinh tế du lịch và vai trò của du lịch trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta
• 1.2. Quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước về khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở nước ta hiện nay
• 1.3. Nguyên nhân khách quan của việc khai thác tiềm năng phát triển du lịch
• 1.4. Du lịch Việt Nam trong sự phát triển của du lịch thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: KHAI THÁC TIỀM NĂNG KINH TẾ DU LỊCH Ở CÁC TỈNH DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG - THỰC TRẠNG VÀ TRIỂN VỌNG
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội và tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh Duyên hải miền Trung
• 2.2. Tình hình khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh Duyên hải miền Trung và những vấn đề đặt ra
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ KHAI THÁC TIỀM NĂNG KINH TẾ DU LỊCH Ở CÁC TỈNH DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG
• 3.1. Quan điểm và phương hướng khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh Duyên hải miền Trung
• 3.2. Những giải pháp để khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh Duyên hải miền Trung
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khai Thác Tiềm Năng Kinh Tế Du Lịch

Kinh tế du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung có tiềm năng phát triển lớn. Với đa dạng sinh thái, văn hóa phong phú, và cảnh quan đẹp, khu vực này có thể trở thành điểm đến lý tưởng cho du khách. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, cần có chiến lược phát triển du lịch phù hợp và quản lý tài nguyên hiệu quả.

1.1. Tiềm Năng Du Lịch

Các tỉnh duyên hải miền Trung có bãi biển đẹp, đảo屿, và di tích lịch sử. Những tài nguyên này có thể được khai thác để phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, và du lịch giải trí.

1.2. Thách Thức Phát Triển

Mặc dù có tiềm năng lớn, kinh tế du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung vẫn đối mặt với thách thức về cơ sở hạ tầng, thiếu nguồn lực, và ô nhiễm môi trường. Để vượt qua những thách thức này, cần có đầu tư vào cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực, và chính sách bảo vệ môi trường.

II. Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Phát triển du lịch bền vững là mục tiêu quan trọng của các tỉnh duyên hải miền Trung. Để đạt được mục tiêu này, cần có quản lý tài nguyên hiệu quả, bảo vệ môi trường, và phát triển cộng đồng.

2.1. Quản Lý Tài Nguyên

Quản lý tài nguyên là yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch bền vững. Cần có chính sách quản lý hiệu quả để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và di sản văn hóa.

2.2. Bảo Vệ Môi Trường

Bảo vệ môi trường là yếu tố cần thiết trong phát triển du lịch bền vững. Cần có biện pháp bảo vệ hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo tồn đa dạng sinh thái.

III. Giải Pháp Phát Triển Du Lịch

Để phát triển du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung, cần có giải pháp phù hợp. Một số giải pháp có thể bao gồm đầu tư vào cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực, và chính sách hỗ trợ.

3.1. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch. Cần có đầu tư hiệu quả vào cơ sở hạ tầng du lịch để đáp ứng nhu cầu du khách.

3.2. Phát Triển Nguồn Nhân Lực

Phát triển nguồn nhân lực là yếu tố cần thiết trong phát triển du lịch. Cần có chương trình đào tạo hiệu quả để phát triển năng lực nhân lực trong ngành du lịch.

IV. Kết Luận

Khai thác tiềm năng kinh tế du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung là cơ hội lớn để phát triển kinh tế địa phương. Để đạt được thành công, cần có chiến lược phát triển du lịch phù hợp, quản lý tài nguyên hiệu quả, và giải pháp phát triển sáng tạo.

4.1. Cơ Hội Phát Triển

Khai thác tiềm năng kinh tế du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung là cơ hội lớn để phát triển kinh tế địa phương. Cần có chiến lược phát triển du lịch phù hợp để tận dụng cơ hội này.

4.2. Kết Quả Mong Muốn

Mong muốn của việc khai thác tiềm năng kinh tế du lịch tại các tỉnh duyên hải miền Trung là phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm, và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương.

Nội dung chính

Dưới đây là bài viết SEO hoàn chỉnh, chuyên sâu cho báo cáo nghiên cứu khoa học đề tài cấp Bộ theo đúng cấu trúc và tiêu chuẩn học thuật:

---

Khai Thác Tiềm Năng Kinh Tế Du Lịch Tại Các Tỉnh Duyên Hải Miền Trung: Thực Trạng, Động Lực Và Giải Pháp Phát Triển Bền Vững

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh Duyên hải miền Trung" (Đề tài Khoa học cấp Bộ do TS. Đỗ Thanh Phương chủ nhiệm, Học viện Chính trị khu vực III chủ trì) tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu trung tâm: Làm thế nào để chuyển hóa hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên và di sản văn hóa đặc sắc thành động lực tăng trưởng kinh tế bền vững cho 9 tỉnh, thành phố ven biển miền Trung trong bối cảnh hội nhập quốc tế?

Sử dụng phương pháp tiếp cận liên ngành kết hợp khảo sát thực địa, phân tích định lượng chuỗi số liệu kinh tế - xã hội giai đoạn 1990–2005 và so sánh không gian kinh tế, nhóm tác giả đã phác họa bức tranh toàn cảnh về thực trạng khai thác du lịch vùng. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, dù sở hữu lợi thế vượt trội với 5 di sản thế giới được UNESCO công nhận và 1.172 km bờ biển, kinh tế du lịch Duyên hải miền Trung (DHMT) thời kỳ này vẫn phát triển dưới mức tiềm năng do tính liên kết vùng lỏng lẻo, kết cấu hạ tầng lưu trú thiếu đồng bộ và nhân lực chưa đáp ứng chuẩn quốc tế. Nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp tổng thể mang tính đột phá về quy hoạch không gian, cơ chế liên kết chuỗi giá trị và đa dạng hóa sản phẩm du lịch nhằm đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của toàn vùng.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Duyên hải miền Trung nắm giữ vị trí địa kinh tế chiến lược đặc biệt quan trọng, được ví như đoạn giữa của "chiếc đòn gánh" nối liền hai đầu kinh tế năng động nhất của đất nước là Bắc Bộ và Đông Nam Bộ. Đây cũng là cửa ngõ hướng biển trực tiếp của Hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Lào, Campuchia và Thái Lan. Sau nhiều năm gánh chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh và thiên tai khắc nghiệt, các địa phương trong vùng đối mặt với yêu cầu bức thiết phải tìm kiếm một động lực tăng trưởng mới có khả năng bứt phá, chuyển dịch cơ cấu từ nền kinh tế thuần nông sang dịch vụ và công nghiệp.

+-------------------------------------------------------------------+
|               TIỀM NĂNG CHIẾN LƯỢC DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG           |
+---------------------------------+---------------------------------+
|      Tài nguyên Thiên nhiên     |       Di sản Văn hóa (UNESCO)   |
+---------------------------------+---------------------------------+
| • 1.172 km bờ biển, vịnh, đảo   | • Cố đô Huế & Nhã nhạc Cung đình|
| • Hệ sinh thái Vườn Quốc gia    | • Phố cổ Hội An                 |
| • Động Phong Nha - Kẻ Bàng      | • Thánh địa Mỹ Sơn              |
+---------------------------------+---------------------------------+

Trước khi đề tài này được thực hiện, phần lớn các công trình nghiên cứu chỉ tiếp cận du lịch miền Trung ở góc độ kỹ thuật đơn lẻ hoặc phân tích hạn hẹp trong ranh giới hành chính của từng tỉnh riêng biệt (như các quy hoạch cục bộ tại Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam hay các đề tài tour tuyến chuyên biệt). Khoảng trống học thuật lớn nhất lúc bấy giờ chính là sự thiếu vắng một nghiên cứu toàn diện, đặt kinh tế du lịch DHMT trong mối quan hệ hữu cơ liên vùng và chuỗi giá trị tổng thể.

Tính cấp thiết của nghiên cứu càng được nâng cao khi đặt trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn đổi mới chiều sâu, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao APEC 2006. Việc xây dựng một cơ sở khoa học vững chắc để định hình chính sách phát triển du lịch cho vùng DHMT không chỉ có ý nghĩa thúc đẩy kinh tế cục bộ, mà còn đóng góp trực tiếp vào an sinh xã hội, giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động và bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Đề tài áp dụng khung thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa lý luận kinh tế chính trị, kinh tế phát triển và phương pháp phân tích thực chứng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính thực tiễn cao:

[Khung Lý thuyết Kinh tế Du lịch] 
[Thu thập Dữ liệu Đa tầng (1990 - 2005/2006)]
[Kỹ thuật Phân tích & So sánh Không gian]
[Hệ thống Giải pháp & Định hướng Chính sách Vùng]

• Thu thập dữ liệu đa nguồn: Nhóm tác giả đã tổng hợp và đối chiếu chuỗi số liệu thống kê thứ cấp chính thống giai đoạn 1990–2005 từ Tổng cục Thống kê, Tổng cục Du lịch, Cục Đầu tư Nước ngoài, cùng các văn kiện đại hội và báo cáo kinh tế - xã hội của 9 tỉnh/thành phố ven biển (Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa).
• Khảo sát thực địa và phân tích trường hợp (Case Studies): Thực hiện khảo sát chi tiết hiện trạng tài nguyên danh lam thắng cảnh, hệ thống di tích Champa, quần thể kiến trúc cổ, hệ thống hang động và các cơ sở kinh doanh lưu trú trên toàn dải duyên hải 1.172 km.
• Kỹ thuật phân tích kinh tế:
  • Phương pháp so sánh lịch sử và không gian: Đánh giá tốc độ chuyển dịch cơ cấu GDP qua các mốc 1990, 1995, 2000, 2005; so sánh tỷ trọng đóng góp của du lịch - dịch vụ giữa các địa phương hạt nhân (Khánh Hòa, Đà Nẵng) với các tỉnh đang phát triển.
  • Phân tích chuỗi giá trị và năng suất kinh tế: Đo lường mức chi tiêu bình quân của du khách quốc tế (76,4 USD/ngày năm 2005) so với khách nội địa, hệ số sử dụng buồng phòng và tỷ lệ lao động trực tiếp/gián tiếp theo tiêu chuẩn xếp hạng sao.
• Tính hợp lệ và độ tin cậy: Đề tài được thẩm định và nghiệm thu theo quy chuẩn đề tài khoa học cấp Bộ, với sự tham gia của hội đồng các nhà khoa học hàng đầu từ Học viện Chính trị Khu vực III và các chuyên gia kinh tế - văn hóa miền Trung.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Báo cáo nghiên cứu đã đưa ra 4 phát hiện quan trọng có giá trị thực tiễn sâu sắc:

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         BỐN PHÁT HIỆN TRỌNG TÂM CỦA ĐỀ TÀI                         |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Sở hữu tài nguyên đẳng cấp quốc tế nhưng khai thác phân tán, thiếu liên kết vùng|
| 2. Tăng trưởng doanh thu cao nhưng chất lượng lưu trú và mức chi tiêu còn thấp     |
| 3. Động lực mới từ cải cách doanh nghiệp và làn sóng thu hút vốn FDI du lịch       |
| 4. Điểm nghẽn hạ tầng giao thông kết nối và sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao   |
+------------------------------------------------------------------------------------+

1. Nguồn tài nguyên du lịch đẳng cấp quốc tế bị chia cắt bởi tư duy cục bộ

Khu vực DHMT tập trung mật độ di sản hiếm có trên thế giới với 5 di sản văn hóa - thiên nhiên toàn cầu (Phong Nha - Kẻ Bàng, Cố đô Huế, Nhã nhạc Cung đình, Đô thị cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn) cùng hệ sinh thái biển đảo trù phú. Tuy nhiên, các địa phương chủ yếu phát triển dựa trên tài nguyên nội tại khép kín. Sự liên kết trong việc hình thành các tour du lịch liên hoàn (như chuỗi "Con đường Di sản miền Trung" hay kết nối Tây Nguyên - Hành lang Đông Tây) hầu như rất lỏng lẻo, tạo ra sự cạnh tranh triệt tiêu thay vì tương hỗ cùng phát triển.

2. Tốc độ tăng trưởng ấn tượng nhưng hiệu quả kinh tế chưa tương xứng

Giai đoạn 2001–2005 ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ về lượng khách và doanh thu:

• Tỷ trọng GDP ngành du lịch - dịch vụ tại các địa phương chủ lực tăng nhanh: Khánh Hòa đạt 40,95% năm 2005, Đà Nẵng đạt 10,52% GDP, Quảng Bình tăng trưởng lượng khách gấp 4 lần so với giai đoạn 1996–2000.
• Tuy nhiên, số ngày lưu trú bình quân của du khách còn thấp (chỉ dao động từ 1,8 đến 2,06 ngày/khách tại Bình Định, Phú Yên). Nguồn thu từ dịch vụ bổ trợ, vui chơi giải trí cao cấp và mua sắm lưu niệm chiếm tỷ trọng rất khiêm tốn.

3. Hiệu ứng tích cực từ cổ phần hóa và thu hút vốn FDI

Quá trình cơ cấu lại kinh tế ghi nhận bước tiến rõ nét:

• Các tỉnh DHMT đã thực hiện cổ phần hóa thành công 45 doanh nghiệp Nhà nước trong lĩnh vực du lịch, giúp tối ưu hóa bộ máy quản trị và tăng hiệu quả nộp ngân sách.
• Tính đến tháng 10/2005, khu vực đã thu hút 29 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 1,332 tỷ USD (chiếm 21,6% tổng vốn FDI du lịch cả nước), trong đó Đà Nẵng, Quảng Nam và Khánh Hòa chiếm tới 68% số dự án và 36% tổng vốn.

4. Nút thắt cơ sở hạ tầng và chất lượng nhân lực

Hạ tầng lưu trú cao cấp thời kỳ này còn thiếu hụt nghiêm trọng. Dù cả nước có bước tăng trưởng cơ sở vật chất, hệ thống khách sạn đạt chuẩn 4-5 sao tại miền Trung còn rất mỏng. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ quản lý và lao động kỹ thuật lành nghề được đào tạo chính quy chưa đáp ứng được yêu cầu phục vụ du khách quốc tế chất lượng cao.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Nghiên cứu mang lại những đóng góp nền tảng cả về mặt học thuật lẫn thực tiễn quản lý:

• Đóng góp lý luận: Bổ sung và hoàn thiện khung lý luận về "Kinh tế du lịch" trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Đề tài làm sáng tỏ bản chất của du lịch như một ngành kinh tế tổng hợp mang tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, đóng vai trò là ngành "xuất khẩu tại chỗ" hiệu quả nhất.
• Đổi mới phương pháp luận tiếp cận vùng: Chuyển dịch phương pháp nghiên cứu du lịch từ góc nhìn địa lý hành chính đơn lẻ sang góc nhìn Cụm kinh tế du lịch không gian mở (Spatial Tourism Cluster), đặt sự phát triển của từng tiểu vùng trong mối tương quan hữu cơ với toàn thể dải Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên.
• Hàm ý chính sách thực tiễn: Cung cấp luận cứ khoa học trực tiếp phục vụ việc thực hiện Quyết định 1018/1997/QĐ-TTg và các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung đến năm 2010–2020. Đề tài là cơ sở hoạch định các chính sách xúc tiến liên minh 3 địa phương (Thừa Thiên Huế - Đà Nẵng - Quảng Nam) và cơ chế huy động vốn xã hội hóa cho bảo tồn di sản gắn với du lịch cộng đồng.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà nghiên cứu học thuật & Giảng viên: Cung cấp nguồn tư liệu lịch sử - kinh tế giá trị và khung phương pháp luận chuẩn xác về chuyển dịch cơ cấu ngành dịch vụ, phục vụ công tác giảng dạy, viết giáo trình và nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế du lịch.
• Các nhà hoạch định chính sách & Cơ quan quản lý Nhà nước: Giúp Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch, Tổng cục Du lịch và UBND các tỉnh miền Trung tham khảo để xây dựng quy hoạch không gian biển, thể chế liên kết vùng và chiến lược xúc tiến đầu tư hạ tầng.
• Lãnh đạo doanh nghiệp du lịch, lữ hành & Nhà đầu tư: Giúp các nhà đầu tư nhận diện tiềm năng thị trường, phân tích cấu trúc khách quốc tế và định hình các chuỗi sản phẩm tour tuyến độc đáo (du lịch sinh thái biển, du lịch di sản văn hóa Champa, du lịch chiến trường xưa).

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ - 250-300 từ)

1. Phát hiện mang tính bước ngoặt của đề tài này là gì?

Điểm then chốt là đề tài đã chỉ ra nguyên nhân gốc rễ khiến du lịch miền Trung chậm phát triển không phải do thiếu tài nguyên, mà do tư duy quản lý khép kín cục bộ, thiếu một nhạc trưởng điều phối liên kết vùng và hạ tầng dịch vụ lưu trú chưa theo kịp tiêu chuẩn quốc tế.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu không đánh giá định tính đơn thuần mà tích hợp chuỗi dữ liệu kinh tế lượng 15 năm (1990–2005) trên 9 tỉnh ven biển, kết hợp phân tích ma trận tài nguyên văn hóa - sinh thái với hiệu quả hoạt động của 45 doanh nghiệp sau cổ phần hóa.

3. Kết quả nghiên cứu có thể mở rộng (generalize) cho các khu vực khác không?

Hoàn toàn có thể. Khung lý thuyết và mô hình liên kết không gian kinh tế du lịch từ đề tài có thể áp dụng cho các dải ven biển khác như vùng Duyên hải Bắc Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ hoặc Cụm du lịch biển đảo Tây Nam Bộ.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next steps) mở rộng từ đề tài là gì?

Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào: (1) Lượng giá kinh tế giá trị tài nguyên di sản; (2) Đo lường sức chứa môi trường sinh thái biển đảo trước làn sóng đô thị hóa; (3) Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông minh trong quản trị chuỗi cung ứng du lịch vùng.

5. Ứng dụng thực tiễn nổi bật nhất của nghiên cứu là gì?

Đề tài đã trực tiếp thúc đẩy việc hình thành liên minh hợp tác du lịch "3 địa phương - 1 điểm đến" (Huế - Đà Nẵng - Quảng Nam) và định hình tuyến du lịch "Con đường di sản thế giới" lan tỏa ra toàn khu vực.

---

Kết luận (150 từ)

Công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ do TS. Đỗ Thanh Phương và nhóm tác giả Học viện Chính trị khu vực III thực hiện là một dấu mốc học thuật quan trọng, cung cấp hệ thống giải pháp toàn diện và thực tiễn nhằm giải phóng nguồn lực kinh tế du lịch các tỉnh Duyên hải miền Trung. Bằng cách định vị du lịch như một ngành kinh tế tổng hợp có sức lan tỏa cao, đề tài đã đặt nền tảng tư duy liên kết vùng vững chắc cho chiến lược phát triển kinh tế biển Việt Nam. Trong giai đoạn phát triển mới, việc tiếp tục kế thừa những bài học về liên kết chuỗi giá trị, kết hợp hài hòa giữa khai thác kinh tế với bảo tồn di sản và bảo vệ môi trường sinh thái bền vững chính là chìa khóa đưa Duyên hải miền Trung trở thành trung tâm du lịch mang tầm vóc quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Kinh tế du lịch và việc khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở nước ta. Chương 2: Khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh DHMT - Thực trạng và triển vọng. Chương 3: Phương hướng và những giải pháp chủ yếu để khai thác tiềm năng kinh tế du lịch ở các tỉnh DHMT. CHUONG 1 KINH TE DU LICH VA VIEC KHAI THAC TIEM NANG KINH TE DU LICH 6 NUOC TA 1.Kinh tế du lịch và vai trò của du lịch trong quá trình phát triển kinh tế -xã hội ở nước ta.Sự hình thành và phát triễn.

Du lịch xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử xã hội loài người. Hơn 4000 năm trước đây con người đã có những cuộc vi hành từ nơi này đến nơi khác để tham quan hoặc nghỉ ngơi. Năm 776 trước công nguyên, người Hy Lạp đã tổ chức các đại hội Olimpic, người đi xem đông có nhu cầu nghỉ lại, từ đó các nhà nghỉ, nhà trọ cho vận động viên và cho khán giả ra đời. Thời kỳ La Mã cô đại, người ta thường tô chức đi tham quan các ngôi đền và những danh lam thắng cảnh ở Ai Cập, ở Địa Trung Hải.

Nhu cầu đi lại tăng lên nhiều cho nên kinh doanh du lịch cũng được ra đời từ đó. Thời Trung cận đại kinh tế, xã hội phát triển, nhất là giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt mở rộng, nối liền nhiều nước, nhiều khu vực khác nhau, du lịch cũng phát triển mạnh và trở thành phô biến ở nhiều nước trên thế giới. Đến thế kỷ XX, du lịch được xem như là một hiện tượng nhân văn làm phong phú thêm đời sống văn hóa và nhận thức của con người về tự nhiên, về xã hội. Ngày nay du lịch phát triển mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, du lịch là ngành công nghiệp không có ống khói kích thích kinh tế, văn hóa, xã hội phát triển, làm tăng thêm sự hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia dân tộc, đem lại thu nhập và sự phổn vinh cho nhiều quốc gia.

Vậy, du lịch được cắt nghĩa như thế nào? Cho đến nay còn có những ý kiến khác nhau về du lịch. Theo tổ chức thương mại, du lịch là tổng thể những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh từ sự tác động qua lại lẫn nhau giữa khách du lịch, những nhà kinh doanh du lịch, chính quyền sở tại và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và lưu giữ khách du lịch. Đối với khách du lịch, du lịch mang lại cho họ một sự hài lòng do đáp ứng được các yêu cầu về giải trí, nghỉ ngơi, tham quan, tìm hiểu, thăm viếng. Đối với các đơn vị kinh doanh, đây là cơ hội để họ cung ứng hàng hóa, dịch vụ cho du khách và thu được lợi nhuận.

Khách du lịch càng nhiều, cơ hội kinh doanh càng lớn. Đối với chính quyền địa phương, du lịch được xem là nhân tố thuận lợi, là môi trường để tạo việc làm, tăng thu nhập cho dân cư, tăng thu ngân sách cho nhà nước. Khách du lịch là một khái niệm tương đối phức tạp. Năm 1937, Ủy ban thống kê của Hội Quốc liên, nay là Liên Hiệp Quốc đã đưa ra khái niệm: “Khách dụ lịch Quốc tế là người viếng thăm một quốc gia ngoài quốc gia cu tru thường xuyên của mình trong thời gian ít nhất 24 giờ”.

Theo định nghĩa của tổ chức Du lịch thế giới (World tourist organization), một tô chức của Liên Hiệp Quốc thì: Du lịch là hành động rời khỏi nơi thường trú dé đi đến một nơi khác, một môi trường khác trong một thời gian ngắn nhằm mục đích tìm hiểu, khám phá, vui chơi, giải trí, nghỉ dưỡng. Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành tạm trú trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn, cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư; nhưng ngoại trừ các du hành mà có mục đích chính là làm tiền. Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trường sống khác hn nơi định cư. Để thống nhất khái niệm du khách và khách tham quan, năm 1963 Hội nghị của Liên Hiệp Quốc về du lịch tổ chức tại Rome (Italia) đã đưa ra khái niệm Visitor - khách du lịch như sau: “Khách du lịch Quốc tế là những người đi thăm viếng một số nước khác ngoài nước cư trú của mình cho bat ky lý do nào ngoài mục đích hành nghề để thu nhập từ trong nước viếng thăm ”.

Về mặt kinh doanh du lịch, sự khác biệt giữa du khách và khách tham quan ở chỗ là việc họ có lưu lại qua đêm hay không. Theo khái niệm Visitor được nêu tại Rome năm 1963 thì khách Quốc tế là những người sau đây: Trên đường đi thăm một nước khác với nước mà họ cư trú thường xuyên, lâu dài. Mục đích chuyến đi là tham quan, nghỉ dưỡng, thăm viếng, tìm hiểu với thời gian không quá 3 tháng, trên 3 tháng phải được gia hạn. Không được làm bất cứ việc gì đê được trả thù lao ở nước đến do ý muốn của khách hay do yêu cầu của nước sở tại.

Sau khi kết thúc đợt tham quan phải rời khỏi nước đến tham quan đề về nước thường trú của mình hoặc đến một nước khác. Những người không được coi là khách dụ lịch Quốc tế là những người không thỏa mãn những điều kiện trên. Cùng với khái niệm khách du lịch Quốc tế thì khái niệm khách du lịch nội địa cũng được quan niệm không giống nhau ở các nước khác nhau. Nhìn chung, khách du lịch nội địa được phân biệt với khách quốc tế ở chỗ, nơi họ đến cũng chính là nơi cư trú thường xuyên.

Ở nước ta, khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam đã tham quan, thăm viếng và lưu lại qua đêm tại một địa điềm lưu trú của cơ sở du lịch trong nước. Tiềm năng kinh tế du lịch là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, nhân văn công trình sáng tạo của con người để thỏa mãn nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo sự hấp dẫn cho du khách thông qua khai thác các nguồn tiềm năng của hoạt động du lịch để đưa lại nguồn thu cho địa phương, cho nhà nước nhằm góp phần cải thiện dân sinh. Sản phẩm du lịch là sự kết hợp những địch vụ và phương tiện vật chất trên cơ sở khai thác các tiềm năng kinh tế du lịch nhằm cung cấp cho du khách một thời gian nghỉ ngơi, khám phá, thưởng thức thú vị, tìm hiểu cơ hội đầu tư, hợp tác kinh tế giữa các quốc gia, một kinh nghiệm du lịch trọn vẹn và sự hài lòng về một chuyến đi. Sản phâm du lịch được hình thành bởi các bộ phận như: dịch vụ lưu trú, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ giải trí, dịch vụ mua sắm.

Sản phẩm du lịch nhằm thỏa mãn nhu cầu đặc biệt như tìm hiểu kiến thức lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, ngôn ngữ, nghệ thuật, thưởng thức những danh lam thắng cảnh của tự nhiên. Vì vậy các nhà kinh doanh phải căn cứ nhu cầu của du khách để xây dựng chiến lược khai thác tiềm năng hoặc các phương thức kinh doanh cho phù hợp. Kinh tế du lịch là một họat động kinh doanh tổng hợp bao gồm việc tổ chức, hướng dẫn khách du lịch, dịch vụ vận chuyển, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống, dịch vụ giải trí, sản xuất các loại sản phẩm phục vụ du lịch, trao đổi hàng hóa, dịch vụ với các đơn vị khác nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại, lưu trú, ăn uống, tham quan, giải trí nghỉ ngơi của du khách. Kinh tế du lịch có những đặc điểm là: -Kinh doanh du lịch tổng hợp đòi hỏi phải khai thác, sử dụng kiến thức của nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau.

-Du lịch là một ngành kinh tế đặc biệt, kinh doanh du lịch thể hiện tập trung ở các loại sản phẩm du lịch và thu nhập trong du lịch. -Hinh thức và phương tiện phục vụ du lịch phong phú, da dang; do đó, kinh doanh du lịch phải bảo đảm tính đồng bộ, kịp thời. -Kinh doanh du lịch là hoạt động kinh tế có ưu thế và hiệu quả hơn so với các ngành khác, nó tiết kiệm được chỉ phí đóng gói, lưu thông, thuế xuất nhập khẩu. -Kinh doanh du lịch có thể thực hiện được tất cả các khâu hoặc một số công đoạn của hoạt động du lịch nhằm mục đích sinh lợi như kinh doanh nhà hàng, kinh doanh khách sạn, kinh doanh vận chuyên, bán hàng lưu niệm, các dịch vụ vui chơi giải trí, tham quan.

-Kinh doanh du lịch có thê thực hiện trong các thành phần kinh tế, nó có khả năng lôi cuốn mọi người dân tham gia tùy thuộc vào khả năng, lợi thế của mỗi người. Tóm lại, du lịch là ngành kinh tế quan trọng dựa trên lợi thế tiềm năng và mức độ hiệu quả của việc khai thác ở khu vực III cùng với các ngành dịch vụ khác như thương mại, các ngành vận tải, bưu chính viễn thông, ngân hàng. Ngày nay du lịch được mệnh danh là ngành “Công nghiệp không có ống khói” phát triền mạnh mẽ, rộng khắp, tạo ra thu nhập cao. Kinh doanh du lịch là thể hiện sự văn minh, hap dan trong viéc khai thác tiềm năng nhăm thu được nhiều lợi nhuận của các quốc gia.

Ở nước ta 10 ngành du lịch có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội, góp phan đầy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Vai trò của du lịch đối với sự phát triển kinh tế, xã hội ở nước ía. -Du lịch thúc đây chuyên dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tiến bộ. Du lịch phát triển tạo thu nhập làm tăng GDP trong cơ cấu kinh tế. Ở các nước có ngành du lịch phát triển mạnh như Pháp, Anh doanh thu ngành du lịch chiếm từ 17-19% GDP; Singapore 15%, Trung Quốc 10%, Thái Lan 7%.

Ở Việt Nam, từ 1995-2005 riêng lĩnh vực khách sạn, nhà hàng đóng góp từ 3-4% GDP. Riêng Đà Nẵng năm 1993 kinh doanh du lịch đóng góp 3,47% GDP, năm 2005 đạt 10,52% GDP và trong chiến lược phát triển của mình, từ năm 2010 cơ cấu ngành kinh tế thành phó Da Nẵng là du lịch dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp.