Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Định hướng ứng dụng CNTT&TT trong dạy học 1. Định hướng chung Trong “Chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo đến năm 2010” của Bộ Giáo dục - Đào tạo đã yêu cầu ngành giáo dục phải từng bước phát triển giáo dục dựa trên Công nghệ thông tin, “Công nghệ thông tin và đa phương tiện sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong quản lý hệ thống giáo dục, trong chuyển tải nội dung chương trình đến người học, thúc đẩy cuộc cách mạng về phương pháp dạy và học”. Để cụ thể hóa định hướng trên, trong các văn bản về nhiệm vụ năm học BGD&ĐT đã xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm về UDCNTT trong dạy học như: “Đẩy mạnh ứng dụng CNTT hỗ trợ đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, kiểm tra đánh giá trong tất cả các môn học.
Ưu tiên triển khai các giải pháp mang tính đồng bộ (bao gồm kho học liệu số, bài giảng e-learning, phần mềm thiết kế bài giảng điện tử, phần mềm mô phỏng, thí nghiệm ảo và phần mềm dạy học)” và “Phát động, khuyến khích GV xây dựng ngân hàng câu hỏi trực tuyến, tư liệu, tài liệu, sách điện tử đóng góp vào kho học liệu số của ngành và hệ tri thức Việt số hóa quốc gia; triển khai hệ thống thi trực tuyến các môn học phục vụ học sinh và GV từ lớp 1 đến lớp 12”; “Tiếp tục triển khai giải pháp trường học điện tử, lớp học điện tử (các giải pháp giáo dục thông minh) ở những nhà trường có điều kiện nhằm ứng dụng những công nghệ tiên tiến, đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy - học; triển khai mô hình ứng dụng CNTT trong trường phổ thông theo hướng dẫn của Bộ GDĐT”. [5] Cùng với sự phát triển như vũ bão của CNTT&TT, việc nghiên cứu và triển khai các thế mạnh của CNTT&TT nhằm hỗ trợ quá trình dạy học đã được các quốc gia và các nhà giáo dục quan tâm. Trong giáo dục UDCNTT&TT đã góp phần đổi mới phương pháp dạy và học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Việt Nam. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Một số vấn đề về ứng dụng CNTT&TT trong dạy học Toán Sự ra đời của Internet đã mở ra một kỉ nguyên mới trong việc UDCNTT&TT trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội, kinh tế,…trong đó có giáo dục. CNTT&TT đã xâm nhập vào mọi ngóc ngách của cuộc sống và trở thành một yếu tố then chốt làm thay đổi các hoạt động kinh tế và xã hội, trở thành công cụ đắc lực không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Trong dạy học môn Toán, với sự hỗ trợ của CNTT cho phép GV tạo môi trường thuận lợi, năng động và sáng tạo trong dạy và học.“Khi CNTT tham gia vào quá trình dạy học sẽ làm môi trường dạy học thay đổi, nó có tác động mạnh mẽ tới mọi thành tố của quá trình dạy học: Thực hiện vai trò giảng dạy như một giáo viên; Cung cấp tài liệu học tập mới có tính tương tác, dễ mang, dễ cập nhập; Cung cấp nguồn tài nguyên học tập phong phú, rất dễ truy cập, phân phối và có thể khai thác linh hoạt; Cung cấp công cụ học tập mới có khả năng hợp tác với người sử dụng để giúp người sử dụng khai thác hết khả năng làm việc của họ; Cung cấp kênh giao tiếp, truyền thông mới đối tượng khác; Cung cấp công cụ kiểm tra, đánh giá mới khách quan và chính xác; Cung cấp một hệ thống và công cụ quản lí dạy học mới…” [23]. Việc UDCNTT trong giáo dục ngày càng khẳng định được tính ưu việt vượt trội so với dạy học truyền thống.
UDCNTT không chỉ là công cụ hỗ trợ dạy học mà còn là tác nhân góp phần tạo ra một cuộc cách mạng trong giáo dục. Trong UDCNTT&TT trong dạy học Toán, xét về việc áp dụng các hình thức dạy học trong dạy học toán cho thấy: “Các hình thức dạy học truyền thống như dạy học đồng loạt, dạy học theo nhóm, dạy học cá thể sẽ có nhiều điều kiện kết hợp một cách hiệu quả, linh hoạt hơn nếu sử dụng và khai thác CNTT trong dạy học. Hơn nữa, các hình thức dạy học này cũng “mở” hơn, chẳng hạn khái niệm dạy học đồng loạt không chỉ là thầy lên lớp tại giảng đường như hình thức dạy học truyền thống mà thầy ở tại một địa điểm nào Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đó có thể lên lớp và truyền trực tiếp lên mạng Internet và khi đó rất đông học sinh cùng vào mạng để tham dự lớp học này. Hình thức học theo nhóm cũng được mở rộng hơn bao gồm các HS cùng quan tâm, nghiên cứu và trao đổi với nhau về một nội dung cụ thể nào đó mà không bị giới hạn bởi phạm vi bạn bè trong một lớp, một trường hoặc sinh sống gần nhau mà tất cả đều thông qua mạng Internet, thậm chí một học sinh cùng một lúc có thể tham gia nhiều hình thức học tập hoặc tham gia theo nhiều nhóm khác nhau.
Như vậy, UDCNTT&TT vào dạy học Toán giúp HS chủ động, tích cực và phát triển tư duy sáng tạo trong học tập. CNTT tạo môi trường dạy học phong phú, hiệu quả giúp GV có điều kiện tổ chức các hoạt động thảo luận, tranh luận, HS có điều kiện phát huy nhằm tăng khả năng hợp tác trong học tập. Một số mạng xã hội học tập trên thế giới và Việt Nam hiện nay Hiện nay, có nhiều nền tảng hỗ trợ học tập, việc triển khai các khóa học trực tuyến và hỗn hợp như: Google Classroom, Edmodo, Edumall, Udemy,… Mỗi công cụ đều có những ưu, nhược điểm riêng. Nội dung này sẽ trình bày về ưu, nhược điểm của một số nền tảng hỗ trợ học tập trực tuyến, để từ đó lựa chọn nền tảng phù hợp với thực tế ở Việt nam 1.
Google Classroom Google Classroom là một hệ thống quản lý học tập (Learning Management System - LMS) được công ty Google giới thiệu vào tháng 5 năm 2014. Google Classroom tổ chức lớp học thông qua việc hỗ trợ ba tính năng chính: giao tiếp, giao bài tập và lưu trữ. Việc giao tiếp được thực hiện thông qua các thông báo và các phản hồi và tích hợp thêm email. GV và HS có thể đính kèm thêm tài liệu, video, ảnh… ở trong các thông báo.
Việc giao và nhận bài tập được thực hiện thông qua ứng dụng Google Drive chia sẻ chung. Mỗi lớp học được tổ chức vào trong một thư mục riêng, mỗi học sinh sẽ được tự động tạo một thư mục cho phần bài tập của mình. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com * Ưu điểm của Google Classroom: - Giao diện được thiết kế đơn giản, quen thuộc với những người đã sử dụng qua các sản phẩm khác trước đó của Google. - Các tính năng của Google Classroom đều được tối giản hết mức để phục vụ những nhu cầu cần thiết nhất của việc triển khai lớp học.
- Việc thiết kế khóa học, đăng ký và vận hành một lớp học trên Google Classroom diễn ra khá đơn giản và dễ dàng. * Nhược điểm của Google Classroom: - Google Classroom không có nhiều tính năng. - Bắt buộc người dùng phải sử dụng một Email thuộc gói Google Education (gói ứng dụng Google dành cho giáo dục) để đăng ký vào - Google Classroom vẫn còn khá đơn giản và vẫn chưa phải là một hệ thống đủ mạnh và đầy đủ để quản trị lớp học, đặc biệt là các lớp học triển khai dưới dạng hỗn hợp. Coursera Coursera là một công ty công nghệ giáo dục cung cấp các khóa học trực tuyến đại chúng mở (MOOC).
Coursera cộng tác với các trường đại học và một số tổ chức giáo dục khác để xây dựng các khóa học trực tuyến về nhiều lĩnh vực khác nhau như công nghệ, y học, khoa học xã hội, toán học, kinh doanh v. * Ưu điểm của Coursera: - Tính năng nổi bật của nền tảng Coursera bao gồm tổ chức lớp học theo tuần, có các diễn đàn để trao đổi, có các bài tập luyện tập (quizz), có các bài tập cuối tuần, chấm điểm chép giữa các HS… * Nhược điểm của Coursera: - HS phải trả tiền để được cấp chứng chỉ hoàn thành đối với khóa học. - Chỉ có các đối tác của Coursera mới đưa được khóa học lên nền tảng này, do đó hiện tại chưa thể áp dụng phổ biến trong các tổ chức giáo dục khác. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Lynda Lynda là một nền tảng cung cấp các khóa học trực tuyến ra đời vào năm 1995. Các khóa học của Lynda thường tập trung vào giảng dạy các kỹ năng của các lĩnh vực như phần mềm, kinh doanh và sáng tạo. * Ưu điểm của Lynda: - Các khóa học trên Lynda.com được cung cấp dưới dạng các video ngắn hỗ trợ việc tìm kiếm dưới dạng chữ. - HS có thể tạo các danh sách và lưu lại các nội dung đáng chú ý trong quá trình học.
* Nhược điểm của Lynda: - Mất phí khi tham gia. - Lynda là một nền tảng đóng. Do đó không phù hợp để đưa và triển khai trong các lớp học hỗn hợp ở các cơ sở đào tạo khác 1. Udemy Udemy là một nền tảng học tập trực tuyến được thành lập vào năm 2010 và hiện có hơn 12 triệu HS với hơn 40 nghìn khóa học rất phong phú về lĩnh vực.
Các khóa học trên Udemy được tổ chức theo từng phần với nội dung bao gồm video, các bài trình chiếu, các bài giảng bằng âm thanh, các tệp tài nguyên. * Ưu điểm của Udemy: - GV và HS có thể giao tiếp với nhau thông qua các cơ chế như thông báo, thảo luận và tin nhắn. - GV cũng theo dõi được tiến độ học tập của HS cũng như rà soát các nội dung đang được quan tâm của khóa học. * Nhược điểm của Udemy: - Udemy đưa ra các quy định, các tiêu chuẩn về khóa học.
Vì vậy, không phải tất cả các khóa học đều có thể được đưa lên nền tảng này. - Người học trên nền tảng này thuộc quyền quản lý của Udemy, không thuộc quyền quản lý của các cơ sở đào tạo. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các tính năng của Udemy nhằm phục vụ cho mô hình học tập trực tuyến là chủ yếu, đó thiếu các tính năng để hỗ trợ cho các hoạt động khác trong học tập hỗn hợp.