ĐẶT VẤN ĐỀ Cùng với sự phát triển khoa học kỹ thuật và kinh tế xã hội là quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa. Và cũng từ đây thì kéo theo rất nhiều vấn đề khác như: sự gia tăng dân số, gia tăng quy mô các công trình xây dựng, sự gia tăng nhanh về nhu cầu tài nguyên nước, nguyên và nhiên liệu cũng như thực vật và sinh vật. Cuộc sống của con người ngày càng đòi hỏi phải công nghiệp và phát triển hơn. Cũng có thể nói đây là nguyên nhân chính đẫn đến mất cân bằng sinh thái, môi trường sống dần bị suy thoái như đất, nước hay không khí thì đều có tình trạng ô nhiễm và tình trạng ô nhiễm ở các nơi ngày càng gia tăng cả về số lượng và diện tích và ngày càng tỏ ra nghiêm trọng hơn.
Điều này diễn ra không chỉ ở các nước có nền kinh tế phát triền mà ở tại Việt Nam đặc biệt là những năm gần đây cũng xảy ra liên tục và có những vụ ô nhiễm ở quy mô lớn gây ảnh hưởng không nhỏ tới cuộc sống của người dân. Không khí là một trong những nhân tố cơ bản cho tất cả các sinh vật sống trên Trái Đất. Con người cần 2lít nước để uống hằng ngày nhưng con người cần khoảng 15000 lít không khí trong một ngày và hơn 90% chúng ta ở trong phòng như nhà ở, cơ quan hay các tòa nhà công cộng. Chất lượng không khí trong phòng có liên quan trực tiếp tới sức khỏe và tiêu chuẩn sống của con người.
( Minh Ngọc ,2007) Ô nhiễm không khí đã không chỉ có trong môi trường bên ngoài mà ngay chính trong những căn nhà nơi tưởng chừng như là an toàn nhất thì sự ô nhiễm cũng là không hề nhỏ. Cùng với điều kiện sống thì yêu cầu của con người về môi trường sống cũng cao hơn, công tác thiết kế nội thất và mức độ tiện nghi thỏa mái trong căn phòng càng được chú trọng, và số lượng đồ nội thất cũng dần tăng lên theo nhu cầu của từng gia đình. Các nguồn sinh ra hóa chất độc hại ngày càng nhiều và khoảng cách hóa chất đến các nguồn ngày càng gần. Các vật dụng văn phòng, các hóa chất do con người tạo ra, các thiết bị điện tử đến đồ gia dụng đều âm thầm phát ra những chất thải độc hại nhất định tới con người.
Đó 1 cũng chính là nguyên nhân hình thành nên ô nhiễm không khí trong phòng. Sự ô nhiễm không khí trong phòng cao hơn thường từ 5-7 lần so với bên ngoài. Ô nhiễm không khí trong phòng đã trở thành vấn đề môi trường nóng bỏng thu hút sự quan tâm rất lớn của công chúng và các nhà quản lý nhất là trong những năm gần đây. Đã có khá nhiều những giải pháp ứng phó với ô nhiễm không khí trong phòng tuy nhiên việc thực hiện lại đòi hỏi những yêu cầu về kinh phí quá lớn mà không phải hộ gia đình nào cũng có thể trang bị được cũng như việc xử lý chưa thực sự triệt để.
Và giải pháp có tính khả quan nhất đó là cân bằng hệ sinh thái, cải thiện môi trường sống, tạo ra sự hài hòa giữa môi trường tự nhiên và nhân tạo, nhưng bên cạnh đó cũng có thể đáp ứng được hiệu quả cao và giá thành thấp để bất kỳ gia đình hay văn phòng cũng có thể áp dụng. Hiện nay thì một số loài thực vật đã được chứng minh là có khả năng xử lý ô nhiễm không khí trong phòng ngoài việc để làm cảnh, mang ý nghĩa phong thủy và thẩm mỹ. Chúng có thể làm sạch bằng cách hút các chất độc được thải ra từ đồ dùng trong nhà một cách tự nhiên. Tại Việt Nam có rất nhiều loài cây có tác dụng như vậy, chúng không chỉ còn là những cây mang ý nghĩa làm cảnh bình thường nhưng chưa được khai thác triệt để.
Vì vậy “ Nghiên cứu xử lý ô nhiễm không khí trong phòng bằng loài cây Lưỡi hổ ở quy mô phòng thí nghiệm” nhằm đóng góp một phần nhỏ vào việc áp dụng thực vật xử lý ô nhiễm không khí trong nhà. 2 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Đặc điểm ô nhiễm không khí ở Việt Nam 1. Đặc điểm chung của ô nhiễm không khí Ô nhiễm không khí là hiện tượng làm cho không khí sạch thay đổi thành phần và tính chất do bất cứ nguyên nhân nào có nguy cơ tác động ảnh hưởng tới môi trường xung quanh, sinh vật và sức khỏe con người.
Hiện nay có rất nhiều nguyên nhân gây nên hiện tượng ô nhiễm không khí nhưng ta có thể chia chúng thành hai loại chính là ô nhiễm tự nhiên và ô nhiễm nhân tạo. * Ô nhiễm do tự nhiên Do các hiện tượng phun núi lửa, hiện tượng động đất hay cháy rừng, quá trình phân hủy xác động thực vật thì đều có thể tạo ra những chất gây ô nhiễm cho môi trường như NOx, CO, SO2, tro bụi,CO2,. * Ô nhiễm nhân tạo Mọi hoạt động trong quá trình sản xuất và sinh hoạt của con người đều tạo ra những chất khí gây ô nhiễm cho môi trường, chỉ khác nhau là ở mức độ và hàm lượng được thải ra hằng ngày. Nhưng có thể nói chất khí độc hại gây ô nhiễm môi trường được thải ra nhiều nhất vẫn là tại các ống khói của nhà máy, xí nghiệp.
Ô nhiễm không khí ở Việt Nam Các yếu tố khí hậu và thời tiết (bao gồm chế độ bức xạ, nhiệt độ, lượng mưa…) có ảnh hưởng nhất định đến môi trường không khí. Ở Việt Nam, khí hậu có sự phân hóa rõ rệt theo vùng miền. Miền Bắc có khí hậu nhiệt đới gió mùa, miền Nam khí hậu nhiệt đới trong khi khu vực cao nguyên biểu hiện đặc trưng khí hậu ôn đới. Khí hậu khô, nóng, bức xạ nhiệt cao là các yếu tố làm thúc đẩy quá trình phát tán các khí ô nhiễm, còn mưa nhiều có thể góp phần làm giảm các chất ô nhiễm không khí.
3 Ngoài ra, độ che phủ cây xanh cũng là yếu tố giúp giảm lượng khí thải trong khí quyển đáng kể. Theo thống kê ở nước ta, mặc dù tổng diện tích rừng đã tăng, đạt mức độ che phủ 40%, nhưng chất lượng rừng đang tiếp tục suy thoái. Đối với các khu vực đô thị, mật độ cây xanh chưa đạt tiêu chuẩn về độ che phủ. Cụ thể, tại thủ đô Hà Nội và TP.
Hồ Chí Minh diện tích này mới đạt <4m2/người, thấp hơn so với yêu cầu của tiêu chuẩn (10-15 m2/người) và không đáp ứng vai trò lá phổi xanh giảm thiểu ô nhiễm không khí. Quá trình đô thị hóa cùng với các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội chưa được quản lý và kiểm soát tốt gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng MTKK. Ở Việt Nam, giai đoạn 2008 - 2013 tốc độ tăng trưởng kinh tế được ghi nhận giảm do ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chính từ cuối 2007 - 2010. Tuy vậy, sức ép môi trường từ các ngành nghề vẫn không hề nhỏ.
Các nguồn thải hiện nay đang có xu hướng gia tăng cả về số lượng và quy mô. Áp lực lên MTKK có sự thay đổi tùy theo đặc thù phát triển của từng vùng miền và quy mô tính chất của từng nguồn thải. Số lượng đô thị tăng nhanh chóng kèm với gia tăng nhanh dân số đô thị (hiện chiếm 32% tổng dân số toàn quốc) trong khi cơ sở vật chất chưa đáp ứng nhu cầu là nguyên nhân dẫn đến các vấn đề MTKK ở các đô thị loại I và II. Hoạt động xây dựng, cải tạo và xây mới các khu chung cư, khu đô thị, cầu đường, sửa chữa nhà, vận chuyển vật liệu và phế thải xây dựng… diễn ra ở khắp nơi, làm phát tán bụi vào MTKK xung quanh.
Trong khi đó, theo ngành nghề thì xây dựng gây áp lực MTKK chủ yếu do các đơn vị thi công chưa thực hiện đầy đủ và nghiêm ngặt các biện pháp BVMT tại công trường xây dựng. Áp lực từ hoạt động dân sinh tập trung ở khu vực nông thôn nơi nguyên liệu đun nấu và sản xuất vẫn chủ yếu dựa vào nhiên liệu hóa thạch, củi. và các chất thải chưa được kiểm soát. Ngành chăn nuôi với quy mô và số lượng tăng nhanh chóng (gần 2.000 trang trại trong 2 năm từ 2011 - 2013) thải khoảng 75 - 85 triệu tấn chất thải, làm phát sinh các loại khí thải gồm khí CO2 chiếm 9%, khí CH4 chiếm 37%, NOx 65%, và một 4 số khí khác như H2S và NH3.
Lĩnh vực trồng trọt cũng gây ra vấn đề môi trường do tăng lượng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và lượng chất thải sau thu hoạch (gồm rơm rạ, cây khô) thiếu kiểm soát. Hoạt động của một số nhóm làng nghề, điển hình như làng nghề tái chế, tạo sức ép đáng kể lên môi trường và phổ biến ở khu vực miền Bắc nơi chiếm đến 60% tổng số làng nghề trong toàn quốc. Giao thông với xu hướng số lượng phương tiện giao thông gia tăng mạnh mẽ qua các năm được đánh giá là nguồn đóng góp đáng kể gây suy giảm chất lượng MTKK. Trong đó, các khí CO, VOC, TSP chủ yếu do các loại xe máy phát thải còn đối với ô tô thì nguồn ô nhiễm chính gồm các khí SO2 và NO2.
Ô nhiễm không khí trong phòng ở Việt Nam Thông thường khi nói tới ô nhiễm không khí thì hầu như mọi người đều nghĩ ngay tới ô nhiễm không khí ngoài môi trường mà ít ai nghĩ tới vấn đề ô nhiễm không khí trong phòng. Nhưng thực sự nguồn ô nhiễm trong phòng còn cao hơn ngoài môi trường và còn gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người nhiều hơn vì phần lớn thời gian trong ngày của con người là ở trong phòng. Như đã biết thì môi trường không khí trong phòng bị ảnh hưởng bởi không khí ngoài môi trường và từ các hoạt động và vật dụng bên trong ngôi nhà. Do vậy khi môi trường không khí ô nhiễm ngoài nhà tăng thì môi trường ô nhiễm không khí trong nhà cũng tăng, hơn nữa với không gian ô nhiễm nhỏ hẹp hơn quá trình khuếch tán chậm và mức độ ô nhiễm trong nhà càng tăng cao.
Nguồn gốc gây ô nhiễm không khí trong phòng Một phần ô nhiễm không khí trong phòng chịu ảnh hưởng từ môi trường như khí thải công nghiệp, khói, bụi,. Phần chủ yếu còn lại là chúng được phát ra từ ngay những vật dụng trong nhà và do hoạt động của con người. +Khói thuốc lá 5 Hình 1. Những chất khí độc được thải ra từ thuốc lá Khói thuốc lá thải ra môi trường là một hỗn hợp có hơn 4.000 chất ở dạng khí và hạt được phát thải.