Công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến

Khóa luận kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty CP Xây dựng và Nội thất Minh Tiến

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán tiền lương và các khoản trích tại Minh Tiến

Kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương đóng vai trò nòng cốt trong quản lý tài chính doanh nghiệp xây dựng. Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực thi công dân dụng và hoàn thiện nội thất. Đặc thù ngành nghề đòi hỏi bộ máy kế toán phải theo dõi sát sao hai nhóm nhân sự chính: khối văn phòng và khối lao động trực tiếp tại công trường. Quỹ tiền lương không chỉ là thước đo chi phí mà còn tạo động lực làm việc trực tiếp cho người lao động. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo chuẩn mực, sử dụng tài khoản 334 để phản ánh tình hình thanh toán với nhân viên. Đồng thời, tài khoản 338 giúp theo dõi nghĩa vụ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn. Việc hạch toán chính xác giúp Minh Tiến kiểm soát giá thành xây lắp, tối ưu dòng tiền và tuân thủ nghĩa vụ thuế. Đơn vị luôn chú trọng xây dựng quy chế trả lương công bằng, minh bạch nhằm nâng cao năng suất lao động.

1.1. Cơ cấu lao động và hình thức trả lương tại công ty

Công ty Minh Tiến duy trì hai hình thức trả thù lao chính. Bộ phận quản lý gián tiếp nhận thù lao theo thời gian căn cứ vào ngày công thực tế. Khối thợ thi công trực tiếp hưởng lương khoán hoặc lương sản phẩm gắn liền từng hạng mục công trình. Cách phân loại này đảm bảo tính tương xứng giữa khối lượng công việc và thu nhập. Hàng tháng, phòng kế toán đối soát bảng chấm công cùng phiếu xác nhận khối lượng hoàn thành. Việc kết hợp linh hoạt hai hình thức trả thù lao giúp công ty chủ động điều tiết nguồn nhân lực theo tiến độ từng dự án nội thất. Người lao động được khuyến khích gia tăng năng suất để tối đa hóa thu nhập cá nhân.

1.2. Tỷ lệ trích nộp các quỹ bảo hiểm và kinh phí công đoàn

Minh Tiến thực hiện trích lập các khoản nghĩa vụ theo đúng quy định hiện hành của Nhà nước. Tổng tỷ lệ trích nộp đạt 34% trên quỹ lương đóng bảo hiểm. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm chi trả 23,5%, tính trực tiếp vào chi phí vận hành từng kỳ. Tỷ lệ này bao gồm 17,5% bảo hiểm xã hội, 3% bảo hiểm y tế, 1% bảo hiểm thất nghiệp và 2% kinh phí công đoàn. Người lao động đóng góp 10,5% khấu trừ trực tiếp vào thu nhập hàng tháng. Kế toán viên có trách nhiệm lập tờ khai và chuyển nộp đầy đủ cho cơ quan chức năng. Việc tuân thủ nghiêm ngặt mức trích lập giúp bảo đảm toàn diện quyền lợi an sinh xã hội lâu dài.

II. Phân tích kế toán tiền lương và các khoản trích tại Minh Tiến

Thực tế công tác kế toán tiền lương tại Công ty Minh Tiến bộc lộ cả ưu điểm lẫn các hạn chế đặc trưng của ngành xây dựng. Doanh nghiệp lập chứng từ ban đầu tương đối đầy đủ bao gồm bảng chấm công, bảng thanh toán lương và hợp đồng lao động. Quy trình luân chuyển chứng từ giữa ban chỉ huy công trình và phòng kế toán diễn ra liên tục. Tuy nhiên, khối lượng công việc phát sinh tại các dự án ngoại tỉnh tạo ra áp lực quản lý lớn. Biến động nhân sự thời vụ diễn ra thường xuyên khiến việc tổng hợp hồ sơ thường bị chậm trễ. Kế toán viên mất nhiều thời gian xử lý thủ công các chứng từ chấm công bằng giấy. Bảng tính lương trên phần mềm bảng tính đôi khi phát sinh sai lệch số học ngoài ý muốn. Chi phí quản lý doanh nghiệp và giá vốn hàng bán qua các năm 2021 đến 2023 có xu hướng gia tăng đáng kể. Sự gia tăng này một phần bắt nguồn từ chi phí hỗ trợ người lao động và áp lực tăng lương theo mặt bằng thị trường. Vì vậy, công ty cần nhìn nhận khách quan các điểm nghẽn để tìm kiếm hướng đổi mới.

2.1. Vướng mắc trong quy trình thu thập và xử lý chứng từ

Hệ thống công trường phân tán tại nhiều địa phương tạo nên rào cản luân chuyển thông tin. Bảng chấm công giấy gửi về trụ sở chính thường gặp tình trạng thất lạc hoặc gửi trễ hạn. Một số chỉ huy công trình chưa cập nhật kịp thời giờ tăng ca và phụ cấp độc hại của nhân công. Kế toán viên phải liên lạc xác minh nhiều lần trước khi lập bảng tổng hợp cuối tháng. Tình trạng này làm kéo dài chu kỳ chốt sổ sách kế toán định kỳ. Nguy cơ nhầm lẫn định mức công và sai sót tiền lương thực tế cho người lao động luôn tiềm ẩn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của doanh nghiệp đối với lực lượng thợ thi công.

2.2. Khó khăn khi kiểm soát bảo hiểm cho lao động thời vụ

Lực lượng thợ phụ và lao động thời vụ tại Minh Tiến có tính chất luân chuyển rất cao. Thời gian làm việc của nhóm này thường ngắn hạn theo từng giai đoạn thi công cụ thể. Việc ký kết hợp đồng và xác định đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc gặp nhiều khó khăn. Một bộ phận thợ xây mong muốn nhận toàn bộ tiền mặt thay vì đóng bảo hiểm. Tình huống này gây sức ép lớn cho kế toán khi giải trình chi phí hợp lý với cơ quan thuế. Nếu trích nộp không chuẩn xác, doanh nghiệp đối mặt rủi ro bị truy thu và xử phạt hành chính. Đây là bài toán quản trị nhân sự phức tạp đòi hỏi giải pháp hài hòa.

III. Giải pháp kế toán tiền lương và các khoản trích tại Minh Tiến

Hoàn thiện công tác hạch toán tiền thù lao và các quỹ bảo hiểm đòi hỏi Minh Tiến triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, doanh nghiệp cần số hóa toàn diện quy trình ghi nhận công lao động bằng phần mềm chấm công trực tuyến. Các trưởng bộ phận thi công cập nhật trực tiếp dữ liệu chấm công hàng ngày qua ứng dụng di động. Bộ phận kế toán tiến hành đối chiếu số liệu theo thời gian thực thay vì chờ đợi đến cuối kỳ. Bên cạnh đó, công ty cần xây dựng quy chế phân bổ chi phí lương rõ ràng cho từng công trình. Chi phí nhân công trực tiếp phải hạch toán đích danh vào tài khoản 622 theo từng gói thầu cụ thể. Chi phí nhân viên quản lý phân bổ hợp lý vào tài khoản 642 để không làm sai lệch kết quả kinh doanh. Đồng thời, doanh nghiệp cần phổ biến chính sách bảo hiểm cho toàn thể nhân sự nhằm tăng tỷ lệ tuân thủ tự nguyện. Đội ngũ kế toán cũng phải liên tục cập nhật các văn bản pháp luật thuế và bảo hiểm mới. Nhờ đó, Minh Tiến vừa giảm thiểu rủi ro pháp lý, vừa nâng cao hiệu quả điều hành.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán chuyên sâu và chấm công số

Minh Tiến nên tích hợp module quản lý nhân sự chuyên sâu vào phần mềm kế toán hiện đại. Giải pháp này giúp tự động hóa khâu tính lương từ dữ liệu chấm công điện tử. Phần mềm tự động tính toán thuế thu nhập cá nhân và các khoản trích nộp theo tỷ lệ chuẩn. Sai sót tính toán số học thủ công sẽ được loại bỏ hoàn toàn. Bảng lương tổng hợp được phê duyệt nhanh chóng qua chữ ký số. Nhân viên có thể tra cứu phiếu lương cá nhân minh bạch trên cổng thông tin nội bộ. Sự đổi mới công nghệ này giúp phòng kế toán tiết kiệm hơn một nửa thời gian làm việc hàng tháng.

3.2. Hoàn thiện quy chế quản lý hợp đồng cho thợ xây dựng

Doanh nghiệp cần chuẩn hóa việc phân loại hợp đồng lao động ngay khi tiếp nhận nhân sự mới. Đối với thợ thi công ngắn hạn dưới một tháng, công ty tiến hành ký hợp đồng khoán việc theo từng công đoạn. Đối với nhân sự từ ba tháng trở lên, phòng nhân sự hoàn thiện thủ tục tham gia bảo hiểm bắt buộc kịp thời. Kế toán phối hợp chặt chẽ để thu thập mã số thuế cá nhân và cam kết thu nhập đúng mẫu. Cách làm này giúp hồ sơ chi phí nhân công luôn đầy đủ và có giá trị chứng minh trước cơ quan thuế. Quyền lợi người lao động được bảo đảm rõ ràng theo pháp luật.

IV. Đánh giá kế toán tiền lương và các khoản trích tại Minh Tiến

Tổ chức công tác kế toán tiền thù lao và các khoản nghĩa vụ theo lương là nền tảng sống còn cho sự phát triển của Minh Tiến. Báo cáo tài chính giai đoạn 2021 đến 2023 cho thấy doanh thu và lợi nhuận sau thuế của công ty đạt mức tăng trưởng ấn tượng. Tuy nhiên, giá vốn hàng bán và chi phí điều hành cũng gia tăng nhanh chóng do quy mô công trình mở rộng. Do đó, kiểm soát chặt chẽ quỹ lương là biện pháp trực tiếp giúp doanh nghiệp bảo vệ biên lợi nhuận. Khi hạch toán chi phí nhân công minh bạch, ban giám đốc có cơ sở chính xác để định giá thầu cạnh tranh cho các dự án nội thất mới. Việc chi trả thù lao thỏa đáng kết hợp đóng nộp bảo hiểm đầy đủ còn tạo dựng văn hóa doanh nghiệp gắn kết. Lực lượng thợ tay nghề cao sẽ yên tâm cống hiến lâu dài, giảm thiểu tỷ lệ biến động nhân sự tại công trường. Quá trình chuẩn hóa kế toán này là bước đi tất yếu để nâng tầm vị thế công ty trên thị trường xây dựng.

4.1. Hiệu quả quản trị chi phí nhân công và giá thành công trình

Hạch toán tiền thù lao chi tiết theo từng hạng mục giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ giá vốn xây lắp. Nhà quản trị dễ dàng phát hiện các khoản chi vượt dự toán hoặc lãng phí nhân công trên công trường. Dữ liệu kế toán cung cấp thông tin trung thực để đánh giá năng suất thực tế của từng đội thợ thi công. Nhờ đó, việc lập dự toán cho các công trình nội thất tiếp theo đạt độ chuẩn xác vượt trội. Quản lý dòng tiền chi trả lương nhịp nhàng còn tránh tình trạng gián đoạn thi công do chậm lương thợ. Lợi nhuận gộp của từng dự án được tối ưu hóa một cách bền vững.

4.2. Tác động của chính sách đãi ngộ đến năng lực cạnh tranh

Chính sách đãi ngộ minh bạch là chìa khóa thu hút nguồn nhân lực thợ lành nghề trong lĩnh vực hoàn thiện nội thất. Việc chi trả đúng hẹn và đóng đầy đủ các chế độ bảo hiểm tạo niềm tin vững chắc cho đội ngũ lao động. Tinh thần trách nhiệm cao của nhân sự phản ánh trực tiếp vào chất lượng và tiến độ từng công trình bàn giao cho chủ đầu tư. Khách hàng ngày càng đánh giá cao tính chuyên nghiệp và tính ổn định của đơn vị thi công Minh Tiến. Đây là lợi thế cạnh tranh vô hình giúp doanh nghiệp liên tục trúng thầu các dự án quy mô lớn. Nền tảng quản trị vững chắc bảo đảm tương lai phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Hồng Nhung (chuyên ngành Kế toán, Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) tập trung nghiên cứu chuyên sâu về công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến.

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp phải không ngừng tìm kiếm các giải pháp quản lý để duy trì, phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động. Trong các yếu tố cấu thành chi phí và nguồn lực của tổ chức, lao động và tiền lương giữ vị trí trung tâm. Tiền lương là nguồn thu nhập chủ yếu bảo đảm tái sản xuất sức lao động và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động cùng gia đình; đồng thời là đòn bẩy kinh tế thúc đẩy tăng năng suất lao động, củng cố sự gắn bó lâu dài giữa nhân sự với doanh nghiệp. Dưới góc độ quản trị tài chính - kế toán, tiền lương là một bộ phận chi phí sản xuất kinh doanh trực tiếp cấu thành giá thành sản phẩm, công trình hoặc dịch vụ. Đi liền với tiền lương là các chế độ an sinh xã hội bắt buộc bao gồm bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và kinh phí công đoàn (KPCĐ). Việc tổ chức hạch toán chính xác, đầy đủ và phân bổ hợp lý các khoản chi phí này không chỉ bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người lao động mà còn hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ quỹ lương, tránh lãng phí, thất thoát tài chính và tuân thủ pháp luật lao động hiện hành. Xuất phát từ tầm quan trọng thực tiễn đó tại đơn vị thực tập, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu này.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể trong khóa luận gồm:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu cơ sở lý luận và tìm hiểu thực trạng công tác kế toán tiền lương cùng các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến; từ đó nhận diện những ưu điểm, hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong các doanh nghiệp.
• Thứ hai, tìm hiểu và phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến.
• Thứ ba, đánh giá các mặt làm được và tồn tại, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Toàn bộ công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương phát sinh tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến (trụ sở tại Tòa nhà IDC, Lầu 9, 163 Hai Bà Trưng, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Số liệu tổng hợp phản ánh tình hình các nguồn lực (lao động, tài sản, nguồn vốn) và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh được khảo sát trong giai đoạn 3 năm liên tiếp từ năm 2021 đến năm 2023. Số liệu thực tế minh họa quy trình hạch toán kế toán chi tiết tiền lương và các khoản trích theo lương được thu thập trong tháng 11 năm 2023.
• Phạm vi nội dung: Quy trình quản lý lao động, phương pháp tính lương, các chế độ bảo hiểm trích theo lương, hệ thống chứng từ kế toán, tài khoản sử dụng, sổ sách kế toán và trình tự hạch toán tổng hợp, phân bổ chi phí tiền lương tại doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán Việt Nam hiện hành, bao gồm:

• Bộ luật Lao động năm 2019 (Luật số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019), đặc biệt là Điều 90 (Khái niệm tiền lương), Điều 94 (Nguyên tắc trả lương), Điều 96 (Hình thức trả lương), Điều 98 (Tiền lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm) và Điều 105 (Thời giờ làm việc bình thường).
• Nghị định số 145/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động (Khoản 1 Điều 54 về cách tính lương theo thời gian).
• Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 (Luật số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014) và Thông tư số 59/2015/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định chi tiết các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất.
• Luật Bảo hiểm y tế năm 2018 (Văn bản hợp nhất số 46/VBHN-VPQH ngày 10/12/2018).
• Luật Việc làm năm 2013 (Luật số 38/2013/QH13) quy định căn cứ và mức đóng vào Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
• Luật Công đoàn năm 2012 và Nghị định số 191/2013/NĐ-CP quy định chi tiết về đối tượng, mức đóng (2%) và phương thức đóng kinh phí công đoàn.
• Nghị quyết số 68/NQ-CP của Chính phủ về chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động, xác định cơ cấu tỷ lệ trích nộp các khoản theo lương áp dụng từ ngày 01/10/2022.
• Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp (Phụ lục 3 quy định biểu mẫu chứng từ lao động tiền lương; Điều 53 và Điều 57 quy định nguyên tắc kế toán, kết cấu phản ánh của Tài khoản 334 và Tài khoản 338).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai kết hợp bao gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Khảo sát, tổng hợp hệ thống giáo trình chuyên ngành kế toán tài chính, bài giảng đại học, các văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo thường niên và tài liệu lưu trữ nội bộ của đơn vị.
  • Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Trao đổi nghiệp vụ trực tiếp với Kế toán trưởng, Kế toán tiền lương và các nhân viên phòng ban liên quan tại Công ty Minh Tiến để nắm bắt thông tin về chế độ kế toán áp dụng, cơ chế chấm công, xây dựng thang bảng lương và chu chuyển chứng từ trong thực tế.
• Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu: Chắt lọc các số liệu kế toán thu thập từ phòng ban, phân loại theo hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu và sử dụng phần mềm bảng tính Microsoft Excel để lập các bảng tổng hợp, tính toán tỷ trọng, phân tích biến động qua các năm.
• Phương pháp phân tích:
  • Phương pháp thống kê mô tả: Thống kê tình hình biến động lao động, cơ cấu tài sản, nguồn vốn và các chỉ tiêu doanh thu, chi phí, lợi nhuận của đơn vị.
  • Phương pháp so sánh: So sánh chỉ tiêu kinh tế theo thời gian (năm 2022 so với 2021, năm 2023 so với 2022) về số tuyệt đối và tương đối; đồng thời đối chiếu giữa quy định lý luận kế toán chuẩn mực với việc áp dụng thực tế tại công ty.
  • Phương pháp kế toán: Sử dụng các phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tài khoản và ghi sổ kép, phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán để kiểm tra quy trình hạch toán, kiểm tra việc định khoản và luân chuyển chứng từ tiền lương.

Nguồn dữ liệu chính được cung cấp bởi Phòng Tài chính - Kế toán và Phòng Hành chính - Nhân sự của Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến, bao gồm Báo cáo tài chính 3 năm (2021-2023), Bảng chấm công, Bảng thanh toán lương, Bảng kê trích nộp bảo hiểm, sổ kế toán chi tiết và sổ cái các tài khoản liên quan của tháng 11 năm 2023.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp

Nội dung chương này hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết kinh tế và chuẩn mực kế toán liên quan đến tiền lương:

• Bản chất và vai trò của tiền lương: Tiền lương được nhìn nhận theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin là phần thu nhập quốc dân biểu hiện bằng tiền bù đắp cho hao phí lao động bỏ ra; theo kinh tế học hiện đại là giá cả sức lao động xác định trên quan hệ cung - cầu. Tiền lương đảm nhận 4 vai trò (tái sản xuất sức lao động, kích thích sản xuất, thước đo giá trị, tích lũy) và 6 chức năng kinh tế - xã hội (tái sản xuất sức lao động, thước đo giá trị, kích thích lao động, điều hòa lao động, tích lũy, công cụ quản lý của Nhà nước).
• Các hình thức trả lương:
  • Trả lương theo thời gian: Phổ biến đối với bộ phận quản lý, lao động gián tiếp; bao gồm lương tháng, lương tuần, lương ngày và lương giờ. Công thức tính lương giờ theo quy định: Lương ngày chia cho 8 giờ. Mức tính thêm giờ quy định tại Điều 98 Bộ luật Lao động gồm 150% (ngày thường), 200% (ngày nghỉ hằng tuần) và 300% (ngày nghỉ lễ, tết có hưởng lương).
  • Trả lương theo sản phẩm: Dựa trên số lượng, chất lượng sản phẩm hoàn thành nhân với đơn giá; bao gồm sản phẩm trực tiếp, sản phẩm gián tiếp, sản phẩm có thưởng và sản phẩm lũy tiến.
  • Trả lương khoán: Áp dụng theo khối lượng, chất lượng và thời hạn hoàn thành công việc cụ thể, thích hợp cho ngành thi công xây dựng, xây lắp nội thất.
• Quỹ tiền lương và các khoản trích theo lương: Phân định thành tiền lương chính và tiền lương phụ. Các quỹ trích theo lương gồm: Quỹ BHXH (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất); Quỹ BHYT; Quỹ BHTN; và Kinh phí công đoàn. Tỷ lệ trích nộp theo lương áp dụng thống nhất từ ngày 01/10/2022 được văn bản tổng hợp chi tiết:

Chỉ tiêu trích nộp	BHXH (%)	BHYT (%)	BHTN (%)	KPCĐ (%)	Tổng cộng (%)
Doanh nghiệp tính vào chi phí	17,5	3,0	1,0	2,0	23,5
Khấu trừ vào lương người lao động	8,0	1,5	1,0	-	10,5
Tổng tỷ lệ trích nộp	25,5	4,5	2,0	2,0	34,0

• Chứng từ và tài khoản kế toán áp dụng theo Thông tư 200/2014/TT-BTC:
  • Chứng từ sử dụng: Bảng chấm công (Mẫu 01a-LĐTL), Bảng chấm công làm thêm giờ (Mẫu 01b-LĐTL), Bảng thanh toán tiền lương (Mẫu 02-LĐTL), Bảng thanh toán tiền thưởng (Mẫu 03-LĐTL), Giấy đi đường (Mẫu 04-LĐTL), Phiếu xác nhận sản phẩm hoặc công việc hoàn thành (Mẫu 05-LĐTL), Bảng thanh toán tiền làm thêm giờ (Mẫu 06-LĐTL), Bảng thanh toán tiền thuê ngoài (Mẫu 07-LĐTL), Hợp đồng giao khoán (Mẫu 08-LĐTL), Biên bản nghiệm thu thanh lý hợp đồng giao khoán (Mẫu 09-LĐTL), Bảng kê trích nộp các khoản theo lương (Mẫu 10-LĐTL), Bảng phân bổ tiền lương và bảo hiểm xã hội (Mẫu 11-LĐTL).
  • Tài khoản hạch toán: Sử dụng TK 334 (Phải trả người lao động) với 2 tài khoản cấp 2 (TK 3341 - Phải trả công nhân viên; TK 3348 - Phải trả người lao động khác); và TK 338 (Phải trả, phải nộp khác) với các tài khoản cấp 2 theo dõi các khoản trích (TK 3382 - Kinh phí công đoàn; TK 3383 - Bảo hiểm xã hội; TK 3384 - Bảo hiểm y tế; TK 3386 - Bảo hiểm thất nghiệp). Các tài khoản chi phí đối ứng chủ yếu gồm TK 622 (Chi phí nhân công trực tiếp), TK 623 (Chi phí sử dụng máy thi công), TK 627 (Chi phí sản xuất chung), TK 641 (Chi phí bán hàng), TK 642 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến

Nội dung chương 2 phản ánh chi tiết thực trạng tại đơn vị khảo sát:

• Tổng quan doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến thành lập ngày 10/08/2015, mã số thuế 0313390005, do ông Vũ Văn Toàn làm đại diện pháp luật, chịu sự quản lý của Chi cục Thuế Quận 3, TP. Hồ Chí Minh. Doanh nghiệp hoạt động chính trong lĩnh vực xây dựng công trình nhà ở, công trình kỹ thuật dân dụng, tư vấn, thiết kế và thi công trang trí nội thất.
• Cơ cấu tổ chức và chế độ kế toán: Bộ máy quản trị gồm Ban Giám đốc (Giám đốc, Phó Giám đốc) điều hành 4 phòng chức năng: Kế hoạch - Kỹ thuật, Tài chính - Kế toán, Hành chính - Nhân sự, Kinh doanh. Bộ máy kế toán gồm 5 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán tiền lương, Kế toán công nợ, Kế toán vật tư và Thủ quỹ. Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, hạch toán trên máy tính theo hình thức Nhật ký chung; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; khấu hao TSCĐ theo đường thẳng; tính giá hàng tồn kho theo phương pháp FIFO; hạch toán hàng tồn kho theo kê khai thường xuyên; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
• Phân tích nguồn lực lao động giai đoạn 2021-2023:
  • Quy mô lao động tăng liên tục: Năm 2021 có 85 người, năm 2022 tăng lên 93 người (tăng 8 người, tương ứng 9,41%), năm 2023 đạt 107 người (tăng 14 người, tương ứng 15,05%).
  • Cơ cấu giới tính: Lao động nam chiếm tỷ trọng vượt trội do đặc thù ngành thi công xây dựng (năm 2021 nam chiếm 78,82%; năm 2022 chiếm 75,27%; năm 2023 nam đạt 82 người, chiếm 76,64%, nữ 25 người, chiếm 23,36%).
  • Cơ cấu trình độ: Năm 2023, trình độ đại học và trên đại học có 34 người (chiếm 31,77%); cao đẳng và trung cấp có 23 người (chiếm 21,50%); lao động phổ thông có 50 người (chiếm 46,73%).
  • Cơ cấu theo tính chất lao động: Lao động trực tiếp chiếm phần lớn (năm 2021 chiếm 76,47%; năm 2022 chiếm 75,27%; năm 2023 đạt 82 người, chiếm 76,64%), lao động gián tiếp năm 2023 là 25 người (chiếm 23,36%).
• Tình hình tài chính và kết quả kinh doanh 2021-2023:
  • Tổng tài sản và tổng nguồn vốn tăng trưởng qua các năm, năm 2022 tăng 38,68% so với năm 2021, đạt mức 115.554 VNĐ vào năm 2023 (tăng 29,05% so với 2022). Tài sản ngắn hạn chiếm ưu thế (năm 2022 là 72.595 VNĐ, năm 2023 là 91.672 VNĐ), trong đó các khoản phải thu ngắn hạn năm 2023 là 57.337 VNĐ và hàng tồn kho tăng 54,71% lên 25.511 VNĐ. Nợ phải trả năm 2023 ghi nhận 69.473 VNĐ (tăng 23,49%), vốn chủ sở hữu đạt 45.081 VNĐ (tăng 38,70%).
  • Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ năm 2022 đạt 151.741 VNĐ (tăng 62,54% so với năm 2021 là 93.354 VNĐ); năm 2023 đạt 186.327 VNĐ (tăng 22,79%). Giá vốn hàng bán năm 2023 là 174.739 VNĐ (tăng 23,39%). Chi phí quản lý doanh nghiệp năm 2022 là 5.816 VNĐ, năm 2023 là 6.605 VNĐ (tăng 33,85%). Lợi nhuận sau thuế TNDN năm 2022 đạt 1.388 VNĐ (tăng 72,02% so với mức 807 VNĐ năm 2021); năm 2023 đạt 2.009 VNĐ (tăng 70,54% so với năm trước).
• Thực trạng công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tháng 11/2023:
  • Công tác quản lý và tính lương: Doanh nghiệp phân loại tính lương cho hai khối riêng biệt: Khối văn phòng tính lương theo thời gian dựa vào Bảng chấm công (Biểu 2.1) và Bảng thanh toán tiền lương (Biểu 2.2); Khối công nhân trực tiếp sản xuất, thi công tính theo khối lượng sản phẩm/công việc và thời gian làm việc (Biểu 2.3 và Biểu 2.4).
  • Chi trả lương: Sau khi bảng lương được phê duyệt, Kế toán lập Phiếu chi lương văn phòng (Biểu 2.5) và Phiếu chi lương công nhân (Biểu 2.6) để chi trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.
  • Hạch toán và sổ sách: Kế toán trích nộp bảo hiểm theo Bảng kê trích nộp các khoản theo lương tháng 11/2023 (Biểu 2.9); phản ánh vào Sổ chi tiết TK 334 (Biểu 2.7), Sổ cái TK 334 (Biểu 2.8); đồng thời theo dõi chi tiết trên Sổ chi tiết TK 3383 (Biểu 2.10), TK 3384 (Biểu 2.11), TK 3386 (Biểu 2.12), TK 3382 (Biểu 2.13) và Sổ cái TK 338 (Biểu 2.14). Quá trình giải quyết trợ cấp bảo hiểm được căn cứ vào Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (Biểu 2.15) và Phiếu thanh toán trợ cấp BHXH (Biểu 2.16).

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến

Dựa trên kết quả khảo sát thực tế, tác giả đưa ra các đánh giá và nhóm giải pháp hoàn thiện:

• Đánh giá ưu điểm: Công ty đã thiết lập bộ máy kế toán chuyên môn hóa, tuân thủ tương đối đầy đủ chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, áp dụng phần mềm kế toán trên máy vi tính giúp việc tính toán và ghi sổ nhanh chóng. Việc tính trích các khoản bảo hiểm (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) bảo đảm đúng tỷ lệ pháp luật quy định.
• Đánh giá nhược điểm: Công tác theo dõi ngày công đôi khi chưa bám sát do công nhân làm việc rải rác tại các công trình ngoại tỉnh; việc hạch toán phân bổ chi phí tiền lương trực tiếp và gián tiếp có lúc còn gộp chung chưa chi tiết từng công trình; chế độ khen thưởng chủ yếu mang tính định kỳ, chưa gắn kết linh hoạt với năng suất vượt định mức của từng tổ đội; các khoản trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân xây dựng chưa được trích lập đều đặn qua TK 335.
• Các giải pháp đề xuất cụ thể:
  1. Về công tác kế toán: Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ, lập đầy đủ Bảng phân bổ tiền lương và bảo hiểm xã hội (Mẫu 11-LĐTL) cho từng đối tượng chi phí riêng biệt (TK 622, TK 627, TK 642) nhằm phản ánh chính xác giá thành từng hạng mục công trình xây dựng.
  2. Về quản lý lao động: Cải tiến phương pháp chấm công tại các công trường xây dựng, tăng cường ứng dụng công nghệ giám sát nhân sự, ban hành nội quy kiểm tra hiện trường chặt chẽ để hạn chế tình trạng chấm công thiếu chính xác.
  3. Về hình thức trả lương: Kết hợp hài hòa giữa hình thức trả lương thời gian với trả lương khoán theo khối lượng công việc hoàn thành và chất lượng nghiệm thu, tránh chi trả cào bằng giữa các bộ phận.
  4. Về hệ thống tài khoản: Mở chi tiết các tài khoản kế toán cấp 3, cấp 4 cho TK 334 và TK 338; đồng thời nghiên cứu trích trước tiền lương nghỉ phép của công nhân sản xuất (TK 335) vào các tháng cao điểm xây dựng để tránh biến động đột biến về giá thành.
  5. Về chế độ khen thưởng: Xây dựng quy chế đánh giá hiệu quả công việc rõ ràng, bổ sung các quỹ thưởng đột xuất cho cá nhân, tổ đội có sáng kiến kỹ thuật, thi công vượt tiến độ và bảo đảm an toàn lao động tuyệt đối.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa được nhiều chỉ số thực tế về nguồn lực, tài chính và nghiệp vụ kế toán tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến:

Nhóm chỉ tiêu	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Tăng trưởng 2022/2021 (%)	Tăng trưởng 2023/2022 (%)
Tổng số lao động (Người)	85	93	107	9,41	15,05
- Lao động trực tiếp (Người)	65	70	82	7,69	17,14
- Lao động gián tiếp (Người)	20	23	25	15,00	8,69
Tổng tài sản / Nguồn vốn (VNĐ)	-	-	115.554	38,68	29,05
Nợ phải trả (VNĐ)	-	56.717	69.473	37,27	23,49
Vốn chủ sở hữu (VNĐ)	-	-	45.081	41,21	38,70
Doanh thu bán hàng và CCDV (VNĐ)	93.354	151.741	186.327	62,54	22,79
Lợi nhuận sau thuế TNDN (VNĐ)	807	1.388	2.009	72,02	70,54

Về mặt đóng góp học thuật và thực tiễn, tác giả đã tự hệ thống hóa có căn cứ cơ sở lý luận về kế toán lao động, tiền lương và bảo hiểm xã hội phù hợp với Thông tư 200/2014/TT-BTC cùng các sắc luật cập nhật (Bộ luật Lao động 2019, Nghị quyết 68/NQ-CP). Về mặt ứng dụng, đề tài đã phản ánh chân thực bộ chứng từ, quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán sổ sách thực tế trong tháng 11/2023 của một doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực xây lắp - nội thất. Hệ thống 5 giải pháp hoàn thiện do tác giả đề xuất xuất phát từ đúng những tồn tại cụ thể trong công tác quản lý lao động công trường và phân bổ tài khoản chi phí tại công ty.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Tác giả tự nhìn nhận trong lời cảm đoan và lời cảm ơn rằng do hạn chế về lượng kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn của sinh viên thực tập, khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định trong việc phân tích chuyên sâu các khía cạnh quản trị tài chính phức tạp. Về mặt dữ liệu, số liệu kế toán chi tiết minh họa cho quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán sổ sách chỉ mới khảo sát tập trung trong 01 tháng (tháng 11 năm 2023), chưa bao quát hết được biến động tiền lương qua các mùa vụ xây dựng trong cả năm tài chính.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chuỗi số liệu tiền lương trọn vẹn trong nhiều quý hoặc nhiều năm; đồng thời đi sâu nghiên cứu công tác kế toán quản trị chi phí nhân công theo từng công trình, dự án xây lắp nội thất cụ thể để tối ưu hóa giá thành và quản trị rủi ro chi phí lao động thuê ngoài.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về đề tài kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương.
• Người làm công tác kế toán tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng dân dụng, thi công và trang trí nội thất.
• Các phần đáng tham khảo nhất trong công trình bao gồm:
  • Hệ thống hóa căn cứ pháp lý và công thức tính lương theo thời gian, lương khoán, mức chi trả trợ cấp bảo hiểm xã hội (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động).
  • Danh mục và phương pháp lập biểu mẫu chứng từ lao động tiền lương chuẩn theo Thông tư 200/2014/TT-BTC (Mẫu 01a đến 11-LĐTL).
  • Bộ chứng từ thực tế minh họa của tháng 11/2023 (bảng chấm công, bảng thanh toán lương, bảng kê trích nộp bảo hiểm và hệ thống sổ cái, sổ chi tiết các tài khoản 334, 338).

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến áp dụng chế độ kế toán và chính sách tài chính nào? Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính, hình thức kế toán trên máy vi tính theo Nhật ký chung, niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, phương pháp hạch toán hàng tồn kho kê khai thường xuyên, tính giá hàng tồn kho theo phương pháp FIFO, khấu hao TSCĐ theo đường thẳng và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

2. Tỷ lệ trích các khoản theo lương áp dụng tại doanh nghiệp được quy định như thế nào? Theo Nghị quyết số 68/NQ-CP áp dụng từ ngày 01/10/2022 được nêu trong khóa luận, tổng tỷ lệ trích nộp các khoản theo lương là 34,0%. Trong đó, doanh nghiệp chịu tính vào chi phí 23,5% (BHXH 17,5%; BHYT 3,0%; BHTN 1,0%; KPCĐ 2,0%) và người lao động chịu trừ vào lương 10,5% (BHXH 8,0%; BHYT 1,5%; BHTN 1,0%; KPCĐ không trừ).

3. Quy mô lực lượng lao động của công ty biến động như thế nào qua 3 năm (2021-2023)? Tổng số lao động của công ty tăng đều qua 3 năm: năm 2021 là 85 người, năm 2022 tăng lên 93 người (tăng 9,41%), và năm 2023 đạt 107 người (tăng 15,05%). Trong cơ cấu lao động năm 2023, lao động trực tiếp chiếm 76,64% (82 người), lao động nam chiếm 76,64% (82 người), và lao động có trình độ từ đại học trở lên chiếm 31,77% (34 người).

4. Bộ máy kế toán của Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến được cơ cấu gồm những bộ phận nào? Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức dưới sự quản lý trực tiếp của Kế toán trưởng, phụ trách 4 nhân sự chuyên trách gồm: Kế toán tiền lương, Kế toán công nợ, Kế toán vật tư và Thủ quỹ.

5. Để theo dõi và hạch toán tiền lương và các khoản trích theo lương, kế toán công ty sử dụng những tài khoản cấp 2 chủ yếu nào? Đối với tiền lương, kế toán sử dụng TK 334 gồm TK 3341 (Phải trả công nhân viên) và TK 3348 (Phải trả người lao động khác). Đối với các khoản trích theo lương, kế toán sử dụng 4 tài khoản cấp 2 của TK 338 gồm: TK 3382 (Kinh phí công đoàn), TK 3383 (Bảo hiểm xã hội), TK 3384 (Bảo hiểm y tế) và TK 3386 (Bảo hiểm thất nghiệp).

Kết luận

Khóa luận cuối khóa của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nhung đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về tiền lương, các khoản trích theo lương và chuẩn mực hạch toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Công trình phản ánh trung thực thực trạng tổ chức quản lý lao động, chu chuyển chứng từ, tính toán chi trả lương và ghi sổ kế toán chi tiết tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Nội thất Minh Tiến trong giai đoạn 2021-2023, gắn với dữ liệu thực tế tháng 11/2023. Các giải pháp hoàn thiện được tác giả đề xuất có tính thực tiễn cao, tập trung trực tiếp vào quy trình phân bổ chi phí, quản lý định mức lao động công trường và chế độ đãi ngộ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN TIỀN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp 1. Tiền lương trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về tiền lương Theo quy định tại Điều 90 Bộ luật lao động 2019 số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019: “Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.” - Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu.

- Người sử dụng lao động phải bảo đảm trả lương bình đẳng, không phân biệt giới tính đối với người lao động làm công việc có giá trị như nhau. Ngoài ra, cách hiểu về tiền lương còn được biểu hiện với nhiều khía cạnh khác nhau qua mỗi quan điểm khác nhau như: Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin: “Tiền lương là một phần thu nhập quốc dân biểu hiện bằng tiền mà người lao động nhận được để bù đắp cho lao động đã bỏ ra tuỳ theo số lượng và chất lượng của người lao động đó.” Theo quan niệm của các nhà kinh tế học hiện đại: “Tiền lương là giá cả của lao động, được xác định bởi quan hệ cung cầu trên thị trường lao động. Bản chất của tiền lương Trong mọi hình thái kinh tế xã hội, con người luôn giữ vai trò quan trọng quyết định trong toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh. Để tạo ra của cải vật chất, con người phải hao tổn sức lao động của mình.

Để tái tạo duy trì sức lao động và tái sản xuất, người lao động sẽ nhận được các khoản bù đắp được thể hiện dưới hình thức tiền lương. Tiền lương là giá trị bằng tiền của sức lao động mà người lao động đã bỏ ra, nhằm bù đắp hao phí lao động và tái sản xuất sức lao động. Như vậy bản chất của tiền lương chính là giá cả sức lao động, được xác định dựa trên cơ sở giá trị của sức lao động đã hao phí để sản xuất ra của cải vật chất, được người lao động và người sử dụng 5 lao động thoả thuận với nhau. Đồng thời chịu sự chi phối của quy luật kinh tế như quy luật cung – cầu.

Tiền lương biểu hiện bằng tiền và được ấn định bằng thỏa thuận hoặc pháp luật quốc gia. Vai trò và chức năng của tiền lương a) Vai trò của tiền lương - Vai trò tái sản xuất sức lao động Quá trình tái sản xuất sức lao động được tiến hành nhờ vào việc chi trả công cho người lao động thông qua tiền lương. Bản chất của sức lao động là sản phẩm của cả quá trình luôn được nâng cao và cải thiện nhờ quá trình phục hồi và phát triển thường xuyên, còn bản chất của tái sản xuất sức lao động là nhận được một mức lương cần thiết để người lao động có thể duy trì và cải thiện sức lao động (nuôi dưỡng, giáo dục thế hệ sau), học hỏi kinh nghiệm và nâng cao trình độ chuyên môn, cải thiện kỹ năng lao động. Đồng thời, mức lương mà người sử dụng lao động trả cho người lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu theo quy định của Nhà nước.

- Vai trò kích thích sản xuất Chính sách tiền lương hợp lý là yếu tố quan trọng để phát huy tối đa năng lực con người trong việc hướng đến các mục tiêu kinh tế - xã hội. Quản lý tiền lương hiệu quả tạo động lực mạnh mẽ, khích lệ người lao động tăng cường sản xuất và nâng cao năng suất lao động. Khi được trả lương hợp lý cùng với khoản thưởng xứng đáng, người lao động sẽ nhiệt huyết, tích cực làm việc, tăng cường tinh thần làm việc sáng tạo, họ sẽ gắn kết chặt chẽ trách nhiệm của mình với sự phát triển và lợi ích của doanh nghiệp. - Vai trò thước đo giá trị Là căn cứ điều chỉnh giá cả cho hợp lý.

Mỗi khi giá cả biến động, tiền lương là giá cả sức lao động, là một yếu tố của sản phẩm xã hội mới được sáng tạo nên. Vì vậy, tiền lương phải có sự thay đổi phù hợp với sự biến động của giá cả sức lao động. - Vai trò tích lũy Đảm bảo tiền lương cho người lao động không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hàng ngày mà còn dự phòng tích lũy cho cuộc sống sau này khi họ không còn khả 6 năng lao động, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội ổn định và hiệu quả. b) Chức năng của tiền lương Tiền lương là một yếu tố vô cùng quan trọng của quá trình quản lý nói chung và quản lý lao động tiền lương nói riêng.

Sau đây là các chức năng cơ bản của tiền lương: - Chức năng tái sản xuất sức lao động Với quá trình tái sản xuất của cải vật chất, duy trì sức lao động, với các hình thái kinh tế xã hội khác nhau sẽ có sự tái sản xuất sức lao động khác nhau. Quá trình này cho thấy rõ ở sự ảnh hưởng của khoa học - công nghệ và sự tiến bộ của xã hội. Quy trình tái sản xuất sức lao động được thể hiện thông qua việc trả tiền lương cho người lao động. Vậy thì, bản chất của tái sản xuất sức lao động là nhằm bảo đảm cho người lao động có một mức tiền lương ổn định để duy trì cuộc sống, từ đó phát triển và nâng cao năng lực lao động, tích lũy học hỏi kinh nghiệm, cải thiện trình độ và kỹ năng để gia tăng hiệu quả công việc, góp phần nâng cao chất lượng lao động.

- Chức năng thước đo giá trị Khi mức lương mà doanh nghiệp trả cho người lao động tương xứng với giá trị sức lao động mà người lao động bỏ ra trong quá trình thực hiện công việc được giao ta có khả năng xác định được hao phí lao động của tất cả mọi người thông qua tổng quỹ lương cho tất cả người lao động. Điều này có ý nghĩa trong công tác thống kê về mức hao phí lao động, qua đó nhà nước có kế hoạch điều chỉnh mức lương tối thiểu sao cho hợp lý và đồng bộ với các chính sách của nhà nước. - Chức năng kích thích lao động Chức năng này nhằm tạo động lực làm việc hiệu quả và năng suất hơn. Dựa trên mức tiền lương phải bảo đảm bù đắp sức lao động đã hao phí, cùng với các khoản thưởng khuyến khích người lao động cống hiến hết mình, tạo sự hứng thú trong công việc, phát huy khả năng sáng tạo, đổi mới và tự học hỏi để hoàn thiện kỹ năng chuyên môn.

Từ đó giúp họ đạt hiệu quả công việc tối đa và nhận được mức lương xứng đáng nhất. Khi người lao động nhận được mức lương xứng đáng với công sức mà họ bỏ ra, họ sẽ gắn bó hơn với công ty giúp đảm bảo sự ổn định trong đội ngũ lao động và góp phần cho sự phát triển lâu dài của công ty. 7 - Chức năng điều hoà lao động Chức năng điều hòa lao động trong tiền lương là một yếu tố quan trọng giúp duy trì sự cân đối giữa cung và cầu lao động trong nền kinh tế, cũng như đảm bảo tính hợp lý và công bằng trong việc phân bổ tiền lương giữa các nhóm lao động. Người lao động nhận thấy sự chênh lệch về mức lương giữa các khu vực, ngành nghề khác nhau, họ sẽ có xu hướng di chuyển đến nơi có tiền lương cao hơn.

Với mức lương hợp lý, người lao động sẽ có động lực để hoàn thành tốt tất cả công việc được phân công. - Chức năng tích luỹ Từ mức tiền lương mà người lao động nhận được, họ không chỉ duy trì cuộc sống hàng ngày mà còn để tích lũy dự phòng cho cuộc sống về sau khi họ không còn khả năng lao động hoặc gặp rủi ro đột xuất. Chức năng này không chỉ giúp người lao động đảm bảo tài chính và an sinh xã hội mà còn có tác động tích cực đến sự phát triển của nền kinh tế xã hội. - Chức năng công cụ quản lý của Nhà nước Nhà nước công bố ban hành Luật lao động để bảo vệ quyền làm việc, quyền lợi và các lợi ích khác của người lao động để nhằm tạo điều kiện thúc đẩy mối quan hệ lao động được cân đối và bền vững từ đó góp phần nâng cao năng lực và tính sáng tạo của người lao động nhằm hoàn thành mục tiêu của doanh nghiệp về chất lượng lao động, năng suất, phát triển xã hội.

Các yếu tố ảnh hưởng đến tiền lương - Thị trường lao động: Cung – cầu lao động ảnh hưởng trực tiếp đến tiền lương. Khi cầu về lao động trong một ngành nghề hoặc khu vực tăng, trong khi cung về lao động không đủ đáp ứng, mức lương sẽ có xu hướng tăng do nhu cầu cao về nguồn nhân lực. Ngược lại, khi cung về lao động lớn hơn cầu về lao động thì tiền lương có xu hướng giảm, vì có nhiều người lao động cạnh tranh cho một vị trí. - Khu vực làm việc: Mức lương có thể khác nhau tùy vào khu vực làm việc.

Các khu vực phát triển như ở thành phố thì có mức lương cao hơn so với các khu vực ít phát triển như ở nông thôn. - Lĩnh vực: Mỗi lĩnh vực có mức lương khác nhau tùy thuộc vào nhu cầu, độ phức tạp và đặc thù công việc. Những ngành như công nghệ, y tế, tài chính thường có mức lương cao hơn so với các lĩnh vực sản xuất, bán lẻ. 8 - Tình hình tài chính của công ty: Khi công ty có tình hình tài chính ổn định và lợi nhuận cao, họ có khả năng trả lương cao hơn, thưởng cao cùng với các phúc lợi hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân tài.

Ngược lại, khi công ty gặp vấn đề tài chính hoặc lợi nhuận giảm, mức lương có thể bị cắt giảm và các phúc lợi cũng có thể bị giảm bớt. - Trình độ học vấn: Những người có trình độ học vấn cao như tốt nghiệp đại học, thạc sĩ hoặc tiến sĩ thường có cơ hội nhận được mức lương cao hơn so với người có trình độ học vấn thấp. - Kinh nghiệm làm việc: Những người lao động có kinh nghiệm dày dặn thường nhận mức lương cao hơn so với những người mới vào nghề. Nguyên tắc trả lương Theo Điều 94 Bộ luật lao động 2019, nguyên tắc trả lương được quy định như sau: - Người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn cho người lao động.