Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư Xây dựng An Phát

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH ĐT XD An Phát

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà Huyền
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Thùy Dương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư Xây dựng An Phát
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và xác định kết quả Xây dựng An Phát

Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát hoạt động trong lĩnh vực thi công công trình và cung ứng vật tư xây dựng. Doanh nghiệp hiện đang áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò cốt lõi trong bức tranh tài chính. Số liệu doanh thu phản ánh quy mô và năng lực đấu thầu thực tế. Kết quả kinh doanh minh chứng hiệu quả sử dụng nguồn vốn của đơn vị. Hệ thống kế toán tại đơn vị vận hành bằng phần mềm kế toán MISA trên máy vi tính. Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh từ hợp đồng xây lắp đều được cập nhật vào hệ thống. Kế toán tiến hành đối chiếu hồ sơ nghiệm thu kỹ thuật trước khi ghi nhận giá trị hợp đồng. Hoạt động này đảm bảo nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí thực tế. Dữ liệu tổng hợp từ tài khoản doanh thu và tài khoản chi phí chuyển thẳng về tài khoản xác định kết quả. Quy trình ghi sổ diễn ra tuần tự, khoa học, đáp ứng yêu cầu kiểm toán và thanh tra thuế. Ban lãnh đạo dựa vào các báo cáo tổng hợp để điều hành kế hoạch sản xuất kinh doanh kịp thời.

1.1. Cơ sở pháp lý và đặc điểm sản xuất xây lắp

Công ty Xây dựng An Phát tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam và Thông tư 133/2016/TT-BTC. Doanh nghiệp hoạt động xây lắp mang nhiều nét đặc thù riêng biệt. Sản phẩm xây dựng có giá trị kinh tế lớn và thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Quá trình thi công diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp từ điều kiện thời tiết và địa hình. Mỗi công trình có dự toán thiết kế độc lập, không sản xuất hàng loạt. Do đó, kế toán phải mở sổ chi tiết theo dõi doanh thu và chi phí cho từng hạng mục công trình cụ thể. Việc xác định đúng thời điểm nghiệm thu có ý nghĩa quyết định tới tính chuẩn xác của báo cáo tài chính cuối năm.

1.2. Tổ chức bộ máy kế toán và phần mềm MISA

Bộ máy kế toán tại Công ty Xây dựng An Phát được tổ chức theo mô hình tập trung. Cơ cấu nhân sự gồm kế toán trưởng, kế toán thanh toán, kế toán vật tư và thủ quỹ. Đơn vị trang bị phần mềm kế toán MISA để hiện đại hóa mọi khâu nghiệp vụ. Phần mềm kết nối dữ liệu từ chứng từ gốc tới hệ thống sổ chi tiết và sổ cái. Kế toán nhập liệu biên bản bàn giao, hóa đơn giá trị gia tăng trực tiếp vào máy tính. Hệ thống tự động phân loại và kết chuyển số liệu doanh thu vào tài khoản tổng hợp. Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu và loại bỏ sai sót tính toán thủ công.

II. Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả Xây dựng An Phát

Thực tế công tác kế toán tại Xây dựng An Phát ghi nhận doanh thu dựa trên biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để hạch toán giá trị hợp đồng xây lắp và cung ứng dịch vụ. Các chi phí phát sinh được tập hợp qua tài khoản 154 và kết chuyển vào tài khoản 632 tương ứng. Đến cuối kỳ kế toán, toàn bộ doanh thu thuần và chi phí liên quan được kết chuyển sang tài khoản 911. Mục đích kết chuyển nhằm xác định chính xác lãi hoặc lỗ trước thuế của doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn bộc lộ một số tồn tại cần khắc phục. Việc ghi nhận doanh thu đôi khi chậm trễ do chủ đầu tư chậm ký biên bản nghiệm thu. Sự chậm trễ này dẫn đến tình trạng doanh thu và chi phí không đồng bộ về mặt thời gian. Chứng từ kế toán một số gói thầu xây dựng còn thiếu chứng chỉ xuất xứ vật tư đi kèm. Việc phân bổ chi phí quản lý chung giữa các công trình chưa có tiêu thức rõ ràng. Ngoài ra, công tác trích lập dự phòng bảo hành công trình chưa được thực hiện đều đặn theo quy định. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời và độ chuẩn xác của báo cáo tài chính.

2.1. Quy trình hạch toán doanh thu và chi phí giá vốn

Kế toán ghi nhận doanh thu khi công trình hoàn thành bàn giao hoặc nghiệm thu từng giai đoạn. Căn cứ hạch toán gồm biên bản nghiệm thu, bảng xác định giá trị và hóa đơn giá trị gia tăng. Kế toán định khoản Nợ tài khoản 112 hoặc 131 và Có tài khoản 511, Có tài khoản 3331. Song song với doanh thu, giá vốn công trình được kết chuyển từ tài khoản 154 sang tài khoản 632. Chi phí nguyên vật liệu, nhân công và máy thi công được tập hợp theo từng mã công trình riêng biệt. Quy trình này phản ánh đúng mối quan hệ đối ứng tài khoản kế toán. Tuy nhiên, thời điểm lập hóa đơn đôi khi chưa trùng khớp với kỳ nghiệm thu kỹ thuật thực tế ngoài công trường.

2.2. Những bất cập trong kiểm soát công nợ và chi phí

Đặc thù ngành xây dựng khiến các khoản phải thu khách hàng tại An Phát thường kéo dài qua nhiều tháng. Doanh nghiệp phải ứng vốn thi công trước trong khi việc thanh toán phụ thuộc vào thủ tục giải ngân của chủ đầu tư. Tài khoản 131 ghi nhận số dư nợ lớn, tạo áp lực nặng nề lên dòng tiền lưu động. Bên cạnh đó, việc phân bổ chi phí máy thi công và chi phí quản lý doanh nghiệp còn thiếu tính nhất quán. Một số khoản chi phí phát sinh tại công trường chưa được hoàn ứng chứng từ kịp thời. Việc thiếu kiểm soát chặt chẽ các khâu trung gian làm tăng nguy cơ sai lệch số liệu chi phí. Điều này khiến báo cáo kết quả kinh doanh định kỳ phản ánh chưa thật sự sát với thực tế tài chính.

III. Giải pháp kế toán doanh thu và xác định kết quả Xây dựng An Phát

Để nâng cao chất lượng kế toán, Xây dựng An Phát cần triển khai đồng bộ các giải pháp tài chính và kỹ thuật. Doanh nghiệp cần hoàn thiện quy trình kiểm soát chứng từ đầu vào và đầu ra của từng công trình. Kế toán phải phối hợp chặt chẽ với ban chỉ huy công trường để nắm bắt tiến độ thi công thực tế. Việc lập biên bản nghiệm thu cần thực hiện ngay khi hoàn tất từng hạng mục xây dựng. Điều này giúp xuất hóa đơn kịp thời và ghi nhận doanh thu đúng kỳ kế toán phát sinh. Đồng thời, doanh nghiệp nên khai thác sâu hơn các phân hệ tự động của phần mềm kế toán MISA. Việc thiết lập định mức chi phí nguyên vật liệu và nhân công trên phần mềm giúp kiểm soát sai lệch giá vốn. Kế toán cần xây dựng tiêu thức phân bổ chi phí máy thi công và chi phí quản lý rõ ràng. Phương pháp phân bổ theo tỷ lệ chi phí trực tiếp sẽ phản ánh chính xác giá trị thực tế của mỗi công trình. Ngoài ra, việc trích lập quỹ bảo hành công trình xây dựng phải được thực hiện định kỳ theo quy định pháp luật. Những biện pháp này giúp xác định kết quả kinh doanh minh bạch, bảo toàn nguồn vốn doanh nghiệp.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và phương thức ghi nhận doanh thu

Doanh nghiệp cần ban hành quy chế luân chuyển chứng từ thanh toán rõ ràng giữa các phòng ban. Khi hạng mục công trình hoàn thành, kỹ sư hiện trường phải gửi ngay biên bản nghiệm thu về phòng kế toán. Kế toán đối chiếu khối lượng thực hiện với hợp đồng dự toán đã ký kết. Sau khi kiểm tra tính hợp lệ, hóa đơn điện tử được phát hành và hạch toán vào tài khoản 511. Quy trình khép kín này hạn chế việc bỏ sót doanh thu phát sinh trong kỳ. Đồng thời, doanh nghiệp cần đôn đốc chủ đầu tư hoàn tất hồ sơ quyết toán đúng tiến độ cam kết. Sự phối hợp nhịp nhàng giúp số liệu doanh thu luôn cập nhật đầy đủ và chính xác trên hệ thống sổ sách.

3.2. Nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và kết quả kinh doanh

Quản lý chi phí xây lắp đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ từ khâu mua sắm vật tư. Doanh nghiệp cần lập định mức tiêu hao nguyên vật liệu chi tiết cho từng gói thầu. Mọi khoản chi vượt định mức đều phải được giải trình và phê duyệt từ ban giám đốc. Kế toán áp dụng phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung dựa trên chi phí nhân công trực tiếp. Cách làm này đảm bảo tính hợp lý và công bằng cho từng công trình xây dựng. Đến hạn định kỳ, kế toán thực hiện kết chuyển chi phí và doanh thu vào tài khoản 911 trên phần mềm MISA. Kết quả lãi lỗ được phân tích kỹ lưỡng nhằm đưa ra định hướng điều hành kinh doanh hiệu quả cho kỳ sau.

IV. Ứng dụng kế toán doanh thu và xác định kết quả Xây dựng An Phát

Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò đòn bẩy trong quản trị doanh nghiệp xây dựng. Báo cáo tài chính chuẩn xác giúp ban giám đốc Xây dựng An Phát đánh giá đúng thực trạng tài chính. Dữ liệu kế toán cung cấp căn cứ để xây dựng giá thầu cạnh tranh cho các dự án tương lai. Đồng thời, việc ghi nhận kịp thời doanh thu và chi phí giúp tối ưu hóa nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước. Dòng tiền kinh doanh được kiểm soát chặt chẽ, giảm thiểu tình trạng chiếm dụng vốn từ khách hàng. Trong bối cảnh ngành xây dựng cạnh tranh gay gắt, việc chuẩn hóa kế toán là điều kiện sống còn. Ứng dụng phần mềm kế toán hiện đại gắn liền với kỷ luật tài chính mang lại lợi ích lâu dài. Toàn bộ chu trình từ lập dự toán, thi công đến thanh quyết toán cần được tích hợp liền mạch. Điều này bảo đảm số liệu kế toán trở thành công cụ đắc lực cho hoạt động điều hành chiến lược. Doanh nghiệp xây lắp phát triển ổn định khi duy trì hệ thống kiểm soát tài chính minh bạch, bền vững. Việc hoàn thiện bộ máy kế toán tạo nền tảng vững chắc để An Phát mở rộng thị trường xây dựng khu vực miền Trung.

4.1. Ứng dụng số liệu kế toán trong ra quyết định kinh doanh

Thông tin từ hệ thống kế toán là cơ sở thiết yếu để ban lãnh đạo phê duyệt chiến lược đấu thầu. Bằng cách phân tích báo cáo doanh thu và giá vốn từng công trình, ban giám đốc nắm rõ tỷ suất lợi nhuận biên của từng loại hình xây dựng. Đơn vị chủ động điều chỉnh chiến lược nhận thầu nhằm tập trung vào các công trình mang lại hiệu quả cao. Đồng thời, theo dõi chi tiết công nợ giúp kế toán tham mưu kế hoạch vay vốn ngân hàng hợp lý. Doanh nghiệp hạn chế phát sinh chi phí lãi vay không cần thiết. Quản trị tài chính dựa trên dữ liệu kế toán thực tế nâng cao rõ rệt năng lực cạnh tranh trên thị trường xây dựng.

4.2. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện công tác kế toán

Hoàn thiện kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là bước chuyển mình quan trọng tại Xây dựng An Phát. Một hệ thống kế toán minh bạch tạo dựng lòng tin vững chắc đối với ngân hàng, đối tác và cơ quan thuế. Đơn vị dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng quy mô thi công dự án lớn. Bên cạnh đó, việc tuân thủ chuẩn mực kế toán ngăn chặn rủi ro xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Công tác hạch toán chuẩn xác còn bảo vệ lợi ích hợp pháp của các thành viên góp vốn. Đây chính là bệ phóng giúp công ty duy trì tăng trưởng ổn định và khẳng định thương hiệu xây dựng uy tín.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hà Huyền (chuyên ngành Kế toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) tiếp cận vấn đề tổ chức công tác kế toán tài chính trong môi trường doanh nghiệp xây lắp. Hoạt động xây lắp mang những đặc thù kỹ thuật và kinh tế rõ rệt: sản phẩm mang tính đơn chiếc, quy mô giá trị lớn, địa bàn thi công phân tán và chu kỳ sản xuất kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Những yếu tố này đặt ra yêu cầu phức tạp trong việc tập hợp chi phí thi công, nghiệm thu bàn giao khối lượng và xác định thời điểm ghi nhận doanh thu, giá vốn nhằm phản ánh chính xác kết quả sản xuất kinh doanh theo quy định kế toán hiện hành.

Lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ các căn cứ thực tiễn và quản trị tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư Xây dựng An Phát:

• Yêu cầu hạch toán đúng bản chất ngành xây lắp: Công ty An Phát chuyên thi công các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật với tiến độ kéo dài qua nhiều kỳ. Việc ghi nhận doanh thu và chi phí đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc cơ sở dồn tích và nguyên tắc phù hợp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Quá trình nghiệm thu khối lượng công trình phức tạp, dễ dẫn đến sai lệch giữa chi phí dở dang tập hợp trên tài khoản 154 với giá vốn kết chuyển sang tài khoản 632 và doanh thu ghi nhận trên tài khoản 511.
• Thực trạng sụt giảm quy mô doanh thu: Giai đoạn 2022–2024 ghi nhận sự sụt giảm liên tục về doanh thu thuần của công ty (từ mức trên 19 tỷ đồng giảm dần qua các năm). Việc nghiên cứu nhằm làm rõ nguyên nhân từ thị trường, cơ chế đấu thầu hay sự thay đổi chiến lược dự án của ban lãnh đạo.
• Biến động bất thường về cơ cấu giá vốn và lợi nhuận gộp năm 2024: Trong năm 2024, doanh thu của công ty đạt hơn 12,2 tỷ đồng, nhưng giá vốn hàng bán giảm xuống mức rất thấp, đẩy lợi nhuận gộp tăng vọt. Sự biến động này đặt ra yêu cầu kiểm tra phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí xây lắp xem đã thực sự tương ứng với khối lượng nghiệm thu bàn giao hay chưa, đảm bảo tính minh bạch trước cơ quan thuế.
• Tối ưu hóa chi phí thời kỳ và bộ máy điều hành: Công ty thực hiện cắt giảm mạnh chi phí quản lý doanh nghiệp, giảm từ hơn 1,7 tỷ đồng xuống còn 467 triệu đồng vào năm 2024. Đề tài đánh giá tính hợp lý và tính bền vững của các khoản cắt giảm này trong việc xác định nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Mục tiêu củng cố kỹ năng nghề nghiệp: Vận dụng hệ thống lý luận kế toán doanh nghiệp xây lắp vào thực tế quản trị chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính tại một đơn vị cơ sở.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát; từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán phù hợp với đặc thù xây lắp của doanh nghiệp.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức chứng từ, tài khoản, sổ kế toán và quy trình hạch toán doanh thu, giá vốn, chi phí quản lý và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị khảo sát.
  3. Đề xuất các giải pháp mang tính khả thi nhằm tháo gỡ khó khăn, khắc phục hạn chế trong công tác hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty An Phát.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát, trụ sở tại số 499 đường Lê Thái Tổ, phường Vũng Áng, thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh.
• Phạm vi thời gian: Số liệu tổng hợp về tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh được phân tích trong giai đoạn 3 năm từ 2022 đến 2024; số liệu chi tiết về nghiệp vụ kế toán, quy trình luân chuyển chứng từ và sổ kế toán được thu thập, phân tích chuyên sâu theo dữ liệu thực tế của năm tài chính 2024.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận bám sát Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính:

• Khung pháp lý và nguyên tắc kế toán:
  • Khái niệm và điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ và hợp đồng xây dựng căn cứ Điều 56 và Điều 57 của Thông tư 133/2016/TT-BTC.
  • Nguyên tắc kế toán chi phí và điều kiện ghi nhận chi phí sản xuất kinh doanh, giá vốn hàng bán, chi phí thời kỳ căn cứ Điều 58, 59, 60, 61, 62 và 63.
  • Nguyên tắc dồn tích (ghi nhận nghiệp vụ tại thời điểm phát sinh, không phụ thuộc vào dòng tiền thực thu/thực chi), nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí tạo ra doanh thu đó, nguyên tắc thận trọng khi trích lập dự phòng hoặc ước tính chi phí.
  • Nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh quy định tại Điều 68, xác định qua 3 khu vực: hoạt động sản xuất kinh doanh chính, hoạt động tài chính và hoạt động khác.
• Hệ thống tài khoản hạch toán quy chuẩn:
  • Tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (chi tiết các tài khoản cấp hai: TK 5111, 5112, 5113, 5118).
  • Tài khoản 515 – Doanh thu hoạt động tài chính; Tài khoản 635 – Chi phí tài chính.
  • Tài khoản 632 – Giá vốn hàng bán (áp dụng cho thành phẩm, dịch vụ và công trình xây lắp nghiệm thu).
  • Tài khoản 642 – Chi phí quản lý kinh doanh (chi tiết TK 6421 – Chi phí bán hàng và TK 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Tài khoản 711 – Thu nhập khác; Tài khoản 811 – Chi phí khác; Tài khoản 821 – Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp; Tài khoản 911 – Xác định kết quả kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai gồm hai nhóm chính:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Nghiên cứu tài liệu: Thu thập hệ thống báo cáo tài chính các năm 2022, 2023, 2024 (Bảng cân đối kế toán Mẫu B01a–DNN, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Mẫu B02–DNN, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ Mẫu B03–DNN, Thuyết minh Báo cáo tài chính Mẫu B09–DNN); các tài liệu về nhân sự, lao động; hồ sơ hợp đồng kinh tế và định mức kỹ thuật.
  • Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp với Kế toán trưởng và nhân viên kế toán nội bộ của công ty nhằm làm rõ các bước luân chuyển chứng từ, phương pháp ghi nhận doanh thu theo biên bản nghiệm thu bàn giao và cách thức kiểm soát chi phí thi công.
  • Phương pháp quan sát thực địa: Theo dõi quy trình tiếp nhận hóa đơn đầu vào, xuất hóa đơn đầu ra, lập chứng từ thu chi, nhập liệu dữ liệu kế toán vào phần mềm và in ấn sổ sách định kỳ.
• Phương pháp xử lý số liệu:
  • Phương pháp phân tích, thống kê: Phân loại, tính toán cơ cấu, biến động tỷ đối và tuyệt đối của các chỉ tiêu tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh qua 3 năm.
  • Phương pháp tổng hợp, so sánh: So sánh việc vận dụng tài khoản, mẫu biểu chứng từ và quy trình hạch toán thực tế tại Công ty An Phát với các chuẩn mực lý luận trong Thông tư 133/2016/TT-BTC nhằm nhận diện các điểm tương thích và sai lệch.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu: Hồ sơ chứng từ kế toán gốc năm 2024 của Công ty An Phát, bao gồm các biên bản bàn giao hạng mục công trình, hóa đơn giá trị gia tăng bán ra (hóa đơn số 62, 63, 67, 68), hóa đơn mua vật tư đầu vào (hóa đơn số 306, 28593, 5959, 17953, 670109, 114), phiếu xuất kho bán hàng (BH00195), các phiếu chi (PC02076, PC022089, PC02081), giấy báo Có Ngân hàng Á Châu (ACB), sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản 511, 515, 632, 635, 6422, 911 được trích xuất từ phần mềm kế toán.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này tập trung trình bày hệ thống lý luận căn bản về kế toán tài chính áp dụng cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ:

• Làm rõ bản chất kinh tế của doanh thu theo Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC: là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm các khoản góp vốn của cổ đông. Trình bày chi tiết 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ, nghiệm thu hợp đồng xây lắp.
• Phân tích các tiêu thức phân loại doanh thu: theo hoạt động kinh doanh (bán hàng/dịch vụ, tài chính, thu nhập khác), theo thời gian ghi nhận (doanh thu thực hiện, doanh thu chưa thực hiện), theo phương thức thanh toán (trả ngay, trả chậm, nhận trước) và theo thị trường tiêu thụ.
• Hệ thống hóa nguyên tắc kế toán chi phí theo Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC: tuân thủ nguyên tắc phù hợp và thận trọng. Phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động (chi phí cố định, chi phí biến đổi), theo phương pháp tập hợp (trực tiếp, gián tiếp), theo mối quan hệ lợi nhuận (chi phí thời kỳ, chi phí sản phẩm) và theo công dụng kinh tế (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, máy thi công, sản xuất chung, quản lý).
• Xác lập công thức và phương pháp xác định kết quả kinh doanh:
  • $\text{Doanh thu thuần} = \text{Tổng doanh thu} - \text{Các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại)}$.
  • $\text{Lợi nhuận gộp} = \text{Doanh thu thuần} - \text{Giá vốn hàng bán}$.
  • $\text{Lợi nhuận thuần từ HĐKD} = \text{Lợi nhuận gộp} + \text{Doanh thu hoạt động tài chính} - \text{Chi phí tài chính} - \text{Chi phí quản lý doanh nghiệp}$.
  • $\text{Lợi nhuận kế toán trước thuế} = \text{Lợi nhuận thuần từ HĐKD} + (\text{Thu nhập khác} - \text{Chi phí khác})$.
• Khái quát nội dung hạch toán các phần hành liên quan: quy trình hạch toán TK 511, kết chuyển giảm trừ doanh thu, hạch toán doanh thu tài chính TK 515, chi phí tài chính TK 635, giá vốn hàng bán TK 632 theo phương pháp kê khai thường xuyên, chi phí quản lý kinh doanh TK 642, thu nhập khác TK 711, chi phí khác TK 811, chi phí thuế TNDN hiện hành TK 821 và tài khoản trung gian kết chuyển cuối kỳ TK 911.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát

Chương 2 phản ánh toàn diện tình hình tổ chức kinh doanh và thực tế công tác kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Tổng quan đơn vị: Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát (Mã số thuế: 3002076031) thành lập ngày 31/05/2017, do Chi cục Thuế cơ sở 6 tỉnh Hà Tĩnh quản lý. Trụ sở tại 499 Lê Thái Tổ, phường Vũng Áng, thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh; người đại diện theo pháp luật là Giám đốc Nguyễn Văn Linh. Ngành nghề kinh doanh trọng tâm là xây dựng nhà để ở, gia công cơ khí, xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng, đường bộ, đường sắt, hệ thống cấp thoát nước, hạ tầng phục vụ các dự án thuộc Khu kinh tế Vũng Áng.
• Tổ chức bộ máy quản lý và kế toán:
  • Mô hình quản lý trực tuyến: Giám đốc trực tiếp chỉ đạo 3 bộ phận chuyên trách gồm Bộ phận Kinh doanh, Bộ phận Kỹ thuật và Bộ phận Kế toán.
  • Bộ máy kế toán gồm 3 nhân sự: Kế toán trưởng (phụ trách chung, kiểm soát số liệu dự án, lập BCTC và báo cáo thuế), Kế toán nội bộ (theo dõi nhập xuất vật tư, chi phí nhân công, công nợ mua bán, kiểm soát chi phí từng công trình) và Thủ quỹ (quản lý tiền mặt, thực hiện thu chi theo phiếu duyệt, theo dõi sổ quỹ).
• Chính sách kế toán áp dụng tại công ty:
  • Chế độ kế toán: Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.
  • Niên độ kế toán: Từ ngày 01/01 đến 31/12 hàng năm; đơn vị tiền tệ ghi sổ: Việt Nam Đồng (VNĐ).
  • Phương pháp tính thuế GTGT: Phương pháp khấu trừ.
  • Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên; phương pháp định giá xuất kho: Bình quân gia quyền.
  • Hình thức ghi sổ kế toán: Kế toán trên máy vi tính, sử dụng phần mềm kế toán MISA dựa trên nền tảng hình thức sổ Nhật ký chung kết hợp Nhật ký - Chứng từ.
• Tình hình hoạt động kinh doanh giai đoạn 2022–2024: Khóa luận khái quát cơ cấu lao động, diễn biến tài sản, nguồn vốn và hiệu quả kinh doanh. Hoạt động kinh doanh ghi nhận sự thu hẹp doanh thu thuần từ mức trên 19 tỷ đồng ở giai đoạn trước xuống hơn 12,2 tỷ đồng năm 2024. Năm 2024 chứng kiến giá vốn giảm sâu bất thường và chi phí quản lý doanh nghiệp được cắt giảm mạnh từ hơn 1,7 tỷ đồng xuống còn 467 triệu đồng.
• Thực tế hạch toán các phần hành kế toán năm 2024:
  • Kế toán doanh thu: Phản ánh qua tài khoản 511 khi có biên bản nghiệm thu, bàn giao hạng mục công trình hoàn thành và xuất hóa đơn GTGT điện tử (như các hóa đơn số 62, 63, 67, 68). Nhập liệu qua phân hệ Bán hàng trên phần mềm MISA; ghi nhận Nợ TK 131, 112 / Có TK 511, Có TK 3331.
  • Kế toán doanh thu tài chính: Ghi nhận lãi tiền gửi phát sinh qua giấy báo Có của Ngân hàng ACB vào bên Có TK 515.
  • Kế toán chi phí và giá vốn: Giá vốn hàng bán (TK 632) được kết chuyển từ chi phí sản xuất xây lắp dở dang sau khi công trình hoàn thành bàn giao (dựa trên phiếu xuất kho BH00195, chứng từ MH00226, các hóa đơn mua vật tư 306, 28593, 5959, 17953...). Chi phí tài chính (TK 635) ghi nhận chi phí lãi vay và phí thanh toán. Chi phí quản lý doanh nghiệp theo dõi trên TK 6422 qua các phiếu chi tiền mặt PC02076, PC022089, PC02081 (chi lương văn phòng, tiếp khách, văn phòng phẩm).
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển tự động trên phần mềm MISA sang tài khoản 911 (Nợ TK 511, 515 / Có TK 911; Nợ TK 911 / Có TK 632, 635, 6422) để xác định lợi nhuận trước thuế và nghĩa vụ thuế TNDN (TK 821).

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát

Dựa trên phân tích thực tế hạch toán tại đơn vị, tác giả đưa ra các đánh giá và đề xuất hoàn thiện:

• Đánh giá chung:
  • Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, hoạt động gắn kết chặt chẽ; ứng dụng phần mềm MISA giúp chuẩn hóa quy trình nhập liệu, tự động hóa việc lên sổ cái và trích xuất báo cáo tài chính; tuân thủ đúng khung chế độ Thông tư 133/2016/TT-BTC.
  • Hạn chế: Việc lập và luân chuyển chứng từ nghiệm thu nhiều thời điểm chưa đồng bộ với thời điểm ghi nhận chi phí thực tế tại công trường; việc theo dõi chi phí giá vốn theo từng hạng mục công trình đôi lúc còn mang tính tổng hợp, chưa mở sổ chi tiết bóc tách triệt để chi phí dở dang; cơ cấu giá vốn và chi phí quản lý có sự biến động đột ngột năm 2024 chưa được thuyết minh phân bổ cụ thể giữa các kỳ.
• Giải pháp hoàn thiện đề xuất:
  • Hoàn thiện chứng từ và sổ sách kế toán: Tăng cường kiểm soát quy trình lập biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành, chuẩn hóa biểu mẫu luân chuyển giữa bộ phận kỹ thuật công trường và phòng kế toán; đảm bảo xuất hóa đơn và ghi nhận doanh thu đúng kỳ kế toán phát sinh.
  • Hoàn thiện tài khoản kế toán: Mở chi tiết các tài khoản theo dõi doanh thu (TK 5113) và giá vốn (TK 632) theo từng mã hợp đồng/công trình xây lắp cụ thể trên phần mềm MISA nhằm kiểm soát biên lợi nhuận gộp riêng cho từng dự án.
  • Hoàn thiện phương pháp hạch toán và phân bổ chi phí: Thực hiện trích trước chi phí bảo hành công trình, phân bổ chính xác chi phí máy thi công và chi phí quản lý công trường vào giá thành xây lắp thực tế, tránh dồn chi phí hoặc ghi nhận sai lệch thời điểm làm biến dạng kết quả kinh doanh năm tài chính.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các dữ liệu thực tế và đưa ra các kết quả cụ thể về tình hình tài chính của doanh nghiệp:

Chỉ tiêu tài chính / Kế toán	Dữ kiện ghi nhận trong khóa luận
Chế độ kế toán áp dụng	Thông tư 133/2016/TT-BTC (Doanh nghiệp nhỏ và vừa)
Phần mềm kế toán sử dụng	MISA (Ghi sổ trên máy vi tính, hình thức Nhật ký chung)
Doanh thu thuần năm 2024	Đạt trên 12,2 tỷ đồng (ghi nhận sụt giảm liên tục từ mức trên 19 tỷ đồng của các năm trước)
Chi phí quản lý doanh nghiệp 2024	Giảm mạnh xuống còn 467 triệu đồng (so với mức hơn 1,7 tỷ đồng giai đoạn trước)
Biến động giá vốn năm 2024	Giá vốn giảm sâu đột biến, tạo sự chênh lệch lớn ở chỉ tiêu lợi nhuận gộp
Phương pháp hạch toán hàng tồn kho	Kê khai thường xuyên; xuất kho tính theo giá bình quân gia quyền
Quy mô bộ máy kế toán	3 nhân sự (Kế toán trưởng, Kế toán nội bộ, Thủ quỹ)

Đóng góp của khóa luận đối với doanh nghiệp và công tác chuyên môn:

• Về mặt lý luận: Khóa luận hệ thống hóa các quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC liên quan đến phần hành kế toán doanh thu, giá vốn và xác định kết quả kinh doanh trong loại hình doanh nghiệp xây dựng quy mô vừa và nhỏ; mô tả rõ ràng sơ đồ hạch toán từ các tài khoản doanh thu, chi phí sang tài khoản 911.
• Về mặt thực tiễn: Khóa luận phản ánh chân thực số liệu và thực trạng hạch toán tại một công ty xây lắp địa bàn Khu kinh tế Vũng Áng. Các phân tích đã chỉ ra mắt xích quan trọng giữa khâu lập hồ sơ nghiệm thu kỹ thuật và thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán.
• Về giải pháp đề xuất: Đưa ra các kiến nghị sát hợp với thực tế tại đơn vị, tập trung vào việc quản lý mã công trình trên phần mềm MISA, chuẩn hóa luân chuyển chứng từ nghiệm thu bàn giao và phân bổ chi phí giá vốn xây lắp phù hợp với doanh thu thực hiện trong kỳ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nghiên cứu được xác định từ phạm vi tài liệu:

• Hạn chế về phạm vi không gian và quy mô: Nghiên cứu được thực hiện tại một doanh nghiệp xây lắp có quy mô vừa và nhỏ (Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát) hoạt động mang tính khu vực tại Hà Tĩnh, do đó các phân tích và giải pháp mang tính đặc thù cao cho mô hình quản trị tinh gọn (3 nhân sự kế toán), khó áp dụng nguyên mẫu cho các tập đoàn hoặc tổng công ty xây dựng áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Hạn chế về dữ liệu phân tích: Mặc dù báo cáo tài chính được thu thập trong 3 năm (2022–2024), nhưng các chứng từ chi tiết, sổ kế toán phân tích chuyên sâu về các nghiệp vụ bán hàng, mua hàng và kết chuyển chi phí chỉ được khai thác tập trung trong năm tài chính 2024.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Đề tài có thể mở rộng nghiên cứu sang phần hành kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp (tài khoản 154) gắn liền với công tác kiểm toán nội bộ và lập kế hoạch thuế thu nhập doanh nghiệp dài hạn cho các dự án thi công kéo dài nhiều năm.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn cho các nhóm đối tượng cụ thể:

• Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo trực tiếp cho sinh viên thực hiện chuyên đề thực tập hoặc khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp ngành xây lắp áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ: Cung cấp tài liệu thực tiễn về việc ứng dụng phần mềm kế toán MISA trong hạch toán xây lắp, cách quản lý danh mục chứng từ (hóa đơn GTGT, biên bản giao nhận, phiếu xuất kho, phiếu chi) gắn liền với quy trình nghiệm thu công trình.
• Các nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Quy trình vận dụng sơ đồ chữ T và quy trình hạch toán kế toán máy từ chứng từ gốc qua phần mềm MISA ra báo cáo tài chính.
  • Hệ thống mẫu biểu chứng từ thực tế của năm 2024 liên quan trực tiếp đến các nghiệp vụ doanh thu bán hàng xây lắp và chi phí quản lý doanh nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại doanh nghiệp nào và thuộc ngành nghề kinh doanh gì?
Khóa luận nghiên cứu tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư Xây dựng An Phát, có trụ sở tại số 499 đường Lê Thái Tổ, phường Vũng Áng, thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp, tập trung vào xây dựng nhà để ở, thi công công trình công nghiệp, dân dụng, đường giao thông, hệ thống cấp thoát nước và hạ tầng kỹ thuật tại Khu kinh tế Vũng Áng.

2. Chế độ kế toán và hình thức kế toán được Công ty An Phát áp dụng là gì?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính. Hình thức ghi sổ kế toán là kế toán trên máy vi tính, vận dụng phần mềm MISA dựa trên cơ sở kết hợp hình thức Nhật ký chung và Nhật ký - Chứng từ; phương pháp tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; phương pháp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và định giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.

3. Cơ cấu bộ máy kế toán của Công ty An Phát được tổ chức như thế nào?
Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức tinh gọn gồm 3 người: Kế toán trưởng (chịu trách nhiệm chung, điều phối hoạt động tài chính, giám sát chi phí giá thành, lập báo cáo tài chính và báo cáo thuế), Kế toán nội bộ (theo dõi hàng hóa, vật tư, nhân công, chi phí thi công và công nợ) và Thủ quỹ (quản lý quỹ tiền mặt, thực hiện thu chi theo chứng từ đã phê duyệt và quản lý sổ quỹ).

4. Xu hướng biến động doanh thu và chi phí quản lý của công ty qua giai đoạn 2022–2024 ra sao?
Số liệu giai đoạn 2022–2024 cho thấy doanh thu thuần của công ty sụt giảm liên tục từ mức trên 19 tỷ đồng xuống còn hơn 12,2 tỷ đồng vào năm 2024. Để ứng phó với sự thu hẹp doanh thu, công ty đã tinh gọn hoạt động và cắt giảm mạnh chi phí quản lý doanh nghiệp từ mức hơn 1,7 tỷ đồng xuống còn 467 triệu đồng trong năm 2024.

5. Để xác định kết quả kinh doanh, công ty thực hiện kết chuyển những tài khoản nào vào cuối kỳ?
Kế toán thực hiện kết chuyển các khoản doanh thu và thu nhập từ bên Nợ TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 515 (Doanh thu tài chính) và TK 711 (Thu nhập khác) sang bên Có TK 911; đồng thời kết chuyển toàn bộ chi phí từ bên Có TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 635 (Chi phí tài chính), TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp), TK 811 (Chi phí khác) và TK 821 (Chi phí thuế TNDN) sang bên Nợ TK 911 để xác định lãi/lỗ kết chuyển về TK 421.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hà Huyền đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, đồng thời phản ánh chân thực thực trạng công tác hạch toán tại Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng An Phát trong năm tài chính 2024. Đề tài phân tích rõ nét mối liên hệ giữa các nghiệp vụ kỹ thuật xây dựng tại công trường với hệ thống chứng từ, sổ sách và phần mềm kế toán MISA của bộ máy tài chính doanh nghiệp. Các giải pháp do tác giả đề xuất tập trung vào việc quản lý chi tiết doanh thu, chi phí theo từng công trình và đồng bộ hóa thời điểm nghiệm thu, mang lại giá trị thực tiễn cho công tác quản trị tài chính tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.Những vấn đề chung về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.Khái niệm về doanh thu. Theo điều 56, TT 133/2016/TT – BTC của Bộ Tài Chính thì doanh thu được hiểu: Doanh thu là khoản lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch đó phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận , không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu được tiền. Điều kiện ghi nhận doanh thu và phân loại doanh thu 1.

Điều kiện ghi nhận doanh thu Điều kiện ghi nhận doanh thu: Theo điều 57 Thông tư 133/2016/TT- BTC thì doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng trong các trường hợp sau đây: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hàng hóa cho người mua. - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.

- Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa đã mua theo những điều kiện đã đặt ra thì doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm và hàng hóa ( trừ TH khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa , dịch vụ khác) * Điều kiện để ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ : - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó. - Doanh nghiệp xác định được phần công việc đã hoàn thành vào thời điểm báo cáo. - Doanh nghiệp xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. 5 - Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện đã được đặt ra thì doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện ấy không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp.

Phân loại doanh thu Theo Điều 57, Thông tư 133/2016/TT-BTC, nguyên tắc kế toán doanh thu được quy định như sau: Doanh thu là một yếu tố đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong việc phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp. Dựa vào chỉ tiêu này, chúng ta có thể nhìn nhận và đánh giá các khía cạnh quan trọng của doanh nghiệp như: quy mô và mức độ phát triển của doanh nghiệp, khả năng tạo ra lợi nhuận của doanh nghiệp,… Vậy nên để hiểu rõ hơn về bản chất và vai trò của doanh thu trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thì việc phân loại doanh thu theo từng tiêu chí cụ thể là hết sức cần thiết. *Phân loại doanh thu: - Theo hoạt động kinh doanh : + Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền doanh nghiệp thu được và sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như sản phẩm, thành phẩm, hàng hóa + Doanh thu hoạt động tài chính + Doanh thu khác. - Theo thời gian ghi nhận : + Doanh thu thực hiện : Là toàn bộ khoản tiền bán sản phẩm, thành phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ, tiền lãi vay và các hoạt động khác nhận được trong kỳ.

+ Doanh thu chưa thực hiện: là nguồn hình thành nên tài sản( tiền , khoản phải thu khách hàng ) của các giao dịch tạo ra doanh thu nhưng một phần trong doanh thu đó đơn vị chưa thực hiện được. - Theo phương thức thanh toán tiền hàng: + Doanh thu nhận trước + Doanh thu trả tiền ngay + Doanh thu trả chậm - Theo khu vực thị trường: + Doanh thu trong nước: là các khoản tiền thu được từ việc bán hàng và cung cấp dịch vụ trong nước 6 + Doanh thu xuất khẩu: là các khoản thu được từ việc bán hàng và cung cấp dịch vụ phát sinh tại nước ngoài. Những lý luận chung về chi phí của doanh nghiệp 1.Khái niệm Theo Điều 59 Thông tư 133/2016/TT- BTC điều này nêu rõ chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, ghi nhận tại thời điểm phát sinh hoặc khi có khả năng chắc chắn sẽ phát sinh và được ghi nhận cho kỳ kế toán tương ứng. Nguyên tắc ghi nhận chi phí Nguyên tắc ghi nhận chi phí: Căn cứ vào điều 59 Thông tư 133/2016/TT – BTC quy định về nguyên tắc của kế toán chi phí cụ thể: - Về bản chất: Chi phí là các khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận ngay khi phát sinh hoặc khi có bằng chứng chắc chắn sẽ phát sinh, không phụ thuộc vào việc đã thực chi tiền hay chưa.

- Về nguyên tắc: Việc ghi nhận chi phí kịp thời (kể cả khi chưa thanh toán) nhằm tuân thủ nguyên tắc Thận trọng. Đồng thời, chi phí phải được ghi nhận tương ứng với doanh thu mà nó tạo ra theo nguyên tắc Phù hợp. - Về thuế và kế toán: Các khoản chi không được trừ khi tính thuế TNDN nhưng có đủ chứng từ hợp lệ vẫn được hạch toán theo chế độ kế toán. Kế toán không ghi giảm chi phí trên sổ sách mà chỉ thực hiện điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế khi quyết toán thuế TNDN.

- Về kết chuyển: Các tài khoản chi phí không có số dư cuối kỳ. Toàn bộ chi phí phát sinh phải được kết chuyển hết vào tài khoản xác định kết quả kinh doanh trước khi đóng sổ.Phân loại về chi phí Việc phân loại chi phí được thực hiện dựa trên các nguyên tắc về kế toán chi phí quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC (Điều 58, 59, 60) về xác định giá vốn và chi phí thời kỳ, kết hợp với các tiêu chuẩn phân loại trong kế toán quản trị để tối ưu hóa việc kiểm soát và đánh giá hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. * Phân loại theo mối quan hệ với mức độ hoạt động: - Chi phí cố định: Không thay đổi theo mức độ hoạt động (lãi vay, thuê tài sản,…). - Chi phí biến đổi: Thay đổi theo sản lượng (nguyên vật liệu, nhân công).

7 * Phân loại theo phương pháp tập hợp chi phí vào đối tượng chịu chi phí : - Chi phí trực tiếp: Gắn trực tiếp với sản phẩm, dịch vụ - Chi phí gián tiếp: Không gắn trực tiếp với từng đối tượng chi phí. * Phân loại chi phí theo mối quan hệ lợi nhuận: - Chi phí thời kỳ: Chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. - Chi phí sản phẩm: Chi phí cấu thành giá trị sản phẩm * Phân loại theo khả năng kiểm soát chi phí : - Chi phí kiểm soát được: Có thể xác định và kiểm soát - Chi phí không kiểm soát được : Khó kiểm soát, khó dự đoán. * Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Vật liệu chính, phụ sử dụng trực tiếp để sản xuất sản phẩm.

- Chi phí nhân công trực tiếp: Chi phí lao động trực tiếp tham gia sản xuất - Chi phí sản xuất chung : Chi phí phục vụ sản xuất như vật liệu gián tiếp, khấu hao, điện nước. - Chi phí bán hàng : Chi phí phát sinh cho hoạt động tiêu thụ sản phẩm - Chi phí quản lý doanh nghiệp : Chi phí quản lý, hành chính và văn phòng, quản lý chung của công ty. Xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm Theo Điều 68, Thông tư 133/2016/TT-BTC, nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh được quy định như sau: Kết quả kinh doanh là chỉ số tài chính phản ánh mức độ hiệu quả của hoạt động kinh doanh trong một thời kỳ nhất định.

Nó được xác định bằng cách so sánh giữa tổng doanh thu và tổng chi phí phát sinh trong kỳ. Nếu tổng doanh thu lớn hơn tổng chi phí, doanh nghiệp sẽ có lợi nhuận, ngược lại nếu tổng chi phí lớn hơn tổng doanh thu, doanh nghiệp sẽ chịu lỗ. Việc xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò rất quan trọng đối với doanh nghiệp vì thông qua chỉ tiêu này doanh nghiệp có thể biết được tình hình tài chính của mình trong một kỳ kế toán. Kết quả kinh doanh cho thấy doanh nghiệp hiện tại đang lãi hay lỗ, mức độ hiệu quả của việc sử dụng nguồn lực, lao động và chi phí điều này giúp ban lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra các quyết định quản trị phù hợp với tình hình hoạt động kinh doanh của công ty.

Phương pháp xác định kết quả hoạt động kinh doanh Theo quy định tại Điều 3 và Điều 68 của Thông tư 133/2016/TT-BTC, việc xác định kết quả kinh doanh phải tuân thủ nguyên tắc cơ sở dồn tích: Mọi giao dịch kinh tế, tài chính của doanh nghiệp liên quan đến tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, doanh thu và chi phí phải được ghi sổ kế toán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thu hoặc thực tế chi tiền hoặc các khoản tương đương tiền. Đối với doanh nghiệp xây lắp thì doanh thu chỉ được ghi nhận khi khối lượng xây lắp đã được nghiệm thu và bàn giao cho chủ đầu tư .Trường hợp nếu công trình được thanh toán theo tiến độ, doanh nghiệp có thể ghi nhận doanh thu theo phần công việc hoàn thành nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện ghi nhận theo quy định. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh: là sự chênh lệch giữa doanh thu thuần và giá vốn hàng bán (bao gồm sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản phẩm của việc xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh bất động sản đầu tư như: các chi phí sửa chữa, chi phí nâng cấp, chi phí khấu hao, chi phí thanh lý, chi phí cho thuê máy móc, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. Kết quả hoạt động tài chính được dựa theo sự chênh lệch giữa chi phí tài chính và thu nhập hoạt động tài chính của công ty.

Kết quả hoạt động khác là chênh lệch của các khoản thu nhập khác với chi phí khác với các chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.