Khóa luận kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Công ty TNHH XDTH Tiến Quỳnh - ĐH Kinh tế Huế

Nghiên cứu thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH XDTH Tiến Quỳnh, đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kế toán.

• Tác giả: Trần Đức Lương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Khánh Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò cốt lõi trong hoạt động tài chính của Công ty TNHH XDTH Tiến Quỳnh. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng và thi công dân dụng. Công tác kế toán phản ánh trung thực nguồn thu từ các hợp đồng xây lắp hoàn thành. Đồng thời, hệ thống theo dõi chặt chẽ chi phí nhân công, vật tư và máy thi công phát sinh. Kế toán doanh thu ghi nhận đầy đủ dòng tiền bán hàng và cung cấp dịch vụ trong từng kỳ kế toán. Số liệu doanh thu thuần được đối chiếu trực tiếp với giá vốn công trình để xác định lợi nhuận gộp. Kết quả kinh doanh phản ánh chính xác hiệu quả vận hành và năng lực tài chính của đơn vị. Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đơn vị tiền tệ hạch toán thống nhất là Việt Nam Đồng. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày đầu năm và kết thúc vào ngày cuối năm. Doanh nghiệp tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ. Hàng tồn kho được theo dõi theo phương pháp kê khai thường xuyên. Mọi giao dịch kinh tế đều có chứng từ hợp lệ đi kèm. Quy trình xử lý dữ liệu kế toán tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực kế toán hiện hành.

1.1. Khung pháp lý và chế độ kế toán áp dụng

Công ty TNHH XDTH Tiến Quỳnh áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính. Hệ thống tài khoản được thiết lập phù hợp với mô hình doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa và nhỏ. Kế toán sử dụng Tài khoản 511 để ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Tài khoản này gồm bốn tài khoản cấp hai tương ứng với từng hoạt động kinh doanh cụ thể. Tài khoản 511 không có số dư vào thời điểm cuối kỳ kế toán. Chi phí sản xuất kinh doanh được tập hợp đầy đủ trên các tài khoản chi phí liên quan. Cuối kỳ, doanh thu thuần và chi phí được kết chuyển đồng thời vào Tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh. Việc tuân thủ chế độ kế toán giúp doanh nghiệp đảm bảo tính pháp lý và giảm thiểu rủi ro thuế.

1.2. Tổ chức bộ máy kế toán và hình thức ghi sổ

Bộ máy kế toán tại Công ty TNHH XDTH Tiến Quỳnh được tổ chức theo mô hình tập trung. Nhân viên kế toán phụ trách xử lý chứng từ và tổng hợp số liệu trên phần mềm máy vi tính. Quy trình hạch toán bắt đầu từ việc kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn và biên bản nghiệm thu. Dữ liệu kế toán được nhập trực tiếp vào hệ thống phần mềm chuyên dụng. Phần mềm tự động xử lý và cập nhật số liệu vào sổ cái, sổ chi tiết liên quan. Phương pháp này giảm thiểu sai sót thủ công và tiết kiệm thời gian hạch toán. Cuối kỳ, kế toán tiến hành khóa sổ tự động và lập báo cáo tài chính hoàn chỉnh. Số liệu tổng hợp luôn khớp đúng với số liệu chi tiết từng công trình thi công.

II. Phân tích kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh

Phân tích thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị cho thấy nhiều ưu điểm nổi bật. Doanh nghiệp áp dụng công nghệ thông tin vào toàn bộ chu trình xử lý dữ liệu. Kế toán kiểm tra chứng từ đầu vào chặt chẽ trước khi nhập liệu vào máy vi tính. Các hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu thu và phiếu chi đều được lưu trữ khoa học. Doanh thu xây lắp được ghi nhận đúng thời điểm nghiệm thu bàn giao hạng mục công trình. Tuy nhiên, thực tế vận hành vẫn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Việc phân bổ chi phí chung cho từng công trình đôi khi còn mang tính ước lượng. Một số chứng từ thanh toán khối lượng xây dựng chưa được luân chuyển kịp thời về phòng kế toán. Sự chậm trễ này gây ảnh hưởng đến tính kịp thời của việc ghi nhận doanh thu thuần. Ngoài ra, công tác theo dõi công nợ khách hàng trong các dự án kéo dài còn gặp khó khăn. Doanh nghiệp chưa trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi một cách thường xuyên. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp chưa được phân tích sâu theo từng yếu tố phát sinh. Những tồn tại trên ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của chỉ tiêu lợi nhuận trong kỳ báo cáo.

2.1. Thực trạng ghi nhận doanh thu và chi phí xây lắp

Doanh thu của doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào tiến độ thi công các công trình xây dựng. Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu khi có biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành bàn giao. Kế toán phản ánh đồng thời doanh thu qua Tài khoản 511 và thuế đầu ra trên Tài khoản 3331. Giá vốn công trình được tập hợp trên Tài khoản 632 tương ứng với từng hợp đồng. Dù vậy, việc đối chiếu khối lượng dự toán và thực tế thi công còn phát sinh chênh lệch. Việc hạch toán chi phí nguyên vật liệu phụ đôi khi chậm trễ so với tiến độ công trường. Kế toán phải thực hiện nhiều bút toán điều chỉnh vào cuối niên độ kế toán. Điều này làm giảm tính liên tục của số liệu tài chính.

2.2. Khó khăn trong xác định kết quả kinh doanh

Quá trình xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các phòng ban. Tại đơn vị, việc tập hợp chi phí quản lý doanh nghiệp còn dồn vào thời điểm cuối quý. Doanh nghiệp chưa phân loại chi tiết các khoản chi phí phát sinh theo từng hạng mục công trình. Khi kết chuyển vào Tài khoản 911, số liệu lợi nhuận chưa bộc lộ rõ hiệu quả của từng dự án riêng biệt. Bên cạnh đó, việc thu hồi công nợ chậm làm phát sinh chi phí tài chính ngầm. Doanh nghiệp chịu áp lực vốn lưu động do chủ đầu tư chậm thanh toán. Những vướng mắc này khiến báo cáo kết quả kinh doanh chưa hỗ trợ tối đa cho các quyết định đầu tư tiếp theo.

III. Giải pháp kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh, doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ các giải pháp quản lý. Trước hết, ban lãnh đạo cần chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ giữa công trường và phòng kế toán. Kỹ sư phụ trách thi công phải bàn giao biên bản nghiệm thu ngay sau khi hoàn thành hạng mục. Kế toán viên đối chiếu hóa đơn với hồ sơ thầu để ghi nhận doanh thu kịp thời. Thứ hai, doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm kế toán để hỗ trợ phân bổ chi phí tự động. Việc phân bổ chi phí nhân công và máy thi công cần dựa trên tiêu thức định mức kỹ thuật rõ ràng. Thứ ba, phòng kế toán cần lập sổ theo dõi chi tiết công nợ theo từng công trình và từng khách hàng. Doanh nghiệp cần chủ động trích lập quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định hiện hành. Biện pháp này giúp bảo toàn vốn và phản ánh trung thực năng lực thanh toán. Cuối cùng, doanh nghiệp cần tăng cường công tác đào tạo chuyên môn cho nhân sự kế toán. Nhân viên kế toán cần nắm vững các thay đổi trong chuẩn mực kế toán và chính sách thuế mới.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và hạch toán doanh thu

Doanh nghiệp cần ban hành quy chế nội bộ về thời hạn nộp chứng từ từ hiện trường. Biên bản nghiệm thu kỹ thuật và phiếu xuất kho vật tư phải gửi về kế toán trong vòng ba ngày làm việc. Kế toán căn cứ vào hợp đồng kinh tế để xuất hóa đơn điện tử đúng quy định. Việc hạch toán doanh thu vào Tài khoản 511 phải đi kèm với việc đối chiếu thuế giá trị gia tăng đầu ra. Doanh nghiệp cần mở sổ chi tiết doanh thu theo từng công trình dân dụng và công nghiệp. Điều này giúp bộ phận quản lý theo dõi sát sao nguồn thu từ từng đối tác. Số liệu rõ ràng ngăn ngừa sai sót và gian lận trong công tác bán hàng.

3.2. Tối ưu quy trình xác định kết quả kinh doanh

Quy trình xác định kết quả kinh doanh cần được thực hiện định kỳ theo tháng thay vì dồn vào cuối năm. Kế toán cần tập hợp giá vốn qua Tài khoản 632 ngay khi phát sinh khối lượng nghiệm thu. Các chi phí quản lý doanh nghiệp trên Tài khoản 642 cần được kiểm soát chặt chẽ theo hạn mức dự toán ban đầu. Cuối mỗi kỳ, kế toán kết chuyển số liệu sang Tài khoản 911 thông qua thuật toán tự động trên phần mềm. Việc lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh nhanh chóng giúp chủ doanh nghiệp nắm bắt kịp thời tình hình lãi lỗ. Từ đó, ban giám đốc có cơ sở điều chỉnh chiến lược giá thầu và phương án cắt giảm chi phí lãng phí.

IV. Kết luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là thước đo quan trọng đánh giá sức khỏe tài chính của Công ty TNHH XDTH Tiến Quỳnh. Một hệ thống kế toán hoàn thiện cung cấp bức tranh chân thực về dòng tiền, chi phí và lợi nhuận. Doanh nghiệp xây dựng luôn đối mặt với rủi ro chậm thanh toán và biến động giá vật tư. Do đó, việc hạch toán chính xác doanh thu giúp kiểm soát tốt các rủi ro tài chính tiềm ẩn. Các giải pháp cải tiến chứng từ và ứng dụng phần mềm nâng cao năng suất của phòng kế toán. Sự minh bạch về số liệu kế toán gia tăng uy tín của doanh nghiệp đối với các ngân hàng thương mại và đối tác liên kết. Báo cáo tài chính chuẩn xác tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi. Trong bối cảnh ngành xây dựng cạnh tranh gay gắt, thông tin kế toán kịp thời trở thành công cụ hỗ trợ ra quyết định chiến lược. Doanh nghiệp có thể điều tiết nguồn vốn lưu động và lập kế hoạch đấu thầu các dự án mới hiệu quả. Tinh gọn bộ máy và hiện đại hóa quy trình kế toán là con đường tất yếu giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.

4.1. Ứng dụng thực tiễn trong quản trị tài chính

Số liệu kế toán doanh thu và lợi nhuận thuần trực tiếp định hướng kế hoạch sản xuất kinh doanh của đơn vị. Ban lãnh đạo sử dụng báo cáo kết quả kinh doanh để đánh giá hiệu suất của từng ban chỉ huy công trình. Những công trình đạt biên lợi nhuận cao sẽ được phân tích để nhân rộng mô hình quản lý vật tư hiệu quả. Ngược lại, các dự án vượt dự toán chi phí sẽ lập tức được kiểm tra và xử lý nguyên nhân phát sinh. Dữ liệu kế toán còn hỗ trợ xây dựng chính sách thưởng phạt công bằng cho đội ngũ thi công. Quản trị tài chính dựa trên dữ liệu kế toán thực tế giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền ổn định và giảm áp lực nợ vay.

4.2. Tầm nhìn phát triển và kiến nghị đề xuất

Để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp cần tiếp tục đổi mới toàn diện hệ thống quản lý thông tin kinh tế. Việc tích hợp phần mềm kế toán với phân hệ quản lý công trình xây dựng là mục tiêu then chốt. Sự liên kết này giúp dữ liệu khối lượng thi công chuyển hóa tức thì thành số liệu doanh thu và chi phí tương ứng. Doanh nghiệp cũng cần duy trì mối quan hệ chặt chẽ với cơ quan thuế địa phương nhằm cập nhật kịp thời các chính sách miễn giảm thuế. Đầu tư vào nguồn nhân lực kế toán chất lượng cao sẽ mang lại giá trị gia tăng bền vững cho doanh nghiệp. Một hệ thống kế toán chuyên nghiệp là nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường định hướng hội nhập sâu rộng, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh ngày càng khẳng định vai trò nòng cốt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Đối với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, việc thiết lập một bộ máy kế toán tinh gọn nhưng vận hành hiệu quả là điều kiện tiên quyết nhằm kiểm soát dòng tiền, tối ưu hóa nguồn lực tài chính và cung cấp hệ thống thông tin kế toán minh bạch phục vụ công tác điều hành của ban quản lý. Đặc biệt, trong ngành xây dựng cơ bản và xây lắp công trình, sản phẩm đầu ra có kết cấu kỹ thuật phức tạp, quy mô đầu tư lớn, chu kỳ thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán và địa điểm thi công phân tán theo từng hạng mục công trình. Những đặc tính chuyên biệt này đặt ra yêu cầu quản trị doanh thu, chi phí dở dang và xác định kết quả kinh doanh phức tạp hơn đáng kể so với các ngành sản xuất, thương mại thông thường.

Tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh (một đơn vị hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực thi công hạ tầng giao thông, thủy lợi, công nghiệp và dân dụng), công tác ghi nhận doanh thu và kết chuyển chi phí đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực kế toán gắn liền với tiến độ nghiệm thu thực tế và hồ sơ dự toán công trình. Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Trần Đức Lương đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá thực trạng công tác hạch toán tại doanh nghiệp.

Khóa luận xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong loại hình doanh nghiệp xây lắp.
2. Khảo sát, mô tả và đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh.
3. Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác tổ chức kế toán nói chung và phần hành kế toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh nói riêng tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị khảo sát.
• Phạm vi không gian: Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh (trụ sở tại số 93 Lâm Úy, phường Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị; đăng ký kinh doanh tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Bình).
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu báo cáo tài chính giai đoạn 3 năm từ năm 2022 đến năm 2024 để phân tích tình hình tài chính tổng quan; đồng thời sử dụng hệ thống chứng từ, sổ kế toán chi tiết và tổng hợp tập trung chủ yếu trong năm tài chính 2024 để minh chứng cho các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên khung khổ pháp lý kế toán hiện hành của Việt Nam, bao gồm:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 15 (VAS 15) – "Hợp đồng xây dựng", quy định phương thức ghi nhận doanh thu và chi phí hợp đồng xây dựng theo giá trị khối lượng thực hiện hoặc theo tiến độ kế hoạch.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (các Điều 56, 57, 58, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68).
• Quyết định số 203/2009/TT-BTC ngày 20/10/2009 của Bộ Tài chính về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định.

Để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu, tác giả vận dụng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành kế toán:

• Phương pháp thu thập số liệu: Phương pháp nghiên cứu tài liệu học thuật (giáo trình, văn bản pháp luật, chuẩn mực kế toán) kết hợp nghiên cứu chứng từ nội bộ của doanh nghiệp (báo cáo tài chính giai đoạn 2022–2024, hóa đơn giá trị gia tăng, biên bản nghiệm thu khối lượng công trình, phiếu chi, tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản liên quan). Đồng thời, tác giả thực hiện phương pháp quan sát trực tiếp quy trình xử lý công việc hàng ngày của nhân viên kế toán và phỏng vấn cán bộ chuyên môn tại phòng kế toán.
• Phương pháp xử lý số liệu: Vận dụng phương pháp mô tả để hệ thống hóa chu trình hạch toán; phương pháp so sánh (tương đối và tuyệt đối) để phân tích biến động các chỉ tiêu tài chính qua 3 năm (2022–2024); phương pháp phân tích và tổng hợp số liệu kế toán nhằm đối chiếu sự phù hợp giữa lý thuyết và thực tiễn ghi sổ tại doanh nghiệp.

Tiêu chí	Căn cứ lý thuyết áp dụng theo văn bản
Chế độ kế toán áp dụng	Thông tư số 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
Ghi nhận doanh thu xây lắp	Chuẩn mực kế toán VAS 15 và VAS 14
Phương pháp hạch toán hàng tồn kho	Kê khai thường xuyên
Phương pháp tính thuế GTGT	Khấu trừ thuế
Phương pháp khấu hao TSCĐ	Phương pháp đường thẳng và khấu hao nhanh (Quyết định 203/2009/TT-BTC)
Hình thức ghi sổ kế toán	Kế toán trên máy vi tính

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp xây lắp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về kế toán doanh nghiệp xây lắp. Tác giả phân tích rõ đặc thù của ngành: sản phẩm mang tính đơn chiếc, địa điểm cố định, thi công ngoài trời chịu ảnh hưởng bởi thời tiết, tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá bỏ thầu và không qua giai đoạn nhập kho thành phẩm. Chi phí thi công phát sinh trong thời gian dài được tập hợp tạm thời trên Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang).

Về nguyên tắc hạch toán doanh thu theo VAS 15, tác giả trình bày hai trường hợp hợp đồng xây dựng: hợp đồng dưới 1 năm thực hiện theo VAS 14; hợp đồng trên 1 năm ghi nhận theo VAS 15 căn cứ vào phần công việc hoàn thành (xác định qua tỷ lệ chi phí thực tế phát sinh so với dự toán, đánh giá phần việc hoàn thành, hoặc tỷ lệ khối lượng hoàn thành). Quy trình hạch toán chi tiết và tổng hợp doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh được tác giả phân định rõ ràng thông qua hệ thống tài khoản quy định tại Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ) với 4 tài khoản cấp 2: TK 5111, TK 5112, TK 5113, TK 5118; hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) trực tiếp vào bên Nợ TK 511.
• Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính) và Tài khoản 711 (Thu nhập khác).
• Tài khoản chi phí gồm: TK 632 (Giá vốn hàng bán - kết chuyển từ TK 154), TK 635 (Chi phí tài chính), TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh gồm TK 6421 - Chi phí bán hàng và TK 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp), TK 811 (Chi phí khác), TK 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp).
• Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) thực hiện kết chuyển doanh thu thuần, thu nhập và toàn bộ chi phí hợp lý để xác định lãi/lỗ trong kỳ chuyển sang TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh

Chương này đi sâu khảo sát thực tiễn tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh (thành lập ngày 17/09/2004 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 3100314100 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Quảng Bình cấp; người đại diện pháp luật là ông Đậu Quang Tiến; vốn kinh doanh trên 9 tỷ đồng). Bộ máy quản lý gồm: Giám đốc, Phó Giám đốc quản lý xây dựng, Phó Giám đốc kinh doanh, Đội xây dựng vật liệu và các phòng ban chức năng tinh gọn.

Bộ máy kế toán của đơn vị được tổ chức theo mô hình tập trung gồm 4 nhân sự:

1. Kế toán trưởng: Chịu trách nhiệm chung, tham mưu tài chính, kiểm soát báo cáo tài chính và tính hợp lệ của chứng từ.
2. Kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành, theo dõi công nợ: Phụ trách hạch toán chi phí công trình, phân bổ dự toán, công nợ phải thu - phải trả, kiêm nhiệm theo dõi tiền lương và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ).
3. Thủ quỹ: Quản lý quỹ tiền mặt, thực hiện thu - chi theo phiếu hợp lệ và đối chiếu số dư tiền mặt.
4. Nhân viên kinh tế đội xây dựng vật liệu: Quản lý chi phí hiện trường, dự toán vật tư thi công.

Công tác ghi sổ tại công ty được thực hiện hoàn toàn trên máy vi tính: hằng ngày kế toán kiểm tra chứng từ gốc rồi nhập liệu vào phần mềm; phần mềm tự động xử lý, đồng bộ vào sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản; cuối kỳ thực hiện khóa sổ tự động và lập báo cáo tài chính.

Khóa luận trình bày minh họa thực tế thông qua các hồ sơ, chứng từ phát sinh năm 2024:

• Doanh thu bán hàng và xây lắp: Căn cứ vào Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình đưa vào sử dụng và Hóa đơn GTGT số 14 ngày 31/12/2024 để hạch toán vào Sổ chi tiết TK 5111, Sổ cái TK 511.
• Doanh thu tài chính: Căn cứ giấy báo Có, lãi tiền gửi ngân hàng ghi nhận vào Sổ chi tiết và Sổ cái TK 515.
• Giá vốn hàng bán: Kết chuyển chi phí thi công từ Sổ chi tiết, Sổ cái TK 154 sang Sổ chi tiết và Sổ cái TK 632 khi công trình bàn giao nghiệm thu.
• Chi phí quản lý và chi phí tài chính: Căn cứ chứng từ tiền vay, lãi vay hạch toán TK 635; căn cứ Phiếu chi số PC00030, bảng phân bổ tiền lương, khấu hao TSCĐ để hạch toán vào Sổ cái TK 6422.
• Chi phí khác và thuế TNDN: Hạch toán chi phí phát sinh ngoài sản xuất kinh doanh vào Sổ chi tiết, Sổ cái TK 811; lập Tờ khai quyết toán thuế TNDN và hạch toán số thuế phải nộp vào Sổ chi tiết, Sổ cái TK 821.
• Xác định kết quả kinh doanh: Cuối kỳ, kế toán thực hiện kết chuyển các khoản doanh thu và chi phí vào Sổ chi tiết, Sổ cái TK 911 để xác định lợi nhuận thực hiện trong kỳ.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh

Trên cơ sở đối chiếu giữa quy định kế toán hiện hành và thực tế áp dụng tại doanh nghiệp, tác giả đưa ra các đánh giá khách quan về ưu điểm (bộ máy tinh gọn, áp dụng phần mềm kế toán giúp giảm thiểu sai sót, thực hiện tốt chế độ chứng từ gốc) và các hạn chế còn tồn tại (việc phân loại chi tiết doanh thu, theo dõi chi phí dở dang theo từng công trình đôi khi chưa kịp thời, khối lượng công việc dồn vào cuối kỳ kế toán khi quyết toán công trình). Tác giả đề xuất các nhóm giải pháp:

• Về tổ chức bộ máy kế toán: Tăng cường phân công nhiệm vụ rõ ràng giữa theo dõi chi phí hiện trường và kế toán tổng hợp; nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin trong việc liên kết dữ liệu giữa đội thi công và phòng kế toán.
• Về hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh: Hoàn thiện quy trình kiểm soát hồ sơ nghiệm thu kỹ thuật song song với nghiệm thu tài chính; theo dõi sát sao các khoản trích lập dự phòng và kiểm soát giá vốn chi tiết theo từng hạng mục dự toán để phản ánh chính xác kết quả kinh doanh từng thời kỳ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh hạch toán kế toán tại một doanh nghiệp xây dựng quy mô vừa và nhỏ:

• Phân tích rõ quy trình vận dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC trong điều kiện đặc thù của doanh nghiệp xây lắp tư nhân: ghi nhận giá vốn bằng phương pháp kê khai thường xuyên, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, trích khấu hao tài sản cố định kết hợp giữa phương pháp đường thẳng và khấu hao nhanh theo Quyết định 203/2009/TT-BTC.
• Minh họa rõ ràng việc luân chuyển chứng từ thực tế phát sinh trong năm 2024: từ khâu lập Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình bàn giao đưa vào sử dụng, xuất Hóa đơn GTGT số 14 ngày 31/12/2024, luân chuyển chứng từ qua các tài khoản trung gian (TK 154, TK 5111, TK 632, TK 6422, TK 821) cho đến khâu tổng hợp trên TK 911 để lập Tờ khai quyết toán thuế TNDN.
• Đóng góp thực tiễn của đề tài là chỉ ra được mối liên hệ chặt chẽ giữa tiến độ nghiệm thu kỹ thuật xây dựng và thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán, giúp doanh nghiệp tránh được các sai lệch về mặt thời gian giữa chi phí phát sinh và doanh thu thực hiện theo nguyên tắc phù hợp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện trong phạm vi nghiên cứu điển hình tại một doanh nghiệp cụ thể (Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh) với nguồn số liệu phân tích tài chính giới hạn trong giai đoạn 2022–2024 và số liệu chứng từ chi tiết tập trung trong năm 2024. Do dung lượng nghiên cứu tại đơn vị thực tập, đề tài chưa mở rộng so sánh đối chiếu thực trạng kế toán giữa Công ty Tiến Quỳnh với các doanh nghiệp xây lắp khác cùng quy mô trên địa bàn tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên nhiều doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ để đánh giá tính thích ứng của việc chuyển đổi từ Thông tư 133/2016/TT-BTC sang các thông tư, chuẩn mực kế toán mới trong bối cảnh số hóa toàn diện công tác kế toán xây lắp.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực dành cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kế toán - Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án, khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán doanh thu, giá vốn và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp xây dựng cơ bản.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa và nhỏ cần tài liệu tham khảo về quy trình luân chuyển chứng từ từ công trường về phòng kế toán, phương pháp ghi nhận doanh thu theo biên bản nghiệm thu và hạch toán trên phần mềm máy tính theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Các phần đáng chú ý nhất để tham khảo gồm: hệ thống sơ đồ hạch toán tài khoản theo Thông tư 133 (TK 511, 515, 632, 635, 642, 711, 811, 821, 911) và quy trình xử lý chứng từ thực tế từ hóa đơn, biên bản nghiệm thu đến sổ cái tài khoản tổng hợp tại doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp trong khóa luận áp dụng chế độ kế toán và phương pháp kê khai thuế nào?

Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, thực hiện nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và niên độ kế toán áp dụng từ ngày 01/01 đến ngày 31/12 hàng năm bằng đồng Việt Nam (VNĐ).

2. Bộ máy kế toán của Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh gồm những chức danh nào?

Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình tập trung gồm 4 vị trí:

1. Kế toán trưởng;
2. Kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành, theo dõi công nợ (kiêm nhiệm theo dõi tiền lương và các khoản trích theo lương);
3. Thủ quỹ;
4. Nhân viên kinh tế đội xây dựng vật liệu.

3. Trong ngành xây lắp, chi phí phát sinh trong quá trình thi công được kế toán xử lý như thế nào trước khi nghiệm thu?

Do đặc thù thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán, các chi phí liên quan cấu thành giá vốn công trình không được ghi nhận ngay vào giá vốn mà được "treo" và tập hợp trên Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang). Chỉ khi công trình hoặc hạng mục công trình hoàn thành, có biên bản nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng và xuất hóa đơn GTGT thì kế toán mới kết chuyển từ TK 154 sang TK 632 (Giá vốn hàng bán) tương ứng với doanh thu ghi nhận trên TK 511.

4. Quy trình xử lý dữ liệu kế toán trên máy vi tính tại công ty diễn ra như thế nào?

Quy trình ghi sổ kế toán máy tại công ty thực hiện theo 3 bước:

• Hằng ngày, kế toán kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ gốc hoặc bảng tổng hợp chứng từ, xác định tài khoản Nợ/Có rồi nhập liệu vào phần mềm kế toán.
• Phần mềm tự động xử lý và đồng bộ dữ liệu vào đồng thời sổ kế toán chi tiết, sổ cái và các thẻ kế toán liên quan.
• Cuối tháng hoặc cuối năm, kế toán thao tác khóa sổ tự động; hệ thống tự động đối chiếu số liệu tổng hợp và chi tiết trước khi tiến hành kết xuất báo cáo tài chính.

5. Khóa luận sử dụng các chứng từ thực tế nào của năm 2024 để minh chứng cho việc hạch toán?

Tác giả sử dụng các chứng từ nghiệp vụ phát sinh thực tế gồm: Biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình đưa vào sử dụng; Hóa đơn GTGT số 14 ngày 31/12/2024; Phiếu chi số PC00030; Bảng phân bổ tiền lương và BHXH; Bảng phân bổ khấu hao tài sản cố định; Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp cùng hệ thống sổ cái, sổ chi tiết các tài khoản TK 154, TK 5111, TK 515, TK 632, TK 635, TK 6422, TK 811, TK 821 và TK 911.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Đức Lương đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận và phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán doanh thu, giá vốn, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Tổng hợp Tiến Quỳnh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Nghiên cứu làm rõ sự gắn kết chặt chẽ giữa đặc thù thi công xây lắp với phương pháp theo dõi chi phí dở dang trên TK 154 và kỹ thuật kết chuyển xác định kết quả kinh doanh qua TK 911 trên phần mềm kế toán máy vi tính. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng trên cơ sở phân tích thực tế chứng từ năm 2024, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác tổ chức kế toán tại các doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Vấn đề chung về công tác kế toán tại doanh nghiệp xây lắp 1. Đặc điểm ngành xây lắp ảnh hưởng đến công tác kế toán. - Sản xuất xây lắp: là hoạt động thi công công trình bao gồm xây mới, mở rộng, cải tạo lại công trình.

- Sản phẩm xây lắp có những tính chất riêng biệt khác với các ngành sản xuất thông thường, điều này cũng trực tiếp ảnh hưởng đến việc tổ chức kế toán tại doanh nghiệp xây lắp: + Sản phẩm xây lắp là các công trình xây dựng hay là vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn lẻ, thời gian thi công dài. Đặc điểm này đòi hỏi việc tổ chức quản lý và hạch toán sản phẩm xây lắp phải được lập dự toán, lấy dự toán làm cơ sở để so sánh với thực tế trong quá trình thi công. + Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá đấu thầu, việc quy định giá cả, người mua, người bán từ trước làm cho tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không được thể hiện rõ. + Sản phẩm xây lắp mang tính cố định, còn các nguồn lực sản xuất như lao động, thiết bị lại phải chuyển dời thường xuyên theo địa điểm thi công sản phẩm.

Đặc điểm này ảnh hưởng rất lớn đến việc quản lý sử dụng, hạch toán tài sản vật tư do có yếu tố bên ngoài như thiên nhiên tác động vào làm hao hụt và thất thoát vật tư. + Thời gian từ khi khởi công đến khi bàn giao công trình cho khách hàng thường kéo dài. Phụ thuộc vào quy mô, cấu trúc công trình và yếu tố thời tiết trong quá trình thi công. Quá trình thi công được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn lại có nhiều phần việc khác nhau.

Đặc điểm này đòi hỏi việc tổ chức quản lý phải chặt chẽ nhằm đảm bảo được chất lượng và hoàn thành đúng tiến độ công trình. - Đặc điểm của sản xuất xây lắp ảnh hưởng đến công tác tổ chức kế toán, cụ thể: + Đối tượng hạch toán chi phí có thể là hạng mục xây dựng hoặc các giai đoạn hoàn thành của hạng mục xây dựng, từ đó xác định phương pháp hạch toán chi phí thích hợp. + Đối tượng hạch toán giá thành là các hạng mục xây dựng đã hoàn thiện, các giai đoạn, phần việc của hạng mục công trình đã hoàn thiện, từ đó xác định phương 5 pháp tính giá thành phù hợp. + Từ đặc điểm của phương pháp lập dự toán trong XDCB được lập cho từng hạng mục chi phí.

Để có thể đối chiếu và kiểm tra chi phí sản xuất xây lắp phát sinh thực tế so với dự toán đề ra, chi phí xây lắp được phân loại thành chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung. Đặc điểm tiêu thụ sản phẩm xây lắp Đặc thù của ngành xây lắp là sản phẩm được tiêu thụ tại chỗ, mang tính cố định, bỏ qua giai đoạn nhập kho thành phẩm. Sản phẩm xây lắp có thể là công trình đã thi công hoàn thiện hay là từng giai đoạn, phần việc của công trình đã hoàn thành. Ý nghĩa thực sự của hoạt động tiêu thụ sản phẩm xây lắp chính là quá trình bàn giao công trình hoàn thiện cho khách hàng.

Đặc điểm ghi nhận giá vốn sản phẩm xây lắp - Theo nguyên tắc phù hợp thì chi phí phải được ghi nhận cùng kỳ ghi nhận doanh thu. Tuy nhiên sản phẩm xây lắp có thời gian thi công kéo dài có thể là trên 1 năm hoặc 1 kỳ kế toán. Cho nên các chi phí phát sinh liên quan cấu thành nên giá vốn công trình có thời gian thi công dài trên 1 năm hoặc 1 kỳ kế toán là các “chi phí treo” sẽ được ghi nhận trên TK 154 – Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang. Đến khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ và bàn giao công trình cho khách hàng, tiến hành ghi nhận doanh thu vào TK 511 đồng thời ghi nhận giá vốn vào TK 632 được kết chuyển từ TK 154.

Tổng quan về kế toán doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 14 – Doanh thu và thu nhập khác (ban hành và công bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ – BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ tài chính) quy định, “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Theo khoản 1 Điều 56 Thông tư 133/2016/TT – BTC quy định, “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền” 6 1. Tổng quan kế toán xác định kết quả kinh doanh Theo điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định: “Kết quả kinh doanh phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán.

Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác”. Kết quả kinh doanh có thể lỗ hoặc lãi tùy tình huống kinh doanh. Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp được xác định bởi công thức sau: 1. Nguyên tắc ghi nhận doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp xây lắp Có hai trường hợp ghi nhận doanh thu của hoạt động xây lắp dựa trên thời hạn của hợp đồng xây dựng: - Nếu hợp đồng xây dựng có thời hạn dưới 1 năm thì doanh thu hoạt động xây lắp được ghi nhận áp dụng theo chuẩn mực kế toán doanh thu và thu nhập khác.

- Nếu hợp đồng xây dựng có thời hạn trên 1 năm thì doanh thu hoạt động xây lắp được ghi nhận tuân thủ theo chuẩn mực kế toán hợp đồng xây lắp. 7 Theo chuẩn mực số 15 • Doanh thu của hợp đồng xây dựng bao gồm: (a) Doanh thu ban đầu được ghi nhận trong hợp đồng, và (b) Các khoản tăng, giảm khi thực hiện hợp đồng, các khoản tiền thưởng và các khoản thanh toán khác nếu các khoản này có khả năng làm thay đổi doanh thu, có thể xác định được một cách đáng tin cậy. • Doanh thu của hợp đồng xây dựng được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. Việc xác định doanh thu của hợp đồng chịu tác động của nhiều yếu tố không chắc chắn vì chúng tuỳ thuộc vào các sự kiện sẽ xảy ra trong tương lai.

Việc ước tính thường phải được sửa đổi khi các sự kiện đó phát sinh và những yếu tố không chắc chắn được giải quyết. Vì vậy, doanh thu của hợp đồng có thể tăng hay giảm ở từng thời kỳ. Ví dụ: (a) Nhà thầu và khách hàng có thể đồng ý với nhau về các thay đổi và các yêu cầu làm tăng hoặc giảm doanh thu của hợp đồng trong kỳ tiếp theo so với hợp đồng được chấp thuận ban đầu; (b) Doanh thu đã được thỏa thuận trong hợp đồng với giá cố định có thể tăng vì lý do giá cả tăng lên; (c) Doanh thu theo hợp đồng có thể bị giảm do nhà thầu không thực hiện đúng tiến độ hoặc không đảm bảo chất lượng xây dựng theo thỏa thuận trong hợp đồng; (d) Khi hợp đồng với giá cố định quy định mức giá cố định cho một đơn vị sản phẩm hoàn thành thì doanh thu theo hợp đồng sẽ tăng hoặc giảm khi khối lượng sản phẩm tăng hoặc giảm. • Khoản tiền thưởng là các khoản phụ thêm trả cho nhà thầu nếu họ thực hiện hợp đồng đạt hay vượt mức yêu cầu.

Ví dụ, trong hợp đồng có dự kiến trả cho nhà thầu khoản tiền thưởng vì hoàn thành sớm hợp đồng. Khoản tiền thưởng được tính vào doanh thu của hợp đồng khi: (a) Chắc chắn đạt hoặc vượt mức một số tiêu chuẩn cụ thể đã ghi trong hợp đồng; và (b) Khoản tiền thưởng có thể xác định được một cách đáng tin cậy. • Một khoản thanh toán khác mà nhà thầu thu được từ khách hàng hay một bên khác để bù đắp cho các chi phí không bao gồm trong giá hợp đồng. Ví dụ: Sự chậm trễ do khách hàng gây nên; sai sót trong các chỉ tiêu kỹ thuật hoặc thiết kế và các tranh 8 chấp về các thay đổi trong việc thực hiện hợp đồng.

Việc xác định doanh thu tăng thêm từ các khoản thanh toán trên còn tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố không chắc chắn và thường phụ thuộc vào kết quả của nhiều cuộc đàm phán. Do đó, các khoản thanh toán khác chỉ được tính vào doanh thu của hợp đồng khi: (a) Các thoả thuận đã đạt được kết quả là khách hàng sẽ chấp thuận bồi thường; (b) Khoản thanh toán khác được khách hàng chấp thuận và được xác định một cách đáng tin cậy. Kế toán chi tiết doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp xây lắp 1. Cơ sở xác định doanh thu trong hợp đồng xây dựng.

Theo chuẩn mực kế toán số 15: Phần công việc đã hoàn thành của hợp đồng xây dựng làm cơ sở xác định doanh thu có thể được xác định bằng nhiều cách khác nhau. Doanh nghiệp cần sử dụng phương pháp tính toán thích hợp để xác định phần công việc đã hoàn thành. Tùy thuộc vào bản chất của hợp đồng xây dựng, doanh nghiệp lựa chọn áp dụng một trong ba phương pháp sau để xác định phần công việc hoàn thành: (a) Tỷ lệ phần trăm (%) giữa chi phí đã phát sinh của phần công việc đã hoàn thành tại một thời điểm so với tổng chi phí dự toán của hợp đồng; (b) Đánh giá phần công việc đã hoàn thành; hoặc (c) Tỷ lệ phần trăm (%) giữa khối lượng xây lắp đã hoàn thành so với tổng khối lượng xây lắp phải hoàn thành của hợp đồng. Việc thanh toán theo tiến độ và những khoản ứng trước nhận được từ khách hàng thường không phản ánh phần công việc đã hoàn thành.