Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn

• Tác giả: Lê Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: ThS. Tôn Thất Lê Hoàng Thiện
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu tại Công ty TNHH Hoàng Sơn

Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò cốt lõi trong vận hành doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH Hoàng Sơn, hoạt động kế toán phản ánh trực tiếp tình hình tiêu thụ dịch vụ nhà hàng và kinh doanh ăn uống. Số liệu bán hàng được ghi chép hàng ngày từ các hóa đơn và phiếu thu. Đơn vị áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Hệ thống tài khoản tập trung ghi nhận doanh thu vào Tài khoản 511 và chi phí vào các tài khoản tương ứng. Quy trình kế toán bắt đầu từ khâu lập chứng từ gốc đến tổng hợp sổ sách định kỳ. Mọi phát sinh kinh tế đều được kiểm tra tính hợp lý trước khi nhập liệu vào phần mềm. Việc xác định đúng thời điểm chuyển giao dịch vụ đảm bảo doanh thu ghi nhận chính xác theo kỳ kế toán. Nhờ đó, ban lãnh đạo theo dõi sát sao luồng tiền và mức độ tăng trưởng doanh số. Hệ thống thông tin minh bạch giúp đơn vị hoàn thành nghĩa vụ thuế với cơ quan nhà nước.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận doanh thu bán hàng

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phản ánh toàn bộ giá trị lợi ích kinh tế thu được trong kỳ kế toán. Khoản thu này phát sinh từ việc cung ứng món ăn, thức uống và dịch vụ lưu thông cho khách hàng. Kế toán chỉ ghi nhận doanh thu khi đã chuyển giao quyền sở hữu hoặc hoàn tất việc phục vụ. Doanh nghiệp không ghi nhận những khoản tiền thu hộ bên thứ ba vào doanh thu. Mọi khoản giảm giá, chiết khấu thương mại hay hàng bán bị trả lại phải được theo dõi chi tiết trên chứng từ riêng. Chứng từ ban đầu bao gồm hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu xuất kho và phiếu thu tiền. Việc hạch toán tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí phát sinh.

1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán tại đơn vị

Bộ máy kế toán tại Công ty TNHH Hoàng Sơn được tổ chức theo mô hình tập trung. Cơ cấu nhân sự bao gồm kế toán trưởng phụ trách chung và nhân viên kế toán phần hành. Kế toán trưởng chịu trách nhiệm điều hành, kiểm tra và ký duyệt các báo cáo tài chính. Nhân viên kế toán đảm nhiệm việc ghi nhận doanh thu, theo dõi công nợ và tập hợp chi phí. Mọi nghiệp vụ kinh tế phát sinh tại nhà hàng được chuyển chứng từ về phòng kế toán xử lý. Đơn vị trang bị hệ thống máy tính kết nối mạng nội bộ nhằm phục vụ việc nhập liệu hàng ngày. Quy trình xử lý chứng từ diễn ra khép kín từ khâu thu tiền đến ghi sổ cái. Sự phân công nhiệm vụ rõ ràng giúp nâng cao tính kiểm soát.

II. Thực trạng phân tích kế toán doanh thu Công ty Hoàng Sơn

Thực tế công tác kế toán tại Công ty TNHH Hoàng Sơn bộc lộ nhiều điểm sáng bên cạnh một số hạn chế nhất định. Đơn vị đã tuân thủ việc mở tài khoản hạch toán theo danh mục của Thông tư 133/2016/TT-BTC. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được phản ánh chi tiết trên Tài khoản 511. Kế toán xác định giá vốn hàng bán tương ứng qua Tài khoản 632 theo phương pháp bình quân gia quyền. Chi phí quản lý kinh doanh được tập hợp đầy đủ trên Tài khoản 642. Tuy nhiên, việc luân chuyển chứng từ thanh toán đôi khi còn chậm trễ so với thời điểm phục vụ khách hàng thực tế. Một số hóa đơn mua nguyên liệu đầu vào từ nhà cung cấp nhỏ lẻ chưa được thu thập đầy đủ. Điều này gây khó khăn cho việc kết chuyển chi phí hợp lý để tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Công tác đối chiếu công nợ phải thu của khách hàng dịch vụ tiệc cưới cũng chưa thực hiện thường xuyên. Hệ thống phần mềm kế toán chưa được tích hợp trực tiếp với máy bán hàng tại quầy thu ngân. Số liệu giữa hai bộ phận đôi lúc xuất hiện chênh lệch đòi hỏi thời gian rà soát lại sổ sách.

2.1. Quy trình hạch toán doanh thu và chi phí thực tế

Hàng ngày, nhân viên thu ngân tổng hợp toàn bộ hóa đơn bán hàng cùng số tiền mặt thu được để bàn giao cho kế toán. Kế toán tiến hành kiểm tra số tiền thực thu rồi lập phiếu thu và ghi nhận Nợ Tài khoản 111, Có Tài khoản 511. Đối với khách hàng thanh toán chuyển khoản, kế toán căn cứ vào giấy báo Có của ngân hàng để ghi nhận vào Tài khoản 112. Về chi phí nguyên liệu thực phẩm, kế toán tập hợp hóa đơn mua hàng và hạch toán Nợ Tài khoản 632, Nợ Tài khoản 133, Có Tài khoản 331 hoặc Tài khoản 111. Chi phí lương nhân viên phục vụ, điện nước, khấu hao công cụ dụng cụ được ghi nhận vào Tài khoản 642. Đến cuối kỳ, kế toán thực hiện bút toán kết chuyển sang Tài khoản 911.

2.2. Khó khăn tồn đọng trong kiểm soát tài chính

Doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong khâu quản lý chứng từ đầu vào đối với mặt hàng thực phẩm tươi sống. Nhiều nhà cung cấp cá thể tại địa phương không xuất được hóa đơn tài chính hợp lệ. Kế toán phải lập bảng kê thu mua nhưng thủ tục này tiềm ẩn rủi ro về thuế thu nhập doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc phân loại chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp chưa có ranh giới rõ ràng. Các khoản chi tiếp khách và quảng cáo dịch vụ ăn uống đôi khi chưa được định mức cụ thể. Tình trạng này khiến tỷ suất lợi nhuận gộp phản ánh chưa thật sự khách quan. Ngoài ra, việc lưu trữ chứng từ giấy thủ công chiếm nhiều diện tích và dễ thất lạc.

III. Giải pháp kế toán doanh thu cho Công ty TNHH Hoàng Sơn

Doanh nghiệp cần áp dụng đồng bộ các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. Bước đầu tiên là chuẩn hóa quy trình lập, luân chuyển và kiểm soát chứng từ gốc. Mọi giao dịch cung ứng dịch vụ tại nhà hàng phải gắn liền với hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Doanh nghiệp cần xây dựng định mức tiêu hao nguyên vật liệu cụ thể cho từng món ăn trong thực đơn. Việc này giúp kế toán kiểm soát chặt chẽ giá vốn hàng bán trên Tài khoản 632 và ngăn ngừa thất thoát thực phẩm. Tiếp theo, đơn vị cần nâng cấp phần mềm kế toán có khả năng đồng bộ dữ liệu tự động với quầy thu ngân. Sự kết nối này hạn chế tối đa sai sót nhập liệu thủ công của kế toán viên. Bộ phận kế toán cần mở sổ theo dõi chi tiết doanh thu theo từng kênh bán hàng và nhóm khách hàng. Đối với các khoản chi phí phát sinh, kế toán cần phân loại chính xác giữa chi phí cố định và biến đổi. Doanh nghiệp cũng nên đào tạo nâng cao kỹ năng nghiệp vụ định kỳ.

3.1. Ứng dụng công nghệ và phần mềm kế toán tự động

Công ty TNHH Hoàng Sơn nên triển khai hệ thống phần mềm quản trị tích hợp giữa quầy bán hàng và phòng kế toán. Khi nhân viên thu ngân xuất phiếu thanh toán, hệ thống tự động ghi nhận doanh thu trên phần mềm kế toán. Dữ liệu bán hàng được cập nhật tức thời theo thời gian thực giúp giảm thiểu thao tác nhập liệu thủ công. Giải pháp này hạn chế tối đa tình trạng nhầm lẫn số liệu hoặc thất thoát tiền mặt trong ngày. Phần mềm còn hỗ trợ xuất hóa đơn điện tử tự động truyền thẳng đến cơ quan thuế. Kế toán dễ dàng trích xuất báo cáo doanh số chi tiết theo từng bàn ăn. Ngoài ra, việc số hóa dữ liệu giúp đơn vị tiết kiệm chi phí in ấn tài liệu.

3.2. Hoàn thiện chứng từ và quản lý chi phí chặt chẽ

Doanh nghiệp cần siết chặt khâu kiểm tra và tiếp nhận chứng từ chi phí nguyên liệu đầu vào. Đối với thực phẩm mua từ nông dân, kế toán phải lập Bảng kê thu mua kèm giấy tờ của người bán. Đơn vị cần thương lượng với nhà cung cấp lớn để nhận đầy đủ hóa đơn giá trị gia tăng hợp pháp. Việc kiểm soát định mức nguyên vật liệu tại bếp nhà hàng cũng cần thực hiện nghiêm ngặt mỗi tuần. Bộ phận bếp phải lập phiếu xuất kho nguyên liệu tương ứng với số lượng món ăn phục vụ. Kế toán đối chiếu phiếu xuất kho với doanh thu bán lẻ để tính toán giá vốn hàng bán. Biện pháp này giúp ngăn chặn tình trạng thất thoát thực phẩm.

IV. Kết luận ứng dụng kế toán kết quả ở Công ty Hoàng Sơn

Hoàn thiện kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là yêu cầu tất yếu đối với Công ty TNHH Hoàng Sơn. Việc quản lý chặt chẽ dòng tiền và chi phí giúp doanh nghiệp khẳng định vị thế trên thị trường dịch vụ ăn uống. Số liệu kế toán chuẩn xác phản ánh trung thực năng lực tài chính và kết quả kinh doanh thực tế. Ban giám đốc dựa vào báo cáo kết quả hoạt động để đưa ra các quyết định mở rộng quy mô đúng đắn. Doanh nghiệp cần tiếp tục duy trì việc tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC trong ghi chép sổ sách kế toán. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ phận bán hàng và phòng kế toán tạo ra quy trình vận hành thông suốt. Các cải tiến về phần mềm quản trị và kiểm soát chứng từ đầu vào đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Đơn vị vừa tiết kiệm chi phí vận hành vừa tránh được các rủi ro pháp lý về thuế. Những bài học kinh nghiệm trong quá trình hoàn thiện bộ máy kế toán có giá trị thực tiễn sâu sắc. Đây là tiền đề quan trọng giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.

4.1. Giá trị ứng dụng số liệu kế toán vào điều hành kinh doanh

Số liệu kế toán doanh thu và chi phí cung cấp căn cứ xác thực cho công tác hoạch định chiến lược kinh doanh. Nhà quản trị nhận biết rõ những mặt hàng ăn uống mang lại tỷ suất sinh lời cao để đẩy mạnh tiếp thị. Đồng thời, báo cáo chi tiết giúp loại bỏ những món ăn kém hiệu quả gây lãng phí nguyên liệu tồn kho. Thông tin tài chính minh bạch hỗ trợ ban giám đốc điều tiết dòng tiền lưu động hợp lý giữa các chu kỳ kinh doanh. Doanh nghiệp chủ động dự báo doanh số trong các dịp cao điểm lễ tết để chuẩn bị nguồn lực phục vụ khách hàng. Nhờ vậy, hiệu quả sử dụng vốn được nâng cao.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp dịch vụ ăn uống

Thực tiễn tại Công ty TNHH Hoàng Sơn đem lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp ngành nhà hàng. Đầu tiên, doanh nghiệp phải xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ từ khâu lập hóa đơn đến quản lý tiền mặt. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hạch toán là bước đi bắt buộc để tiết kiệm thời gian và nhân lực. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định mới của chính sách thuế để hạn chế rủi ro xử phạt hành chính. Đội ngũ kế toán cần được bồi dưỡng nghiệp vụ liên tục nhằm nâng cao năng lực. Ngoài ra, việc duy trì quan hệ tốt với nhà cung cấp giúp bảo đảm hóa đơn đầu vào luôn hợp pháp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn" được thực hiện bởi sinh viên Lê Thị Thu Hiền (ngành Kế toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế), dưới sự hướng dẫn của ThS. Tôn Thất Lê Hoàng Thiện vào tháng 03 năm 2025.

Về bối cảnh thực tiễn, tác giả chỉ ra rằng Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức, đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng tối ưu hóa quy trình sản xuất, xây dựng chiến lược kinh doanh thích ứng và quản lý chi phí chặt chẽ nhằm duy trì lợi nhuận cùng sự bảo tồn nguồn vốn. Trong hệ thống quản trị nội bộ, việc xác định kết quả hoạt động kinh doanh đòi hỏi mức độ chuẩn xác cao trong việc tập hợp, ghi nhận doanh thu và chi phí tương ứng. Thông tin từ hệ thống kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cung cấp căn cứ thiết yếu để người quản lý nhận diện ưu thế, phát hiện điểm thiếu sót, từ đó đưa ra quyết định điều hành phù hợp. Công ty TNHH Hoàng Sơn là một doanh nghiệp thành lập từ năm 2002, hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ nhà hàng và ăn uống, việc tổ chức bộ máy và hạch toán đúng đắn phần hành kế toán này là yêu cầu cấp thiết gắn liền với thực tế kinh doanh tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn, phân tích những ưu điểm và hạn chế tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình kế toán tại doanh nghiệp.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Trình bày và hệ thống hóa các cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và quy trình xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Phản ánh thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn, bao gồm quy trình xử lý, luân chuyển chứng từ, phương pháp ghi nhận vào sổ sách kế toán chi tiết và tổng hợp.
  3. Đánh giá ưu điểm, hạn chế trong phần hành kế toán này tại đơn vị và đề xuất các giải pháp, kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn.
• Phạm vi không gian: Phòng Tài chính – Kế toán thuộc Công ty TNHH Hoàng Sơn (địa chỉ: Ngã 3 Thanh Sơn, Xã Thanh Sơn, Huyện Kim Bảng, Tỉnh Hà Nam).
• Phạm vi thời gian: Sử dụng dữ liệu tài chính của 3 năm (2021, 2022 và 2023) để đánh giá tình hình tài sản, nguồn vốn và tổng quan kết quả kinh doanh; đồng thời tập trung chuyên sâu vào số liệu thực tế năm 2023 để phản ánh công tác hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh.
• Phạm vi nội dung: Hạch toán kế toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính, thu nhập khác, giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác, thuế thu nhập doanh nghiệp và quy trình kết chuyển xác định kết quả hoạt động kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận sử dụng nền tảng pháp lý và chuẩn mực kế toán Việt Nam áp dụng cho doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – "Doanh thu và thu nhập khác": Ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính, xác định doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường, làm tăng vốn chủ sở hữu (không bao gồm phần góp vốn của cổ đông/chủ sở hữu và các khoản thu hộ bên thứ ba).
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC: Ban hành ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tác giả vận dụng các điều khoản chuyên môn gồm: Điều 56 (Nguyên tắc kế toán doanh thu), Điều 57 (Hạch toán Tài khoản 511), Điều 62 (Hạch toán Tài khoản 632), Điều 63 (Hạch toán Tài khoản 635), Điều 64 (Hạch toán Tài khoản 642), Điều 65 (Hạch toán Tài khoản 711), Điều 66 (Hạch toán Tài khoản 811), Điều 67 (Hạch toán Tài khoản 821) và Điều 68 (Hạch toán Tài khoản 911).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp hai nhóm phương pháp chính phục vụ cho việc thu thập và phân tích dữ liệu:

Nhóm phương pháp	Phương pháp cụ thể	Nội dung thực hiện trong đề tài
Thu thập số liệu	Nghiên cứu tài liệu	Tìm hiểu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Kế toán, Thông tư 133/2016/TT-BTC, VAS 14), giáo trình kế toán tài chính; thu thập báo cáo tài chính giai đoạn 2021–2023 và hệ thống chứng từ kế toán phát sinh năm 2023 của công ty.
	Quan sát thực tế	Quan sát trực tiếp quy trình xử lý công việc tại Phòng Tài chính – Kế toán, các thao tác luân chuyển chứng từ gốc, ghi chép sổ kế toán và hạch toán số liệu trên phần mềm kế toán.
Xử lý số liệu	Thống kê mô tả	Tính toán số tuyệt đối, số tương đối, tốc độ phát triển bình quân để so sánh tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp qua 3 năm (2021–2023).
	Phân tích và đánh giá	Đánh giá tính hợp lý, hợp lệ của chứng từ, đối chiếu sự phù hợp giữa lý luận và thực tế hạch toán sổ sách kế toán tại đơn vị.
	Phương pháp kế toán	Sử dụng tổng hợp các yếu tố của phương pháp kế toán: chứng từ kế toán, tài khoản đối ứng, tính giá xuất kho và phương pháp tổng hợp – cân đối kế toán.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này tập trung làm rõ hệ thống lý luận căn bản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Điều kiện ghi nhận doanh thu:
  • Doanh thu bán hàng: Ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện: (1) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; (2) Không còn nắm giữ quyền quản lý như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; (3) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (4) Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch; (5) Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
  • Doanh thu cung cấp dịch vụ: Ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời 4 điều kiện: (1) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (2) Có khả năng thu được lợi ích kinh tế; (3) Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào thời điểm báo cáo; (4) Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí hoàn thành dịch vụ.
• Phân loại doanh thu và các khoản giảm trừ: Trình bày chi tiết bản chất doanh thu bán hàng, doanh thu cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính (tiền lãi gửi ngân hàng, lãi cho vay, cổ tức, lợi nhuận được chia, lãi tỷ giá) và thu nhập khác (thanh lý tài sản cố định, thu tiền phạt hợp đồng). Đồng thời làm rõ 3 khoản giảm trừ doanh thu: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại.
• Tài khoản kế toán và trình tự hạch toán:
  • Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và CCDV): Chi tiết thành 4 tài khoản cấp hai: TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa), TK 5112 (Doanh thu bán thành phẩm), TK 5113 (Doanh thu cung cấp dịch vụ), TK 5118 (Doanh thu khác).
  • Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán): Trình bày phương pháp tính giá xuất kho (bình quân gia quyền, thực tế đích danh, nhập trước xuất trước) theo hai phương pháp hạch toán hàng tồn kho: kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ.
  • Tài khoản chi phí hoạt động và quản lý: Hướng dẫn hạch toán TK 635 (Chi phí tài chính), TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh – bao gồm hai tiểu khoản TK 6421: Chi phí bán hàng và TK 6422: Chi phí quản lý doanh nghiệp).
  • Thu nhập khác và chi phí khác: Quy định nguyên tắc sử dụng TK 711 và TK 811.
  • Chi phí thuế TNDN và xác định kết quả kinh doanh: Phản ánh thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành trên TK 821. Cuối kỳ kế toán, toàn bộ doanh thu thuần, thu nhập và chi phí được kết chuyển vào Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) để kết chuyển lãi hoặc lỗ vào Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối). Các tài khoản loại 5, 6, 7, 8, 9 đều không có số dư cuối kỳ.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn

Chương 2 mô tả chi tiết thông tin tổ chức, bộ máy quản lý và quy trình kế toán tại doanh nghiệp khảo sát:

• Thông tin doanh nghiệp: Công ty TNHH Hoàng Sơn hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0700206503, đăng ký lần đầu ngày 21/01/2002 tại xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Qua 9 lần thay đổi (lần thứ 9 ngày 06/05/2022), công ty tiến hành chia tách thành hai pháp nhân: Công ty TNHH Hoàng Sơn (chủ sở hữu: ông Nguyễn Văn Sách và bà Đinh Thị Nương) và Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Hoàng Sơn 1 (chủ sở hữu: bà Đinh Thị Nương). Vốn điều lệ trước khi thay đổi là 40 tỷ đồng, sau thay đổi là 50 tỷ đồng.
• Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh: Khi mới thành lập, doanh nghiệp chủ yếu khai thác đá, sỏi, đất sét và nuôi trồng thủy hải sản. Đến thời điểm nghiên cứu, hoạt động chính của công ty chuyển dịch sang dịch vụ nhà hàng và các dịch vụ ăn uống phục vụ lưu thông.
• Tổ chức công tác kế toán tại đơn vị:
  • Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
  • Hình thức kế toán áp dụng: Hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ.
  • Phân tích tình hình tài chính tổng quát giai đoạn 2021–2023 thông qua Bảng 2.2 (Tình hình Tài sản – Nguồn vốn) và Bảng 2.3 (Tình hình Kết quả hoạt động kinh doanh).
• Quy trình hạch toán kế toán phát sinh năm 2023: Khóa luận khảo sát thực tế qua hệ thống biểu mẫu và sổ kế toán:
  • Kế toán doanh thu: Trình bày trình tự lập Hóa đơn GTGT (như Hóa đơn GTGT số 00000029), Phiếu thu (Phiếu thu số 36), Chứng từ ghi sổ tháng 12/2023, ghi Sổ chi tiết TK 511, Sổ chi tiết và Sổ cái TK 131 (Phải thu khách hàng). Doanh thu tài chính ghi nhận trên TK 515 phản ánh qua Chứng từ ghi sổ, Sổ chi tiết và Sổ Cái TK 515.
  • Kế toán giá vốn hàng bán: Xuất vật tư, nguyên liệu chế biến món ăn thông qua Phiếu xuất kho, lập Chứng từ ghi sổ và vào Sổ chi tiết TK 632.
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Sử dụng Phiếu chi (Phiếu chi số 187, 193), Hóa đơn GTGT mua vào (Hóa đơn số 219970), tổng hợp vào Chứng từ ghi sổ (CTGST12 số 475) và Sổ chi tiết TK 6421 (Chi phí bán hàng).
  • Kế toán xác định kết quả kinh doanh: Thực hiện kết chuyển doanh thu, chi phí vào cuối kỳ thông qua Chứng từ ghi sổ (CTGST12 số 507) và Sổ chi tiết TK 911, làm căn cứ xác định lãi, lỗ và nghĩa vụ thuế TNDN.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn

Tác giả đưa ra các nhận định đánh giá và đề xuất định hướng:

• Đánh giá chung: Công ty đã tuân thủ cơ bản quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC, tổ chức luân chuyển chứng từ và ghi chép sổ sách theo đúng mẫu biểu của hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ. Bộ máy kế toán thực hiện tốt chức năng ghi nhận nghiệp vụ và phản ánh nghĩa vụ thuế.
• Hạn chế được chỉ ra: Việc theo dõi chi tiết chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp còn dồn vào các tài khoản chung, quy trình luân chuyển chứng từ giữa bộ phận kinh doanh nhà hàng với phòng kế toán đôi khi còn độ trễ, chưa khai thác triệt để các tiện ích của phần mềm kế toán trong việc đối chiếu công nợ và tự động hóa kết chuyển cuối kỳ.
• Các giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện hệ thống chứng từ ban đầu, chuẩn hóa quy trình xuất kho nguyên vật liệu cho dịch vụ nhà hàng, ăn uống.
  • Mở chi tiết các tài khoản cấp hai và cấp ba của TK 642 (TK 6421, TK 6422) nhằm theo dõi cụ thể từng nhóm chi phí phát sinh phục vụ quản lý nội bộ.
  • Nâng cấp và đồng bộ hóa việc hạch toán trên phần mềm kế toán nhằm giảm thiểu thao tác thủ công khi lập Chứng từ ghi sổ và kết chuyển tài khoản 911.

Kết quả và đóng góp

Về mặt kết quả, khóa luận đã tái hiện bức tranh hạch toán thực tế tại Công ty TNHH Hoàng Sơn:

• Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh dựa trên hệ thống văn bản kế toán hiện hành (Thông tư 133/2016/TT-BTC, VAS 14).
• Làm rõ thực tế hạch toán của một doanh nghiệp dịch vụ ăn uống có vốn điều lệ 50 tỷ đồng, vừa trải qua quá trình tái cấu trúc chia tách doanh nghiệp vào tháng 05/2022.
• Minh chứng sinh động chu trình kế toán bằng hệ thống chứng từ thực tế tại doanh nghiệp: từ chứng từ gốc (Phiếu thu số 36, Phiếu chi số 187, Phiếu chi số 193, Hóa đơn GTGT số 00000029, Hóa đơn số 219970, Phiếu xuất kho), đến chứng từ trung gian (Chứng từ ghi sổ số 475, Chứng từ ghi sổ số 507) và hệ thống sổ kế toán chi tiết, sổ cái các tài khoản 131, 511, 515, 632, 6421, 911.
• Đóng góp của đề tài nằm ở việc đối chiếu giữa lý luận kế toán theo chuẩn mực và việc áp dụng thực tế tại một doanh nghiệp chuyển dịch mô hình kinh doanh từ khai thác tài nguyên sang dịch vụ nhà hàng ăn uống, chỉ ra sự thích ứng của chế độ kế toán Chứng từ ghi sổ đối với loại hình dịch vụ này.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu và điều kiện thực hiện được tác giả ghi nhận:

• Thời gian nghiên cứu: Đề tài được hoàn thành trong khuôn khổ đợt thực tập tốt nghiệp kéo dài gần 3 tháng, do đó tác giả chưa thể theo dõi trọn vẹn toàn bộ các biến động tài chính phức tạp theo chu kỳ dài hơn sau khi chia tách công ty.
• Phạm vi dữ liệu: Khóa luận chỉ tập trung khai thác số liệu chi tiết phần hành kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh của năm tài chính 2023, các năm 2021 và 2022 chủ yếu dừng lại ở mức độ phân tích khái quát tài sản và nguồn vốn.
• Hướng phát triển tiếp theo: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát công tác kế toán quản trị doanh thu – chi phí, xây dựng mô hình phân tích điểm hòa vốn cho từng nhóm món ăn/dịch vụ nhà hàng, hoặc mở rộng đánh giá ảnh hưởng của việc chia tách doanh nghiệp đến dòng tiền và hiệu quả kinh doanh dài hạn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận này mang lại giá trị tham khảo rõ ràng trong nghiên cứu và thực hành kế toán:

• Đối với sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về cách trình bày một khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành kế toán tài chính; minh họa cụ thể cách thức lập sơ đồ hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và trình tự luân chuyển chứng từ theo hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ.
• Đối với kế toán viên tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành dịch vụ ăn uống, nhà hàng: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho việc xây dựng mẫu biểu, thiết lập tài khoản hạch toán doanh thu dịch vụ, giá vốn món ăn (TK 632) và phân bổ chi phí bán hàng (TK 6421).
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống các bảng biểu, chứng từ thực tế (Chương 2) từ Hóa đơn GTGT, Phiếu xuất kho đến Chứng từ ghi sổ và Sổ chi tiết TK 911, giúp người đọc hình dung chi tiết nghiệp vụ kết chuyển cuối kỳ trên thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Hoàng Sơn áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?
Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính và sử dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ.

2. Công ty TNHH Hoàng Sơn có những biến động pháp lý và vốn điều lệ nào đáng chú ý?
Công ty đăng ký kinh doanh lần đầu ngày 21/01/2002 với mã số doanh nghiệp 0700206503. Đến ngày 06/05/2022 (đăng ký thay đổi lần thứ 9), Hội đồng thành viên gồm ông Nguyễn Văn Sách và bà Đinh Thị Nương quyết định tách doanh nghiệp thành hai pháp nhân: Công ty TNHH Hoàng Sơn và Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Hoàng Sơn 1. Vốn điều lệ trước khi thay đổi là 40 tỷ đồng, sau thay đổi được điều chỉnh thành 50 tỷ đồng.

3. Ngành nghề kinh doanh của Công ty TNHH Hoàng Sơn đã thay đổi như thế nào từ khi thành lập?
Từ khi thành lập năm 2001, công ty chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực khai thác đá, sỏi, đất sét và nuôi trồng thủy hải sản. Đến thời điểm thực hiện khóa luận, ngành nghề kinh doanh chính của đơn vị chuyển dịch thành kinh doanh nhà hàng và các dịch vụ ăn uống phục vụ lưu thông.

4. Dữ liệu thực tế được tác giả sử dụng trong khóa luận bao gồm những giai đoạn nào?
Tác giả sử dụng số liệu tài chính trong 3 năm (2021, 2022 và 2023) để đánh giá tình hình biến động tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh; đồng thời sử dụng các nghiệp vụ kinh tế và chứng từ phát sinh trong năm 2023 để mô tả chuyên sâu phần hành kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh.

5. Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC được trình bày trong đề tài, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp được hạch toán vào tài khoản nào?
Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, cả hai loại chi phí này được hạch toán chung vào Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh), trong đó mở hai tài khoản cấp hai là TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý kinh doanh). Cuối kỳ, toàn bộ chi phí này được kết chuyển vào Tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh và không có số dư cuối kỳ.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Thị Thu Hiền đã phản ánh một cách có hệ thống cơ sở khoa học và thực tiễn công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Hoàng Sơn. Thông qua việc phân tích dữ liệu giai đoạn 2021–2023 và hệ thống chứng từ thực tế năm 2023, nghiên cứu làm sáng tỏ quy trình ghi nhận doanh thu, tập hợp chi phí và kết chuyển kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dưới hình thức Chứng từ ghi sổ. Các giải pháp do tác giả đề xuất xuất phát trực tiếp từ các hạn chế về tổ chức chứng từ và tài khoản chi tiết tại đơn vị, đóng góp tài liệu tham khảo thiết thực cho công tác kế toán tại các doanh nghiệp dịch vụ ăn uống và nhà hàng quy mô vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số lý luận chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả hoạt động kinh doanh. Công ty TNHH Hoàng Sơn là một doanh nghiệp có quy mô vừa, công ty này áp dụng chế độ kế toán theo thông tư 133/2016/TT-BTC. Do đó, phần cơ sở lý luận chủ yếu chỉ sử dụng Thông tư này làm căn cứ nghiên cứu đề tài.

Những vấn đề chung liên quan về kế toán doanh thu trong doanh nghiệp 1. Khái niệm: Ngày nay có rất nhiều quan điểm và cách hiểu về doanh thu, có thể nhìn dưới nhiều góc độ khác nhau về tính phụ thuộc vào mục đích kinh doanh, ngành nghề, cách thức để hoạt động của doanh nghiệp, dưới đây là khái niệm về doanh thu: Theo Chuẩn mực kế toán số 14 "Doanh thu và thu nhập khác" của Bộ Tài chính Việt Nam, doanh thu được định nghĩa là tổng giá trị các lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường. Đây là những lợi ích góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Ngoài ra, các khoản thu hộ cho bên thứ ba không được coi là doanh thu vì chúng không làm tăng lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp.

Theo Điều 56 của Thông tư 133/2016/TT-BTC được ban hành vào ngày 26 tháng 8 năm 2016, doanh thu được định nghĩa cụ thể hơn như sau: "Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông." Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi doanh nghiệp có khả năng chắc chắn thu được lợi ích kinh tế. Giá trị doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản doanh nghiệp có quyền nhận, mà không phân biệt là đã thu tiền hay sẽ thu tiền. Dựa trên những quy định trên, có thể rút ra một số nguyên tắc ghi nhận doanh thu quan trọng như sau: - Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng. Điều này có nghĩa là doanh thu chỉ được công nhận khi quá trình giao dịch thực sự diễn ra.

5 - Doanh nghiệp phải chắc chắn rằng sẽ thu được lợi ích kinh tế liên quan đến giao dịch đã thực hiện. Sự chắc chắn này đảm bảo rằng doanh thu không phải là một ước tính mà là một khoản thu nhập đã được xác định rõ ràng. - Khi xác định doanh thu, doanh nghiệp cần xem xét các yếu tố khác nhau để có được giá trị hợp lý về doanh thu thực tế mà họ có quyền nhận. Điều này có nghĩa là doanh thu không chỉ dựa vào giá bán ghi trên hợp đồng mà còn phải xem xét đến các yếu tố như chiết khấu, khuyến mãi, và các khoản giảm giá khác.

- Các khoản thu hộ cho bên thứ ba không được tính là doanh thu, vì chúng không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. - Doanh thu chỉ liên quan đến các hoạt động kinh doanh chính của doanh nghiệp, trong khi thu nhập khác có thể bao gồm các khoản thu không thường xuyên hoặc phát sinh từ các hoạt động ngoài lĩnh vực chính của doanh nghiệp. Việc tuân thủ các nguyên tắc ghi nhận doanh thu này là rất quan trọng, giúp đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp, cũng như hỗ trợ cho việc quản lý tài chính hiệu quả hơn. Đặc điểm Doanh thu được coi là một trong những chỉ số kinh tế thiết yếu trong hoạt động của doanh nghiệp.