Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Dịch vụ Hoàng Nguyên

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Hoàng Nguyên

• Tác giả: Phan Thị Nhật Vy
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Hoàng Anh
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Dịch vụ Hoàng Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh Hoàng Nguyên

Công ty Cổ phần Xây dựng và Thương mại Dịch vụ Hoàng Nguyên hoạt động đa lĩnh vực bao gồm thi công và thương mại. Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò sống còn trong quản trị tài chính doanh nghiệp. Hệ thống này thu nhận, xử lý và cung cấp toàn bộ dữ liệu bán hàng cùng các khoản mục chi phí liên quan. Mọi dòng tiền vào ra đều được theo dõi chặt chẽ qua hệ thống chứng từ kế toán hợp lệ. Doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung trên hệ thống phần mềm bảng tính. Bộ phận kế toán tiến hành phân loại doanh số theo từng mảng hoạt động cụ thể. Doanh thu xây lắp được xác định dựa trên khối lượng công việc hoàn thành và nghiệm thu thực tế. Hoạt động thương mại bán lẻ vật liệu được ghi nhận ngay khi phát sinh giao dịch chuyển giao quyền sở hữu. Kế toán viên đối chiếu doanh thu bán hàng với các khoản chiết khấu, giảm giá nhằm phản ánh đúng doanh thu thuần. Quá trình tính toán chi phí giá vốn, chi phí quản lý cũng diễn ra liên tục theo từng chu kỳ kế toán. Đây là nền tảng vững chắc để ban giám đốc nắm bắt bức tranh tài chính chính xác.

1.1. Khái niệm và vai trò kế toán doanh thu bán hàng

Doanh thu bán hàng đại diện cho tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán. Khoản thu này phát sinh từ hoạt động tiêu thụ hàng hóa, cung cấp dịch vụ và xây lắp công trình. Kế toán doanh thu giữ vai trò huyết mạch trong chu trình quản lý dòng vốn của Công ty Hoàng Nguyên. Số liệu doanh thu phản ánh trung thực quy mô thị trường và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Ghi nhận doanh thu chính xác giúp doanh nghiệp xác định đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước. Ban lãnh đạo dựa vào thông số này để phân tích tốc độ luân chuyển vốn và đánh giá năng lực cạnh tranh. Công tác kiểm soát doanh thu chặt chẽ ngăn ngừa hiện tượng thất thoát tài sản hiệu quả.

1.2. Mục tiêu xác định kết quả kinh doanh định kỳ

Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh doanh thu thuần với toàn bộ chi phí thực tế phát sinh. Quy trình này phản ánh tổng thể kết quả lãi hoặc lỗ sau một chu kỳ kinh doanh. Mục tiêu cốt lõi là cung cấp căn cứ tài chính chuẩn xác cho ban quản trị điều hành. Doanh nghiệp đo lường hiệu suất làm việc của từng bộ phận chuyên trách qua báo cáo kết quả. Khoản lợi nhuận thuần tạo nguồn tích lũy tái đầu tư mở rộng quy mô kinh doanh. Đây cũng là tiêu chí quan trọng để các ngân hàng định giá hạn mức tín dụng. Việc chốt sổ kết quả kinh doanh đúng hạn đảm bảo sự minh bạch trước các cổ đông. Cơ chế này tạo động lực thúc đẩy các phòng ban cắt giảm lãng phí.

II. Thực trạng kế toán doanh thu và khó khăn tại Công ty Hoàng Nguyên

Công ty Hoàng Nguyên áp dụng hình thức sổ Nhật ký chung thực hiện chủ yếu trên phần mềm Excel. Phương pháp thủ công này bộc lộ nhiều điểm hạn chế khi quy mô hợp đồng gia tăng nhanh chóng. Dữ liệu bán hàng phân tán trên nhiều bảng tính riêng biệt gây trở ngại lớn cho công tác kiểm tra chéo. Kế toán viên mất nhiều thời gian nhập liệu hóa đơn và đối soát từng chứng từ phát sinh. Nguy cơ nhầm lẫn số học và trùng lặp bản ghi luôn tiềm ẩn trong quá trình thao tác. Thời điểm kết chuyển doanh thu xây dựng chưa thực sự đồng bộ với tiến độ nghiệm thu ngoài công trường. Chi phí vận chuyển và chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh đột xuất nhưng chưa được phân bổ kịp thời. Các khoản nợ đọng kéo dài làm sai lệch chỉ tiêu dòng tiền thuần trong kỳ kế toán. Khâu tổng hợp báo cáo tài chính cuối quý thường xuyên đối mặt áp lực quá tải cục bộ. Thiếu công cụ tự động hóa khiến việc phân tích biên lợi nhuận theo từng mảng kinh doanh bị chậm trễ đáng kể. Tình trạng này làm giảm tính thích ứng của ban giám đốc trước các biến động thương trường.

2.1. Hạn chế trong quy trình ghi sổ Nhật ký chung

Quy trình ghi sổ Nhật ký chung trên bảng tính điện tử Excel tiềm ẩn nhiều rủi ro cố hữu. Các liên kết công thức toán học rất dễ bị xáo trộn do vô tình thao tác sai lệch. Khả năng bảo mật thông tin tài chính nội bộ chưa đạt chuẩn kiểm soát nghiêm ngặt. Việc tra cứu chứng từ gốc đối với những giao dịch cũ tốn nhiều công sức và thời gian. Khi phát sinh nghiệp vụ bổ sung, kế toán viên phải sửa chữa thủ công trên hàng loạt bảng phụ trợ. Tình trạng này dễ tạo ra các sai số lũy kế trong báo cáo tài chính hợp nhất. Hệ thống không có chức năng tự động cảnh báo sai lệch giữa sổ chi tiết và sổ cái. Sự thiếu hụt cơ chế đối chiếu tự động làm suy giảm hiệu quả.

2.2. Vấn đề thu hồi công nợ và tập hợp chi phí

Công tác quản lý công nợ khách hàng tại Công ty Hoàng Nguyên đối mặt với tình trạng chậm thanh toán kéo dài. Các công trình xây dựng thường có thời gian bảo hành và thanh quyết toán phức tạp. Kế toán công nợ gặp khó khăn trong việc đôn đốc tiền về do thiếu biên bản bàn giao đầy đủ. Chi phí giá vốn vật tư đầu vào thường xuyên biến động theo biến chuyển thị trường xây dựng. Việc phân bổ chi phí máy thi công và nhân công trực tiếp đôi lúc thiếu tính nhất quán. Các khoản chi phí quản lý doanh nghiệp chưa được lập định mức cụ thể theo từng tháng. Tình trạng tập hợp chi phí chậm làm sai lệch kết quả lợi nhuận tạm tính. Doanh nghiệp chịu áp lực thiếu hụt thanh khoản ngắn hạn lớn.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu tại Công ty Hoàng Nguyên

Công ty Hoàng Nguyên cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao độ chính xác của số liệu kế toán. Trước hết, doanh nghiệp nên chuyển đổi hoàn toàn từ ghi sổ Excel sang hệ thống phần mềm chuyên dụng. Phần mềm kế toán hiện đại sẽ tự động hóa khâu hạch toán doanh thu và kết chuyển chi phí định kỳ. Việc ứng dụng công nghệ giúp cắt giảm tối đa các thao tác thủ công dễ gây nhầm lẫn. Doanh nghiệp cần ban hành quy chế phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán và kỹ thuật công trường. Mọi biên bản nghiệm thu hạng mục phải chuyển giao về phòng kế toán trong vòng 24 giờ. Cơ chế này đảm bảo doanh thu xây lắp được phản ánh trung thực theo tiến độ thi công thực tế. Đồng thời, doanh nghiệp phải xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu và nhân công rõ ràng. Kế toán theo dõi sát sao công nợ khách hàng thông qua bảng phân tích tuổi nợ chi tiết. Doanh nghiệp cần định kỳ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định pháp luật. Những biện pháp cải tiến này giúp kiểm soát dòng vốn an toàn và hiệu quả.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp hiện đại

Chuyển đổi sang các phần mềm kế toán tiêu chuẩn mang lại bước đột phá lớn trong điều hành tài chính. Hệ thống hỗ trợ tích hợp hóa đơn điện tử trực tiếp vào cơ sở dữ liệu bán hàng. Nhân viên giảm thiểu thời gian nhập chứng từ nhờ tính năng tự động ghi sổ Nhật ký chung. Mọi phép tính số dư trên tài khoản Sổ Cái và Bảng cân đối được thực hiện tự động. Phần mềm cung cấp các báo cáo phân tích doanh thu theo từng công trình hoặc mặt hàng ngay tức thì. Tính năng phân quyền bảo mật dữ liệu giúp ngăn ngừa nguy cơ rò rỉ thông tin nội bộ. Ban giám đốc dễ dàng theo dõi dòng tiền mọi lúc thông qua các biểu đồ trực quan. Đây là giải pháp căn bản rất thiết thực.

3.2. Chuẩn hóa quy trình ghi nhận doanh thu và chi phí

Chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ đóng vai trò quyết định đến độ tin cậy của báo cáo. Doanh nghiệp cần xác định rõ điều kiện ghi nhận doanh thu theo chuẩn mực kế toán hiện hành. Doanh thu xây dựng chỉ được ghi nhận khi có biên bản nghiệm thu khối lượng hoàn thành đạt yêu cầu. Phòng kế toán chủ động phối hợp với các kỹ sư công trường để chốt khối lượng thực tế định kỳ. Các chi phí phát sinh ngoài dự toán phải qua nhiều tầng xét duyệt chặt chẽ. Kế toán viên đối chiếu giá vốn vật tư đầu vào với giá thị trường trước khi quyết toán. Doanh nghiệp thiết lập hạn mức chiết khấu bán hàng rõ ràng để bảo vệ biên lợi nhuận ròng. Quy trình khép kín giúp triệt tiêu các sai số.

IV. Kết luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh

Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là thước đo sức khỏe tài chính tại Công ty Hoàng Nguyên. Số liệu phản ánh chân thực kết quả sản xuất kinh doanh và năng lực sinh lời của doanh nghiệp. Việc hoàn thiện hệ thống sổ sách giúp lãnh đạo đưa ra các quyết sách chiến lược kịp thời. Doanh nghiệp nâng cao vị thế đàm phán với khách hàng và nhà cung ứng nhờ thông tin tài chính minh bạch. Khả năng kiểm soát chi phí bán hàng và chi phí quản lý giúp mở rộng biên lợi nhuận ròng. Đổi mới công tác kế toán là yêu cầu tất yếu trong kỷ nguyên số hóa doanh nghiệp. Khi hệ thống vận hành trơn tru, doanh nghiệp phòng ngừa tốt rủi ro thất thoát vốn lưu động. Mọi dòng tiền luân chuyển đều tạo ra giá trị thặng dư phục vụ mục tiêu tái đầu tư. Thực hiện đồng bộ các giải pháp đề xuất sẽ tạo tiền đề vững vàng cho sự phát triển lâu dài. Đây chính là đòn bẩy thúc đẩy Công ty Hoàng Nguyên phát triển vượt bậc và bền vững trên thị trường.

4.1. Ứng dụng thực tiễn trong công tác quản trị nội bộ

Dữ liệu kế toán cung cấp thông tin quản trị thiết yếu cho cấp điều hành. Nhà quản lý theo dõi sát tiến độ dòng tiền và mức độ sinh lời của từng dự án thi công. Cơ chế kiểm soát doanh thu chặt chẽ ngăn ngừa thất thoát tài sản và rủi ro công nợ xấu. Việc phân bổ chi phí chuẩn xác giúp các nhà quản lý kịp thời cắt giảm các hạng mục lãng phí. Đội ngũ nhân viên nâng cao ý thức tuân thủ kỷ luật tài chính trong mọi nghiệp vụ kinh tế. Doanh nghiệp duy trì lượng tiền mặt dự trữ hợp lý để kịp thời nắm bắt cơ hội kinh doanh mới. Mọi kế hoạch ngân sách hàng năm được xây dựng trên cơ sở dữ liệu thực chứng minh bạch. Tính chuẩn xác gia tăng sức mạnh.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp cùng ngành

Thực tiễn từ Công ty Hoàng Nguyên mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ. Việc chuẩn hóa chứng từ kế toán ngay từ ngày đầu giúp loại bỏ rủi ro sai sót hệ thống. Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư công nghệ quản lý tài chính thay vì phụ thuộc vào bảng tính thông thường. Khâu quản lý công nợ đòi hỏi quy trình giám sát chặt chẽ gắn liền với hợp đồng giao nhận. Đội ngũ nhân viên kế toán phải liên tục cập nhật các thông tư thuế và chuẩn mực tài chính mới. Mối liên kết thông tin giữa hiện trường thi công và phòng kế toán là yếu tố then chốt bảo đảm hiệu quả vận hành. Kiểm soát dòng tiền khoa học tạo sức bật mạnh mẽ cho toàn hệ thống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại Việt Nam, sự phát triển đồng bộ của hệ thống cơ sở hạ tầng đóng vai trò nền tảng cho tăng trưởng kinh tế. Ngành xây dựng là một trong những ngành kinh tế kỹ thuật then chốt, vận hành với tính chất cạnh tranh cao thông qua cơ chế đấu thầu công trình. Cùng với sự gia tăng về số lượng các doanh nghiệp tham gia thị trường xây dựng, áp lực cạnh tranh đòi hỏi các đơn vị phải tối ưu hóa năng lực thi công, quản lý máy móc thiết bị và kiểm soát chặt chẽ hiệu quả tài chính.

Trong quản trị doanh nghiệp, mục tiêu tối thượng của hoạt động sản xuất kinh doanh là tạo ra lợi nhuận và bảo toàn vốn. Để đạt được mục tiêu này, hệ thống kế toán nói chung và phần hành kế toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh nói riêng giữ vai trò then chốt. Kế toán phản ánh kịp thời, đầy đủ các luồng doanh thu, chi phí phát sinh, từ đó cung cấp căn cứ dữ liệu để nhà quản lý đánh giá hiệu quả kinh doanh và hoạch định chiến lược trong các kỳ tiếp theo. Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên là doanh nghiệp hoạt động kết hợp giữa lĩnh vực xây dựng và thương mại dịch vụ tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác kế toán tài chính trong việc duy trì và nâng cao hiệu quả kinh doanh tại đơn vị, đề tài nghiên cứu đã được xác lập.

Khóa luận xác định mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Thông qua việc phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hiệu quả công tác kế toán của công ty trong thời gian tới.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Tổng hợp các vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên.
  3. Đánh giá ưu, nhược điểm nhằm đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu và thu thập dữ liệu tại Phòng Kế toán của Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên (địa chỉ: 18 Hàm Nghi, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Phân tích các dữ liệu tổng hợp về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 3 năm 2020 – 2022; sử dụng các chứng từ thực tế phát sinh trong tháng 01 năm 2024 để minh họa cho quy trình hạch toán kế toán.
• Phạm vi nội dung: Đi sâu vào hạch toán các tài khoản doanh thu, chi phí, các khoản giảm trừ và quy trình xác định kết quả hoạt động kinh doanh theo chế độ kế toán hiện hành của đơn vị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán Việt Nam hiện hành áp dụng cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, bao gồm:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) “Doanh thu và thu nhập khác” (ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính): Cung cấp các định nghĩa về doanh thu, nguyên tắc ghi nhận doanh thu theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được, cũng như điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (thỏa mãn 5 điều kiện) và doanh thu cung cấp dịch vụ (thỏa mãn 4 điều kiện).
• Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa: Căn cứ pháp lý trực tiếp quy định kết cấu tài khoản, phương pháp hạch toán các khoản doanh thu (Tài khoản 511, 515, 711), chi phí (Tài khoản 632, 635, 642, 811, 821) và xác định kết quả kinh doanh (Tài khoản 911), cùng các quy định về nguyên tắc xác định kết quả kinh doanh theo Điều 68.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm hai nhóm chính:

• Nhóm phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tra cứu, tổng hợp các quy định pháp luật, nghị định, thông tư, chuẩn mực kế toán và giáo trình chuyên ngành để xây dựng cơ sở lý luận.
  • Phương pháp thu thập số liệu: Trực tiếp thu thập các tài liệu kế toán thô tại đơn vị, gồm báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán giai đoạn 2020 – 2022, hệ thống hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu thu, phiếu chi, giấy báo nợ, giấy báo có ngân hàng, sổ Nhật ký chung và sổ Cái các tài khoản liên quan phát sinh tháng 01/2024.
  • Phương pháp quan sát và phỏng vấn: Trực tiếp quan sát quy trình thực hiện công việc của nhân viên kế toán tại phòng ban, kết hợp phỏng vấn cán bộ hướng dẫn và nhân sự phụ trách để ghi nhận trình tự luân chuyển chứng từ và giải quyết nghiệp vụ thực tế.
• Nhóm phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu:
  • Phương pháp so sánh: Đánh giá sự biến động về quy mô nguồn nhân lực, tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh qua 3 năm (2020, 2021, 2022) theo tỷ lệ tuyệt đối và tương đối.
  • Phương pháp phân tích: Đi sâu vào từng tiêu thức cụ thể của cơ cấu tài chính, lao động và các khoản mục cấu thành doanh thu, chi phí.
  • Phương pháp tổng hợp: Rút ra các kết luận, nhận định về ưu điểm, hạn chế của hệ thống kế toán tại đơn vị từ kết quả phân tích.
  • Phương pháp mô tả: Tái hiện quy trình luân chuyển chứng từ, trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức Nhật ký chung trên bảng tính điện tử.

Nguồn dữ liệu sử dụng là nguồn dữ liệu nội bộ được cung cấp bởi Phòng Kế toán Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Nội dung chương 1 hệ thống hóa toàn bộ các nguyên tắc kế toán về doanh thu và kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo khuôn khổ Thông tư 133/2016/TT-BTC và VAS 14.

Về mặt lý luận doanh thu, tác giả phân chia doanh thu thành ba nhóm: doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, và thu nhập khác. Việc ghi nhận doanh thu bán hàng hóa chỉ được thực hiện khi đáp ứng đủ 5 điều kiện (chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu, không còn nắm giữ quyền quản lý hay quyền kiểm soát, doanh thu được xác định tương đối chắc chắn, thu được lợi ích kinh tế, và xác định được chi phí liên quan). Đối với cung cấp dịch vụ, giao dịch được ghi nhận khi thỏa mãn 4 điều kiện (doanh thu xác định chắc chắn, có khả năng thu lợi ích kinh tế, xác định phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập bảng cân đối kế toán, và xác định chi phí phát sinh). Tác giả cũng hệ thống hóa các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) theo quy định.

Về kế toán chi phí và xác định kết quả kinh doanh, chương 1 phân tích chi tiết kết cấu và phương pháp hạch toán của các tài khoản trung gian:

• Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ): gồm 4 tài khoản cấp hai (TK 5111 - Doanh thu bán hàng hóa, TK 5112 - Doanh thu bán các thành phẩm, TK 5113 - Doanh thu cung cấp dịch vụ, TK 5118 - Doanh thu khác).
• Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính) và Tài khoản 711 (Thu nhập khác).
• Hệ thống tài khoản chi phí: Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán), Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, gồm TK 6421 - Chi phí bán hàng và TK 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp), Tài khoản 811 (Chi phí khác), Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp).
• Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh): Đóng vai trò tổng hợp doanh thu thuần, thu nhập và chi phí để kết chuyển lãi hoặc lỗ sang Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối). Các tài khoản từ loại 5 đến loại 9 đều không có số dư cuối kỳ.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên

Chương 2 phản ánh toàn diện tình hình tổ chức và thực hành kế toán tại đơn vị khảo sát. Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên được Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thừa Thiên Huế cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 3301411400 ngày 16 tháng 03 năm 2012, với vốn điều lệ 5 tỷ đồng, do ông Võ Thanh Tuấn làm đại diện pháp luật. Cơ cấu quản lý công ty được tổ chức theo mô hình trực tuyến chức năng gồm: Hội đồng quản trị, Giám đốc, Bộ phận nhân sự, Bộ phận kế toán, Bộ phận kinh doanh, Phòng quản lý kỹ thuật thi công và các Đội thi công.

Về tổ chức bộ máy kế toán, công ty áp dụng mô hình kế toán tập trung. Phòng kế toán gồm 3 nhân sự với chức năng, nhiệm vụ cụ thể:

• Kế toán trưởng kiêm thuế: Phụ trách kiểm soát hoạt động tài chính, ký duyệt chứng từ cùng Giám đốc, lập báo cáo tài chính, kê khai và quyết toán các sắc thuế (GTGT, TNCN, TNDN), làm việc với cơ quan thuế.
• Kế toán công nợ: Giám sát các khoản phải thu, phải trả, quản lý thu - chi tiền mặt và tiền gửi, theo dõi đôn đốc nợ quá hạn.
• Kế toán tiền lương: Thực hiện chấm công, tính lương, thưởng, các khoản bảo hiểm (BHXH, BHYT, BHTN), tính toán phân bổ chi phí nhân công vào giá thành và lập báo cáo bảo hiểm.

Về chế độ kế toán áp dụng: Công ty tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC, áp dụng niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, đơn vị tiền tệ là đồng Việt Nam (VNĐ), hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Hình thức kế toán áp dụng là hình thức Nhật ký chung, được thực hiện xử lý trên phần mềm bảng tính Excel.

Về nguồn nhân lực, sự biến động lao động của đơn vị qua 3 năm (2020 – 2022) được tác giả tổng hợp cụ thể tại Bảng 2.1:

Chỉ tiêu	Năm 2020 (Người)	Cơ cấu 2020 (%)	Năm 2021 (Người)	Cơ cấu 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Cơ cấu 2022 (%)	So sánh 2021/2020 (+/-)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động	22	100,00	25	100,00	30	100,00	3	13,64	5	16,67
1. Phân theo giới tính
- Nam	15	68,18	17	68,00	20	66,67	2	13,33	3	15,00
- Nữ	7	31,82	8	32,00	10	33,33	1	14,29	2	20,00
2. Phân theo trình độ
- Trên đại học	3	13,64	4	16,00	5	16,67	1	33,33	1	20,00
- Cao đẳng và đại học	18	81,82	21	84,00	25	83,33	3	16,67	4	19,05
- Phổ thông và trung cấp	1	4,55	0	0,00	0	0,00	-1	-100,00	0	0,00

Thực trạng hạch toán phần hành doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị được minh chứng thông qua các nghiệp vụ kinh tế phát sinh tháng 01/2024:

• Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Sử dụng các chứng từ như hợp đồng kinh tế, hóa đơn GTGT, biên bản nghiệm thu, giấy báo Có ngân hàng (như Giấy báo Có tại Ngân hàng TPBank ngày 15 và ngày 29 tháng 01/2024). Kế toán ghi chép sổ Nhật ký chung tháng 01/2024 và vào Sổ Cái TK 511.
• Kế toán doanh thu hoạt động tài chính: Hạch toán các khoản lãi tiền gửi ngân hàng, căn cứ vào sổ phụ và giấy báo Có của ngân hàng BIDV và MB, ghi nhận vào Sổ Cái TK 515.
• Kế toán giá vốn hàng bán: Căn cứ vào phiếu xuất kho vật tư, bảng phân bổ chi phí thi công, hợp đồng xây dựng để hạch toán giá vốn công trình, ghi chép Sổ Cái TK 632.
• Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Phản ánh chi phí dịch vụ mua ngoài, cước viễn thông (Hóa đơn tiền cước điện thoại số 30023 kèm Phiếu chi thanh toán), chi phí tiền lương nhân viên quản lý, ghi nhận vào Sổ Cái TK 642.
• Kế toán chi phí thuế TNDN và xác định KQKD: Sử dụng Sổ Cái TK 821 để tập hợp chi phí thuế TNDN tạm tính, sau đó thực hiện kết chuyển toàn bộ doanh thu (TK 511, 515) và toàn bộ chi phí (TK 632, 642, 821) vào Sổ Cái TK 911 để xác định lãi/lỗ trong kỳ.

Chương 3: Định hướng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên

Dựa trên phân tích thực trạng ở chương 2, chương 3 đưa ra các nhận xét đánh giá tổng quan và đề xuất giải pháp:

• Đánh giá chung: Công tác kế toán của đơn vị đã tuân thủ tương đối nghiêm túc chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, tổ chức bộ máy tinh gọn, phân công nhiệm vụ phù hợp với quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, việc xử lý dữ liệu kế toán còn phụ thuộc vào bảng tính Excel, chưa triển khai phần mềm kế toán chuyên dụng đồng bộ, dẫn đến nguy cơ sai sót khi luân chuyển khối lượng lớn chứng từ giữa các bộ phận thi công và phòng kế toán.
• Đề xuất giải pháp:
  1. Hoàn thiện công tác lập và luân chuyển chứng từ: Chuẩn hóa quy trình nghiệm thu khối lượng công trình và luân chuyển chứng từ chi phí thi công giữa đội thi công và kế toán, đảm bảo thời điểm ghi nhận doanh thu và giá vốn khớp đúng tiến độ.
  2. Nâng cấp hệ thống hạch toán và ứng dụng công nghệ thông tin: Đề xuất công ty xem xét trang bị phần mềm kế toán chuyên môn hóa thay vì nhập liệu thủ công trên Excel, giúp tự động hóa quá trình đối chiếu sổ Nhật ký chung, Sổ Cái và Báo cáo tài chính.
  3. Hoàn thiện công tác phân bổ và theo dõi chi phí quản lý kinh doanh, chi phí giá vốn nhằm phản ánh chính xác kết quả kinh doanh của từng công trình, dịch vụ cụ thể.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với đặc thù thực tế tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên:

• Phản ánh trung thực quy mô và sự phát triển nguồn nhân lực của công ty: Tổng số lao động tăng trưởng đều đặn qua các năm, từ 22 người (năm 2020) lên 25 người (năm 2021, tăng 13,64%) và đạt 30 người (năm 2022, tăng 16,67% so với năm 2021). Cơ cấu lao động có sự chuyển biến tích cực về chất lượng khi lao động trình độ cao đẳng, đại học và trên đại học chiếm 100% từ năm 2021; tỷ lệ lao động có trình độ trên đại học tăng từ 13,64% năm 2020 lên 16,67% năm 2022.
• Làm rõ tính tương thích và việc vận dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC tại doanh nghiệp: Mô tả đầy đủ quy trình luân chuyển chứng từ thực tế từ hóa đơn đầu ra, đầu vào, giấy báo Có (TPBank, BIDV) đến việc ghi sổ Nhật ký chung và lên Sổ Cái các tài khoản 511, 515, 632, 642, 821, 911 trong tháng 01/2024.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận chỉ ra được sự tinh gọn trong bộ máy kế toán tập trung (gồm Kế toán trưởng kiêm thuế, Kế toán công nợ và Kế toán tiền lương) phù hợp với nguồn vốn điều lệ 5 tỷ đồng, đồng thời chỉ rõ những điểm nghẽn kỹ thuật khi vận hành hạch toán trên nền tảng Excel mà doanh nghiệp cần khắc phục.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế nhất định xuất phát từ phạm vi tiếp cận dữ liệu và đặc thù của đề tài thực tập:

• Giới hạn về không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại một doanh nghiệp cụ thể (Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên) có trụ sở tại Thừa Thiên Huế, với đặc thù kinh doanh hỗn hợp giữa thi công xây dựng và thương mại dịch vụ quy mô vừa và nhỏ. Do đó, các kết luận và giải pháp mang tính đặc thù nội bộ, chưa mang tính đại diện cho toàn ngành xây dựng.
• Giới hạn về thời gian dữ liệu: Dữ liệu báo cáo tài chính và tình hình lao động được khảo sát dừng lại ở giai đoạn 2020 – 2022; các chứng từ chi tiết dùng để mô tả quy trình hạch toán chỉ giới hạn trong tháng 01 năm 2024. Khóa luận chưa bao quát được toàn bộ chu kỳ sản xuất kinh doanh kéo dài theo công trình qua nhiều năm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Các nghiên cứu mở rộng trong tương lai có thể tiếp cận chuỗi số liệu tài chính cập nhật của các năm tiếp theo, nghiên cứu sâu hơn về phương pháp kế toán hợp đồng xây dựng quy định theo chuẩn mực và đối chiếu sự khác biệt khi áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC đối với các doanh nghiệp xây lắp quy mô lớn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Kế toán tài chính: Cung cấp một nghiên cứu tình huống (case study) thực tế về việc áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) vào một công ty có ngành nghề xây dựng kết hợp dịch vụ thương mại.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Tài liệu hữu ích để tham khảo quy trình ghi sổ Nhật ký chung trên phần mềm bảng tính Excel, cách thức lập danh mục chứng từ, kiểm soát luân chuyển chứng từ ngân hàng, chứng từ chi phí viễn thông, chi phí nhân công và quy trình kết chuyển cuối kỳ xác định kết quả kinh doanh qua Tài khoản 911.
• Người làm đề tài khóa luận tốt nghiệp tương tự: Khóa luận là tài liệu tham khảo chuẩn mực về kết cấu bố cục 3 chương của một khóa luận kế toán tài chính, từ cách hệ thống cơ sở lý luận đến phương pháp thu thập, phân tích số liệu nhân sự và hạch toán nghiệp vụ thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, thực hiện nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và áp dụng hình thức sổ kế toán Nhật ký chung trên phần mềm Excel.

2. Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình nào và gồm những bộ phận nào?
Bộ máy kế toán của công ty được tổ chức theo mô hình kế toán tập trung tại phòng kế toán, gồm 3 vị trí nhân sự: Kế toán trưởng kiêm thuế, Kế toán công nợ và Kế toán tiền lương.

3. Cơ cấu trình độ lao động của công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2020 – 2022?
Tổng số lao động tăng từ 22 người (2020) lên 25 người (2021) và 30 người (2022). Về trình độ: năm 2020 có 3 người trên đại học (13,64%), 18 người cao đẳng/đại học (81,82%) và 1 người phổ thông/trung cấp (4,55%). Sang năm 2021 và 2022, công ty không còn lao động phổ thông/trung cấp; năm 2022 trình độ trên đại học đạt 5 người (16,67%) và cao đẳng/đại học đạt 25 người (83,33%).

4. Dữ liệu chứng từ kế toán thực tế được tác giả thu thập để minh họa nghiệp vụ phát sinh thuộc khoảng thời gian nào?
Tác giả thu thập và sử dụng hệ thống chứng từ kế toán thực tế phát sinh trong tháng 01 năm 2024 (bao gồm các giấy báo Có của ngân hàng TPBank ngày 15 và 29/01/2024, hóa đơn cước điện thoại, phiếu chi, phiếu nhập kho) để minh họa quy trình hạch toán.

5. Khóa luận sử dụng các tài khoản nào để tổng hợp doanh thu và chi phí khi xác định kết quả kinh doanh?
Khóa luận mô tả việc kết chuyển doanh thu từ TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 515 (Doanh thu tài chính) và chi phí từ TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh), TK 821 (Chi phí thuế TNDN) vào bên Nợ và bên Có của TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh) để kết chuyển lãi hoặc lỗ sang TK 421.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phan Thị Nhật Vy đã phản ánh một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực trạng công tác kế toán doanh thu, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng và thương mại dịch vụ Hoàng Nguyên theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC. Thông qua phân tích số liệu nguồn nhân lực giai đoạn 2020 – 2022 cùng hệ thống chứng từ thực tế tháng 01/2024, tác giả đã làm rõ quy trình tổ chức ghi sổ Nhật ký chung trên Excel và chu trình hạch toán qua các tài khoản chuyên môn. Các hạn chế về hạ tầng công nghệ và quản lý chứng từ được nhận diện chính xác, làm cơ sở thực tiễn cho các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tài chính tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề cơ bản về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Những vấn đề chung về doanh thu trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam - số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” ( Ban hành và công bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ – BTC ngày 31 tháng 12 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính) [2]: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được trong kì kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu’’.

Ngoài ra, doanh thu còn có cách định nghĩa khác theo mục 1 điều 56 thông tư 133/2016/TT-BTC thì: “ Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lí của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”. Phân loại doanh thu Theo thông tư 133/2016/QĐ-BTC doanh thu được chia làm ba loại như sau: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: là toàn bộ số tiền doanh nghiệp thu được và sẽ thu được từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giờ bán (nếu có). Doanh thu hoạt động tài chính: Doanh thu hoạt động tài chính là những khoản doanh thu tiền lãi, tiền bản quyền, cổ tức, lợi nhuận được chia và các khoản doanh thu hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp gồm: Lãi cho vay, lãi tiền Ngân hàng, lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi đầu tư trái phiếu chiết khấu thanh toán được hưởng do mua hàng hóa, dịch vụ; Cổ tức, lợi nhuận được chia cho giai đoạn sau ngày đầu tư.

Thu nhập về hoạt động đầu tư mua, bán chứng khoán ngắn hạn, dài hạn; Lãi chuyển nhượng vốn khi thanh lý các khoản đầu tư góp vốn vào đơn vị khác; Lãi tỷ giá hối đoái 6 phát sinh trong kỳ và đánh giá lại khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ cuối kỳ; Lãi do bán ngoại tệ;. Thu nhập khác: Thu nhập khác là các khoản thu nhập được tạo ra từ các hoạt động khác ngoài hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp. Nguyên tắc xác định các khoản doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam - số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” thì các khoản doanh thu được xác định như sau: - Doanh thu được xác định theo giá trị hợp lí của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được - Doanh thu phát sinh từ giao dịch được xác định bởi thỏa thuận giữa doanh nghiệp với bên mua hoặc bên sử dụng tài sản. Nó được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ (-) các khoản chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại.

- Đối với các khoản tiền hoặc tương đương tiền không được nhận ngay thì doanh thu được xác định bằng cách quy đổi giá trị danh nghĩa của các khoản sẽ thu được trong tương lai về giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo tỷ lệ lãi suất hiện hành. Giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu có thể nhỏ hơn giá trị danh nghĩa sẽ thu được trong tương lai.