Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh

• Tác giả: Nguyễn Thị Bảo Vy
• Người hướng dẫn: ThS. Phan Nhật Quang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu tại Công ty CP Ngọc Mạnh

Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò nòng cốt trong bộ máy tài chính doanh nghiệp. Hoạt động thương mại tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh đòi hỏi quy trình ghi nhận chuẩn xác. Bộ phận kế toán chịu trách nhiệm theo dõi toàn bộ luồng tiền từ bán hàng, cung cấp dịch vụ và hoạt động tài chính. Mỗi nghiệp vụ kinh tế phát sinh đều cần chứng từ hợp pháp đi kèm. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư hiện hành để chuẩn hóa dữ liệu. Việc hạch toán đúng thời điểm giúp kiểm soát công nợ khách hàng chặt chẽ. Hệ thống sổ sách phản ánh trung thực quy mô tiêu thụ hàng hóa từng thời kỳ. Dữ liệu doanh thu minh bạch tạo tiền đề cho việc xác định nghĩa vụ thuế Nhà nước. Ban lãnh đạo dựa vào báo cáo kết quả kinh doanh để nắm bắt hiệu quả vốn. Quản trị tốt khâu kế toán giúp ngăn ngừa rủi ro thất thoát dòng tiền. Đây là công cụ đo lường sức khỏe tài chính trực tiếp của công ty. Mọi sai sót trong khâu ghi nhận doanh thu đều dẫn đến sai lệch kết quả lợi nhuận. Vì vậy, tổ chức kế toán khoa học là yêu cầu sống còn của đơn vị.

1.1. Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu bán hàng

Doanh thu bán hàng phản ánh tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ. Khoản thu này phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để theo dõi chi tiết từng nhóm hàng hóa. Điều kiện ghi nhận đòi hỏi chuyển giao phần lớn rủi ro và quyền sở hữu cho người mua. Doanh nghiệp đồng thời phải xác định chắc chắn doanh thu và chi phí liên quan. Các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán cần hạch toán riêng trên tài khoản 521. Việc tính toán chính xác doanh thu thuần tạo cơ sở đối chiếu giá vốn hàng bán tương ứng. Đây là bước then chốt quyết định tính đúng đắn của toàn bộ chu kỳ kế toán tài chính.

1.2. Bản chất và ý nghĩa xác định kết quả kinh doanh

Xác định kết quả kinh doanh là khâu tổng kết hiệu quả tài chính sau một kỳ hoạt động. Kế toán sử dụng tài khoản 911 để tập hợp doanh thu, thu nhập và mọi chi phí liên quan. Bên Có tài khoản 911 kết chuyển doanh thu thuần, doanh thu tài chính và thu nhập khác. Bên Nợ tài khoản 911 kết chuyển giá vốn, chi phí quản lý, bán hàng và chi phí thuế. Số dư không xuất hiện trên tài khoản 911 vào thời điểm cuối kỳ kế toán. Chênh lệch Có lớn hơn Nợ phản ánh khoản lãi kinh doanh. Ngược lại, Nợ lớn hơn Có thể hiện mức lỗ thực tế của doanh nghiệp. Chỉ tiêu lợi nhuận hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá năng lực bảo toàn và sinh lời của vốn chủ sở hữu.

II. Thực trạng kế toán doanh thu tại Công ty CP Ngọc Mạnh

Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh hoạt động trong môi trường kinh doanh cạnh tranh tại Thừa Thiên Huế. Phòng kế toán của công ty đã thiết lập bộ máy chuyên trách theo mô hình tập trung. Đội ngũ nhân viên thực hiện phân loại hóa đơn bán hàng và lập phiếu xuất kho định kỳ. Quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng tuân thủ quy định quản lý nội bộ. Tuy nhiên, thực tế vận hành vẫn bộc lộ một số điểm nghẽn kỹ thuật. Một số hợp đồng cung cấp dịch vụ có thời gian thanh toán kéo dài qua nhiều tháng. Kế toán đôi khi chậm cập nhật doanh thu phát sinh vào phần mềm chuyên dụng. Việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được tiến hành thường xuyên. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý phân bổ còn mang tính ước lượng thủ công. Phương pháp này làm giảm độ chính xác khi xác định kết quả kinh doanh từng mặt hàng. Hơn nữa, công tác đối chiếu công nợ cuối tháng tốn nhiều thời gian kiểm kê. Những tồn tại đó làm suy giảm tốc độ tổng hợp báo cáo tài chính của công ty. Ban giám đốc gặp khó khăn khi cần số liệu lợi nhuận tức thời để điều hành.

2.1. Ưu điểm trong quy trình ghi nhận doanh thu

Công ty CP Ngọc Mạnh duy trì hệ thống chứng từ kế toán tương đối hoàn chỉnh. Mỗi đơn hàng xuất bán đều đi kèm hóa đơn giá trị gia tăng hợp lệ. Nhân viên kế toán mở sổ chi tiết theo dõi từng khách hàng quen thuộc. Việc áp dụng phần mềm kế toán giúp tự động hóa khâu tính thuế đầu ra. Các nghiệp vụ thu tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng đều được đối soát hàng ngày. Bộ phận bán hàng phối hợp nhịp nhàng với kế toán kho trong khâu giao nhận. Nhờ đó, công ty kiểm soát tốt số lượng hàng hóa lưu kho và số lượng tiêu thụ. Báo cáo doanh thu tháng được hoàn thành đúng hạn phục vụ kê khai thuế định kỳ.

2.2. Những hạn chế khi xác định kết quả kinh doanh

Công tác xác định kết quả kinh doanh tại công ty vẫn tồn tại nhiều vướng mắc. Tiêu thức phân bổ chi phí bán hàng và chi phí quản lý chưa thực sự linh hoạt. Kế toán thường dồn các khoản chi phát sinh vào cuối quý mới tiến hành kết chuyển. Điều này dẫn đến sự chênh lệch lợi nhuận tạm tính giữa các tháng. Hệ thống tài khoản chi tiết chưa theo dõi riêng lợi nhuận từng kênh phân phối. Ngoài ra, việc xác định chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp đôi khi thiếu tính cập nhật. Một số khoản chi phí hợp lý nhưng thiếu chứng từ chuẩn chỉnh bị loại trừ khi quyết toán thuế. Hạn chế này làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh thực tế sau thuế.

III. Giải pháp kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh

Hoàn thiện công tác kế toán là giải pháp then chốt nâng cao năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp. Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh cần thực hiện đồng bộ các biện pháp tổ chức chứng từ và sổ sách. Việc chuẩn hóa quy trình xuất hóa đơn giúp loại bỏ hoàn toàn hiện tượng chậm trễ ghi nhận. Đơn vị cần xây dựng tiêu chí phân bổ chi phí bán hàng và quản lý rõ ràng hơn. Tiêu thức phân bổ dựa trên doanh thu thực tế từng dòng sản phẩm mang lại độ chính xác cao. Doanh nghiệp cần định kỳ trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và nợ khó đòi. Biện pháp này phản ánh trung thực giá trị tài sản và nguồn vốn kinh doanh. Doanh nghiệp cũng nên tăng cường ứng dụng phần mềm ERP tích hợp đa phòng ban. Sự liên kết dữ liệu giữa kho, bán hàng và kế toán giúp giảm thiểu sai sót tác nghiệp. Đội ngũ nhân viên cần được đào tạo cập nhật các quy định thuế mới nhất. Một hệ thống kế toán hoàn thiện sẽ cung cấp bức tranh tài chính trung thực và kịp thời.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và hạch toán doanh thu bán hàng

Doanh nghiệp cần siết chặt quy trình lập và luân chuyển hóa đơn bán hàng. Mọi giao dịch xuất kho phải đối soát ngay với lệnh bán hàng và hợp đồng thương mại. Kế toán viên cần hạch toán kịp thời doanh thu bán hàng trên tài khoản 511 ngay khi bàn giao sản phẩm. Đơn vị cần mở thêm các sổ chi tiết theo dõi doanh thu theo từng mặt hàng và khu vực địa lý. Việc theo dõi chi tiết này giúp phân tích chính xác thị hiếu tiêu dùng. Đối với các khoản chiết khấu thanh toán, kế toán cần phản ánh minh bạch vào tài khoản 635. Việc quản lý chặt chứng từ gốc sẽ ngăn chặn sai lệch số liệu và bảo vệ doanh nghiệp khi thanh tra thuế.

3.2. Chuẩn hóa phương pháp phân bổ chi phí kinh doanh

Doanh nghiệp cần áp dụng tiêu thức phân bổ chi phí bán hàng và quản lý một cách khoa học. Việc phân bổ chi phí căn cứ theo tỷ trọng doanh thu thuần từng ngành hàng sẽ phản ánh đúng chi phí thực tế. Bộ phận kế toán cần thực hiện việc kết chuyển chi phí định kỳ hàng tháng thay vì dồn cuối quý. Biện pháp này giúp doanh nghiệp nắm bắt biến động lợi nhuận kịp thời để điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Bên cạnh đó, kế toán cần chủ động theo dõi tài khoản 821 để xác định đúng chi phí thuế TNDN hiện hành. Việc ghi nhận đúng chi phí hợp lý giúp doanh nghiệp tối ưu nghĩa vụ thuế và bảo toàn lợi nhuận sau thuế.

IV. Kết luận về kế toán doanh thu tại Công ty CP Ngọc Mạnh

Tổ chức kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là nền tảng quản trị bền vững của Công ty CP Ngọc Mạnh. Quá trình hạch toán chính xác giúp bảo vệ nguồn tài chính và khẳng định uy tín thương hiệu trên thị trường. Doanh nghiệp nắm vững bức tranh lợi nhuận sẽ chủ động thích ứng với biến động kinh tế. Các giải pháp hoàn thiện quy trình chứng từ và phân bổ chi phí mang tính ứng dụng thực tiễn cao. Ban điều hành có thêm cơ sở khoa học để ban hành kế hoạch mở rộng thị phần. Sự kết hợp giữa đội ngũ nhân sự vững chuyên môn và công nghệ hiện đại tạo nên sức mạnh nội tại to lớn. Minh bạch báo cáo tài chính tạo dựng niềm tin sâu sắc với đối tác, khách hàng và cơ quan quản lý. Việc tuân thủ chuẩn mực kế toán giúp loại trừ rủi ro pháp lý trong hoạt động kinh doanh. Công ty duy trì sự ổn định tài chính và nâng cao tỷ suất sinh lời trên vốn. Doanh nghiệp sẽ phát triển vững chắc trên thị trường khu vực miền Trung.

4.1. Ứng dụng thực tiễn trong công tác điều hành doanh nghiệp

Số liệu kế toán doanh thu và chi phí cung cấp thông tin sống còn cho ban giám đốc. Doanh nghiệp dựa vào chỉ tiêu lợi nhuận để thẩm định hiệu quả của từng chiến dịch bán hàng. Ban lãnh đạo dễ dàng nhận diện dòng sản phẩm mang lại biên lợi nhuận cao nhất. Từ đó, nguồn vốn lưu động được tái phân bổ vào các lĩnh vực kinh doanh trọng điểm. Công tác kiểm soát doanh thu chặt chẽ thúc đẩy nhân viên kinh doanh hoàn thành chỉ tiêu. Dữ liệu tài chính chuẩn xác hỗ trợ công tác đàm phán hợp đồng thương mại lớn với đối tác. Nhờ ứng dụng kế toán hiện đại, công ty nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển an toàn.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp cùng ngành

Thực tiễn từ Công ty CP Ngọc Mạnh mang lại bài học giá trị cho các doanh nghiệp thương mại. Doanh nghiệp phải luôn đặt tính minh bạch của chứng từ lên hàng đầu. Khâu ghi nhận doanh thu và hạch toán chi phí cần diễn ra đồng thời và chính xác. Đơn vị cần đầu tư bài bản vào hệ thống phần mềm kế toán chuyên dụng ngay từ đầu. Việc đào tạo nghiệp vụ định kỳ cho kế toán viên giúp cập nhật kịp thời các chính sách tài chính mới. Ngoài ra, sự gắn kết thông tin giữa bộ phận bán hàng và kế toán đóng vai trò then chốt. Quản trị tốt chu trình kế toán này tạo tiền đề vững chắc cho sự tăng trưởng doanh thu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp thương mại chịu áp lực cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi phải tối ưu hóa chi phí để đạt được lợi nhuận cao nhất có thể. Trong bối cảnh quy mô và cơ cấu kinh doanh có nhiều biến động, bộ phận kế toán giữ vai trò thiết yếu trong việc cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch và tin cậy về doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh. Những dữ liệu kế toán này là căn cứ trực tiếp để ban lãnh đạo đánh giá hiệu quả kinh doanh, kiểm soát tài chính và ban hành các quyết định chiến lược cho niên độ tiếp theo.

Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh là doanh nghiệp thương mại hoạt động tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế và các tỉnh lân cận, chuyên phân phối sỉ và lẻ các mặt hàng phụ tùng, vật tư xe cơ giới, chủ lực là ắc quy và nước điện tích. Do mạng lưới phân phối trải rộng đến nhiều đại lý nhỏ lẻ, doanh nghiệp đối mặt với một số khó khăn nội tại như: quy trình luân chuyển chứng từ từ các cơ sở tiêu thụ về phòng kế toán trung tâm còn chậm trễ; công tác mã hóa và theo dõi chi tiết trên các tài khoản doanh thu, chi phí chưa đồng bộ; các chính sách thương mại (chiết khấu bán hàng, chương trình xúc tiến) gây phức tạp cho quá trình hạch toán. Nhận diện các vấn đề thực tiễn trên trong thời gian thực tập tại doanh nghiệp, tác giả Nguyễn Thị Bảo Vy đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định cụ thể:

• Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp theo các quy định hiện hành.
  2. Tiếp cận, khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh trong kỳ kế toán khảo sát.
  3. Đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh.

Khóa luận giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu:

1. Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh diễn ra như thế nào?
2. Những tồn tại, vướng mắc kế toán nào đang phát sinh tại công ty trong quá trình luân chuyển chứng từ, hạch toán tài khoản và phân loại chi phí?
3. Cần áp dụng những giải pháp hoàn thiện nào để nâng cao chất lượng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, thu nhập khác, chi phí và quy trình xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh (địa chỉ tại Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Đánh giá khái quát tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh qua 3 năm (2020 – 2022); tập trung phản ánh, phân tích sâu các nghiệp vụ kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh phát sinh trong năm tài chính 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên hệ thống văn bản pháp lý và chuẩn mực kế toán Việt Nam áp dụng cho loại hình doanh nghiệp nhỏ và vừa:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác): Ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính, xác định bản chất doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm phần góp thêm của các cổ đông. Văn bản quy định rõ 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng: chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu; không còn nắm giữ quyền quản lý và quyền kiểm soát hàng hóa; doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế; xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch.
• Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính: Hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, Điều 56 quy định nguyên tắc kế toán các khoản doanh thu và Điều 68 quy định nguyên tắc hạch toán xác định kết quả kinh doanh thông qua Tài khoản 911.

Hệ thống tài khoản và chỉ tiêu kế toán trọng yếu được trình bày trong cơ sở lý thuyết bao gồm:

Mã tài khoản	Tên tài khoản theo Thông tư 133/2016/TT-BTC	Nội dung và chức năng phản ánh
TK 511	Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ	Phản ánh doanh thu từ tiêu thụ hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ; gồm 4 tài khoản cấp 2: TK 5111, TK 5112, TK 5113, TK 5118.
TK 632	Giá vốn hàng bán	Phản ánh trị giá vốn của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ; các chi phí liên quan hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư.
TK 515	Doanh thu hoạt động tài chính	Ghi nhận tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận được chia, lãi chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ.
TK 635	Chi phí tài chính	Phản ánh chi phí lãi vay, chiết khấu thanh toán cho người mua, lỗ chênh lệch tỷ giá hối đoái, dự phòng giảm giá đầu tư tài chính.
TK 642	Chi phí quản lý kinh doanh	Theo dõi toàn bộ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp; gồm 2 tài khoản cấp 2: TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).
TK 711	Thu nhập khác	Ghi nhận các khoản thu nhập ngoài hoạt động kinh doanh thông thường (thanh lý TSCĐ, thu phạt vi phạm hợp đồng, nợ khó đòi đã xử lý nay thu được).
TK 811	Chi phí khác	Phản ánh chi phí thanh lý TSCĐ, giá trị còn lại của TSCĐ thanh lý, tiền phạt vi phạm hợp đồng kinh tế hoặc vi phạm hành chính.
TK 821	Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp	Phản ánh chi phí thuế TNDN hiện hành và thuế TNDN hoãn lại phát sinh trong năm làm căn cứ tính lợi nhuận sau thuế.
TK 911	Xác định kết quả kinh doanh	Tập hợp toàn bộ doanh thu thuần, thu nhập thuần và toàn bộ chi phí hợp lý để xác định lãi hoặc lỗ trong kỳ kế toán; không có số dư cuối kỳ.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả triển khai bao gồm hai nhóm chính:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu giáo trình, bài giảng chuyên ngành kế toán tài chính, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Kế toán, Thông tư 133/2016/TT-BTC, Chuẩn mực kế toán VAS 14) từ cổng thông tin Bộ Tài chính và thư viện Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế.
  • Phương pháp quan sát trực tiếp: Trực tiếp theo dõi quy trình làm việc thực tế tại Phòng Kế toán Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh; quan sát các khâu tiếp nhận đơn hàng, lập hóa đơn, viết phiếu xuất kho, kiểm tra luân chuyển chứng từ và quy trình định khoản, ghi sổ của kế toán viên.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Phương pháp thống kê: Thu thập, trích xuất và hệ thống hóa các dãy số liệu từ hệ thống chứng từ kế toán, sổ chi tiết và báo cáo tài chính của doanh nghiệp giai đoạn 2020 – 2022.
  • Phương pháp so sánh, đối chiếu trực tiếp: Đối chiếu chéo giữa số liệu thể hiện trên chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, phiếu chi) với các sổ kế toán chi tiết, sổ Nhật ký chung, Sổ Cái và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh qua từng năm.
  • Phương pháp tổng hợp và phân tích: Tổng hợp dữ liệu thực nghiệm, phân tích nguyên nhân của các chênh lệch và tồn tại trong khâu hạch toán so với chuẩn mực kế toán để xây dựng luận điểm thực chứng và giải pháp.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu sử dụng toàn bộ số liệu nội bộ chính thức do Phòng Kế toán Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh cung cấp, bao gồm các Báo cáo tài chính giai đoạn 2020 – 2022 và tập chứng từ, sổ kế toán phát sinh năm 2022.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp

Chương này tổng kết có hệ thống cơ sở lý luận của kế toán tài chính về phần hành doanh thu và xác định kết quả kinh doanh:

• Làm rõ bản chất kinh tế và các đặc điểm pháp lý của doanh thu theo VAS 14 và Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tác giả nhấn mạnh doanh thu là yếu tố trọng yếu ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả lãi/lỗ và nghĩa vụ thuế GTGT, thuế TNDN, do đó thường là mục tiêu có rủi ro sai sót hoặc gian lận nếu không tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc kế toán dồn tích và điều kiện ghi nhận.
• Phân loại chi tiết doanh thu theo các tiêu thức quản lý: phân loại theo hệ thống tổ chức kinh doanh (doanh thu bán hàng nội bộ, doanh thu bán hàng ra ngoài); theo nguồn hoạt động (doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính, doanh thu khác); theo phương thức thanh toán (thu tiền ngay, bán chịu); và phân loại theo các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, thuế gián thu trực tiếp).
• Trình bày phương pháp tính toán kết quả kinh doanh:
  • $\text{Kết quả hoạt động kinh doanh} = \text{Doanh thu thuần} - \text{Giá vốn hàng bán} - \text{Chi phí bán hàng} - \text{Chi phí quản lý doanh nghiệp}$.
  • $\text{Lợi nhuận tài chính} = \text{Doanh thu hoạt động tài chính} - \text{Chi phí tài chính}$.
  • $\text{Lợi nhuận khác} = \text{Thu nhập khác} - \text{Chi phí khác}$.
  • $\text{Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế} = \text{Lợi nhuận thuần HĐKD} + \text{Lợi nhuận tài chính} + \text{Lợi nhuận khác}$.
  • $\text{Lợi nhuận sau thuế TNDN} = \text{Tổng lợi nhuận trước thuế} - \text{Chi phí thuế TNDN}$.
• Thiết lập sơ đồ định khoản và giải thích kết cấu hạch toán tài khoản từ TK 511, TK 632, TK 515, TK 635, TK 642 (6421, 6422), TK 711, TK 811, TK 821 đến TK 911 theo đúng quy chế kết chuyển cuối kỳ kế toán.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh

Chương 2 phản ánh chi tiết thực tế tổ chức công tác kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Tổng quan đơn vị: Giới thiệu quá trình hình thành, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý và đặc điểm kinh doanh của Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh. Mặt hàng chủ đạo là các dòng ắc quy và nước điện tích phục vụ thị trường Thừa Thiên Huế và lân cận.
• Tổ chức bộ máy kế toán: Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, sử dụng hình thức ghi sổ Nhật ký chung và xử lý kế toán có sự hỗ trợ của phần mềm máy tính.
• Nguồn lực và hoạt động kinh doanh 2020 – 2022: Khóa luận thống kê, đánh giá quy mô lao động, tình hình biến động tài sản, nguồn vốn và các chỉ tiêu trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh qua 3 năm.
• Thực tiễn hạch toán các nghiệp vụ năm 2022: Tác giả phân tích cụ thể từng phần hành thông qua hệ thống chứng từ gốc và trích sao sổ kế toán chi tiết:
  • Kế toán doanh thu bán hàng: Minh họa qua các Hóa đơn GTGT cụ thể gồm Hóa đơn số 434, số 506, số 553, phản ánh vào Sổ chi tiết TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa).
  • Kế toán giá vốn hàng bán: Xuất kho tương ứng từ các Hóa đơn 434, 506, 553 kèm Phiếu xuất kho, tính giá vốn và ghi chép trên Sổ chi tiết TK 632.
  • Kế toán doanh thu và chi phí tài chính: Hạch toán lãi tiền gửi qua Giấy báo Có trên Sổ chi tiết TK 515; chi phí lãi vay qua Hóa đơn ngày 26/10/2022 và Sổ chi tiết TK 635.
  • Kế toán thu nhập khác và chi phí khác: Trích dẫn Hóa đơn GTGT số 1766, số 1928 và phản ánh trên Sổ chi tiết TK 711.
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Trích Giấy biên nhận thanh toán số 11019, Bảng thanh toán lương tháng 12/2022, Phiếu chi ngày 31/12/2022 ghi nhận vào Sổ chi tiết TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp); Phiếu chi số 25, Phiếu chi số 06, Hóa đơn GTGT số 225230 ghi nhận vào Sổ chi tiết TK 6421 (Chi phí bán hàng).
  • Xác định kết quả kinh doanh: Toàn bộ các tài khoản doanh thu, thu nhập và chi phí được kết chuyển vào Sổ chi tiết TK 911 để chốt số lãi/lỗ năm tài chính 2022.

Bảng tổng hợp dữ liệu chứng từ và sổ sách được tác giả trích lục kiểm chứng trong năm 2022:

Nghiệp vụ kế toán	Chứng từ kế toán gốc minh chứng	Sổ kế toán chi tiết đối ứng
Doanh thu bán hàng	Hóa đơn GTGT số 434, số 506, số 553	Sổ chi tiết TK 5111
Doanh thu tài chính	Giấy báo Có ngân hàng	Sổ chi tiết TK 515
Thu nhập khác	Hóa đơn GTGT số 1766, số 1928	Sổ chi tiết TK 711
Giá vốn hàng bán	Phiếu xuất kho lập theo Hóa đơn 434, 506, 553	Sổ chi tiết TK 632
Chi phí quản lý doanh nghiệp	Bảng thanh toán lương 12/2022, Phiếu chi 31/12/2022, Giấy biên nhận 11019	Sổ chi tiết TK 6422
Chi phí bán hàng	Hóa đơn GTGT số 225230, Phiếu chi số 06, Phiếu chi số 25	Sổ chi tiết TK 6421
Chi phí tài chính	Hóa đơn GTGT ngày 26/10/2022, Giấy báo Nợ ngân hàng	Sổ chi tiết TK 635
Xác định kết quả kinh doanh	Tổng hợp các bút toán kết chuyển doanh thu, chi phí cuối kỳ	Sổ chi tiết TK 911

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh

Dựa trên phân tích thực trạng, chương này đưa ra các đánh giá và nhóm giải pháp hoàn thiện:

• Đánh giá ưu điểm: Doanh nghiệp áp dụng hình thức sổ Nhật ký chung phù hợp quy mô, ghi nhận tương đối kịp thời các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, lập đầy đủ hệ thống báo cáo tài chính theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Đánh giá nhược điểm:
  • Quy trình luân chuyển chứng từ từ các đại lý, điểm tiêu thụ phân tán về phòng kế toán còn có độ trễ, ảnh hưởng đến tính kịp thời của việc ghi sổ.
  • Phân loại chi phí quản lý kinh doanh giữa tài khoản chi phí bán hàng (TK 6421) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422) đôi khi chưa được phân định rõ ràng tại thời điểm phát sinh chứng từ.
  • Doanh nghiệp chưa chủ động thực hiện trích lập dự phòng phải thu khó đòi đối với các khoản bán chịu cho các đại lý bán lẻ nhỏ, tạo ra rủi ro tiềm ẩn cho việc xác định chính xác kết quả kinh doanh.
  • Quản trị dòng tiền từ khâu bán hàng thu tiền chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán ngắn hạn.
• Nội dung các giải pháp đề xuất:
  • Giải pháp nâng cao khả năng thanh toán: Cải tiến chính sách thu hồi nợ, kiểm soát chặt chẽ kỳ thu tiền bình quân đối với khách hàng mua buôn.
  • Phân loại chi phí quản lý kinh doanh: Hoàn thiện tiêu thức phân loại và mã hóa cụ thể các khoản mục chi phí trên TK 6421 và TK 6422 nhằm bảo đảm tính chính xác khi tập hợp chi phí.
  • Giải pháp lập dự phòng nợ phải thu khó đòi: Thiết lập quy trình rà soát công nợ định kỳ cuối năm tài chính và trích lập dự phòng theo đúng hướng dẫn của chế độ kế toán hiện hành, tránh tình trạng phản ánh lãi ảo khi phát sinh nợ xấu.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn với dữ liệu thực tế tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh:

• Mô tả chân thực và toàn diện bức tranh tài chính của Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh thông qua việc phân tích số liệu biến động nguồn lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 3 năm 2020 – 2022.
• Làm rõ tính phù hợp và hạn chế của mô hình kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC áp dụng tại một doanh nghiệp phân phối thương mại vừa và nhỏ. Toàn bộ quy trình hạch toán doanh thu (TK 5111), giá vốn (TK 632), chi phí (TK 6421, 6422, 635) và kết chuyển xác định kết quả kinh doanh (TK 911) năm 2022 được minh chứng bằng chứng từ gốc có thực.
• Xác định chính xác các điểm nghẽn nghiệp vụ tại đơn vị: độ trễ trong luân chuyển chứng từ đại lý, việc phân bổ chi phí bán hàng và quản lý chưa rành mạch, sự thiếu vắng của nghiệp vụ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi.
• Đề xuất 3 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng trực tiếp: (1) Phân định rành mạch và chi tiết hóa công tác hạch toán chi phí quản lý kinh doanh; (2) Thực hiện quy trình trích lập dự phòng nợ khó đòi; (3) Tăng cường kiểm soát luân chuyển chứng từ và nâng cao hệ số thanh toán.

Đóng góp của khóa luận nằm ở tính ứng dụng thực chứng: đề tài không dừng lại ở việc nhắc lại lý thuyết chế độ kế toán mà đã đối chiếu chi tiết từng bút toán, hóa đơn và mẫu sổ thực tế tại một doanh nghiệp thương mại ắc quy cụ thể, cung cấp luận cứ thực tiễn cho việc cải tiến quy trình kế toán tại doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu được tác giả xác định:

• Dữ liệu nghiên cứu thực chứng chỉ tập trung phân tích sâu trong phạm vi một năm tài chính (2022) và số liệu tổng hợp 3 năm (2020 – 2022) tại một đơn vị duy nhất là Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, do đó tính đại diện cho toàn ngành phân phối thiết bị phụ tùng xe cơ giới chưa cao.
• Đề tài chủ yếu tập trung vào khâu kế toán tài chính (hạch toán nghiệp vụ, luân chuyển chứng từ, vào sổ kế toán) mà chưa đi sâu nghiên cứu khía cạnh kế toán quản trị doanh thu, phân tích điểm hòa vốn cho từng dòng sản phẩm hay đánh giá rủi ro tín dụng thương mại của từng nhóm đại lý.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát đối sánh công tác kế toán giữa nhiều doanh nghiệp thương mại cùng ngành trên địa bàn miền Trung, hoặc kết hợp nghiên cứu hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán quản trị doanh thu - chi phí gắn liền với việc ứng dụng hóa đơn điện tử và các giải pháp phần mềm hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP).

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

• Sinh viên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo điển hình về kết cấu, phương pháp thu thập chứng từ và kỹ thuật phân tích khóa luận tốt nghiệp chuyên đề kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Người làm đề tài tương tự: Cung cấp mẫu đối chiếu chuẩn mực giữa lý luận hạch toán và thực tế vận dụng hệ thống tài khoản TK 511, 632, 642, 911 tại doanh nghiệp thương mại có nhiều cơ sở tiêu thụ.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Đáng tham khảo ở các phần đánh giá nhược điểm quản lý luân chuyển chứng từ bán hàng qua đại lý, phương pháp tổ chức tài khoản chi phí bán hàng/chi phí quản lý doanh nghiệp và quy trình hạch toán dự phòng nợ khó đòi.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?
Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, vận dụng hệ thống sổ kế toán theo hình thức Nhật ký chung có sự trợ giúp của phần mềm máy tính.

2. Đặc thù sản phẩm kinh doanh của Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh ảnh hưởng như thế nào đến công tác kế toán?
Doanh nghiệp chuyên phân phối sỉ và lẻ các sản phẩm ắc quy và nước điện tích cho mạng lưới đại lý nhỏ lẻ rộng khắp Thừa Thiên Huế và tỉnh lân cận. Quy mô khách hàng phân tán khiến việc luân chuyển chứng từ bán hàng và đối chiếu công nợ về phòng kế toán thường phát sinh độ trễ, ảnh hưởng đến việc ghi nhận doanh thu và theo dõi thanh toán.

3. Tại sao doanh nghiệp không sử dụng Tài khoản 641 và 642 như các doanh nghiệp áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC?
Vì doanh nghiệp áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, theo đó chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp được quy tụ chung vào Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh) và chia thành hai tài khoản cấp 2: TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).

4. Tác giả đã trích dẫn những chứng từ thực tế nào để minh họa hạch toán doanh thu và chi phí năm 2022?
Khóa luận trích lục các chứng từ thực tế gồm: Hóa đơn GTGT số 434, 506, 553 (doanh thu bán hàng và phiếu xuất kho giá vốn); Hóa đơn số 1766, 1928 (thu nhập khác); Hóa đơn GTGT ngày 26/10/2022 (chi phí tài chính); Hóa đơn số 225230, Phiếu chi số 06, Phiếu chi số 25 (chi phí bán hàng); Giấy biên nhận thanh toán số 11019, Bảng thanh toán lương tháng 12/2022, Phiếu chi ngày 31/12/2022 (chi phí quản lý doanh nghiệp).

5. Nhược điểm lớn nhất trong công tác kế toán xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị là gì và tác giả đề xuất xử lý ra sao?
Nhược điểm nổi bật là doanh nghiệp chưa thực hiện trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi dù phát sinh nhiều khoản nợ bán chịu từ đại lý nhỏ, dẫn đến nguy cơ phản ánh sai lệch kết quả kinh doanh thực tế. Tác giả đề xuất định kỳ cuối năm tài chính, kế toán phải tiến hành rà soát từng khoản nợ quá hạn và lập dự phòng nợ khó đòi đưa vào chi phí quản lý theo đúng quy định tại Thông tư 133.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Bảo Vy đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và Chuẩn mực kế toán VAS 14. Nghiên cứu phản ánh trung thực thực trạng công tác hạch toán thông qua chuỗi chứng từ và sổ kế toán chi tiết năm 2022 tại Công ty Cổ phần Ngọc Mạnh, qua đó nhận diện xác đáng các hạn chế trong luân chuyển chứng từ, phân loại chi phí và quản trị công nợ. Các giải pháp được tác giả đề xuất có tính tương thích cao với điều kiện vận hành của một doanh nghiệp thương mại nhỏ và vừa, đóng góp tài liệu thực nghiệm hữu ích cho công tác đào tạo và thực hành kế toán doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp 1.1 Những vấn đề chung về kế toán doanh thu trong doanh nghiệp 1. Khái niệm về doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác) ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ – BCTC ngày 31/12/2001 của BTC: “ Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế của doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu” Theo điều 56 Thông tư 133/2016/TT/BTC: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền”.

Mặc dù, có nhiều khái niệm doanh thu như thế nhưng có thể nói bản chất của doanh thu là khoản thu từ hoạt động kinh doanh, cơ sở tạo ra kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp và khẳng định: “Không phải mọi nghiệp vụ kinh tế làm tăng tài sản đều phát sinh doanh thu, đồng thời không chỉ có sự phát sinh doanh thu mới làm thay đổi nguồn vốn chủ sở hữu. Doanh thu chỉ là một trong những nghiệp vụ kinh tế phát sinh làm tăng tài sản và làm thay đổi vốn chủ sở hữu”. Đặc điểm của doanh thu: - Doanh thu là khoản tiền mà doanh nghiệp nhận được từ hoạt động bán hàng hóa và dịch vụ do nó sản xuất ra. 18 - Doanh thu bán hàng được trình bày trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, gồm doanh thu bán hàng – cung cấp dịch vụ, các khoản giảm trừ doanh thu và doanh thu thuần.

- Doanh thu bán hàng – cung cấp dịch vụ là khoản mục trọng yếu trên báo cáo tài chính, là cơ sở người đánh giá tình hình hoạt động và quy mô của doanh nghiệp. Do vậy khoản muc này là đối tượng của nhiều sai phạm vì những lý do sau: + Trong nhiều trường hợp việc xác định thời điểm phù hợp và số tiền để ghi nhận doanh thu đòi hỏi có sự xét đoán nghiêm ngặt. + Doanh thu có quan hệ mật thiết đến kết quả lãi, lỗ. Do đó những sai lệch của doanh thu thường dẫn đến lãi, lỗ bị trình bày không trung thực và hợp lý.

+ Tại nhiều doanh nghiệp doanh thu là cơ sở để đánh giá kết quả hoặc thành tích nên chúng có khả năng bị thổi phồng cao hơn thực tế dẫn đến lạm phát. + Doanh thu có quan hệ đến thuế giá trị gia tăng đầu ra nên có thể bị khai thấp hơn thực tế để trốn thuế hoặc tránh né thuế. Điều kiện ghi nhận doanh thu: Nhận thức rõ được bản chất và đặc điểm của doanh thu và xác định đúng đắn, hợp thời điểm, cơ sở ghi nhận doanh thu ảnh hưởng mang tính quyết định đến tính khách quan, trung thực của chỉ tiêu doanh thu, kết quả trong báo cáo tài chính. Vì thế, việc xác định đúng thời điểm ghi nhận doanh thu là điều cần thiết giúp chủ thể là những người làm kinh doanh có thể xác định được kinh doanh một cách rõ ràng.

Việc ghi nhận doanh thu đó: - Doanh thu bán hàng: doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: + Doanh nghiệp chuyển giao phần lớn các rủi ro và gắn lợi ích gắn với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua. + Doanh thu không còn nắm giữ quyền quản lý như người sở hữu sản phẩm hàng hóa hoặc quyền kiểm soát sản phẩm hàng hóa. 19 + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. + Doanh nghiệp đã thu hay sẽ thu được lợi ích kinh tế từ việc giao dịch bán hàng.

+ Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Phân loại doanh thu: Với mỗi yêu cầu quản lý sẽ sử dụng một số tiêu thức chính sau để phân loại doanh thu. - Theo mối quan hệ với hệ thống tổ chức kinh doanh: Phân loại theo tiêu thức này, doanh thu sẽ được phân thành 2 loại: + Doanh thu bán hàng nội bộ: Là doanh thu của số sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ tiêu thụ trong nội bộ doanh nghiệp, là lợi ích kinh tế thu được từ việc bán hàng hóa, sản phẩm, cung cấp dịch vụ nội bộ giũa các đơn vị trực thuộc hạch toán phụ thuộc trong cùng một công ty, tổng công ty tính theo giá bán nội bộ. + Doanh thu bán hàng ra ngoài: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa doanh nghiệp đã bán ra ngoài phạm vi doanh nghiệp cho khách hang.

-> Việc phân loại sẽ giúp cho doanh nghiệp có được kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, mang đến thông tin chính xác, đáng tin cậy cho công tác lập BCTC. - Theo nguồn hoạt động của doanh nghiệp: Theo tiêu chí này, doanh thu được chia thành 3 loại: doanh thu bán hàng, doanh thu hoạt động tài chính và doanh thu khác. + Doanh thu bán hàng: Là doanh thu bán sản phẩm mà doanh nghiệp xuất ra, bán hàng hóa mua vào. + Doanh thu hoạt động tài chính: Là khoản thu từ hoạt động liên quan đến các nghiệp vụ đầu tư tài chính ngắn hạn, dài hạn như đầu tư chứng khoán, đầu tư góp vốn liên doanh, cho vay và doanh thu hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp.

+ Doanh thu khác: Là khoản thu từ những nghiệp vụ không phát sinh một cách thường xuyên trong doanh nghiệp như các nghiệp vụ bồi thường, tiền vi phạm hợp đồng, thanh lý, nhượng bán TSCĐ… 20 - Phân loại doanh thu theo phương pháp thanh toán tiền hàng: Theo tiêu thức này, doanh thu được phân loại như sau: + Doanh thu bán hàng thu tiền ngay: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa,. đã bán trong kỳ và được khách hàng trả tiền ngay khi phát sinh doanh thu. + Doanh thu bán hàng chưa trả tiền ngay: Là toàn bộ doanh thu của khối lượng sản phẩm, hàng hóa,… đã bán trong kỳ và đã được ghi nhận doanh thu. Tuy nhiên, khách hàng vẫn nợ tiền hàng.

-> Với phân loại này, giúp DN xây dựng dự toán về các khoản công nợ, chi phí phát sinh trong kỳ của DN, giúp DN phân tích, đánh giá khả năng thanh toán của khách hàng và căn cứ để xác định mức dự phòng phải thu khó đòi. - Phân loại theo các khoản giảm trừ doanh thu: Dựa theo tiêu thức này, ta sẽ có: + Chiết khấu thương mại: Là khoản chiết khấu thương mại mà doanh nghiệp giảm trừ, hoặc đã thanh toán cho người mua hàng do việc người mua hàng đã mua sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ với khối lượng lớn và theo thỏa thuận bên bán sẽ dành cho bên mua một khoản chiết khấu thương mại. + Hàng bán bị trả lại: Là giá trị số sản phẩm, hàng hóa bị khách hàng trả lại do các nguyên nhân như vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng kinh tế, hàng bị kém, mất phẩm chất, không đúng chủng loại, quy cách. + Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm giá hàng bán thực tế phát sinh, là khoản giảm trừ cho người mua do sản phẩm, hàng hóa kém, mất phẩm chất hay không đúng quy cách theo quy định hợp đồng kinh tế.

+ Thuế GTGT phải nộp (theo phương pháp trực tiếp): Là một loại thuế gián thu tính trên phần giá trị tăng them của hàng hóa. Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT sẽ được xác định bằng tỷ lệ phần trăm GTGT tính trên doanh thu. Những vấn đề chung về xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp: 1. Khái niệm xác định kết quả kinh doanh: 21 - Kết quả kinh doanh là kết quả sản xuất cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng số tiền lãi hoặc số tiền lỗ.

Kết quả hoạt động kinh doanh bao gồm: + Kết quả hoạt động kinh doanh: Là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chí phí quản lý doanh nghiệp. + Kết quả hoạt động tài chính: Là con số chênh lệch giữa chi phí hoạt động tài chính và doanh thu hoạt động tài chính. + Kết quả hoạt động khác: Là con số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và chi phí khác. -> Kế toán xác định kết quả kinh doanh là việc xác định và phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán năm.

- Việc xác định kết quả kinh doanh là một công việc rất quan trọng, cần thiết, thông qua đó sẽ cho ta thấy về một bức tranh toàn diện về tình hình kinh doanh của mình, sẽ biết được trong kỳ kinh doanh lãi, hay lỗ tức là kinh doanh đã đạt được hiệu quả hay chưa. Điều này, giúp cho doanh nghiệp đưa ra được chiến lược kinh doanh phù hợp trong thời gian tới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Phương pháp xác định kết quả kinh doanh Để xác định kết quả kinh doanh chính xác thì doanh nghiệp cần có số liệu chính xác của 3 hoạt động dưới đây: - Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời ký nhất định. Biểu hiện của kết quả kinh doanh là số lãi ( hoặc số lỗ) và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp được xác định theo công thức sau: Kết quả Chi phí quản Doanh thu Gía vốn hoạt động lý doanh thuần bán - hàng bán - sản xuất nghiệp = hàng 22 - Kết quả hoạt động tài chính: Là số chênh lệch giữa doanh thu của hoạt động tài chính với chi phí từ hoạt động tài chính.

Doanh thu hoạt Chi phí tài chính Lợi nhuận tài = - động tài chính - Kết qủa hoạt động khác: Là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác với các khoản chi phí khác. Lợi nhuận hoạt động = Thu nhập hoạt động - Chi phí hoạt động - Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế: Là tổng số lợi nhuận thuần từ hoạt động sản xuất kinh doanh, lợi nhuận tài chính và lợi nhuận khác.