Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Mẫn Đài

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Mẫn Đài

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Mẫn Đài
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu chi phí KQKD Công ty Mẫn Đài

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD đóng vai trò nòng cốt trong quản trị doanh nghiệp thương mại. Công ty TNHH Mẫn Đài hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực kinh doanh sắt thép và vật liệu xây dựng. Đặc thù ngành đòi hỏi việc ghi nhận doanh thu và giá vốn phải diễn ra nhanh chóng, chính xác. Quy trình kế toán chuẩn mực giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ luồng tiền và hàng tồn kho. Hệ thống kế toán hiện tại của công ty áp dụng theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Kế toán viên theo dõi doanh thu bán hàng qua tài khoản 511 và giá vốn hàng bán qua tài khoản 632. Chi phí quản lý kinh doanh được tập hợp đầy đủ trên tài khoản 642. Đến cuối kỳ kế toán, toàn bộ số liệu được kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định lãi lỗ thực tế. Việc tổ chức công tác kế toán khoa học giúp ban giám đốc nắm bắt kịp thời hiệu quả hoạt động kinh doanh. Số liệu kế toán còn phục vụ việc lập báo cáo tài chính và thực hiện nghĩa vụ thuế minh bạch với nhà nước.

1.1. Cơ sở pháp lý và nguyên tắc kế toán áp dụng

Công tác kế toán tại Công ty TNHH Mẫn Đài tuân thủ nghiêm ngặt Luật Kế toán Việt Nam và Thông tư 133/2016/TT-BTC. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên. Thuế giá trị gia tăng được tính theo phương pháp khấu trừ trực tiếp trên hóa đơn điện tử. Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh đều có chứng từ hợp lệ đi kèm như hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu nhập kho và phiếu xuất kho. Nguyên tắc cơ sở dồn tích và nguyên tắc phù hợp được áp dụng xuyên suốt kỳ kế toán. Kế toán ghi nhận doanh thu khi chuyển giao phần lớn rủi ro và quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng. Giá vốn hàng bán tương ứng được trích lập đồng thời nhằm phản ánh chính xác kết quả kinh doanh định kỳ.

1.2. Tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty Mẫn Đài

Bộ máy kế toán tại Công ty TNHH Mẫn Đài tổ chức theo mô hình tập trung gọn nhẹ và hiệu quả. Phòng kế toán bao gồm một kế toán trưởng kiêm phụ trách chung và các kế toán viên phụ trách từng mảng việc. Kế toán trưởng chịu trách nhiệm điều hành, kiểm tra số liệu và lập báo cáo tài chính tổng hợp cuối kỳ. Kế toán viên trực tiếp theo dõi nghiệp vụ bán hàng, thu chi tiền mặt, tiền gửi ngân hàng và công nợ khách hàng. Mọi giao dịch phát sinh được xử lý thông qua hệ thống máy tính có thiết lập bảng tính Excel chuyên dụng. Dữ liệu từ chứng từ gốc tự động liên kết sang sổ nhật ký chung, sổ cái và các sổ chi tiết liên quan. Quy trình luân chuyển chứng từ diễn ra khép kín, đảm bảo tính bảo mật và kiểm soát nội bộ chặt chẽ.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí KQKD tại Công ty Mẫn Đài

Thực tế hạch toán tại Công ty TNHH Mẫn Đài phản ánh rõ nét quy trình kinh doanh các mặt hàng kim khí và sắt thép. Khi phát sinh đơn hàng, kế toán tiến hành lập hóa đơn giá trị gia tăng điện tử và theo dõi hình thức thanh toán. Doanh nghiệp thực hiện nghiêm quy định chuyển khoản ngân hàng đối với các hóa đơn trên hai mươi triệu đồng. Hóa đơn dưới hạn mức được thanh toán linh hoạt bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản tùy nhu cầu đối tác. Về giá vốn, công ty áp dụng công thức tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền. Dù quy trình diễn ra trật tự, công tác hạch toán vẫn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Việc sử dụng bảng tính Excel để quản lý dữ liệu dễ dẫn đến sai sót cơ học khi nhập liệu thủ công. Các chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp đôi khi chưa được phân loại bóc tách chi tiết theo từng đối tượng chi phí. Điều này khiến việc phân tích biên lợi nhuận từng nhóm hàng chưa đạt độ chuẩn xác tối ưu. Doanh nghiệp cần nhìn nhận khách quan những tồn tại này để đưa ra biện pháp chấn chỉnh kịp thời.

2.1. Quy trình hạch toán doanh thu và giá vốn hàng bán

Quy trình hạch toán doanh thu tại công ty khởi đầu từ đơn đặt hàng của khách hàng. Bộ phận bán hàng lập phiếu xuất kho và chuyển cho kế toán xuất hóa đơn điện tử. Doanh thu bán hàng phản ánh trên tài khoản 5111 dựa theo giá bán chưa có thuế giá trị gia tăng. Thuế đầu ra được hạch toán tương ứng vào tài khoản 33311 theo luật định. Đồng thời, kế toán ghi nhận nghiệp vụ xuất kho giá vốn vào bên Nợ tài khoản 632 và bên Có tài khoản 156. Đối với khách hàng chuyển khoản, giấy báo Có từ ngân hàng là căn cứ ghi nhận tăng tiền gửi trên tài khoản 112. Đối với đơn hàng nợ, số liệu được cập nhật vào tài khoản 131 để theo dõi thu hồi nợ.

2.2. Những bất cập trong quản lý chi phí và xác định KQKD

Công tác quản lý chi phí tại Công ty TNHH Mẫn Đài còn tồn tại một số điểm nghẽn kỹ thuật. Doanh nghiệp gộp chung nhiều khoản mục chi phí quản lý vào tài khoản 642 mà chưa phân bổ chi tiết thành các tiểu khoản chuyên biệt. Việc ghi nhận chi phí vận chuyển đôi khi bị chậm trễ so với thời điểm phát sinh doanh thu bán hàng. Tình trạng này làm sai lệch nhẹ bức tranh lợi nhuận gộp trong các kỳ báo cáo ngắn hạn. Thêm vào đó, việc đối chiếu công nợ cuối tháng tốn nhiều thời gian do lưu trữ dữ liệu phân tán. Kết chuyển kết quả kinh doanh sang tài khoản 911 vào cuối quý đôi khi gặp áp lực về thời gian hoàn thành. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ cung cấp thông tin tài chính cho ban lãnh đạo.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí KQKD Mẫn Đài

Để tháo gỡ triệt để những vướng mắc phát sinh, Công ty TNHH Mẫn Đài cần triển khai đồng bộ các giải pháp cải tiến nghiệp vụ. Ưu tiên hàng đầu là thay thế việc xử lý số liệu thủ công bằng phần mềm kế toán chuyên nghiệp. Các giải pháp công nghệ hiện đại như phần mềm MISA hay FAST giúp tự động hóa quá trình nhập liệu và đồng bộ hóa chứng từ. Bên cạnh đó, phòng kế toán cần chuẩn hóa hệ thống tài khoản chi tiết theo đúng danh mục chi phí. Doanh nghiệp nên tách rõ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp trên các tiểu khoản riêng biệt. Việc phân loại chi tiết giúp ban giám đốc kiểm soát định mức tiêu hao nguyên vật liệu và chi phí phát sinh chính xác hơn. Ngoài ra, việc đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ kế toán viên cũng là yếu tố cốt lõi. Nhân sự kế toán cần cập nhật liên tục các chính sách thuế mới và chuẩn mực kế toán hiện hành. Sự đổi mới toàn diện này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho quá trình vận hành tài chính minh bạch.

3.1. Ứng dụng phần mềm kế toán nhằm nâng cao hiệu quả

Ứng dụng phần mềm kế toán chuyên ngành là bước đột phá cần thiết cho Công ty TNHH Mẫn Đài. Phần mềm cho phép tích hợp trực tiếp hóa đơn điện tử với sổ cái và phân hệ kho hàng. Khi thủ kho lập phiếu xuất, phần mềm tự động tính toán giá vốn theo thời gian thực mà không cần tính tay. Hệ thống tự động kiểm tra tính hợp lệ của mã số thuế khách hàng và hạn mức công nợ cho phép. Nhờ đó, rủi ro sai sót số liệu giảm thiểu tối đa, đồng thời tiết kiệm đáng kể thời gian thao tác cho nhân sự. Báo cáo doanh thu, chi phí và lợi nhuận được xuất tự động bất cứ lúc nào ban giám đốc yêu cầu.

3.2. Hoàn thiện chứng từ và kiểm soát nội bộ chi phí

Công ty cần thắt chặt quy trình luân chuyển chứng từ từ khâu giao nhận đến khâu thanh toán. Mọi khoản chi phí phát sinh phải có đầy đủ phê duyệt của kế toán trưởng và giám đốc doanh nghiệp. Kế toán cần xây dựng bảng định mức chi phí bán hàng và chi phí quản lý cho từng thời kỳ cụ thể. Việc đối chiếu công nợ định kỳ với khách hàng và nhà cung cấp cần lập thành biên bản có chữ ký hai bên. Ngoài ra, việc bảo quản, lưu trữ hóa đơn điện tử trên máy chủ đám mây giúp tránh mất mát dữ liệu do sự cố thiết bị. Quy chế kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt sẽ ngăn chặn tình trạng thất thoát tài sản và nâng cao tính minh bạch tài chính.

IV. Đánh giá ứng dụng kế toán doanh thu chi phí KQKD ở Mẫn Đài

Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD mang lại giá trị chiến lược dài hạn cho Công ty TNHH Mẫn Đài. Việc cung cấp số liệu kịp thời giúp người điều hành nhận diện chính xác các mặt hàng mang lại tỷ suất sinh lời cao nhất. Từ đó, doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch nhập khẩu sắt thép và phân phối nguồn lực bán hàng hợp lý. Hệ thống hạch toán chuẩn mực còn tạo dựng uy tín vững chắc khi công ty làm việc với ngân hàng hoặc đối tác tài chính bên ngoài. Báo cáo tài chính rõ ràng hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để mở rộng quy mô kinh doanh. Hơn thế nữa, quy trình kế toán chặt chẽ giảm thiểu tối đa rủi ro vi phạm pháp luật về thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ số và chuẩn hóa nhân sự sẽ đưa công ty phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Kế toán thực sự trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ quản trị điều hành doanh nghiệp.

4.1. Bài học kinh nghiệm thực tiễn cho doanh nghiệp thương mại

Từ bài học tại Công ty TNHH Mẫn Đài, các doanh nghiệp thương mại cần chú trọng xây dựng quy trình kế toán ngay từ ban đầu. Kiểm soát tồn kho sắt thép đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ phận kho và bộ phận kế toán vật tư. Việc ghi nhận giá vốn phải bám sát biến động giá nguyên vật liệu trên thị trường xây dựng thực tế. Định kỳ hàng tháng, doanh nghiệp phải thực hiện kiểm kê kho hàng để phát hiện chênh lệch và xử lý hao hụt kịp thời. Quản trị dòng tiền bán hàng chặt chẽ thông qua việc theo dõi hạn mức nợ giúp ngăn ngừa nợ xấu. Doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng chuyển đổi số kế toán nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

4.2. Định hướng hoàn thiện hệ thống tài chính tương lai

Trong giai đoạn phát triển tiếp theo, Công ty TNHH Mẫn Đài hướng tới việc hoàn thiện hệ thống quản trị tài chính toàn diện. Công ty đặt mục tiêu chuyển đổi hoàn toàn sang hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp ERP hiện đại. Mô hình này giúp kết nối liên thông dữ liệu bán hàng, quản lý kho bãi và kế toán tài chính trên một nền tảng duy nhất. Bộ máy kế toán sẽ đóng vai trò tư vấn chiến lược cho ban giám đốc thay vì chỉ ghi chép giao dịch đơn thuần. Đồng thời, việc minh bạch hóa thông tin tài chính hỗ trợ công ty xây dựng mối quan hệ đối tác bền chặt với các nhà phân phối lớn. Nền tảng tài chính lành mạnh là bệ phóng giúp Mẫn Đài mở rộng thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, mục tiêu hoạt động hàng đầu của các doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận. Để đạt được mục tiêu sinh lời và gia tăng tích lũy, doanh nghiệp phải tìm các biện pháp đẩy mạnh tốc độ tiêu thụ, gia tăng doanh thu, đồng thời thực hiện kiểm soát và tiết kiệm chi phí sản xuất, kinh doanh. Doanh thu và chi phí là hai chỉ tiêu tài chính trọng yếu trong hệ thống báo cáo tài chính, phản ánh trực tiếp quy mô hoạt động, năng lực tổ chức sản xuất cũng như hiệu quả tiêu thụ sản phẩm trên thị trường. Việc xác định chính xác kết quả kinh doanh vào cuối mỗi kỳ kế toán cung cấp thước đo thực tế giúp nhà quản lý nắm bắt thuận lợi, khó khăn, từ đó đề ra các quyết định điều hành vi mô và vĩ mô phù hợp.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Mẫn Đài là doanh nghiệp quy mô nhỏ hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, gia công cơ khí và kinh doanh thương mại các sản phẩm kim loại tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Xuất phát từ đặc thù hoạt động kết hợp giữa sản xuất gia công và thương mại thiết bị kim khí, việc tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò then chốt đối với sự tồn tại và phát triển của công ty. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này trong thực tế thực tập tại đơn vị, tác giả Nguyễn Thị Bích Ngọc đã lựa chọn thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp: "Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Mẫn Đài".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định thành mục tiêu chung và hệ thống mục tiêu cụ thể:

• Mục tiêu chung: Nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Mẫn Đài; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện phần hành kế toán này tại công ty trong thời gian tới.
• Các mục tiêu cụ thể:
  1. Tổng hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung liên quan đến kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
  2. Tìm hiểu và phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Mẫn Đài.
  3. Đánh giá ưu điểm, nhược điểm trong công tác tổ chức kế toán phần hành này tại công ty, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Mẫn Đài.
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tập trung vào các tài khoản kế toán phản ánh hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường gồm Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - chi tiết TK 5111), Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán), Tài khoản 642 (Chi phí quản lý kinh doanh), Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp) và Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh). Do đặc thù hoạt động sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, số lượng đơn đặt hàng ít và không có các khoản thu nhập khác ngoài hoạt động thông thường, đề tài không nghiên cứu Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), Tài khoản 711 (Thu nhập khác), Tài khoản 811 (Chi phí khác) và các khoản giảm trừ doanh thu.
• Phạm vi thời gian: Phân tích số liệu báo cáo tài chính, tình hình biến động lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 3 năm 2021–2023; đồng thời sử dụng các chứng từ kế toán, sổ sách phát sinh trong Quý I năm 2024 để tìm hiểu và minh họa thực trạng hạch toán.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại trụ sở Công ty TNHH Mẫn Đài, địa chỉ tại Lô A13, A15 Khu Tái định cư Dân cư Thanh Lam, Phường Thủy Dương (ghi nhận tại trang tổng quan là Phường Thủy Phương), Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa:

• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (thay thế Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC và Thông tư số 138/2011/TT-BTC).
• Chuẩn mực kế toán tham chiếu: Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) "Doanh thu và thu nhập khác" quy định về khái niệm, các điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (5 điều kiện) và doanh thu cung cấp dịch vụ (4 điều kiện); Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) "Chuẩn mực chung" quy định về bản chất của chi phí và nguyên tắc ghi nhận giá vốn hàng bán.
• Quy định về hóa đơn: Thông tư số 78/2021/TT-BTC về quản lý và sử dụng hóa đơn điện tử; Mẫu biểu chứng từ thu tiền áp dụng Mẫu số 01-TT ban hành kèm theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC.
• Chính sách kế toán cụ thể tại đơn vị: Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 năm dương lịch; đơn vị tiền tệ ghi sổ là Đồng Việt Nam (VNĐ); phương pháp kế toán hàng tồn kho áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền; tài sản cố định ghi nhận theo nguyên tắc giá gốc và trích khấu hao theo phương pháp đường thẳng; tính thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo phương pháp khấu trừ; hình thức kế toán áp dụng là hình thức Sổ Nhật ký chung thực hiện trên máy vi tính thông qua phần mềm bảng tính Excel.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm hai nhóm chính:

• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Thu thập và nghiên cứu các văn bản pháp luật kế toán, thông tư, nghị định, sách giáo trình chuyên ngành do giảng viên biên soạn để hệ thống hóa cơ sở lý luận trong Chương 1.
  • Phương pháp quan sát: Trực tiếp quan sát, ghi chép quy trình xử lý công việc hằng ngày của các nhân viên kế toán tại công ty nhằm nhận diện các bước xử lý chứng từ, luân chuyển văn bản và hạch toán vào sổ kế toán.
  • Phương pháp phỏng vấn: Trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi đối với các nhân viên trong phòng kế toán để thu thập các số liệu thực tế, giải đáp các thắc mắc về nghiệp vụ quản lý doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.
• Phương pháp xử lý số liệu:
  • Phương pháp so sánh: So sánh các chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính qua các năm 2021, 2022 và 2023 nhằm đánh giá xu hướng biến động của tài sản, nguồn vốn, cơ cấu lao động và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
  • Phương pháp tổng hợp và phân tích: Tập hợp các tài liệu, số liệu cùng nội dung để phân tích chuyên sâu các nghiệp vụ phát sinh, chỉ ra ưu điểm, nhược điểm trong tổ chức kế toán và làm căn cứ xây dựng giải pháp hoàn thiện.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm: Hồ sơ đăng ký kinh doanh; Báo cáo tài chính các năm 2021, 2022, 2023; Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021–2023; Bảng thanh toán lương tháng 1/2024; các chứng từ kế toán gốc phát sinh trong Quý I/2024 (Hóa đơn GTGT điện tử, Lệnh thanh toán, Phiếu thu, Phiếu chi, Phiếu xuất kho, Giấy biên nhận, Chứng từ ngân hàng Agribank); hệ thống Sổ Nhật ký chung, Sổ Cái và Sổ chi tiết các tài khoản 511, 515, 632, 642, 821, 911, 421 của Công ty TNHH Mẫn Đài.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương 1 tập trung hệ thống hóa các nguyên tắc, chuẩn mực và quy định kế toán theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC, Chuẩn mực VAS 01 và VAS 14. Nội dung lý luận được triển khai qua các nhóm vấn đề:

Thứ nhất, tổng quan về doanh thu và thu nhập khác: Nêu rõ khái niệm doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu không bao gồm vốn góp của chủ sở hữu. Doanh thu của doanh nghiệp gồm doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, các khoản giảm trừ doanh thu và thu nhập khác. Khóa luận trình bày 5 điều kiện bắt buộc để ghi nhận doanh thu bán hàng và 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ. Về tài khoản, Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định sử dụng Tài khoản 511 gồm 4 tài khoản cấp hai: TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa), TK 5112 (Doanh thu bán thành phẩm), TK 5113 (Doanh thu cung cấp dịch vụ), TK 5118 (Doanh thu khác). Doanh thu hoạt động tài chính phản ánh qua Tài khoản 515. Cả hai tài khoản này đều không có số dư cuối kỳ.

Thứ hai, kế toán chi phí: Phân loại chi phí thành giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp. Trình bày ba phương pháp tính giá hàng tồn kho xuất kho gồm: Phương pháp thực tế đích danh, phương pháp bình quân gia quyền (bình quân cuối kỳ dự trữ và bình quân tức thời) và phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO). Hạch toán giá vốn hàng bán sử dụng Tài khoản 632. Chi phí quản lý kinh doanh được theo dõi trên Tài khoản 642 gồm hai tài khoản cấp hai: TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp). Chi phí thuế TNDN hiện hành theo dõi trên Tài khoản 821.

Thứ ba, kế toán xác định kết quả kinh doanh: Trình bày các công thức xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh (Doanh thu thuần trừ Giá vốn hàng bán, Chi phí bán hàng và Chi phí quản lý doanh nghiệp), kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. Toàn bộ doanh thu và chi phí trong kỳ được kết chuyển vào Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh) để tính toán số lãi hoặc lỗ trước khi kết chuyển vào Tài khoản 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối). Tài khoản 911 không có số dư cuối kỳ.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Mẫn Đài

Chương này đi sâu vào tìm hiểu tổng quan đơn vị thực tập và phân tích thực tế hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh:

Tổng quan doanh nghiệp: Công ty TNHH Mẫn Đài thành lập năm 2011, do ông Ngô Viết Đài làm người đại diện theo pháp luật, vốn điều lệ 1,9 tỷ đồng. Công ty hoạt động với các mã ngành chính: Gia công cơ khí, xử lý và tráng phủ kim loại (mã 2592); Sản xuất sản phẩm khác bằng kim loại chưa được phân vào đâu (mã 2599); Bán buôn kim loại và quặng kim loại (mã 4662); Mua bán các thiết bị cơ khí (mã 4669). Cơ cấu quản lý theo mô hình trực tuyến gồm: Giám đốc, Bộ phận sản xuất gia công, Phòng kế toán và Phòng hành chính nhân sự. Bộ máy kế toán gồm 4 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán lương kiêm thủ quỹ, Kế toán kho và Kế toán bán hàng.

Tình hình lao động giai đoạn 2021–2023: Tổng số lao động tăng dần từ 12 người (năm 2021) lên 14 người (năm 2022, tăng 16,67%) và 15 người (năm 2023, tăng 7,14%). Lao động phổ thông chiếm tỷ trọng cao nhất (57% - 60%) do đặc thù ngành cơ khí nặng nhọc, trong khi lao động trình độ đại học chiếm 25% - 26,67%. Lao động nam chiếm ưu thế tuyệt đối với trên 70% tổng nhân sự.

Chỉ tiêu	Năm 2021 (Người)	Tỷ trọng 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ trọng 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	Tỷ trọng 2023 (%)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	12	100	14	100	15	100	+16,67	+7,14
1. Phân theo chuyên môn
Đại học	3	25,00	4	25,57	4	26,67	+33,33	0,00
Cao đẳng - Trung cấp	2	16,67	2	16,67	2	13,33	0,00	0,00
Phổ thông	7	58,33	8	57,14	9	60,00	+14,29	+12,50
2. Phân theo giới tính
Nam	9	75,00	10	71,43	11	73,33	+11,11	+10,00
Nữ	3	25,00	4	28,57	4	26,67	+33,33	0,00

Tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2021–2023: Tổng tài sản giảm liên tục: năm 2022 giảm 663.893 VNĐ (-9,49%) so với năm 2021; năm 2023 giảm tiếp 880.760 VNĐ (-13,92%) so với năm 2022. Hàng tồn kho giảm mạnh qua từng năm (năm 2022 giảm 35,73%; năm 2023 giảm 45,58%). Về nguồn vốn, nợ phải trả giảm mạnh qua các năm (năm 2022 giảm 17,41%; năm 2023 giảm 27,70%), trong đó nợ ngắn hạn giảm nhờ công ty thanh toán bớt nợ vay và nợ người bán. Đáng lưu ý, chỉ tiêu thuế và các khoản phải nộp Nhà nước năm 2022 tăng đột biến 666,37% (tăng 257.775 VNĐ) do năm 2021 nộp thừa nhưng sang năm 2022 cơ quan thuế kiểm tra quyết toán truy thu nhiều, sau đó sang năm 2023 giảm 11,10% (-24.655 VNĐ). Vốn chủ sở hữu duy trì xu hướng tăng nhẹ (năm 2022 tăng 0,32%; năm 2023 tăng 0,12%).

Tình hình kết quả kinh doanh giai đoạn 2021–2023: Hoạt động sản xuất kinh doanh có sự biến động lớn giữa các năm:

Chỉ tiêu	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)	Ghi chú biến động
Doanh thu bán hàng và CCDV	+112,82	-37,63	Năm 2022 tăng do phục hồi sau Covid-19; 2023 giảm do thị trường tiêu thụ thu hẹp
Doanh thu thuần	+112,82	-37,63	Biến động tương ứng với tổng doanh thu (không có khoản giảm trừ)
Giá vốn hàng bán	+108,05	-41,28	Biến động cùng chiều với quy mô doanh thu
Doanh thu hoạt động tài chính	-69,83	+230,08	Chủ yếu là lãi tiền gửi phát sinh từ tài khoản thanh toán tại ngân hàng
Chi phí quản lý kinh doanh	+281,42	+30,74	Tăng liên tục do mở rộng quy mô sản xuất và tăng biên chế lao động
Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế	+26,70	-61,27	Năm 2022 đạt 12.055 VNĐ; năm 2023 giảm xuống còn 4.332 VNĐ
Lợi nhuận sau thuế TNDN	+26,70	-61,72	Năm 2022 tăng 2.244 VNĐ; năm 2023 giảm 6.266 VNĐ

Thực trạng quy trình hạch toán kế toán Quý I/2024: Công ty ghi sổ trên phần mềm bảng tính Excel theo hình thức Nhật ký chung. Khi nhận đơn đặt hàng từ khách hàng (qua mạng xã hội Zalo, Facebook, điện thoại hoặc trực tiếp), kế toán bán hàng phối hợp kế toán kho kiểm tra hàng tồn, lập Phiếu xuất kho 2 liên và xuất Hóa đơn GTGT điện tử (Thông tư 78/2021/TT-BTC). Đối với hóa đơn trên 20 triệu đồng, công ty bắt buộc khách hàng thanh toán chuyển khoản qua ngân hàng để đảm bảo điều kiện khấu trừ thuế GTGT. Với hóa đơn dưới 20 triệu đồng, khách hàng có thể thanh toán tiền mặt (lập Phiếu thu 2 liên theo mẫu số 01-TT) hoặc chuyển khoản. Kế toán nhập dữ liệu từ chứng từ vào bảng tính Excel, hệ thống sử dụng công thức thiết lập sẵn tự động liên kết số liệu sang Sổ Nhật ký chung, Sổ chi tiết và Sổ Cái các tài khoản 5111, 515, 632, 642, 821 và 911. Nghiệp vụ mẫu ngày 30/01/2024 minh họa việc bán sắt ống phi và sắt bích phi cho Công ty Cổ phần VLXD Tâm An Thừa Thiên Huế với số tiền 11.000 VNĐ (đã bao gồm thuế VAT), thanh toán qua tài khoản ngân hàng Agribank theo Hóa đơn GTGT điện tử số 00000017 và Lệnh thanh toán (Lệnh có).

Chương 3: Đánh giá và một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Mẫn Đài

Dựa trên thực trạng khảo sát, tác giả đưa ra các đánh giá và nhóm giải pháp hoàn thiện:

Đánh giá chung: Về ưu điểm, công ty đã tuân thủ việc áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC; hệ thống chứng từ kế toán ban đầu được lập tương đối đầy đủ, đúng biểu mẫu; quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng và thu tiền rõ ràng; việc sử dụng công thức Excel giúp tiết kiệm chi phí mua sắm phần mềm trong điều kiện quy mô nhỏ. Về nhược điểm, việc hạch toán trên bảng tính Excel tiềm ẩn rủi ro sai lệch công thức, nhầm lẫn dữ liệu và bảo mật kém; công tác tổ chức bộ máy còn tình trạng kiêm nhiệm (kế toán tiền lương kiêm thủ quỹ) vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm trong kiểm soát nội bộ; chi phí quản lý kinh doanh gia tăng liên tục gây áp lực làm sụt giảm nghiêm trọng lợi nhuận trong năm 2023.

Các giải pháp đề xuất:

• Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán: Bố trí tách bạch vị trí thủ quỹ độc lập với kế toán tiền lương nhằm đảm bảo tính khách quan và kiểm soát chặt chẽ các dòng tiền mặt vào - ra.
• Hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh:
  • Tăng cường kiểm soát chi phí quản lý kinh doanh, xây dựng định mức chi phí rõ ràng cho từng phòng ban và phân xưởng để ngăn chặn đà sụt giảm lợi nhuận.
  • Từng bước đầu tư trang bị phần mềm kế toán chuyên dụng nhằm thay thế việc quản lý thủ công trên file Excel, giảm thiểu sai sót kỹ thuật và tăng tính tự động hóa khi kết xuất báo cáo tài chính.
  • Thực hiện đối chiếu công nợ và quyết toán nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước định kỳ, tránh tình trạng phát sinh các khoản truy thu đột biến kéo dài sang các niên độ sau.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu của khóa luận mang lại những phát hiện thực tiễn và đóng góp cụ thể:

• Làm rõ bức tranh tài chính và biến động kinh doanh của Công ty TNHH Mẫn Đài trong 3 năm liên tiếp (2021–2023): Phản ánh sự sụt giảm mạnh về quy mô tổng tài sản (-9,49% năm 2022 và -13,92% năm 2023) cùng với sự co hẹp của hàng tồn kho (-35,73% và -45,58%). Đồng thời chỉ ra nguyên nhân lợi nhuận năm 2023 sụt giảm 61,72% là do doanh thu thuần giảm 37,63% trong khi chi phí quản lý kinh doanh vẫn tiếp tục gia tăng 30,74%.
• Phản ánh trung thực quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán kế toán bán hàng, giá vốn, chi phí quản lý trên phần mềm bảng tính Excel thông qua các chứng từ thực tế Quý I/2024 (như giao dịch bán hàng sắt ống phi, sắt bích phi cho Công ty Cổ phần VLXD Tâm An Thừa Thiên Huế).
• Đề xuất các giải pháp mang tính khả thi cho một doanh nghiệp cơ khí quy mô nhỏ: Tách biệt nhân sự thủ quỹ khỏi bộ phận kế toán tiền lương; siết chặt định mức chi phí quản lý kinh doanh; và định hướng chuyển đổi từ bảng tính Excel sang phần mềm kế toán độc lập.
• Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận theo Thông tư 133/2016/TT-BTC gắn trực tiếp với đặc thù sản xuất và gia công cơ khí; phân tích chi tiết quy trình kế toán Excel thực tế tại doanh nghiệp vừa và nhỏ địa phương mà không rập khuôn theo mô hình lý thuyết tổng quát.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu thực tế tại đơn vị:

• Hạn chế về nội dung khảo sát: Do Công ty TNHH Mẫn Đài hoạt động nhỏ lẻ, số lượng đơn đặt hàng ít và không phát sinh các hoạt động đầu tư, tài chính phức tạp, tác giả không đi sâu nghiên cứu Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), Tài khoản 711 (Thu nhập khác), Tài khoản 811 (Chi phí khác) cũng như các nghiệp vụ giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
• Hạn chế về nguồn dữ liệu thực nghiệm: Các chứng từ minh họa nghiệp vụ và phân tích chi tiết quy trình ghi sổ kế toán chỉ được giới hạn trong phạm vi Quý I năm 2024 trong thời gian thực tập 3 tháng của tác giả.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu khi doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất, phát sinh thêm các hoạt động kinh doanh đa ngành, đầu tư tài chính hoặc chuyển đổi hình thức kế toán sang áp dụng phần mềm chuyên nghiệp.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Cung cấp mẫu hình báo cáo thực tập tốt nghiệp hoàn chỉnh về phần hành kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC.
• Kế toán viên và nhà quản lý tại các doanh nghiệp nhỏ: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương pháp xây dựng sổ sách kế toán Nhật ký chung trên phần mềm Excel, mẫu biểu luân chuyển chứng từ từ khâu nhận đơn hàng đến xuất hóa đơn điện tử theo Thông tư số 78/2021/TT-BTC.
• Các phần nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống bảng biểu phân tích biến động lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh 3 năm (Chương 2); quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng kết hợp giữa kế toán kho, kế toán bán hàng và thủ quỹ (mục 2.2 Chương 2).

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận áp dụng chế độ và hình thức kế toán nào để đánh giá thực trạng tại Công ty TNHH Mẫn Đài?
Khóa luận căn cứ vào Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính. Về hình thức kế toán, công ty áp dụng hình thức kế toán trên máy tính bằng phần mềm bảng tính Excel dựa trên nguyên tắc của hình thức Sổ Nhật ký chung.

Tại sao khóa luận không nghiên cứu các tài khoản chi phí tài chính, thu nhập khác và các khoản giảm trừ doanh thu?
Do Công ty TNHH Mẫn Đài có quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, số lượng đơn hàng ít và không phát sinh các khoản thu nhập hay chi phí nào ngoài hoạt động kinh doanh cơ khí thông thường, do đó các Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), TK 711 (Thu nhập khác), TK 811 (Chi phí khác) và các khoản giảm trừ doanh thu không phát sinh và không được đưa vào nội dung nghiên cứu.

Nguyên nhân chính khiến lợi nhuận sau thuế của công ty năm 2023 sụt giảm hơn 61% so với năm 2022 là gì?
Theo số liệu Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, trong năm 2023, doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ của công ty giảm 37,63% (giảm 3.169 VNĐ) do thị trường tiêu thụ gặp khó khăn, trong khi chi phí quản lý kinh doanh lại tăng thêm 30,74% (tăng 146.075 VNĐ) do mở rộng tuyển dụng lao động, dẫn đến tổng lợi nhuận trước thuế và sau thuế đều sụt giảm 61,27% - 61,72%.

Quy định và quy trình thanh toán cho các hóa đơn bán hàng tại Công ty TNHH Mẫn Đài được thực hiện như thế nào?
Đối với các hóa đơn xuất bán có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, công ty quy định khách hàng bắt buộc phải thanh toán bằng hình thức chuyển khoản qua ngân hàng để đáp ứng điều kiện khấu trừ thuế GTGT. Các hóa đơn dưới 20 triệu đồng có thể thanh toán bằng tiền mặt qua thủ quỹ (lập Phiếu thu 2 liên theo mẫu số 01-TT) hoặc chuyển khoản qua tài khoản ngân hàng của công ty.

Điểm bất thường trong nghĩa vụ thuế và các khoản phải nộp Nhà nước của công ty giai đoạn 2021–2023 là gì?
Vào năm 2022, chỉ tiêu Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước của công ty tăng đột biến tới 666,37% (tương ứng tăng 257.775 VNĐ) so với năm 2021. Nguyên nhân do năm 2021 công ty nộp thừa thuế GTGT nhưng đến năm 2022 mới thực hiện kiểm tra quyết toán thuế, dẫn đến số tiền truy thu lớn chưa kịp thanh toán hết trong năm và phải kéo dài số dư sang năm 2023.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Bích Ngọc đã phản ánh toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Mẫn Đài theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công trình cung cấp các số liệu thực tế về sự biến động tài chính, cơ cấu lao động và kết quả kinh doanh giai đoạn 2021–2023, đồng thời mô tả chi tiết quy trình xử lý chứng từ trên hệ thống sổ sách Excel trong Quý I/2024. Dựa trên các nhược điểm về tổ chức nhân sự kiêm nhiệm và gia tăng chi phí quản lý, đề tài đã đề xuất các giải pháp khả thi nhằm giúp doanh nghiệp hoàn thiện bộ máy kế toán và nâng cao hiệu quả quản lý kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Tổng quan về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. 1 Khái niệm và các điều kiện ghi nhận doanh thu và thu nhập khác 1. 1 Khái niệm doanh thu và thu nhập khác a.

Khái niệm doanh thu Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền. ” Mặt khác theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 ( VAS 14) - Doanh thu và thu nhập khác, đưa ra khái niệm về doanh thu như sau: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Khái niệm thu nhập khác Theo Thông tư 133/2026/ TT-BTC quy định: “ Thu nhập khác là các khoản thu nhập khác ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, gồm: - Thu nhập từ nhượng bán, thanh lý TSCĐ - Chênh lệch giữa giá trị hợp lý tài sản được chia từ BCC cao hơn chi phí đầu tư xây dựng tài sản đồng kiểm soát - Chênh lệch lãi do đánh giá lại vật tư, hàng hóa, tài sản cố định đưa đi góp vốn liên doanh, đầu tư vào công ty liên kết và đầu tư khác; - Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ nhưng sau đó được giảm, được hoàn (thuế xuất khẩu được hoàn, thuế GTGT, TTĐB, BVMT phải nộp nhưng sau đó được giảm) - Thu tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng 5 - Thu tiền bồi thường của bên thứ ba để bù đắp cho tài sản bị tổn thất (ví dụ thu tiền bảo hiểm được bồi thường, tiền đền bù di dời cơ sở kinh doanh và các khoản có tính chất tương tự); - Thu các khoản nợ khó đòi đã xử lý xóa sổ - Thu các khoản nợ phải trả không xác định được chủ - Các khoản tiền thưởng của khách hàng liên quan đến tiêu thụ hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ không tính trong doanh thu (nếu có) - Thu nhập quà biếu, quà tặng bằng tiền, hiện vật của các tổ chức, cá nhân tặng cho doanh nghiệp - Giá trị số hàng khuyến mại không phải trả lại nhà sản xuất - Các khoản thu nhập khác ngoài các khoản nêu trên.

2 Phân loại doanh thu Doanh thu của doanh nghiệp bao gồm: - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ là khoản doanh thu mà doanh nghiệp thu được từ hoạt động kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất hoặc do doanh nghiệp mua vào sau đó bán ra, cung cấp các dịch vụ như dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê TSCĐ theo phương thức cho thuê hoạt động, doanh thu hợp đồng xây dựng. - Doanh thu hoạt động tài chính:Doanh thu hoạt động tài chính là doanh thu thu được từ hoạt động tài chính của doanh nghiệp, bao gồm các hoạt động đầu tư tài chính, kinh doanh về vốn như tiền lãi thu được từ hoạt động cho vay, từ nguồn tiền gửi ngân hàng có kỳ hạn, không kỳ hạn, lãi bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp,… - Các khoản giảm trừ doanh thu: Các khoản giảm trừ doanh thu là các khoản được điều chỉnh giảm trừ doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ. Theo đó, các khoản giảm trừ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC gồm: Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại. - Thu nhập khác: là các khoản thu nhập khác ngoài hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, gồm: Thu nhập từ nhượng bán, thanh lý TSCĐ; Các khoản thuế phải nộp khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ nhưng sau đó được giảm, được hoàn; Thu tiền phạt do khách hàng vi phạm hợp đồng; Thu tiền bồi thường của bên thứ ba để bù đắp cho tài sản bị tổn thất; Thu các khoản nợ phải trả không xác định được chủ; Các khoản tiền thưởng của khách hàng liên quan đến tiêu thụ hàng hóa, sản 6 phẩm, dịch vụ không tính trong doanh thu; Thu nhập quà biếu, quà tặng bằng tiền, hiện vật của các tổ chức, cá nhân tặng cho doanh nghiệp; Giá trị số hàng khuyến mại không phải trả lại nhà sản xuất và các khoản thu nhập khác.

3 Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC quy định điều kiện ghi nhận doanh thu như sau: - Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: + Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; + Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa, đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác); + Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; + Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. - Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp; + Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; + Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào thời điểm báo cáo; + Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.

2 Khái niệm và phân loại chi phí 1. 1 Khái niệm chi phí Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 1 ( VAS 1) định nghĩa chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu. Mặt khác theo Thông tư 133/ 2016/ TT-BTC định nghĩa chi phí như sau: “Chi phí là những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa. Phân loại chi phí - Chi phí giá vốn hàng bán: Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 1 (VAS 1), giá vốn hàng bán là một chi phí sản xuất kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, dưới dạng tiền và các khoản tương đương tiền, hàng tồn kho, khấu hao máy móc, thiết bị.

- Chi phí tài chính: là các khoản chi phí hoạt động tài chính bao gồm: Chi phí lãi tiền vay, lãi mua hàng trả chậm, lãi thuê tài sản thuê tài chính, chiết khấu thanh toán cho người mua, các khoản lỗ do thanh lý, nhượng bán các khoản đầu tư; chi phí giao dịch bán chứng khoán, lỗ tỷ giá hối đoái phát sinh trong kỳ; lỗ tỷ giá hối đoái do đánh giá lại cuối kỳ các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ; lỗ bán ngoại tệ, số trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh và các khoản chi phí của hoạt động đầu tư tài chính khác. - Chi phí quản lý kinh doanh: là các khoản chi phí quản lý kinh doanh bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp bao gồm các chi phí thực tế phát sinh trong quá trình bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ; các chi phí quản lý chung của doanh nghiệp. - Chi phí khác: là những khoản chi phí phát sinh do các sự kiện hay các nghiệp vụ riêng biệt với hoạt động thông thường của doanh nghiệp. bao gồm chi phí thanh lý, nhượng bán TSCĐ; Giá trị còn lại của TSCĐ bị phá dỡ hay giá trị còn lại của TSCĐ thanh lý, nhượng bán; Tiền phạt phải trả do vi phạm hợp đồng kinh tế, phạt vi phạm hành chính và các khoản chi phí khác.

8 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp: là số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tính trên thu nhập chịu thuế trong năm và thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành làm căn cứ xác định kết quả hoạt động kinh doanh sau thuế của doanh nghiệp trong năm tài chính. 3 Khái niệm và phương pháp xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1. 1 Khái niệm về kết quả hoạt động kinh doanh Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác trong một thời kỳ nhất định. Kết quả hoạt động kinh doanh là số lãi hoặc lỗ do các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mang lại trong một kỳ kế toán.

Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh; kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.