Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại Công ty Cổ phần Hue One Food

• Tác giả: Hoàng Đức Hùng
• Người hướng dẫn: ThS. Tôn Thất Lê Hoàng Thiện
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Hue One Food

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò cốt lõi trong hệ thống quản trị của Công ty Cổ phần Hue One Food. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và chế biến thực phẩm tại Thừa Thiên Huế. Môi trường kinh doanh thực phẩm đòi hỏi sự khắt khe về thời điểm ghi nhận bán hàng và tính toán giá thành. Bộ phận kế toán áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Hệ thống chứng từ được lập đầy đủ theo từng nghiệp vụ phát sinh. Doanh thu bán hàng hình thành từ việc tiêu thụ các dòng sản phẩm nông sản chế biến. Giá vốn hàng bán phản ánh chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung. Bên cạnh hoạt động chính, công ty còn phát sinh doanh thu tài chính từ lãi tiền gửi ngân hàng. Mọi chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp đều được hạch toán riêng biệt. Việc tập hợp đầy đủ số liệu giúp doanh nghiệp xác định chính xác lãi gộp và lợi nhuận thuần trước thuế. Số liệu kế toán cung cấp căn cứ vững chắc để ban điều hành đưa ra các quyết định mở rộng thị trường.

1.1. Nguyên tắc kế toán doanh thu và chi phí

Hue One Food tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí trong kỳ. Doanh thu bán thành phẩm được ghi nhận khi công ty đã chuyển giao quyền sở hữu cho khách hàng. Các điều kiện đi kèm gồm việc xác định chắc chắn giá trị hợp đồng và khả năng thu được lợi ích kinh tế. Chi phí sản xuất được tập hợp tương ứng với khối lượng hàng xuất bán để tính giá vốn. Doanh nghiệp không ghi nhận doanh thu dựa trên các khoản dự kiến chưa có hóa đơn hợp lệ. Kế toán phản ánh đồng thời các khoản giảm trừ doanh thu nếu có hàng bán bị trả lại hoặc giảm giá. Việc tuân thủ chuẩn mực kế toán giúp báo cáo tài chính bảo đảm tính trung thực và khách quan.

1.2. Hệ thống tài khoản hạch toán kết quả kinh doanh

Hệ thống tài khoản tại Hue One Food tuân thủ danh mục của Thông tư 200/2014/TT-BTC. Doanh thu bán hàng thực phẩm được theo dõi trên tài khoản 511. Doanh thu tài chính như lãi tiền gửi phản ánh qua tài khoản 515. Thu nhập khác ghi nhận vào tài khoản 711. Về mặt chi phí, tài khoản 632 tổng hợp giá vốn thành phẩm xuất kho. Tài khoản 641 và 642 theo dõi chi phí bán hàng cùng chi phí quản lý vận hành. Cuối kỳ kế toán, toàn bộ số dư doanh thu và chi phí được kết chuyển vào tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh. Tài khoản 911 không có số dư cuối kỳ sau khi kết chuyển lãi hoặc lỗ sang tài khoản 421. Quy trình này phản ánh trọn vẹn kết quả kinh doanh định kỳ.

II. Phân tích kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Hue One Food

Giai đoạn 2022-2024 chứng kiến nhiều biến động trong cơ cấu tài sản và chi phí tại Công ty Cổ phần Hue One Food. Doanh nghiệp mở rộng sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường tiêu thụ thực phẩm. Giá trị hàng tồn kho tăng liên tục qua các năm. Năm 2023, tồn kho tăng khoảng 108 triệu đồng, tương đương mức tăng 47%. Đến năm 2024, chỉ tiêu này tiếp tục tăng mạnh 266 triệu đồng, tương ứng mức tăng 79,59%. Sự gia tăng này cho thấy nguồn cung dồi dào nhưng cũng tạo áp lực vốn lưu động lớn. Các khoản phải thu ngắn hạn biến động rất phức tạp. Năm 2023, khoản phải thu giảm 51 triệu đồng, tương ứng giảm 10,4%. Ngược lại, năm 2024 ghi nhận mức tăng vọt 546 triệu đồng, tức tăng 124,91% so với năm trước. Chính sách nới lỏng tín dụng thương mại hỗ trợ bán hàng nhưng tiềm ẩn rủi ro nợ xấu. Đồng thời, lượng tiền mặt sụt giảm 44% trong năm 2024 do dồn lực cho chi tiêu đầu tư. Tình trạng này làm giảm tính linh hoạt tài chính và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh thuần.

2.1. Phân tích biến động chi phí và áp lực vốn

Cơ cấu chi phí sản xuất tại Hue One Food chịu tác động mạnh từ biến động giá nguyên vật liệu đầu vào. Chi phí giá vốn hàng bán chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí hoạt động. Việc gia tăng tích trữ hàng tồn kho trong năm 2024 làm phát sinh thêm chi phí lưu kho và bảo quản thực phẩm. Chi phí bán hàng cũng tăng theo xu hướng mở rộng mạng lưới phân phối. Bên cạnh đó, số dư tiền mặt sụt giảm 44% khiến công ty gặp áp lực thanh khoản ngắn hạn. Doanh nghiệp phải cân đối nguồn tiền để thanh toán cho nhà cung cấp và trang trải chi phí quản lý thường xuyên. Nếu không tối ưu hóa các khoản mục chi phí, biên lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ bị thu hẹp đáng kể.

2.2. Vấn đề trong thu hồi nợ và ghi nhận doanh thu

Sự gia tăng đột biến của các khoản phải thu ngắn hạn lên 124,91% trong năm 2024 đặt ra thách thức lớn. Việc bán hàng trả chậm giúp tăng doanh số báo cáo nhưng chưa tạo ra dòng tiền thực tế. Công ty đối mặt với nguy cơ ứ đọng vốn tại khâu khách hàng. Bộ phận kế toán phải theo dõi sát sao tuổi nợ của từng đại lý phân phối. Ngoài ra, việc ghi nhận giảm trừ doanh thu hoặc chiết khấu thương mại đôi khi còn chậm trễ. Chứng từ đối chiếu công nợ cuối tháng chưa được hoàn tất đồng bộ với tất cả đối tác. Những hạn chế này làm sai lệch tính kịp thời của số liệu kết quả kinh doanh trên sổ sách kế toán.

III. Giải pháp kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Hue One Food

Để hoàn thiện công tác kế toán và nâng cao hiệu quả hoạt động, Công ty Cổ phần Hue One Food cần triển khai đồng bộ các giải pháp tài chính. Trước hết, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng và xuất kho. Việc ghi nhận doanh thu phải gắn liền với biên bản giao nhận có chữ ký xác nhận của đại lý. Kế toán cần phân loại chi tiết các khoản chi phí sản xuất để kiểm soát giá thành sản phẩm chính xác hơn. Đối với hàng tồn kho, công ty nên áp dụng mô hình quản trị tinh gọn nhằm giảm chi phí lưu kho. Về công nợ, doanh nghiệp cần ban hành chính sách tín dụng thương mại chặt chẽ hơn. Việc đánh giá xếp hạng tín nhiệm khách hàng giúp ngăn ngừa rủi ro nợ khó đòi. Ngoài ra, việc nâng cấp phần mềm kế toán hiện đại sẽ tự động hóa khâu tổng hợp dữ liệu. Phần mềm hỗ trợ kết chuyển doanh thu và chi phí sang tài khoản 911 nhanh chóng, chính xác. Nhờ đó, báo cáo kết quả kinh doanh được lập kịp thời, phục vụ đắc lực cho công tác quản trị.

3.1. Hoàn thiện kiểm soát nội bộ và quản trị công nợ

Hue One Food cần xây dựng quy chế bán hàng minh bạch để siết chặt công nợ. Doanh nghiệp cần quy định hạn mức tín dụng và thời hạn thanh toán cụ thể cho từng khách hàng. Kế toán công nợ phải thường xuyên đối chiếu số dư và gửi thư xác nhận định kỳ hàng tháng. Với các khoản nợ quá hạn, bộ phận tài chính cần lập tức áp dụng biện pháp thu hồi để bảo toàn vốn. Song song đó, công ty cần hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với khâu xuất nhập kho thực phẩm. Thủ kho và kế toán vật tư phải đối chiếu thẻ kho hàng tuần. Biện pháp này giúp phát hiện sớm sai lệch và hạn chế tối đa thất thoát hàng hóa.

3.2. Ứng dụng phần mềm kế toán số hóa dữ liệu

Doanh nghiệp nên đẩy mạnh ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng tích hợp quản trị doanh nghiệp ERP. Hệ thống số hóa giúp tự động nhập liệu từ hóa đơn điện tử vào sổ cái. Các nghiệp vụ bán hàng, chiết khấu và giảm giá được ghi nhận tức thời trên hệ thống. Phần mềm tự động tính toán giá vốn xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền. Nhờ đó, kế toán giảm bớt sai sót thủ công trong quá trình hạch toán doanh thu và chi phí. Cuối tháng, hệ thống tự động kết chuyển các tài khoản chi phí và doanh thu vào tài khoản 911. Báo cáo tài chính được xuất lập chính xác, phục vụ kịp thời công tác phân tích và điều hành.

IV. Ứng dụng kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại Hue One Food

Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là nền tảng sống còn cho sự phát triển của Công ty Cổ phần Hue One Food. Doanh nghiệp thực phẩm cần số liệu tài chính trung thực để tồn tại trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Việc phản ánh kịp thời các khoản doanh thu bán hàng giúp xác định năng lực chiếm lĩnh thị trường của từng dòng sản phẩm. Kiểm soát chặt chẽ giá vốn và chi phí quản lý giúp bảo toàn biên lợi nhuận ròng. Hơn nữa, việc quản lý tốt các khoản phải thu và hàng tồn kho giúp giải phóng dòng tiền mặt bị ứ đọng. Doanh nghiệp có thể tận dụng nguồn tiền nhàn rỗi để tái đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại. Thông tin từ tài khoản 911 cung cấp cái nhìn toàn diện về hiệu quả kinh tế của từng chu kỳ sản xuất. Ban điều hành dựa vào các chỉ tiêu tài chính này để hoạch định chiến lược kinh doanh bền vững. Một hệ thống kế toán hoàn thiện sẽ tạo tiền đề vững chắc cho sự tăng trưởng dài hạn.

4.1. Ứng dụng số liệu kế toán trong quản trị doanh nghiệp

Số liệu kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò kim chỉ nam trong quản trị tại Hue One Food. Báo cáo phân tích doanh thu theo nhóm sản phẩm giúp xác định mặt hàng chủ lực sinh lời cao. Ban lãnh đạo dựa vào đó để điều chỉnh kế hoạch sản xuất và chiến lược phân phối tại các thị trường trọng điểm. Thông tin về chi phí định kỳ hỗ trợ xây dựng định mức nguyên vật liệu chuẩn xác hơn. Doanh nghiệp dễ dàng phát hiện các khoản lãng phí phát sinh trong dây chuyền chế biến thực phẩm. Từ đó, bộ phận quản lý đưa ra giải pháp cắt giảm chi phí hợp lý mà không ảnh hưởng chất lượng sản phẩm.

4.2. Giá trị thực tiễn đối với doanh nghiệp ngành thực phẩm

Mô hình kế toán tại Hue One Food mang lại nhiều bài học giá trị cho các doanh nghiệp ngành chế biến thực phẩm. Việc kết hợp chặt chẽ giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị giúp tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Báo cáo tài chính minh bạch tạo niềm tin lớn với các đối tác thương mại, ngân hàng và cơ quan thuế. Năng lực kiểm soát tốt dòng tiền và hàng tồn kho giúp doanh nghiệp duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường. Đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi phục vụ mở rộng quy mô. Việc tuân thủ chuẩn mực kế toán tạo đòn bẩy vững vàng cho sự phát triển lâu dài.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế cùng sự chuyển biến mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức và kinh tế số, các doanh nghiệp Việt Nam có nhiều cơ hội để mở rộng thị trường, thu hút vốn đầu tư và nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, đi cùng với các cơ hội này là sức ép cạnh tranh ngày càng gia tăng trên thị trường nội địa lẫn quốc tế. Để duy trì sự tồn tại và phát triển bền vững, doanh nghiệp không chỉ tập trung vào việc đổi mới phương thức sản xuất mà còn phải thiết lập hệ thống quản lý tài chính chặt chẽ, khoa học. Trong cấu trúc tài chính của doanh nghiệp, công tác theo dõi doanh thu, chi phí và xác định chính xác kết quả kinh doanh là khâu trọng yếu nhằm cung cấp số liệu thực tế về hiệu quả hoạt động, giúp nhà quản trị đưa ra các quyết sách điều hành phù hợp và hạn chế hiện tượng sai lệch số liệu tài chính.

Công ty Cổ phần Hue One Food là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và phân phối thực phẩm đóng gói. Mặc dù ban lãnh đạo đơn vị đã có nhiều nỗ lực trong việc hoàn thiện công tác kế toán, thực tiễn tại công ty vẫn bộc lộ một số tồn tại trong quy trình ghi nhận doanh thu, phân bổ các khoản chi phí phát sinh và kết chuyển xác định kết quả kinh doanh, từ đó ảnh hưởng đến tính kịp thời và chuẩn xác trong việc phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Khóa luận xác định mục tiêu nghiên cứu tổng thể và các nhiệm vụ cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Khảo sát, mô tả và phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food.
  3. Đánh giá ưu điểm, hạn chế còn tồn tại trong công tác kế toán của công ty và đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food trong năm 2024.
• Phạm vi nghiên cứu về không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Công ty Cổ phần Hue One Food (địa chỉ: số 01 Nguyễn Văn Tuyết, Phường Thuận An, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu tổng quan về tình hình lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 3 năm từ năm 2022 đến năm 2024. Riêng các chứng từ, sổ sách kế toán và số liệu hạch toán nghiệp vụ chi tiết được thu thập và phân tích sâu trong năm tài chính 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp lý hiện hành của Nhà nước và Chuẩn mực kế toán Việt Nam:

• Khung pháp lý và chuẩn mực áp dụng: Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính và Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01 - Chuẩn mực chung).
• Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận:
  • Doanh thu: Trích dẫn Khoản 1, Điều 78 Thông tư 200/2014/TT-BTC, xác định doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp (ngoại trừ phần góp vốn của cổ đông), được ghi nhận tại thời điểm phát sinh giao dịch khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế và xác định được giá trị hợp lý. Điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được căn cứ theo Khoản 1, Điều 79 Thông tư 200/2014/TT-BTC (gồm 5 điều kiện đối với bán hàng và 4 điều kiện đối với cung cấp dịch vụ).
  • Chi phí: Trích dẫn Khoản 1, Điều 82 Thông tư 200/2014/TT-BTC và Chuẩn mực VAS 01, chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ làm giảm vốn chủ sở hữu (không bao gồm phân phối cho chủ sở hữu).
  • Xác định kết quả kinh doanh: Căn cứ Khoản 1, Điều 96 Thông tư 200/2014/TT-BTC, kết quả hoạt động kinh doanh gồm kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.
• Hệ thống tài khoản kế toán nghiên cứu: Sử dụng các tài khoản chủ yếu quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC: TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), TK 521 (Các khoản giảm trừ doanh thu: TK 5211, TK 5212, TK 5213), TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), TK 635 (Chi phí tài chính), TK 641 (Chi phí bán hàng), TK 642 (Chi phí quản lý doanh nghiệp), TK 711 (Thu nhập khác), TK 811 (Chi phí khác), TK 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp), TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh) và TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối).

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể trong quá trình thực hiện khóa luận:

• Phương pháp nghiên cứu và phỏng vấn: Trực tiếp phỏng vấn cán bộ, nhân viên kế toán tại các phần hành của Công ty Cổ phần Hue One Food nhằm tìm hiểu thực tế quy trình xử lý, hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh liên quan đến doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.
• Phương pháp điều tra, thu thập tài liệu và số liệu: Thu thập hệ thống văn bản pháp luật, chế độ kế toán và giáo trình chuyên ngành để xây dựng cơ sở lý luận; đồng thời thu thập hệ thống biểu mẫu chứng từ kế toán, sổ sách chi tiết, sổ tổng hợp và báo cáo tài chính có chữ ký và xác nhận của đơn vị thực tập.
• Phương pháp quan sát: Trực tiếp quan sát trình tự luân chuyển chứng từ kế toán và quy trình nhập dữ liệu nghiệp vụ vào phần mềm kế toán MISA của bộ phận kế toán công ty.
• Phương pháp so sánh và phân tích số liệu: Sử dụng kỹ thuật so sánh số tuyệt đối và số tương đối để đánh giá mức độ biến động của các chỉ tiêu về lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp qua 3 năm (2022, 2023, 2024).
• Phương pháp mô tả: Hệ thống hóa và trình bày lại quy trình kế toán, luân chuyển chứng từ, phương pháp vào sổ và trích xuất dữ liệu báo cáo tài chính thực tế tại công ty.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hạch toán kế toán theo quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC:

• Khái niệm, vai trò và nhiệm vụ: Làm rõ khái niệm doanh thu, chi phí, lợi nhuận và ý nghĩa sống còn của việc xác định kết quả kinh doanh đối với việc bảo toàn vốn, tránh hiện tượng "lãi giả, lỗ thật". Xác định 3 nhiệm vụ chính của công tác kế toán: hạch toán kịp thời; ghi chép, theo dõi trung thực, khách quan; lập báo cáo và tham mưu cho ban giám đốc.
• Kế toán doanh thu và các khoản giảm trừ: Trình bày chi tiết điều kiện ghi nhận doanh thu theo Khoản 1, Điều 79; nội dung kết cấu TK 511 (với 6 tài khoản cấp 2: 5111, 5112, 5113, 5114, 5117, 5118); phương pháp hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu qua TK 521 (TK 5211 - chiết khấu thương mại, TK 5212 - hàng bán bị trả lại, TK 5213 - giảm giá hàng bán) và cách kết chuyển giảm trừ sang TK 511 vào cuối kỳ.
• Kế toán giá vốn hàng bán (TK 632): Quy định nội dung phản ánh giá vốn theo Điều 89 Thông tư 200/2014/TT-BTC, chứng từ sử dụng (phiếu xuất kho, hóa đơn GTGT, bảng kê) và phương pháp hạch toán theo phương pháp kê khai thường xuyên và kiểm kê định kỳ.
• Kế toán hoạt động tài chính và hoạt động khác: Phản ánh doanh thu tài chính qua TK 515 (tiền lãi, cổ tức, chênh lệch tỷ giá), chi phí tài chính qua TK 635 (lãi vay, lỗ tỷ giá, dự phòng đầu tư tài chính); thu nhập khác qua TK 711 (thanh lý TSCĐ, tiền phạt, thu nợ khó đòi đã xử lý) và chi phí khác qua TK 811.
• Kế toán chi phí thời kỳ và thuế TNDN: Quy định hạch toán chi phí bán hàng qua TK 641, chi phí quản lý doanh nghiệp qua TK 642, chi phí thuế TNDN hiện hành và hoãn lại qua TK 821 (kết cấu bên Nợ, bên Có và quy trình kết chuyển sang TK 911).
• Kế toán xác định kết quả kinh doanh (TK 911): Trình bày nguyên tắc kết chuyển doanh thu thuần, doanh thu tài chính, thu nhập khác về bên Có TK 911; kết chuyển giá vốn, chi phí tài chính, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí khác và chi phí thuế TNDN về bên Nợ TK 911. Xác định số chênh lệch để kết chuyển lãi hoặc lỗ sang TK 421.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả hoạt động kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food

Chương 2 trình bày tổng quan về doanh nghiệp và mô tả chi tiết thực trạng kế toán tại đơn vị:

• Thông tin doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Hue One Food có tiền thân là Doanh nghiệp tư nhân Hue One Food, đăng ký hoạt động ngày 11/03/2022; mã số thuế 3301709878; trụ sở tại số 01 Nguyễn Văn Tuyết, Phường Thuận An, Thành phố Huế, Tỉnh Thừa Thiên Huế; do Chi cục Thuế Thành phố Huế quản lý; Giám đốc là ông Ngô Văn Quốc. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất tinh bột và các sản phẩm từ tinh bột, trong đó định hướng sản phẩm chủ lực là bánh ép khô đóng gói phân phối trên phạm vi toàn quốc.
• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Mô hình quản lý gồm Giám đốc, Phó Giám đốc, Phòng Hành chính sự nghiệp, Phòng Kinh doanh, Phòng Kế toán và Phòng Sản xuất (quản lý Bộ phận kho và Bộ phận vận chuyển). Bộ máy kế toán gồm 5 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán kho, Kế toán công nợ và Kế toán thanh toán.
• Chính sách kế toán áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ ghi sổ là VNĐ; tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn; hình thức sổ kế toán là Chứng từ ghi sổ trên phần mềm MISA kết hợp với phần mềm Microsoft Excel.

Biến động về nguồn nhân lực của công ty qua 3 năm (2022–2024) được tổng hợp tại bảng số liệu sau:

Chỉ tiêu phân loại	Năm 2022 (Người)	Cơ cấu 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	Cơ cấu 2023 (%)	Năm 2024 (Người)	Cơ cấu 2024 (%)	Biến động 2023/2022 (+/- Người)	Tốc độ tăng 2023/2022 (%)	Biến động 2024/2023 (+/- Người)	Tốc độ tăng 2024/2023 (%)
Tổng số lao động	14	100	34	100	57	100	+20	142,86	+23	67,65
1. Theo giới tính
- Lao động nam	5	36	7	21	11	19	+2	40,00	+4	57,14
- Lao động nữ	9	64	27	79	46	81	+18	200,00	+19	70,37
2. Theo trình độ
- Cao đẳng / Trung cấp	4	29	6	18	8	14	+2	50,00	+2	33,33
- Lao động phổ thông	7	50	23	68	37	65	+16	228,57	+14	60,87

Cơ cấu lao động phản ánh đặc thù sản xuất bánh ép khô, trong đó lao động nữ chiếm tỷ trọng áp đảo (tăng từ 64% năm 2022 lên 81% năm 2024) do yêu cầu khéo léo trong các công đoạn gia công và đóng gói; lao động phổ thông chiếm tỷ trọng cao nhất (65% đến 68%).

Về quy mô tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2022–2024:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2022 (VNĐ)	Năm 2023 (VNĐ)	Năm 2024 (VNĐ)	Biến động 2023/2022 (+/- VNĐ)	Tỷ lệ tăng giảm 2023/2022 (%)	Biến động 2024/2023 (+/- VNĐ)	Tỷ lệ tăng giảm 2024/2023 (%)
Tổng cộng tài sản	742.084.000	1.199.084.000	2.739.084.000	+457.000.000	+61,58	+1.540.000.000	+128,39
1. Tiền và tương đương tiền	25.466.000	424.466.000	187.000.000	+399.000.000	+1.566,87	-237.466.000	-44,18
2. Phải thu ngắn hạn	488.000.000	437.000.000	983.000.000	-51.000.000	-10,45	+546.000.000	+124,91
3. Hàng tồn kho	227.000.000	335.000.000	601.000.000	+108.000.000	+47,58	+266.000.000	+79,59
4. Tài sản ngắn hạn khác	1.118.000	2.124.000	216.124.000	+1.006.000	+90,00	+214.000.000	+8.813,00
5. Tài sản cố định (nguyên giá)	-	-	700.273.000	-	-	+700.273.000	-
- Hao mòn lũy kế	-	-	(67.727.000)	-	-	-67.727.000	-
Cơ cấu nguồn vốn chính
- Nợ ngắn hạn	636.000.000	-	-	-	-	-	-
- Phải trả người bán ngắn hạn	60.000.000	-	-	-	-	-	-
- Người mua trả tiền trước	493.000.000	-	-	-	-	-	-
- Phải trả người lao động	-	-	110.000.000	-	-	+110.000.000	-
- Vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn	-	-	998.000.000	-	-	+998.000.000	-
- Vốn góp của chủ sở hữu	992.000.000	-	-	-	-	-	-
- Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối	(886.640.000)	-	-	-	-	-	-

(Ghi chú: Số liệu tổng hợp từ Bảng 2.2 và phần thuyết minh số liệu trong khóa luận; dấu âm trong ngoặc đơn thể hiện chỉ tiêu giảm hoặc lỗ).

• Thực tế hạch toán các phần hành kế toán năm 2024:
  • Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (TK 511): Sử dụng hóa đơn GTGT, đơn đặt hàng, biên bản giao nhận; hạch toán chi tiết trên TK 5111 và TK 5112 (trích sổ chi tiết TK 511).
  • Giá vốn hàng bán (TK 632): Căn cứ phiếu xuất kho (biểu mẫu 2.7, 2.9) và trích sổ chi tiết TK 632 (biểu 2.8, 2.10) theo phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn.
  • Hoạt động tài chính và hoạt động khác: Sử dụng giấy báo có ngân hàng để ghi nhận lãi tiền gửi qua TK 515 (biểu 2.12); hạch toán chi phí tài chính qua TK 635 (biểu 2.14); ghi nhận thu nhập khác qua TK 711 và chi phí khác qua TK 811 (biểu 2.21).
  • Chi phí bán hàng (TK 641) và Chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642): Tập hợp chứng từ phiếu chi (như phiếu chi số 574031 tại biểu 2.16), hóa đơn mua ngoài để ghi chép vào sổ chi tiết TK 641 (biểu 2.17) và TK 642 (biểu 2.20).
  • Thuế TNDN và kết chuyển kết quả kinh doanh: Lập tờ khai quyết toán thuế TNDN năm 2024 (biểu 2.22), phản ánh chi phí thuế qua TK 821; cuối kỳ lập chứng từ kết chuyển tài khoản 911 (biểu 2.23) và ghi Sổ nhật ký chung TK 911 (biểu 2.24) để xác định lợi nhuận sau thuế sang TK 421.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food

Chương 3 tổng kết các đánh giá thực tế và định hướng giải pháp:

• Đánh giá thực trạng:
  • Thuận lợi và ưu điểm: Công ty đã áp dụng phần mềm kế toán MISA kết hợp Excel giúp đẩy nhanh tiến độ xử lý dữ liệu và in ấn hệ thống sổ sách; bộ máy kế toán được phân công nhiệm vụ tương đối rõ ràng theo từng mảng công nợ, kho, thanh toán; chính sách kế toán tuân thủ Thông tư 200/2014/TT-BTC.
  • Khó khăn và nhược điểm: Doanh nghiệp mới thành lập (hoạt động từ 2022) nên quy trình lưu chuyển và quản lý chứng từ giữa các bộ phận (kho, bán hàng và kế toán) đôi lúc còn độ trễ; công tác theo dõi chi tiết một số khoản chi phí bán hàng và chi phí quản lý phát sinh thực tế bằng tiền mặt chưa thật sự chặt chẽ; việc phân loại và đối chiếu công nợ khách hàng cần hoàn thiện hơn để tránh ứ đọng vốn khi doanh thu tăng trưởng nhanh.
• Các giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện quy trình luân chuyển chứng từ kế toán ban đầu nhằm bảo đảm tính kịp thời, hạn chế việc thất lạc hoặc chậm trễ chứng từ từ khâu bán hàng về phòng kế toán.
  • Tăng cường ứng dụng các tính năng tự động của phần mềm MISA trong việc hạch toán phân bổ chi phí, theo dõi chi tiết từng nhóm sản phẩm bánh ép khô.
  • Nâng cao chất lượng kiểm soát nội bộ đối với các khoản chi phí phát sinh bằng tiền mặt (phiếu chi, hóa đơn dịch vụ mua ngoài).
  • Hoàn thiện công tác lập và phân tích báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh định kỳ nhằm hỗ trợ kịp thời cho công tác quản trị và ra quyết định của Ban Giám đốc.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả đạt được:
  • Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh dựa trên Thông tư 200/2014/TT-BTC và Chuẩn mực kế toán VAS 01.
  • Phản ánh trung thực bức tranh tài chính và biến động nguồn lực của Công ty Cổ phần Hue One Food từ năm 2022 đến năm 2024: tổng tài sản tăng từ 742 triệu đồng (năm 2022) lên 2,739 tỷ đồng (năm 2024), trong đó hàng tồn kho tăng lên 601 triệu đồng và phát sinh tài sản cố định với nguyên giá hơn 700 triệu đồng; quy mô nhân sự tăng từ 14 người lên 57 người, cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tập trung vào lao động nữ trực tiếp sản xuất (chiếm 81%).
  • Mô tả chi tiết quy trình kế toán máy trên phần mềm MISA, trích xuất hệ thống biểu mẫu và sổ chi tiết của các tài khoản doanh thu (511), giá vốn (632), chi phí hoạt động (641, 642, 635), thuế TNDN (821) và tài khoản xác định kết quả kinh doanh (911) trong năm tài chính 2024.
• Đóng góp của khóa luận:
  • Cung cấp một nghiên cứu tình huống cụ thể về thực tế tổ chức công tác kế toán tại một doanh nghiệp khởi nghiệp trong ngành chế biến thực phẩm (sản xuất bánh ép khô) tại địa bàn Thừa Thiên Huế trong giai đoạn đầu thành lập (2022–2025).
  • Chỉ ra các điểm còn bất cập trong quy trình luân chuyển chứng từ và quản lý chi phí, đồng thời đưa ra các giải pháp khắc phục bám sát thực tiễn hoạt động và phần mềm đang vận hành tại công ty.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Thời gian thực tập của tác giả bị giới hạn trong 3 tháng, kết hợp với năng lực chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn bước đầu nên việc tiếp cận một số quy trình quản lý tài chính chuyên sâu còn mức độ nhất định.
  • Các số liệu, sổ sách và chứng từ kế toán chi tiết minh họa trong khóa luận chủ yếu tập trung vào năm tài chính 2024; số liệu của năm 2022 và 2023 mới dừng lại ở các chỉ tiêu tổng hợp trên Báo cáo tài chính.
  • Khóa luận chưa đi sâu phân tích toàn diện công tác kế toán quản trị chi phí và giá thành chi tiết cho từng loại hương vị hoặc quy cách đóng gói của sản phẩm bánh ép khô.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng nghiên cứu sang việc thiết lập hệ thống kế toán quản trị doanh thu, chi phí và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Hue One Food khi doanh nghiệp bước vào giai đoạn sản xuất kinh doanh ổn định.
  • Nghiên cứu ứng dụng sâu hơn các phân hệ nâng cao của phần mềm kế toán để tối ưu hóa công tác lập dự toán chi phí và phân tích điểm hòa vốn cho từng dòng sản phẩm thực phẩm đóng gói.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp ví dụ thực tế về phương pháp trình bày một khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành kế toán doanh nghiệp sản xuất, từ việc trích dẫn quy định Thông tư 200/2014/TT-BTC đến việc thu thập, xử lý và phân tích số liệu thực tế qua các năm.
• Người làm công tác kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngành chế biến thực phẩm: Khóa luận mô tả chi tiết phương thức tổ chức hạch toán trên phần mềm MISA kết hợp bảng tính Excel, quy trình luân chuyển chứng từ xuất nhập kho, phiếu chi tiền mặt, trích sổ chi tiết và thủ tục kết chuyển cuối kỳ sang TK 911.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao nhất: Phần phân tích thực trạng công tác hạch toán tại Chương 2, bao gồm hệ thống các biểu mẫu trích xuất (phiếu xuất kho, phiếu chi số 574031, trích sổ chi tiết TK 511, TK 632, TK 641, TK 642, TK 911 và tờ khai quyết toán thuế TNDN năm 2024).

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Hue One Food áp dụng chế độ kế toán và phương pháp tính thuế nào? Công ty Cổ phần Hue One Food áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính; tính thuế Giá trị gia tăng (GTGT) theo phương pháp khấu trừ; kỳ kế toán theo năm dương lịch (từ 01/01 đến 31/12); hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền liên hoàn.

2. Công ty sử dụng hình thức sổ kế toán và công cụ hỗ trợ nào trong công tác hạch toán? Công ty áp dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ trên máy vi tính, sử dụng phần mềm kế toán MISA kết hợp với phần mềm Microsoft Excel để nhập liệu chứng từ hàng ngày, theo dõi sổ chi tiết, sổ tổng hợp và kết xuất báo cáo tài chính cuối kỳ.

3. Cơ cấu lao động của công ty biến động như thế nào trong giai đoạn 2022–2024? Tổng số lao động của công ty tăng mạnh từ 14 người năm 2022 lên 34 người năm 2023 (tăng 142,86%) và đạt 57 người năm 2024 (tăng 67,65%). Trong cơ cấu, lao động nữ chiếm tỷ trọng cao và tăng dần (64% năm 2022, 79% năm 2023, 81% năm 2024); lao động phổ thông chiếm tỷ trọng lớn nhất (từ 50% đến 68%) nhằm đáp ứng nhu cầu gia công và đóng gói sản phẩm bánh ép khô.

4. Quy mô tài sản và hàng tồn kho của Hue One Food thay đổi ra sao trong giai đoạn 2022–2024? Tổng tài sản của công ty tăng trưởng liên tục: năm 2023 tăng 457 triệu đồng (tăng 61,58% so với 2022), năm 2024 tăng tiếp 1,540 tỷ đồng (tăng 128,39% so với 2023), đạt mức 2,739 tỷ đồng. Khoản mục hàng tồn kho tăng đều qua các năm: từ 227 triệu đồng (năm 2022) lên 335 triệu đồng (năm 2023, tăng 47,58%) và đạt 601 triệu đồng (năm 2024, tăng 79,59%), phản ánh quá trình mở rộng quy mô sản xuất của đơn vị.

5. Các tài khoản kế toán chủ yếu được công ty sử dụng để xác định kết quả kinh doanh cuối năm 2024 là gì? Quá trình xác định kết quả kinh doanh tại Hue One Food được thực hiện qua tài khoản trung gian TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh). Doanh nghiệp kết chuyển doanh thu từ TK 511, doanh thu tài chính từ TK 515, thu nhập khác từ TK 711 vào bên Có TK 911; đồng thời kết chuyển giá vốn hàng bán từ TK 632, chi phí tài chính từ TK 635, chi phí bán hàng từ TK 641, chi phí quản lý doanh nghiệp từ TK 642, chi phí khác từ TK 811 và chi phí thuế TNDN từ TK 821 vào bên Nợ TK 911 để xác định lãi hoặc lỗ chuyển sang TK 421.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Đức Hùng đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Hue One Food trong năm tài chính 2024 trên cơ sở vận dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC. Nghiên cứu cung cấp số liệu chi tiết về tình hình biến động tài sản, nguồn vốn và cơ cấu lao động của công ty trong giai đoạn 2022–2024 gắn liền với sản phẩm chủ lực là bánh ép khô. Đồng thời, tác giả đã mô tả rõ nét quy trình ghi sổ kế toán máy trên phần mềm MISA và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác luân chuyển chứng từ cũng như quản lý chi phí tại đơn vị. Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên ngành kế toán và các cán bộ nghiệp vụ tại các doanh nghiệp sản xuất thực phẩm quy mô vừa và nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.1 Những vấn đề chung về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Khái niệm doanh thu Theo khoản 1, Điều 78 thông tư 200/2014/TT_BTC quy định: Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được và làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch và phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoảng được quyết nhận không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.2 Khái niệm chi phí Theo khoản 1, Điều 82 thông thứ 200 quy định: Chi phí là những khoảng làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh hoặc khi có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai không phân biệt đã chi tiền hay chưa. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam – VAS 01 Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.3 Khái niệm xác kết quả hoạt động kinh doanh Theo khoản 1 điểm a Điều 96 thông tư 200/2014/TT-BTC quy định: Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư như: Chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.

4 Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính. Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.4 Vai trò và ý nghĩa của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển đều phải hoạt động theo nguyên tắc là “lấy thu bù vào chi và có lãi”. Lãi là chi tiêu chất lượng tổng hợp quan trọng của doanh nghiệp và nó thể hiện kết quả kinh doanh và chất lượng hoạt động của doanh nghiệp. Xác định kết quả kinh doanh và việc so sánh doanh thu thu được và chi phí bỏ ra phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh, nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì doanh nghiệp có lãi và ngược lại doanh nghiệp sẽ lỗ.

Kết quả kinh doanh là mục đích cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp, là chỉ tiêu quan trọng không chỉ cần thiết cho doanh nghiệp mà còn cần thiết cho các đối tượng khác quan tâm. Việc xác định kết quả kinh doanh là cơ sở để xác định các chỉ tiêu kinh tế tài chính, đánh giá tình hình kinh doanh của doanh nghiệp, xác định số vòng luân chuyển vốn, tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu.