Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng, Thương mại và Dịch vụ Quốc Bảo

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Quốc Bảo

• Tác giả: Lê Thị Bình
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây dựng, Thương mại và Dịch vụ Quốc Bảo
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Quốc Bảo

Công tác kế toán doanh thu và chi phí giữ vai trò cốt lõi trong hoạt động vận hành của Công ty TNHH XD TM và DV Quốc Bảo. Đơn vị hoạt động đa ngành gồm xây dựng, thương mại và cung cấp dịch vụ. Đặc thù này yêu cầu hệ thống kế toán phải theo dõi đồng thời nhiều dòng doanh thu phức tạp. Doanh thu xây lắp phụ thuộc nghiệm thu từng giai đoạn công trình. Doanh thu thương mại gắn liền với biến động xuất nhập kho hàng hóa. Kế toán chi phí đòi hỏi phân bổ chính xác chi phí nguyên vật liệu, nhân công và máy thi công. Việc ghi chép số liệu kịp thời giúp ban lãnh đạo kiểm soát dòng tiền hiệu quả. Báo cáo kế toán chuẩn xác phản ánh đúng năng lực sinh lời thực tế. Doanh nghiệp hiện áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày đầu năm và kết thúc vào ngày cuối năm dương lịch. Hệ thống chứng từ được chuẩn hóa qua phần mềm kế toán Fast. Quy trình luân chuyển chứng từ diễn ra nghiêm ngặt giữa các bộ phận chức năng. Điều này hạn chế tối đa rủi ro sai sót số liệu.

1.1. Chế độ kế toán và chính sách áp dụng tại doanh nghiệp

Công ty TNHH XD TM và DV Quốc Bảo triển khai hạch toán căn cứ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đơn vị tính sử dụng trong sổ sách là đồng Việt Nam (VNĐ). Doanh nghiệp tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ trực tiếp trên hóa đơn tài chính. Tài sản cố định được ghi nhận dựa trên nguyên tắc giá gốc ban đầu. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp trích khấu hao theo đường thẳng để phân bổ chi phí hoạt động. Kỳ kế toán tiến hành theo năm dương lịch từ ngày 01 tháng 01 đến ngày 31 tháng 12. Việc tuân thủ chính sách kế toán thống nhất giúp báo cáo tài chính đạt độ tin cậy cao đối với cơ quan quản lý và đối tác.

1.2. Tổ chức bộ máy kế toán và ứng dụng phần mềm Fast

Bộ máy kế toán tại đơn vị được tổ chức theo mô hình tập trung nhằm đảm bảo sự thống nhất dữ liệu. Kế toán trưởng phụ trách điều hành chung và kiểm soát chứng từ thu chi. Các kế toán viên phân công nhiệm vụ theo dõi công nợ, quản lý kho và hạch toán bán hàng. Doanh nghiệp trang bị phần mềm kế toán Fast để tự động hóa quá trình nhập liệu. Hàng ngày, nhân viên tập hợp chứng từ gốc hợp lệ và lập bảng kê chi tiết. Dữ liệu chứng từ được nhập vào hệ thống để ghi nhận nhật ký chung và sổ cái tài khoản. Nhờ đó, công tác trích xuất báo cáo doanh thu diễn ra nhanh chóng.

II. Phân tích kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Quốc Bảo

Công tác ghi nhận doanh thu và chi phí tại Công ty Quốc Bảo vẫn còn bộc lộ một số tồn tại kỹ thuật. Đối với mảng kinh doanh thương mại, thời điểm ghi nhận doanh thu đôi khi chưa đồng nhất với thời điểm phát hành hóa đơn điện tử. Kế toán thường ghi nhận doanh số khi khách hàng thanh toán thay vì thời điểm bàn giao hàng hóa. Điều này làm sai lệch kỳ ghi nhận kết quả kinh doanh. Đối với hoạt động thi công xây lắp, việc nghiệm thu khối lượng dở dang gặp nhiều chậm trễ do thủ tục hiện trường. Chi phí giá vốn bán hàng chưa được tính toán kịp thời do chứng từ kho nhập trễ. Chi phí quản lý doanh nghiệp và chi phí bán hàng còn phân bổ theo tiêu thức ước tính. Hệ thống theo dõi công nợ khách hàng chưa được tự động hóa triệt để. Nhân viên kế toán vẫn phải rà soát thủ công các khoản nợ quá hạn. Tình trạng đối chiếu công nợ thiếu định kỳ tiềm ẩn nguy cơ phát sinh nợ khó đòi. Những tồn tại trên ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thông tin trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

2.1. Bất cập trong việc xác định thời điểm ghi nhận doanh thu

Thực tế ghi nhận doanh thu bán hàng tại đơn vị phát sinh độ trễ so với chuẩn mực kế toán. Nhân viên thường đợi nhận đủ thanh toán chuyển khoản từ khách hàng mới lập hóa đơn. Một số đơn hàng thương mại giao hàng trong tháng trước nhưng sang tháng sau mới xuất hóa đơn. Tình trạng này vi phạm nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí trong kỳ. Đối với các hợp đồng xây lắp, chứng từ nghiệm thu từng hạng mục công trình thường chậm trễ. Kế toán thiếu căn cứ kịp thời để phản ánh giá trị doanh thu thực hiện. Do đó, kết quả hoạt động kinh doanh giữa các tháng có sự chênh lệch lớn.

2.2. Hạn chế trong kiểm soát chi phí và phân bổ giá vốn

Việc tập hợp chi phí xây dựng và giá vốn thương mại còn gặp nhiều rào cản hành chính. Đơn vị chưa xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu cụ thể cho từng công trình. Bảng kê xuất kho nguyên vật liệu thi công thường tập hợp dồn vào cuối quý. Kế toán viên khó kiểm soát tình trạng thất thoát hoặc sử dụng lãng phí vật tư. Bên cạnh đó, các chi phí chung như điện, nước, nhiên liệu máy móc phân bổ thiếu tiêu chí rõ ràng. Việc tính giá thành công trình vì thế chưa phản ánh trung thực mức tiêu hao thực tế. Lợi nhuận gộp từng mảng kinh doanh chưa được đánh giá chính xác.

III. Phương pháp kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Quốc Bảo

Doanh nghiệp cần áp dụng đồng bộ nhiều phương pháp cải tiến để nâng cao độ chuẩn xác trong hạch toán kế toán. Trước hết, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc dồn tích theo chuẩn mực kế toán Việt Nam. Doanh thu cần được ghi nhận ngay khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc hoàn thành dịch vụ cho đối tác. Ban giám đốc cần ban hành quy chế phối hợp chặt chẽ giữa phòng kinh doanh, đội thi công và bộ phận kế toán. Mọi biên bản bàn giao, biên bản nghiệm thu kỹ thuật phải gửi về phòng kế toán trong vòng 24 giờ. Đối với quản lý chi phí, công ty nên áp dụng phương pháp định mức tiêu hao tiên tiến cho công trình xây lắp. Kế toán viên cần kiểm tra phiếu xuất kho vật tư đối chiếu với dự toán đã phê duyệt. Ngoài ra, việc tận dụng tối đa tính năng phân hệ giá thành trên phần mềm Fast là giải pháp cấp bách. Hệ thống phần mềm tự động hóa giúp kết chuyển doanh thu, giá vốn và chi phí thời kỳ nhanh chóng. Việc này loại bỏ sai sót tính toán thủ công và tiết kiệm thời gian lập báo cáo.

3.1. Hoàn thiện quy trình chứng từ và ghi nhận doanh thu chuẩn mực

Công ty cần thiết lập quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng rõ ràng và có thời hạn cụ thể. Kế toán bán hàng phải lập hóa đơn ngay sau khi biên bản bàn giao có chữ ký hai bên. Đơn vị cần phân định rõ doanh thu bán hàng thương mại, doanh thu xây lắp và doanh thu dịch vụ. Từng nguồn thu phải hạch toán vào tài khoản chi tiết tương ứng trên hệ thống phần mềm. Việc theo dõi chi tiết này giúp quản trị viên đánh giá đúng hiệu quả từng mảng hoạt động. Định kỳ hàng tháng, kế toán thực hiện đối chiếu công nợ qua thư xác nhận để hạn chế rủi ro thất thoát vốn.

3.2. Chuẩn hóa phân bổ chi phí và nâng cấp phần mềm kế toán

Đơn vị cần xây dựng hệ thống định mức chi phí nguyên vật liệu và chi phí nhân công trực tiếp. Mỗi công trình xây lắp phải mở mã số theo dõi chi phí riêng biệt trên phần mềm Fast. Kế toán tập hợp chi phí máy thi công và chi phí quản lý theo tiêu thức phân bổ khoa học. Việc ứng dụng công nghệ số hỗ trợ việc trích xuất báo cáo giá vốn tức thời. Ban lãnh đạo nên đầu tư nâng cấp phiên bản phần mềm kế toán mới nhất. Việc kết nối dữ liệu bán hàng trực tiếp với hóa đơn điện tử giúp tự động hóa khâu xử lý chứng từ.

IV. Kết luận về kế toán doanh thu chi phí tại Công ty Quốc Bảo

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ quản trị trọng yếu của doanh nghiệp. Thông tin kế toán minh bạch phản ánh chính xác hiệu quả vận hành của Công ty TNHH XD TM và DV Quốc Bảo. Việc chuẩn hóa quy trình kế toán giúp đơn vị tối ưu hóa chi phí sản xuất và nâng cao tỷ suất lợi nhuận. Số liệu trung thực hỗ trợ đắc lực cho ban lãnh đạo đưa ra các quyết sách kinh doanh đúng đắn. Nhờ đó, công ty xây dựng được nền tảng tài chính lành mạnh trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Bên cạnh đó, việc thực hiện đúng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC giúp đơn vị chấp hành nghiêm túc nghĩa vụ thuế. Đơn vị phòng tránh được các rủi ro pháp lý và xử phạt hành chính không đáng có. Ứng dụng công nghệ phần mềm kế toán là xu thế tất yếu nhằm nâng cao năng suất lao động. Các giải pháp cải tiến đề xuất mang tính khả thi cao và phù hợp với thực tiễn doanh nghiệp. Sự đồng bộ giữa con người và quy trình tạo đòn bẩy vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

4.1. Giá trị ứng dụng thực tiễn trong quản trị tài chính doanh nghiệp

Hệ thống kế toán doanh thu chi phí hoàn thiện cung cấp bức tranh tài chính toàn diện cho ban giám đốc. Các báo cáo phân tích chi phí giúp người quản lý nhận diện nhanh nguồn lãng phí trong thi công xây lắp. Từ số liệu doanh thu cụ thể, doanh nghiệp điều chỉnh chính sách giá bán và chiết khấu thương mại linh hoạt. Quản trị dòng tiền trở nên chủ động nhờ việc kiểm soát chặt chẽ các khoản phải thu khách hàng. Doanh nghiệp phân bổ nguồn vốn hợp lý vào các dự án tiềm năng nhằm gia tăng hiệu quả đầu tư. Báo cáo tài chính tin cậy còn tạo lợi thế lớn khi đàm phán vay vốn ngân hàng.

4.2. Định hướng hoàn thiện hệ thống kế toán doanh nghiệp trong tương lai

Doanh nghiệp cần tiếp tục đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ kế toán viên định kỳ. Việc cập nhật các chuẩn mực kế toán mới và chính sách thuế hiện hành là ưu tiên hàng đầu. Công ty cần từng bước chuyển đổi số toàn diện các khâu quản lý từ kho hàng đến hiện trường thi công. Sự liên thông dữ liệu giữa các phòng ban giúp dòng thông tin tài chính luôn thông suốt. Đơn vị nên tiến hành kiểm toán nội bộ thường xuyên để phát hiện và ngăn chặn sớm các sai lệch số liệu. Hệ thống kế toán hiện đại sẽ bảo đảm cho sự phát triển bền vững và vững mạnh của công ty.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Bình (Khoa Kế toán - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế, năm 2025) tiếp cận vấn đề kế toán trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế. Quá trình hội nhập mang lại cơ hội mở rộng thị trường cho các sản phẩm, dịch vụ nội địa nhưng đồng thời đặt các doanh nghiệp trước áp lực cạnh tranh gay gắt về chất lượng, chủng loại và giá thành so với hàng hóa nước ngoài. Để tồn tại, hội nhập và phát triển bền vững, các doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng chính sách quản lý, điều hành và kế hoạch sản xuất kinh doanh phù hợp. Yêu cầu tiên quyết đối với ban lãnh đạo là phải nắm bắt chính xác tình hình kinh doanh, kiểm soát chặt chẽ các yếu tố tác động trực tiếp đến lợi nhuận gồm doanh thu, thu nhập và các khoản chi phí phát sinh.

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh không chỉ phục vụ nhu cầu thông tin của các nhà quản trị nhằm giảm thiểu rủi ro, tối đa hóa lợi nhuận mà còn giữ vai trò thiết yếu đối với các nhà đầu tư trong việc đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh để đưa ra quyết định đầu tư vốn. Đối với Công ty TNHH Xây Dựng, Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo, sau nhiều năm hoạt động và chuyển đổi mô hình quản lý, công ty đang trên đà mở rộng quy mô kinh doanh trong lĩnh vực vật liệu xây dựng và xây lắp. Việc phản ánh trung thực, kịp thời tình hình tài chính qua số liệu sổ sách kế toán để tham mưu cho ban giám đốc là điều kiện mang tính sống còn đối với sự phát triển của đơn vị.

Tác giả đặt ra 05 câu hỏi nghiên cứu cụ thể trong khóa luận:

1. Doanh nghiệp tổng hợp và tính doanh thu như thế nào?
2. Doanh nghiệp xác định chi phí và phân bổ chi phí như thế nào?
3. Phương pháp xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp thế nào?
4. Những khó khăn của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh mà kế toán tại doanh nghiệp đang gặp phải?
5. Những lưu ý khi làm mảng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh để tránh sai và nhầm lẫn?

Về mục tiêu nghiên cứu, khóa luận xác định:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây Dựng, Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán tại công ty.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa lý thuyết về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh đã học tại nhà trường gắn với thực tế tại doanh nghiệp.
  2. Vận dụng kiến thức lý luận để nghiên cứu, tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị thực tập.
  3. Đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống chứng từ, sổ sách, tài khoản kế toán và phương pháp kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty.
• Phạm vi không gian: Bộ phận kế toán tại Công ty TNHH Xây Dựng, Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo (thôn Trung Đông / Trung An, xã Bình Thạnh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi).
• Phạm vi thời gian: Khai thác số liệu trong giai đoạn 03 năm (2021 - 2023) để phân tích, đánh giá biến động lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh; số liệu nghiên cứu, mô tả chuyên sâu về thực trạng hạch toán kế toán được thu thập trong năm tài chính 2023.
• Phạm vi nội dung: Toàn bộ quy trình kế toán các nghiệp vụ phát sinh liên quan đến doanh thu bán hàng, doanh thu tài chính, thu nhập khác, giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác, thuế thu nhập doanh nghiệp và các bước kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung cơ sở lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính cùng các Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) liên quan:

• Điều 56 và Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC: Quy định khái niệm doanh thu và 05 điều kiện đồng thời để ghi nhận doanh thu bán hàng (chuyển giao rủi ro và lợi ích gắn liền quyền sở hữu; không còn nắm giữ quyền quản lý/kiểm soát hàng hóa; doanh thu xác định tương đối chắc chắn; doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế; xác định được chi phí liên quan đến giao dịch); quy định về các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14): Xác định doanh thu theo giá trị hợp lý và 04 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ (xác định tương đối chắc chắn; thu được lợi ích kinh tế; xác định phần công việc hoàn thành tại thời điểm báo cáo; xác định chi phí phát sinh và chi phí để hoàn thành).
• Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC và Chuẩn mực Kế toán số 01 (VAS 01 - Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC): Khái niệm, nguyên tắc ghi nhận chi phí làm giảm lợi ích kinh tế và giảm vốn chủ sở hữu trong kỳ kế toán.
• Điều 64, Điều 65, Điều 66 và Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC: Phân loại chi phí quản lý kinh doanh (chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp), thu nhập khác, chi phí khác, cùng phương pháp xác định kết quả kinh doanh (hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác).
• Chuẩn mực Kế toán số 17 (VAS 17 - Quyết định số 12/2005/QĐ-BTC): Quy định về chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (thuế hiện hành và thuế hoãn lại).

Khóa luận hệ thống hóa danh mục tài khoản kế toán áp dụng theo Thông tư 133/2016/TT-BTC để phục vụ hạch toán:

Số hiệu TK	Tên tài khoản kế toán	Tài khoản chi tiết / Ghi chú
TK 511	Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ	TK 5111 (bán thành phẩm), TK 5112 (bán hàng hóa), TK 5113 (cung cấp dịch vụ), TK 5118 (doanh thu khác)
TK 515	Doanh thu hoạt động tài chính	Phản ánh lãi tiền gửi, tiền cho vay, cổ tức, chênh lệch tỷ giá
TK 711	Thu nhập khác	Thu thanh lý TSCĐ, tiền phạt vi phạm hợp đồng, nợ khó đòi thu hồi
TK 632	Giá vốn hàng bán	Phản ánh giá vốn hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ tiêu thụ trong kỳ
TK 635	Chi phí tài chính	Lãi tiền vay, chiết khấu thanh toán, lỗ tỷ giá
TK 642	Chi phí quản lý kinh doanh	TK 6421 (chi phí bán hàng), TK 6422 (chi phí quản lý doanh nghiệp)
TK 811	Chi phí khác	Chi phí thanh lý TSCĐ, tiền phạt vi phạm hợp đồng
TK 821	Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp	Gồm chi phí thuế TNDN hiện hành và thuế TNDN hoãn lại
TK 911	Xác định kết quả kinh doanh	Tập hợp toàn bộ doanh thu, thu nhập và chi phí để xác định lãi/lỗ

Phương pháp nghiên cứu được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập thông tin: Thu thập số liệu sơ cấp thông qua khảo sát trực tiếp tại phòng kế toán về quy trình ghi chép, lập và luân chuyển chứng từ, cách thức nhập dữ liệu vào phần mềm; kết hợp điều tra, phỏng vấn ban lãnh đạo và các kế toán viên về quy trình vận hành bộ máy kế toán. Thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh), sổ kế toán tổng hợp và chi tiết của công ty qua 03 năm (2021 - 2023).
• Phương pháp phân tích, xử lý thông tin: Xử lý dữ liệu thô (nhập liệu, kiểm tra, hiệu chỉnh số liệu); áp dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh số tuyệt đối và số tương đối nhằm làm rõ biến động về nguồn lực, tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh; so sánh giữa lý luận chuẩn mực với việc vận dụng thực tế tại doanh nghiệp; tổng hợp dữ liệu để đánh giá thực trạng và làm căn cứ đề xuất giải pháp.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH

Chương này tập trung trình bày các khái niệm nền tảng, điều kiện ghi nhận và phương pháp hạch toán kế toán theo quy định pháp lý hiện hành:

• Doanh thu và thu nhập: Trình bày chi tiết bản chất doanh thu theo Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC, 05 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng, 04 điều kiện ghi nhận doanh thu dịch vụ theo VAS 14. Phân tích nội dung và phương pháp hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) qua tài khoản 511. Hệ thống hóa kết cấu tài khoản, chứng từ và sơ đồ hạch toán đối với doanh thu tài chính (TK 515) và thu nhập khác (TK 711).
• Chi phí: Phân tích khái niệm chi phí theo VAS 01 và Thông tư 133/2016/TT-BTC. Trình bày nội dung, kết cấu tài khoản và trình tự hạch toán cho từng khoản mục: Giá vốn hàng bán (TK 632); Chi phí tài chính (TK 635); Chi phí quản lý kinh doanh (TK 642 gồm TK 6421 và TK 6422); Chi phí khác (TK 811); Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821).
• Xác định kết quả kinh doanh: Làm rõ công thức xác định kết quả của từng hoạt động:
  • Kết quả hoạt động SXKD = Doanh thu thuần - Giá vốn hàng bán - Chi phí quản lý kinh doanh.
  • Kết quả hoạt động tài chính = Doanh thu hoạt động tài chính - Chi phí tài chính.
  • Kết quả hoạt động khác = Thu nhập khác - Chi phí khác.
• Trình bày sơ đồ hạch toán tổng hợp tài khoản 911, thể hiện rõ việc kết chuyển các khoản chi phí bên Nợ TK 911 (TK 632, 635, 642, 811, 821) và kết chuyển doanh thu, thu nhập thuần bên Có TK 911 (TK 511, 515, 711), từ đó kết chuyển lãi hoặc lỗ sang tài khoản 421.
• Nhiệm vụ và ý nghĩa kế toán: Nêu rõ 05 nhiệm vụ trọng tâm của kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh; nhấn mạnh vai trò cung cấp thông tin cho công tác quản trị và ra quyết định kinh tế.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ QUỐC BẢO

Chương 2 mô tả chi tiết đơn vị thực tập và đi sâu vào thực tế tổ chức công tác kế toán:

• Khái quát về doanh nghiệp: Công ty TNHH Xây Dựng Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo được thành lập ngày 18/05/2009 (tiền thân là Doanh nghiệp tư nhân Thương mại và Dịch vụ Quốc Bảo, chuyển đổi sang loại hình công ty TNHH từ năm 2017), trụ sở tại xã Bình Thạnh, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi; do ông Lê Tấn Hạnh làm người đại diện theo pháp luật. Ngành nghề kinh doanh gồm: buôn bán nguyên vật liệu xây dựng (lĩnh vực kinh doanh chủ yếu), dịch vụ vận chuyển nguyên vật liệu xây dựng và xây dựng công trình dân dụng.
• Tổ chức bộ máy quản lý và kế toán:
  • Bộ máy quản lý theo mô hình trực tuyến chức năng gồm: Giám đốc, Phó Giám đốc, Phòng Bán hàng, Phòng Kế hoạch và quan hệ khách hàng, Phòng Tài chính - Kế toán.
  • Bộ máy kế toán: Gồm Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp/hỗ trợ, Kế toán doanh thu (kiêm theo dõi công nợ) và Thủ quỹ.
• Chế độ và chính sách kế toán áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12; đơn vị tiền tệ là VNĐ; phương pháp trích khấu hao TSCĐ theo đường thẳng; ghi nhận TSCĐ theo nguyên giá; kê khai và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ. Doanh nghiệp thực hiện kế toán trên máy vi tính, sử dụng phần mềm kế toán Fast (của VNPT) dựa trên cơ sở hình thức Chứng từ ghi sổ / Nhật ký chung.
• Thực trạng công tác hạch toán tại doanh nghiệp (minh họa qua các chứng từ và nghiệp vụ cụ thể năm 2023):
  • Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Sử dụng hợp đồng kinh tế, đơn đặt hàng, Phiếu xuất kho bán hàng cho Công ty Cổ phần Nông Lâm Sản Xuất Khẩu Quảng Ngãi, Hóa đơn GTGT số 00000112, Phiếu thu tiền mặt. Ghi nhận nghiệp vụ vào phần mềm Fast qua giao diện nhập liệu, hạch toán vào Sổ nhật ký chung và Sổ cái TK 5111.
  • Kế toán doanh thu tài chính: Thu thập Giấy báo Có từ ngân hàng về các khoản tiền lãi gửi phát sinh, hạch toán vào TK 515, ghi chép trên Sổ nhật ký chung và Sổ cái TK 515.
  • Kế toán giá vốn hàng bán: Xuất hàng kèm Phiếu xuất kho số 00000123, tập hợp số liệu trên Sổ nhật ký chung và Sổ cái TK 632.
  • Kế toán chi phí tài chính: Khai thác Giấy báo Nợ ngân hàng BIDV đối với các chi phí vay và phí dịch vụ ngân hàng, ghi nhận vào Sổ nhật ký chung.
  • Kế toán chi phí quản lý kinh doanh: Phản ánh chi tiết qua Sổ nhật ký chung và Sổ cái TK 64227 (chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ quản lý).
  • Kế toán thuế TNDN và xác định kết quả kinh doanh: Lập tờ khai tạm tính và quyết toán thuế TNDN, ghi chép sổ chi tiết TK 821, thực hiện các bút toán kết chuyển doanh thu, chi phí sang TK 911 trên phần mềm kế toán để xác định lợi nhuận sau thuế.
• Tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021 - 2023: Khóa luận phản ánh biến động qua Bảng 2.1 (Tình hình lao động), Bảng 2.2 (Tình hình tài sản), Bảng 2.3 (Tình hình nguồn vốn) và Bảng 2.4 (Tình hình biến động kết quả sản xuất kinh doanh).

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CẢI THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ QUỐC BẢO

Nội dung chương 3 được trình bày theo cấu trúc nhận xét, đánh giá và đề xuất:

• Nhận xét chung: Đánh giá tổng quan về tính tuân thủ pháp lý trong việc thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại công ty; ghi nhận nỗ lực số hóa công tác kế toán thông qua phần mềm kế toán Fast giúp giảm bớt thao tác ghi chép thủ công.
• Đánh giá công tác kế toán:
  • Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, phân định chức năng rõ ràng giữa kế toán trưởng, kế toán doanh thu và thủ quỹ; việc mở sổ chi tiết theo dõi doanh thu bán vật liệu xây dựng và theo dõi công nợ khách hàng cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý; hạch toán thuế GTGT đầu ra, đầu vào tuân thủ phương pháp khấu trừ.
  • Nhược điểm và tồn tại: Quy trình luân chuyển chứng từ gốc từ kho và công trình về phòng kế toán đôi lúc chưa kịp thời; công tác phân loại chi phí quản lý kinh doanh (chi phí bán hàng TK 6421 và chi phí quản lý doanh nghiệp TK 6422) còn mang tính gộp, chưa phản ánh thật sự chi tiết từng yếu tố chi phí phát sinh; việc theo dõi doanh thu và giá vốn chưa bóc tách triệt để theo từng nhóm mặt hàng và từng dịch vụ xây lắp riêng biệt.
• Giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện quy trình tiếp nhận, kiểm tra và luân chuyển chứng từ gốc giữa các bộ phận bán hàng, kho, quản lý công trình và phòng kế toán để tránh chậm trễ trong việc xuất hóa đơn và vào sổ.
  • Tối ưu hóa việc sử dụng các phân hệ chức năng trên phần mềm Fast, thiết lập danh mục tài khoản cấp 2, cấp 3 chi tiết hơn cho TK 642 nhằm kiểm soát chặt chẽ định mức chi phí bán hàng và chi phí quản lý.
  • Cải thiện công tác theo dõi công nợ khách hàng và phân tích biến động giá vốn hàng bán, tăng cường đối chiếu định kỳ với ngân hàng (đặc biệt là các phát sinh qua ngân hàng BIDV) nhằm phản ánh kịp thời chi phí tài chính và doanh thu tài chính.

Kết quả và đóng góp

Về kết quả nghiên cứu, khóa luận đã đạt được các nội dung sau:

• Hệ thống hóa toàn diện các căn cứ pháp lý và phương pháp kế toán áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC, chuẩn mực VAS 01, VAS 14 và VAS 17; làm rõ sự tương thích giữa lý thuyết kế toán với mô hình doanh nghiệp kinh doanh thương mại và xây lắp.
• Phản ánh trung thực quy trình kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây Dựng Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo năm 2023 thông qua hệ thống chứng từ thực tế: Hóa đơn GTGT số 00000112 (giao dịch với Công ty Cổ phần Nông Lâm Sản Xuất Khẩu Quảng Ngãi), Phiếu xuất kho số 00000123, Giấy báo Có về lãi tiền gửi, Giấy báo Nợ ngân hàng BIDV, trích Sổ nhật ký chung, Sổ cái các tài khoản TK 5111, 515, 632, 64227, 821 và tài khoản 911.
• Đánh giá cụ thể tình hình biến động tài sản, nguồn vốn và kết quả sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2021 - 2023 qua 04 bảng tổng hợp số liệu (Bảng 2.1 đến Bảng 2.4).

Về giải pháp và đóng góp:

• Tác giả đề xuất các giải pháp mang tính thực tế cho công ty: cải tiến khâu luân chuyển chứng từ gốc, chuẩn hóa quy trình phân loại và hạch toán chi phí quản lý kinh doanh, mở rộng việc khai thác tính năng quản trị dữ liệu trên phần mềm Fast.
• Đóng góp của đề tài là việc chỉ ra những điểm còn thiếu sót giữa việc áp dụng chế độ kế toán theo quy định với thực tiễn ghi nhận tại một doanh nghiệp thương mại vật liệu quy mô nhỏ tại địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu:

• Hạn chế về phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện đơn lẻ tại Công ty TNHH Xây Dựng Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo (Quảng Ngãi), là một doanh nghiệp nhỏ và vừa, do đó các phân tích và giải pháp chỉ mang tính thích ứng cao đối với đơn vị nghiên cứu mà chưa bao quát được toàn diện các loại hình doanh nghiệp khác trong ngành xây dựng - thương mại.
• Hạn chế về phạm vi thời gian và nguồn dữ liệu: Chuỗi số liệu phân tích tổng hợp dừng lại ở giai đoạn 2021 - 2023, trong đó các số liệu và chứng từ hạch toán chi tiết chỉ tập trung khảo sát trong năm tài chính 2023.
• Hạn chế về mặt lý luận so sánh: Đề tài tập trung nghiên cứu theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, chưa so sánh đối chiếu sâu với Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC nhằm làm rõ các điểm khác biệt khi doanh nghiệp có nhu cầu mở rộng quy mô.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát tại nhiều doanh nghiệp cùng ngành trên địa bàn khu vực miền Trung; đánh giá ảnh hưởng của các chính sách thuế mới và giải pháp tự động hóa kết nối phần mềm kế toán với hệ thống hóa đơn điện tử trong quản trị chi phí và lợi nhuận.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng sau:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu là mẫu hình thực tế về cấu trúc khóa luận tốt nghiệp thuộc mảng kế toán tài chính; cung cấp phương pháp tiếp cận từ lý luận văn bản quy phạm pháp luật đến thực tế chứng từ, sổ sách và phần mềm kế toán.
• Người nghiên cứu và thực tập tại các doanh nghiệp thương mại, phân phối vật liệu xây dựng: Cung cấp tài liệu tham khảo về phương thức hạch toán đặc thù của ngành kinh doanh vật liệu (kết hợp thương mại và dịch vụ vận chuyển, xây lắp).
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Có thể tham khảo cách thức tổ chức chứng từ, mẫu trích Sổ nhật ký chung, Sổ cái các tài khoản doanh thu (TK 511, 515), chi phí (TK 632, 635, 642, 821) và quy trình kết chuyển TK 911 trên phần mềm Fast theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Xây Dựng Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo áp dụng chế độ kế toán nào và niên độ kế toán ra sao? Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Niên độ kế toán của công ty bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 năm dương lịch; đơn vị tiền tệ sử dụng trong ghi chép kế toán là Việt Nam Đồng (VNĐ).

2. Doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán nào và theo hình thức kế toán gì? Công ty áp dụng hình thức kế toán trên máy vi tính, sử dụng phần mềm kế toán Fast (Fast của VNPT) dựa trên cơ sở bộ chứng từ của hình thức Chứng từ ghi sổ và trình tự ghi sổ theo hình thức Nhật ký chung.

3. Bộ máy kế toán của công ty được phân công công việc như thế nào? Bộ máy kế toán của công ty gồm 04 vị trí: Kế toán trưởng phụ trách quản lý chung, kiểm tra báo cáo quyết toán, xác định kết quả kinh doanh và tính khấu hao TSCĐ; Kế toán tổng hợp/hỗ trợ làm việc theo phân công; Kế toán doanh thu đảm nhiệm theo dõi đơn đặt hàng, xuất - nhập hàng, lập hóa đơn bán hàng và theo dõi công nợ phải thu, phải trả; Thủ quỹ quản lý và theo dõi tiền mặt tại quỹ.

4. Hạch toán doanh thu bán hàng tại công ty được minh họa bằng các chứng từ thực tế nào? Nghiệp vụ doanh thu bán hàng được minh họa bằng Hợp đồng kinh tế, Phiếu xuất kho bán hàng cho Công ty Cổ phần Nông Lâm Sản Xuất Khẩu Quảng Ngãi, Hóa đơn GTGT số 00000112 và Phiếu thu tiền hàng; sau đó được nhập liệu vào phần mềm Fast và ghi vào Sổ nhật ký chung, Sổ cái tài khoản 5111.

5. Chi phí tài chính và chi phí thuế TNDN tại công ty được phản ánh qua các chứng từ và tài khoản nào? Chi phí tài chính được hạch toán dựa trên Giấy báo Nợ của ngân hàng BIDV, ghi nhận vào tài khoản 635. Chi phí thuế TNDN được xác định qua Tờ khai thuế TNDN tạm tính và Tờ khai quyết toán thuế TNDN, hạch toán vào tài khoản 821 (thể hiện qua sổ chi tiết tài khoản 821) trước khi kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Thị Bình đã phản ánh toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Xây Dựng Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo theo Chế độ kế toán ban hành tại Thông tư 133/2016/TT-BTC. Nghiên cứu kết hợp phương pháp khảo sát chứng từ gốc với việc phân tích biến động các chỉ tiêu tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 2021 - 2023 trên phần mềm Fast. Trên cơ sở làm rõ các ưu điểm và hạn chế trong tổ chức hạch toán thực tế, khóa luận đã đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác xử lý chứng từ, kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh. Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH Xây Dựng, Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo. Chương 3: Một số giải pháp cải thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty TNHH Xây Dựng, Thương Mại và Dịch Vụ Quốc Bảo. Phần III: Kết luận và kiến nghị 6 PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾ QUẢ NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1- CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.

Tổng quan về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1. Khái niệm doanh thu Theo điều 56 của thông tư 133/2016/TT-BTC thì doanh thu được định nghĩa là: ”Lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế và được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu được tiền hay sẽ thu được tiền. Xác định doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14 doanh thu được xác định như sau: - Doanh thu được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được.

- Doanh thu phát sinh từ giao dịch được xác định bởi thỏa thuận ngay thì doanh thu được xác định bằng cách quy đổi giá trị danh nghĩa của các khoản sẽ thu được trong tương lai về bản chất và giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo tỷ lệ lãi suất hiện hành. Giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu có thể nhỏ hơn giá trị danh nghĩa sẽ thu được trong tương lai. - Khi hàng hóa hoặc dịch vụ được trao đổi để lấy hàng hóa hoặc dịch vụ tương tự về bản chất và giá trị thì việc trao đổi đó không được coi là một giao dịch tạo ra doanh thu.Điều kiện ghi nhận doanh thu - Theo điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC “Doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn 5 điều kiện sau: 7 Thứ nhất, doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; Thứ hai, doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyển kiểm soát hàng hóa; Thứ ba, doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa, đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hóa (trừ trường hợp khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác).

Thứ tư, doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. Thứ năm, xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. - Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời thỏa mãn 4 điều kiện sau: Thứ nhất, doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.