Kế toán công nợ, phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh

Khóa luận kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Lê Thị Khánh Ly
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Trịnh Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán công nợ, phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán công nợ tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh

Kế toán công nợ đóng vai trò then chốt trong điều hành tài chính doanh nghiệp. Công tác này kiểm soát chặt chẽ các luồng tiền ra vào thông qua tài khoản phải thu và phải trả. Tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh, kế toán thực hiện theo dõi dòng tiền hàng ngày. Quy trình phản ánh toàn bộ giao dịch mua bán, tạm ứng và thanh toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Hệ thống chứng từ bao gồm hóa đơn giá trị gia tăng, hợp đồng kinh tế và phiếu chi. Kế toán ghi chép đầy đủ vào sổ nhật ký chung và sổ chi tiết công nợ. Việc phân loại thời hạn nợ giúp doanh nghiệp nhận diện nguy cơ nợ quá hạn. Nhờ đó, ban lãnh đạo đưa ra quyết định thu hồi nợ chính xác. Công nợ khách hàng được quản lý chi tiết theo từng đối tác. Bên cạnh đó, nghĩa vụ trả tiền người bán cũng được tổng hợp rõ ràng. Công ty cân đối nguồn tiền để thanh toán đúng hạn cho nhà cung cấp. Điều này giúp củng cố uy tín thương mại và duy trì quan hệ đối tác bền chặt. Sự minh bạch trong kế toán tạo nền tảng vững chắc cho việc đánh giá khả năng thanh toán.

1.1. Phương pháp ghi nhận nợ phải thu khách hàng

Nợ phải thu khách hàng được hạch toán chi tiết trên tài khoản 131. Kế toán phản ánh giá trị hàng hóa và dịch vụ đã giao cho đối tác. Căn cứ ghi nhận là hóa đơn hợp lệ, phiếu xuất kho và biên bản bàn giao. Mọi nghiệp vụ phát sinh đều được đối chiếu chặt chẽ giữa hai bên. Khi khách hàng trả tiền, kế toán tiến hành ghi giảm nợ ngay lập tức. Sổ chi tiết mở riêng cho từng đối tượng mua hàng. Cách làm này ngăn chặn thất thoát và kiểm tra công nợ tồn đọng hiệu quả. Doanh nghiệp áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán nhằm kích thích đối tác thanh toán sớm. Mọi chứng từ liên quan đều được lưu trữ cẩn thận theo quy định kế toán.

1.2. Quy trình theo dõi nợ phải trả người bán

Nợ phải trả người bán phản ánh nghĩa vụ tài chính trên tài khoản 331. Bộ phận kế toán kiểm tra hợp đồng mua hàng, biên bản nghiệm thu và hóa đơn mua vào. Mỗi nhà cung cấp đều có một mã theo dõi công nợ độc lập. Kế toán cập nhật số liệu thường xuyên khi phát sinh vật tư nhập kho. Báo cáo đối chiếu nợ được lập định kỳ vào cuối tháng. Doanh nghiệp lập kế hoạch thanh toán phù hợp với luồng tiền mặt hiện có. Quy trình phê duyệt chi trả diễn ra minh bạch qua nhiều bước kiểm soát. Việc chi trả đúng cam kết giúp bảo vệ uy tín doanh nghiệp trên thị trường. Đồng thời, công ty đàm phán được các điều khoản tín dụng thương mại ưu đãi hơn.

II. Thực trạng công nợ và khả năng thanh toán tại Châu Phong Thịnh

Tình hình tài chính tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh qua ba năm bộc lộ nhiều điểm biến động lớn. Nợ phải trả luôn chiếm tỷ trọng cao vượt trội, thường xuyên trên 90% tổng nguồn vốn. Thực tế này cho thấy quy mô vốn phụ thuộc nặng nề vào các chủ nợ. Điển hình trong năm 2022, nợ phải trả tăng mạnh tới 75,64% so với năm trước. Doanh nghiệp phải huy động vốn từ bên ngoài để bù đắp tình trạng thiếu hụt tiền mặt. Bên cạnh đó, hàng tồn kho tiếp tục gia tăng trong năm 2023 với mức tăng 5,08%. Việc tồn đọng hàng hóa làm chậm vòng quay vốn lưu động. Doanh nghiệp đối mặt với áp lực thanh toán các khoản nợ ngắn hạn khi đến kỳ đáo hạn. Tỷ số thanh toán hiện hành và thanh toán nhanh biến động thiếu ổn định. Dòng tiền kinh doanh chưa đủ dồi dào để trang trải toàn bộ chi phí phát sinh. Khâu quản lý nợ phải thu vẫn tiềm ẩn rủi ro phát sinh nợ khó đòi. Nhiều khoản công nợ kéo dài chưa có biện pháp xử lý dứt điểm. Việc phụ thuộc vào nguồn vốn chiếm dụng làm giảm chỉ số an toàn tài chính của doanh nghiệp.

2.1. Phân tích cơ cấu nợ và áp lực nguồn vốn vay

Cơ cấu nguồn vốn của công ty mất cân đối nghiêm trọng khi nợ phải trả chiếm phần lớn tài sản. Việc duy trì tỷ lệ nợ trên 90% tạo ra gánh nặng chi phí lãi vay lớn. Doanh nghiệp thường xuyên rơi vào thế bị động trước yêu cầu thanh toán từ nhà cung ứng. Nguồn vốn chủ sở hữu dù có tăng nhẹ qua các năm nhưng chưa đủ để bù đắp. Sự chiếm dụng vốn của đối tác nếu kéo dài sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín tín dụng. Khả năng huy động thêm các khoản vay ngân hàng mới cũng bị hạn chế đáng kể. Doanh nghiệp cần cơ cấu lại các khoản nợ vay để hạ thấp rủi ro phá sản.

2.2. Đánh giá các chỉ số khả năng thanh toán nợ

Hệ số khả năng thanh toán tổng quát và thanh toán hiện hành của công ty ở mức thấp. Tài sản ngắn hạn chủ yếu nằm ở hàng tồn kho và các khoản phải thu dở dang. Tiền mặt tại quỹ và tiền gửi ngân hàng chỉ chiếm một tỷ lệ khiêm tốn. Khi các khoản nợ ngắn hạn đáo hạn cùng lúc, công ty dễ rơi vào tình trạng căng thẳng thanh khoản. Hệ số thanh toán nhanh sụt giảm phản ánh mức độ rủi ro tài chính tương đối cao. Khả năng chuyển hóa tài sản thành tiền mặt để ứng phó sự cố khẩn cấp còn chậm chạp. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến tính liên tục của các hoạt động kinh doanh hàng ngày.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả kế toán công nợ Châu Phong Thịnh

Để giải quyết triệt để vấn đề mất cân đối tài chính, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, phòng kế toán phải hoàn thiện quy trình kiểm soát các khoản nợ phải thu. Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách bán chịu linh hoạt dựa trên lịch sử tín dụng của khách hàng. Công ty kiên quyết không bán chịu cho đối tác có tiền sử nợ xấu kéo dài. Mọi hợp đồng thương mại phải quy định rõ điều khoản phạt chậm thanh toán. Song song với đó, việc quản lý nợ phải trả cần được lập kế hoạch chi tiết theo tuần và tháng. Kế toán chủ động đàm phán giãn nợ hoặc đề xuất gia hạn thời gian thanh toán hợp lý. Việc giải phóng hàng tồn kho chậm luân chuyển là ưu tiên cấp bách nhằm thu hồi vốn nhanh. Ban giám đốc nên áp dụng các chương trình khuyến mãi giảm giá để chuyển hóa hàng tồn thành tiền mặt. Ứng dụng phần mềm kế toán chuyên sâu giúp tự động hóa quá trình cảnh báo hạn nợ. Hệ thống tự động gửi thông báo đối chiếu công nợ giúp giảm thiểu sai sót do con người gây ra.

3.1. Thiết lập chính sách tín dụng thương mại chặt chẽ

Công ty cần phân loại khách hàng thành nhiều nhóm rủi ro khác nhau để cấp hạn mức nợ phù hợp. Đối với khách hàng lớn và uy tín lâu năm, doanh nghiệp có thể áp dụng chính sách ưu đãi hạn nợ. Ngược lại, khách hàng mới hoặc có năng lực tài chính yếu phải thanh toán trước một phần tiền cọc. Kế toán cần theo dõi sát sao biểu tuổi nợ hàng tuần để đôn đốc thu tiền kịp thời. Khi xuất hiện dấu hiệu quá hạn, nhân viên lập tức liên hệ nhắc nợ bằng văn bản. Việc áp dụng mức chiết khấu thanh toán sớm khoảng một đến hai phần trăm sẽ khuyến khích đối tác hoàn tiền nhanh chóng.

3.2. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý công nợ

Doanh nghiệp nên số hóa toàn diện quy trình hạch toán và theo dõi công nợ trên phần mềm hiện đại. Dữ liệu công nợ được đồng bộ tức thời giữa bộ phận kho, bán hàng và kế toán. Phần mềm tự động lập biên bản đối chiếu nợ định kỳ và gửi qua thư điện tử. Nhân viên kế toán giảm bớt thời gian nhập liệu thủ công và hạn chế tối đa nhầm lẫn số liệu. Báo cáo phân tích tuổi nợ và dòng tiền được kết xuất chỉ với vài thao tác đơn giản. Lãnh đạo công ty dễ dàng nắm bắt bức tranh tài chính để đưa ra chỉ đạo điều hành kịp thời và chuẩn xác.

IV. Đánh giá kiểm soát công nợ và khả năng thanh toán của công ty

Hoàn thiện công tác kế toán công nợ và nâng cao khả năng thanh toán là nhiệm vụ sống còn tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh. Dữ liệu phân tích chứng minh rằng sự ổn định tài chính phụ thuộc vào khả năng kiểm soát dòng tiền mặt. Việc giảm dần tỷ trọng nợ phải trả giúp doanh nghiệp từng bước thoát khỏi sự phụ thuộc vào vốn chiếm dụng. Công ty cần kiên trì gia tăng vốn chủ sở hữu qua việc tích lũy lợi nhuận sau thuế hàng năm. Mô hình quản trị nợ hiện đại sẽ bảo đảm tỷ lệ an toàn vốn luôn nằm trong ngưỡng kiểm soát. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ giữa phòng kinh doanh và phòng kế toán tài chính. Mối liên kết này giúp hạn chế tình trạng bán hàng bằng mọi giá mà bỏ quên khâu thu tiền. Chỉ số thanh toán nhanh và thanh toán hiện hành sẽ dần cải thiện theo chiều hướng tích cực. Thực tiễn tại Châu Phong Thịnh mang lại bài học kinh nghiệm sâu sắc cho nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc chuẩn hóa quy trình kế toán giúp doanh nghiệp tạo dựng uy tín vững chắc với ngân hàng và nhà cung cấp.

4.1. Bài học thực tiễn về kiểm soát an toàn dòng tiền

Bài học then chốt là doanh nghiệp không được để nợ ngắn hạn vượt quá khả năng chuyển đổi tài sản. Quản trị dòng tiền phải luôn được đặt lên hàng ưu tiên số một trong mọi kế hoạch hoạt động. Doanh nghiệp cần chủ động cân đối kỳ hạn thu tiền khách hàng ngắn hơn kỳ hạn trả nợ nhà cung cấp. Điều này tạo ra bộ đệm thanh khoản an toàn, giúp ngăn chặn rủi ro vỡ nợ đột ngột. Việc phụ thuộc thái quá vào nguồn vốn chiếm dụng sẽ triệt tiêu khả năng phòng thủ trước biến động thị trường. Doanh nghiệp phải luôn duy trì một quỹ dự phòng bằng tiền mặt để xử lý các nghĩa vụ cấp bách.

4.2. Định hướng ứng dụng quản trị nợ dài hạn cho công ty

Trong tương lai, công ty cần xây dựng chiến lược tài chính thận trọng và bền vững hơn. Doanh nghiệp nên tăng cường giữ lại lợi nhuận để củng cố nền tảng vốn chủ sở hữu. Cơ chế quản trị công nợ cần được gắn liền với trách nhiệm và hiệu quả làm việc của nhân sự kinh doanh. Các chỉ tiêu KPI về tỷ lệ thu hồi nợ sẽ thúc đẩy nhân viên có trách nhiệm hơn trong bán hàng. Doanh nghiệp cũng nên định kỳ thuê kiểm toán độc lập để rà soát số liệu kế toán. Sự minh bạch tài chính sẽ mở ra nhiều cơ hội tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Khánh Ly được thực hiện tại Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế (niên khóa 2021 – 2025), dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trịnh Văn Sơn.

Về bối cảnh thực tiễn và lý do chọn đề tài, tác giả chỉ ra rằng trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế sâu rộng, các doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ cả thị trường nội địa lẫn quốc tế. Để duy trì sự ổn định và phát triển bền vững, doanh nghiệp buộc phải tối ưu hóa năng lực quản lý và bảo toàn các nguồn lực tài chính. Trong cơ cấu vận hành, công tác kế toán nói chung và kế toán công nợ nói riêng giữ vai trò trọng yếu trong việc cung cấp thông tin kiểm soát dòng vốn, hạn chế tình trạng vốn bị chiếm dụng và phòng ngừa rủi ro mất cân đối tài chính.

Đối với Công ty TNHH Châu Phong Thịnh – một đơn vị hoạt động thương mại chuyên doanh trong lĩnh vực bán buôn vật liệu và thiết bị lắp đặt xây dựng – các quan hệ mua bán chịu và nghĩa vụ công nợ phát sinh liên tục với tần suất cao. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc theo dõi, hạch toán chính xác và đánh giá thực trạng thanh toán để hỗ trợ ban điều hành đưa ra các quyết định tài chính kịp thời.

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu lý luận và tìm hiểu thực trạng công tác kế toán công nợ, phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh; từ đó nhận diện những kết quả đạt được, hạn chế còn tồn tại và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán cũng như cải thiện khả năng thanh toán của đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa lý luận cơ bản về kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán trong doanh nghiệp.
   • Phân tích thực trạng công tác kế toán công nợ và đánh giá các chỉ tiêu phản ánh công nợ, khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh.
   • Nhận diện các ưu điểm, hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp giúp công ty hoàn thiện quy trình kế toán công nợ, nâng cao hiệu quả thanh toán.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Lý luận và thực trạng kế toán công nợ, phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào kế toán nợ phải thu khách hàng, nợ phải trả người bán, vay và nợ thuê tài chính; phân tích các tỷ số tài chính phản ánh tình hình công nợ và khả năng thanh toán.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai tại Bộ phận Kế toán của Công ty TNHH Châu Phong Thịnh.
• Phạm vi thời gian: Số liệu đánh giá các nguồn lực, kết quả hoạt động kinh doanh, tình hình công nợ và khả năng thanh toán thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2021 đến 2023. Số liệu chứng từ minh họa cho công tác hạch toán kế toán được thu thập trong năm tài chính 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp lý và tài liệu chuyên ngành kế toán tài chính hiện hành tại Việt Nam:

• Văn bản pháp lý: Áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 16/08/2016 của Bộ Tài chính, trọng tâm gồm Điều 16 (nguyên tắc kế toán các khoản phải thu), Điều 17 (nguyên tắc và kết cấu tài khoản 131 – Phải thu của khách hàng), Điều 39 (nguyên tắc kế toán các khoản phải trả), Điều 40 (nguyên tắc và kết cấu tài khoản 331 – Phải trả cho người bán), Điều 46 (nguyên tắc và kết cấu tài khoản 341 – Vay và nợ thuê tài chính), và Điều 52 (nguyên tắc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ). Ngoài ra, nghiên cứu viện dẫn Chuẩn mực kế toán số 01 – Chuẩn mực chung (ban hành theo Quyết định 165/2002/QĐ-BTC) để xác định bản chất của nợ phải trả.
• Khung khái niệm chuyên môn: Trích dẫn lý thuyết từ các giáo trình kế toán và phân tích báo cáo tài chính của các tác giả Võ Văn Nhị (2008, 2009), TS Đặng Thị Loan (2013), Ngô Thế Chi & Trương Thị Thủy (2013), Nguyễn Tấn Bình (2011), và Nguyễn Văn Công (2010).
• Hệ thống chỉ tiêu phân tích:
  • Chỉ tiêu tình hình công nợ: Tỷ lệ các khoản phải thu so với các khoản phải trả; Số vòng quay các khoản phải thu; Kỳ thu tiền bình quân (DOS); Vòng quay các khoản phải trả; Thời gian quay vòng các khoản phải trả; Hệ số nợ; Hệ số tự tài trợ.
  • Chỉ tiêu khả năng thanh toán: Khả năng thanh toán ngắn hạn; Khả năng thanh toán nhanh; Khả năng thanh toán tức thời.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Nghiên cứu tài liệu: Khảo sát các quy định pháp luật, chuẩn mực, thông tư, giáo trình và tài liệu tham khảo chuyên ngành.
  • Quan sát thực tế: Quan sát trực tiếp quy trình xử lý, kiểm tra, luân chuyển chứng từ và ghi chép sổ sách của các kế toán viên tại phòng kế toán.
  • Phỏng vấn trực tiếp: Phỏng vấn nhân viên phòng kế toán (đặc biệt là kế toán viên Trần Thị Nga) nhằm thu thập thông tin về đặc thù hoạt động và quy chế quản lý công nợ.
  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp cận hồ sơ sổ sách, hệ thống chứng từ kế toán và các báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
• Phương pháp xử lý dữ liệu:
  • Phương pháp tổng hợp dữ liệu: Phân loại, tổng hợp số liệu theo hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu đã xác định.
  • Phương pháp so sánh và phân tích: Sử dụng kỹ thuật phân tích theo chiều ngang (đối chiếu mức biến động tuyệt đối và tương đối qua các năm) và phân tích theo chiều dọc (đánh giá cơ cấu tỷ trọng tài sản, nguồn vốn); phân tích hệ thống tỷ số tài chính.
  • Phương pháp thống kê mô tả: Hệ thống hóa và trình bày thực trạng tổ chức hạch toán qua bảng biểu số liệu.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính giai đoạn 2021 – 2023 gồm Bảng cân đối kế toán (Mẫu F01-DNN), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DNN), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Mẫu B03-DNN), Báo cáo tình hình tài chính (Mẫu B01a-DNN), Bản thuyết minh báo cáo tài chính (Mẫu B09-DNN), cùng hệ thống chứng từ gốc và sổ kế toán chi tiết, sổ cái các tài khoản 131, 331, 341 của Công ty TNHH Châu Phong Thịnh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán công nợ, phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán trong doanh nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa các nguyên lý nền tảng về công nợ và phân tích tài chính doanh nghiệp:

• Làm rõ bản chất công nợ: Công nợ phản ánh mối quan hệ thanh toán phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh, biểu thị tình trạng doanh nghiệp đi chiếm dụng vốn hoặc bị các đối tác bên trong và bên ngoài chiếm dụng vốn.
• Khung hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:
  • Kế toán nợ phải thu (TK 131): Theo dõi chi tiết theo từng đối tượng khách hàng, từng kỳ hạn thanh toán (dưới hoặc trên 12 tháng) và từng loại nguyên tệ. Hướng dẫn việc xử lý chênh lệch tỷ giá hối đoái và trích lập dự phòng phải thu khó đòi ghi nhận vào chi phí quản lý doanh nghiệp.
  • Kế toán nợ phải trả (TK 331): Theo dõi chi tiết từng chủ nợ, phân biệt rõ các khoản phải trả mang tính chất thương mại và các giao dịch ủy thác, chiết khấu, giảm giá; quy tắc tạm tính giá hàng nhập kho khi chưa có hóa đơn.
  • Kế toán vay và nợ thuê tài chính (TK 341): Hạch toán các khoản vay ngân hàng, phát hành trái phiếu (theo giá ngang mệnh giá, có chiết khấu hoặc phụ trội) và nghĩa vụ nợ thuê tài chính, vốn hóa chi phí đi vay theo quy định.
• Chức năng, nhiệm vụ kế toán công nợ: Giám sát luân chuyển dòng tiền, đôn đốc thu hồi nợ, lập kế hoạch chi trả nợ đến hạn, đối chiếu biên bản xác nhận công nợ và tham mưu hạn mức tín dụng thương mại cho ban lãnh đạo.
• Cơ sở phương pháp phân tích: Thiết lập công thức và ý nghĩa kinh tế của các chỉ tiêu đo lường tốc độ luân chuyển công nợ (vòng quay phải thu, kỳ thu tiền bình quân, vòng quay phải trả) và các chỉ số an toàn tài chính (hệ số nợ, hệ số tự tài trợ, các hệ số thanh toán ngắn hạn, nhanh và tức thời).

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán công nợ, phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh

Chương 2 mô tả chi tiết thực trạng tại đơn vị nghiên cứu và phân tích số liệu tài chính:

• Tổng quan doanh nghiệp: Công ty TNHH Châu Phong Thịnh được cấp phép ngày 15/01/2015, mã số thuế 3301560473, trụ sở tại số 7/40 Duy Tân, phường An Cựu, TP. Huế; đại diện pháp luật là ông Châu Trường Phong. Ngành nghề kinh doanh gồm: bán buôn vật liệu, thiết bị lắp đặt khác trong xây dựng (mã 4663 - lĩnh vực chủ yếu); sản xuất kim loại màu và kim loại quý (mã 2420); bán buôn nhiên liệu (mã 4661); vận tải hàng hóa đường bộ (mã 4933); kho bãi và lưu giữ hàng hóa (mã 5210).
• Bộ máy quản trị và kế toán: Vận hành theo mô hình trực tuyến - chức năng do Giám đốc trực tiếp điều hành. Bộ máy kế toán tổ chức tập trung gồm: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Thủ quỹ, Kế toán bán hàng, Kế toán kho và Kế toán công nợ. Doanh nghiệp áp dụng niên độ kế toán theo năm dương lịch, tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền, khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng; sử dụng phần mềm Kế toán Việt Nam (hình thức sổ Nhật ký chung) và phần mềm lập hóa đơn Invoice Vietnam.
• Tình hình lao động giai đoạn 2021 – 2023:

Chỉ tiêu	Năm 2021 (Người)	Tỷ trọng (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ trọng (%)	Năm 2023 (Người)	Tỷ trọng (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (+/-)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	12	100,00	15	100,00	17	100,00	+3	+25,00	+2	+13,33
Phân theo giới tính:
- Nam	9	75,00	11	73,33	13	76,47	+2	+22,22	+2	+18,18
- Nữ	3	25,00	4	26,67	4	23,53	+1	+33,33	0	0,00
Phân theo trình độ:
- Cao đẳng, Đại học	5	41,67	6	40,00	7	41,18	+1	+20,00	+1	+16,67
- Lao động phổ thông	7	58,33	9	60,00	10	58,82	+2	+28,57	+1	+11,11

• Thực trạng biến động tài sản và nguồn vốn:
  • Năm 2022 so với năm 2021: Tổng tài sản tăng mạnh 70,30%, chủ yếu do các khoản phải thu tăng 16.693 triệu/nghìn đồng (tăng 90,22%), lượng tiền và tương đương tiền tăng đột biến 180.385 triệu/nghìn đồng (tăng 1.534,44%), hàng tồn kho tăng 73,33%, tài sản cố định tăng 13,82% và tài sản khác tăng 112,89%. Về nguồn vốn, nợ phải trả tăng 22.324 triệu/nghìn đồng (tăng 75,64%), trong khi vốn chủ sở hữu tăng 161.461 triệu/nghìn đồng (tăng 6,46%). Nợ phải trả chiếm tỷ trọng áp đảo trên 90% tổng nguồn vốn, phản ánh sự phụ thuộc lớn vào vốn tín dụng nhà cung cấp và ngân hàng.
  • Năm 2023 so với năm 2022: Tổng tài sản giảm 5,11%. Trong đó, các khoản phải thu giảm 2.923 triệu/nghìn đồng (giảm 7,41%), cho thấy kết quả tích cực trong đôn đốc thu nợ; tiền và tương đương tiền giảm 159.550 triệu/nghìn đồng (giảm 82,92%); tài sản cố định giảm 5,27%; hàng tồn kho tiếp tục tăng 5,08%. Nguồn vốn ghi nhận nợ phải trả giảm 2.282 triệu/nghìn đồng (giảm 5,62%), còn vốn chủ sở hữu tăng thêm 128.728 triệu/nghìn đồng (tăng 4,80%), góp phần củng cố năng lực tài chính tự chủ.
• Thực hành kế toán công nợ:
  • Kế toán nợ phải thu (TK 131): Phản ánh chi tiết qua chứng từ Phiếu xuất kho PX03973, chứng từ DT00004748, Phiếu thu PT03030; kết nối vào Sổ nhật ký chung, Sổ chi tiết TK 131 và Sổ cái TK 131, TK 156.
  • Kế toán nợ phải trả (TK 331): Theo dõi chi tiết theo từng đối tác cung cấp, minh họa qua tài khoản TK 331-DLTM (Công ty CPTM và ĐT Đồng Lâm) với Hóa đơn GTGT đầu vào số 10417, Phiếu nhập kho PN01077, chứng từ thanh toán CNHDT288 ghi sổ đồng bộ lên Sổ chi tiết và Sổ cái TK 331.
  • Kế toán vay và nợ thuê tài chính (TK 341): Hạch toán các khoản vay ngắn hạn, dài hạn qua tài khoản chi tiết TK 3411, theo dõi khế ước nhận nợ qua chứng từ NHDT46, chứng từ thanh toán CNHDT280 lên Sổ chi tiết và Sổ cái TK 341.

Chương 3: Giải pháp để hoàn thiện công tác kế toán và cải thiện khả năng thanh toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh

Tác giả tổng hợp đánh giá thực tiễn và đưa ra các định hướng hoàn thiện:

• Đánh giá ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức tinh gọn, phân định rõ chức năng nhiệm vụ; việc vận hành phần mềm Kế toán Việt Nam giúp tự động hóa quá trình nhập liệu từ chứng từ gốc lên hệ thống sổ nhật ký chung, sổ cái và sổ chi tiết; việc theo dõi công nợ chi tiết theo đối tượng tuân thủ đúng hướng dẫn của Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Đánh giá hạn chế: Nợ phải trả chiếm tỷ trọng quá cao trong cơ cấu nguồn vốn (thường xuyên trên 90%), tiềm ẩn rủi ro áp lực thanh khoản; các khoản phải thu tăng mạnh trong năm 2022 khiến nguồn vốn bị khách hàng chiếm dụng lớn; hàng tồn kho có xu hướng gia tăng liên tục gây đọng vốn; công tác phân tích công nợ định kỳ và đánh giá tuổi nợ để trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được thực hiện bài bản.
• Nhóm giải pháp đề xuất:
  • Hoàn thiện công tác quản lý các khoản phải thu: Thiết lập chính sách bán chịu chặt chẽ, xây dựng hạn mức tín dụng thương mại cho từng nhóm khách hàng; chủ động lập biên bản đối chiếu công nợ định kỳ; thực hiện phân loại nợ theo tuổi nợ và trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định.
  • Tối ưu hóa quản lý nợ phải trả: Chủ động xây dựng kế hoạch trả nợ định kỳ trình ban giám đốc; đàm phán kéo dài thời hạn thanh toán hợp lý với nhà cung cấp truyền thống; tận dụng chiết khấu thanh toán khi cân đối được nguồn tiền mặt.
  • Cải thiện cơ cấu nguồn vốn và khả năng thanh toán: Kiểm soát chặt chẽ mức tồn kho vật liệu xây dựng nhằm giải phóng lượng vốn ứ đọng; tăng cường tích lũy lợi nhuận giữ lại để bổ sung vốn chủ sở hữu, từng bước hạ thấp hệ số nợ và giảm áp lực trả nợ vay tài chính.
  • Nâng cao hiệu quả kế toán máy: Tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu dữ liệu định kỳ giữa kế toán chi tiết và kế toán tổng hợp trên phần mềm, bảo mật dữ liệu và chuẩn hóa quy trình lưu trữ chứng từ điện tử.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể dựa trên số liệu thực tế tại doanh nghiệp:

• Cung cấp số liệu cụ thể về nguồn nhân lực: Quy mô lao động mở rộng từ 12 người năm 2021 lên 15 người năm 2022 (tăng 25,00%) và đạt 17 người năm 2023 (tăng 13,33%). Trong đó, lao động nam chiếm tỷ lệ cao (từ 73,33% đến 76,47%) và lao động phổ thông chiếm đa số (từ 58,33% đến 60,00%), phản ánh đúng đặc thù bốc xếp, vận chuyển của ngành bán buôn vật liệu xây dựng.
• Xác định biến động tài chính then chốt: Tài sản tăng trưởng mạnh vào năm 2022 (+70,30%) do sự gia tăng của các khoản phải thu (+90,22%), sau đó giảm nhẹ vào năm 2023 (-5,11%) khi doanh nghiệp đẩy mạnh thu hồi nợ (-7,41%).
• Nhận diện cơ cấu vốn chịu rủi ro cao: Chỉ rõ tỷ lệ nợ phải trả luôn chiếm trên 90% tổng nguồn vốn, trong đó nợ phải trả tăng mạnh 75,64% trong năm 2022 và giảm 5,62% trong năm 2023; vốn chủ sở hữu dù duy trì mức tăng trưởng dương (+6,46% năm 2022 và +4,80% năm 2023) nhưng vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn dưới 10%.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận hệ thống hóa quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán thực tế trên phần mềm kế toán tại một doanh nghiệp thương mại vật liệu xây dựng tại Thừa Thiên Huế. Việc gắn kết phân tích tỷ số tài chính với dữ liệu hạch toán thực tế cung cấp góc nhìn đa chiều về mối liên hệ giữa ghi chép sổ sách và quản trị dòng tiền.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Phạm vi số liệu tài chính được khảo sát giới hạn trong 3 năm (2021 – 2023); các minh họa nghiệp vụ và chứng từ hạch toán kế toán công nợ chi tiết chỉ tập trung vào năm 2023. Ngoài ra, kết quả phân tích gắn liền với đặc thù kinh doanh riêng biệt của Công ty TNHH Châu Phong Thịnh nên khả năng khái quát hóa cho toàn ngành phân phối vật liệu xây dựng còn mức độ nhất định.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng chu kỳ phân tích số liệu tài chính qua các năm tiếp theo nhằm theo dõi tính ổn định của các giải pháp; nghiên cứu sâu hơn về tác động của biến động lãi suất ngân hàng đối với chi phí vay tài chính (TK 341) và phân tích chuyên sâu lưu chuyển tiền tệ thuần từ hoạt động kinh doanh để hoàn thiện dự báo khả năng thanh toán.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện báo cáo thực tập hoặc khóa luận tốt nghiệp về phần hành kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán.
• Nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là các đơn vị kinh doanh thương mại, vật tư, xây dựng áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Các phần có giá trị tham khảo cao: Phương pháp minh họa hệ thống chứng từ kế toán thực tế (hóa đơn, phiếu thu, phiếu xuất/nhập kho) liên kết trực tiếp với sổ nhật ký chung, sổ chi tiết và sổ cái các tài khoản 131, 331, 341; cách thức lập bảng biểu phân tích biến động theo chiều ngang, chiều dọc và tính toán các tỷ số công nợ, khả năng thanh toán.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu công tác kế toán tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh theo chế độ kế toán nào? Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 16/08/2016 của Bộ Tài chính, vận hành trên phần mềm Kế toán Việt Nam với hình thức sổ Nhật ký chung và phần mềm hóa đơn Invoice Vietnam.

2. Đặc điểm cơ cấu lao động tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh giai đoạn 2021 – 2023 là gì? Tổng số lao động tăng từ 12 người (năm 2021) lên 15 người (năm 2022) và đạt 17 người (năm 2023). Lao động nam luôn chiếm tỷ trọng lớn (từ 73,33% đến 76,47%) và lao động phổ thông chiếm ưu thế (từ 58,33% đến 60,00%), phù hợp với yêu cầu vận chuyển, bốc vác vật liệu và thiết bị xây dựng.

3. Cơ cấu nguồn vốn của công ty bộc lộ rủi ro tài chính chủ yếu nào? Nợ phải trả luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 90% tổng nguồn vốn trong suốt giai đoạn 2021 – 2023 (năm 2022 nợ phải trả tăng 75,64% so với năm 2021). Tỷ trọng vốn chủ sở hữu dưới 10% cho thấy doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn chiếm dụng và vốn vay, gây áp lực lớn lên khả năng thanh toán khi các khoản nợ đến hạn.

4. Tác giả sử dụng các chứng từ thực tế nào để minh họa cho phần hành kế toán phải thu và phải trả? Đối với nợ phải thu (TK 131), khóa luận minh họa qua Phiếu xuất kho PX03973, chứng từ DT00004748 và Phiếu thu PT03030. Đối với nợ phải trả (TK 331), tác giả dẫn chứng Hóa đơn GTGT mua vào số 10417, Phiếu nhập kho PN01077, chứng từ thanh toán CNHDT288 cùng sổ chi tiết giao dịch với Công ty CPTM và ĐT Đồng Lâm.

5. Đề tài tập trung nghiên cứu những khoản mục công nợ trọng tâm nào? Phạm vi nghiên cứu chuyên sâu vào 3 khoản mục: Phải thu khách hàng (TK 131), Phải trả cho người bán (TK 331) và Vay và nợ thuê tài chính (TK 341).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Khánh Ly đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán theo quy định của Thông tư 133/2016/TT-BTC. Thông qua khảo sát thực tế tại Công ty TNHH Châu Phong Thịnh giai đoạn 2021 – 2023, nghiên cứu đã phản ánh chi tiết quy trình ghi sổ kế toán máy và chỉ ra những hạn chế trọng yếu trong cơ cấu tài chính, đặc biệt là tỷ lệ nợ phải trả chiếm trên 90% tổng nguồn vốn. Các giải pháp do tác giả đề xuất bám sát thực trạng hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng, hướng đến mục tiêu kiểm soát công nợ phải thu, tối ưu hóa hàng tồn kho và cải thiện năng lực tự chủ tài chính cho doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CÔNG NỢ, PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH CÔNG NỢ VÀ KHẢ NĂNG THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Lý luận cơ bản về kế toán công nợ trong doanh nghiệp 1.1 Khái niệm và phân loại công nợ 1.1 Khái niệm về công nợ Theo tác giả (Võ Văn Nhị, Hướng dẫn thực hành kế toán tài chính doanh nghiệp, 2008) định nghĩa: Quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp luôn phát sinh các mối quan hệ thanh toán giữa người mua và người bán, giữa các đơn vị với nhau và trong nội bộ công ty. Trên cơ sở các mối quan hệ này, phát sinh các khoản nợ phải thu hoặc nợ phải trả tương ứng, đây được gọi là công nợ. Công nợ bao gồm các khoản phải thu, phải trả và quan hệ thanh toán. Như vậy công nợ là một thuật ngữ chỉ tình trạng đơn vị đang chiếm dụng và bị chiếm dụng bởi các đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp.TS Đặng Thị Loan, Giáo trình kế toán tài chính, 2013) định nghĩa: Công nợ là khoản tiền phát sinh khi một cá nhân hoặc doanh nghiệp thực hiện các giao dịch mua bán, trao đổi hàng hóa dịch vụ, hoặc trong kỳ thanh toán với một cá nhân, doanh nghiệp khác, nhưng không trả (hoặc không trả đủ) tại thời điểm đó mà phải chuyển sang kì thanh toán sau.2 Phân loại công nợ - Nợ phải thu: Nợ phải thu là một bộ phận quan trọng trong tài sản của doanh nghiệp, phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp khi thực hiện việc cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, cũng như một số trường hợp khác liên quan đến một bộ phận vốn của doanh nghiệp bị chiếm dụng tạm thời, như cho mượn ngắn hạn, chi hộ cho đơn vị bạn hoặc cấp trên, giá trị tài sản thuế chưa xử lý… (Võ Văn Nhị, Kế toán tài chính, 2009) 5 Còn theo tác giả (Ngô Thế Chi & Trương Thị Thủy, Kế toán tài chính, 2013) thì các khoản phải thu trong doanh nghiệp xác định quyền lợi của doanh nghiệp về một khoản tiền, hàng hóa, dịch vụ,.

mà doanh nghiệp sẽ thu về trong tương lai. Khoản nợ phải thu là một tài sản của doanh nghiệp đang bị các đơn vị, tổ chức kinh tế, cá nhân khác chiếm dụng mà doanh nghiệp có trách nhiệm phải thu hồi. Các khoản phải thu được kế toán công ty ghi lại và phản ánh trên bảng cân đối kế toán, bao gồm tất cả các khoản nợ công ty chưa đòi được, tính các khoản nợ chưa đến hạn thanh toán. Các khoản phải thu trong doanh nghiệp bao gồm: Phải thu khách hàng, thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, các khoản phải thu nội bộ, các khoản phải thu khác, dự phòng phải thu khó đòi… Trong đó khoản phải thu khách hàng là chiếm vị trí quan trọng trong tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp, vì vậy việc theo dõi khoản mục này có ý nghĩa cực kì quan trọng.

- Nợ phải trả Theo Chuẩn mực kế toán số 01: Chuẩn mực chung ban hành và công bố theo Quyết định 165/2002/QĐ-BTC thì Khoản nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua như mua hàng hóa chưa trả tiền, sử dụng dịch vụ chưa thanh toán, vay nợ, cam kết bảo hành hàng hóa, cam kết nghĩa vụ hợp đồng phải trả nhân viên, thuế phải nộp, phải trả khác mà doanh nghiệp phải thanh toán từ nguồn lực của mình. Nợ phải trả là nguồn vốn bổ sung quan trọng nhằm bảo đảm đầy đủ tài sản theo nhu cầu sản xuất kinh doanh.