Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang

Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang

• Tác giả: Phạm Thị Thu Sương
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Thị Kim Thoa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Xây dựng Hiếu Sang

Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang hoạt động trong lĩnh vực thi công xây lắp dân dụng và công nghiệp. Đặc thù ngành xây dựng đòi hỏi quy trình kế toán chi phí sản xuất phải quản lý chặt chẽ theo từng công trình riêng biệt. Sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc và thời gian thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Doanh nghiệp thực hiện tập hợp chi phí sản xuất nhằm xác định đúng đắn chi phí vật liệu, nhân công và máy thi công. Dữ liệu chi phí chính xác giúp ban giám đốc lập dự toán sát thực tế và điều hành dòng tiền linh hoạt. Việc tổ chức công tác kế toán chi phí không chỉ phản ánh kết quả sản xuất mà còn bảo đảm tính minh bạch tài chính. Các khoản mục cấu thành giá thành gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán hiện hành nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nội bộ và nghĩa vụ thuế. Mọi chứng từ phát sinh tại hiện trường đều được kiểm duyệt trước khi ghi sổ.

1.1. Đặc điểm sản xuất xây lắp ảnh hưởng đến kế toán

Sản phẩm xây lắp mang tính cố định tại nơi thi công. Điều kiện làm việc ngoài trời chịu nhiều tác động của thời tiết và địa hình. Quy trình kỹ thuật phức tạp yêu cầu thời gian thi công kéo dài qua nhiều tháng hoặc nhiều năm. Mỗi hạng mục công trình đều có dự toán riêng biệt và kết cấu kỹ thuật đặc thù. Do đó, kế toán chi phí không thể áp dụng phương pháp sản xuất hàng loạt. Doanh nghiệp phải tổ chức hạch toán chi tiết chi phí theo từng hợp đồng nhận thầu. Công tác theo dõi vật tư và nhân công cần thực hiện liên tục ngay tại công trường. Quá trình nghiệm thu sản phẩm diễn ra theo từng hạng mục hoàn thành.

1.2. Đối tượng tập hợp chi phí và tính giá thành

Xác định đối tượng hạch toán chi phí là bước khởi đầu then chốt trong xây dựng cơ bản. Tại Công ty Xây dựng Hiếu Sang, đối tượng tập hợp chi phí là từng công trình hoặc hạng mục công trình thi công. Kế toán mở sổ chi tiết theo dõi riêng cho từng gói thầu cụ thể. Chi phí phát sinh tại đâu sẽ được ghi nhận trực tiếp vào mã công trình tương ứng. Ngược lại, đối tượng tính giá thành là công trình hoàn thành bàn giao cho chủ đầu tư. Khi công trình kết thúc, kế toán tiến hành kết chuyển toàn bộ chi phí sản xuất dở dang. Phương pháp này bảo đảm việc so sánh chi phí thực tế với dự toán xây dựng luôn minh bạch.

II. Thực trạng tính giá thành sản phẩm tại Công ty Xây dựng Hiếu Sang

Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang áp dụng phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng và công trình. Kế toán theo dõi chặt chẽ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp qua phiếu xuất kho và hóa đơn mua ngoài. Chi phí nhân công trực tiếp được lập bảng chấm công và thanh toán theo khối lượng khoán việc. Tuy nhiên, quá trình hạch toán chi phí sản xuất tại đơn vị vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung đôi khi thiếu tiêu thức linh hoạt, chủ yếu dựa trên chi phí nhân công trực tiếp. Cách phân bổ này chưa phản ánh đúng mức tiêu hao thực tế của máy móc cơ giới. Bên cạnh đó, việc luân chuyển chứng từ từ các ban chỉ huy công trường về phòng kế toán còn chậm trễ. Tình trạng này khiến công tác quyết toán công trình bị dồn ứ vào cuối năm tài chính. Áp lực nợ phải trả ngắn hạn lớn đòi hỏi doanh nghiệp phải quản lý chi phí chặt chẽ hơn. Rủi ro chậm thanh toán làm tăng chi phí lãi vay và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh.

2.1. Hạn chế trong công tác luân chuyển chứng từ chi phí

Công trường thi công thường phân tán tại nhiều địa bàn khác nhau. Khoảng cách địa lý gây khó khăn cho việc chuyển giao chứng từ kế toán. Hóa đơn mua vật liệu lẻ và bảng chấm công công nhân thường gửi về trễ so với kỳ phát sinh. Nhân viên giám sát hiện trường chưa nắm vững nghiệp vụ ghi chép ban đầu. Sai sót trên chứng từ gốc đòi hỏi thời gian chỉnh sửa kéo dài. Kế toán viên tại văn phòng phải chờ đợi đầy đủ hồ sơ mới tiến hành hạch toán. Sự chậm trễ này làm sai lệch thời điểm ghi nhận chi phí thực tế. Báo cáo quản trị định kỳ vì thế chưa cung cấp kịp thời thông tin điều hành.

2.2. Bất cập trong phân bổ chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung gồm khấu hao máy móc, tiền lương ban quản lý và chi phí lán trại. Doanh nghiệp hiện phân bổ chi phí này theo tỷ lệ chi phí nhân công trực tiếp. Phương pháp này có ưu điểm đơn giản nhưng thiếu độ chính xác cao. Những công trình sử dụng nhiều thiết bị cơ giới nặng chịu tỷ lệ chi phí chưa tương xứng. Ngược lại, công trình sử dụng nhiều lao động thủ công lại gánh mức chi phí chung quá lớn. Sự sai lệch này dẫn tới việc xác định giá thành thực tế thiếu căn cứ khách quan. Giá thành sai lệch gây khó khăn cho việc định giá thầu trong các dự án tiếp theo.

III. Giải pháp kế toán chi phí sản xuất tại Công ty Xây dựng Hiếu Sang

Nhằm nâng cao chất lượng hạch toán, Công ty Xây dựng Hiếu Sang cần triển khai đồng bộ các giải pháp cải tiến nghiệp vụ. Đầu tiên, doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống danh mục tài khoản và chuẩn hóa quy trình lập chứng từ. Việc ứng dụng phần mềm kế toán chuyên dụng ngành xây dựng giúp kết nối trực tuyến giữa công trường và văn phòng. Cán bộ kỹ thuật có thể cập nhật khối lượng thi công và vật tư tiêu hao theo thời gian thực. Thứ hai, kế toán nên điều chỉnh tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung. Tiêu thức phân bổ dựa trên số giờ máy hoạt động hoặc chi phí trực tiếp sẽ mang lại độ tin cậy cao hơn. Thứ ba, doanh nghiệp cần tăng cường kiểm soát việc thu hồi công nợ để giảm áp lực vay ngắn hạn. Quản lý tốt dòng tiền giúp cắt giảm chi phí lãi vay phát sinh ngoài dự kiến. Đào tạo nâng cao kỹ năng cho đội ngũ kế toán viên cũng là yếu tố then chốt. Sự chuẩn xác trong từng khâu hạch toán tạo tiền đề cho việc hạ thấp giá thành sản phẩm.

3.1. Hoàn thiện phương pháp phân bổ chi phí gián tiếp

Doanh nghiệp nên chia nhỏ chi phí sản xuất chung thành các nhóm chi phí riêng biệt. Nhóm chi phí máy thi công cần phân bổ theo ca máy hoặc định mức tiêu hao nhiên liệu. Nhóm chi phí quản lý công trường nên phân bổ theo tổng chi phí trực tiếp của từng công trình. Việc bóc tách này giúp phản ánh chính xác nguồn lực tiêu hao cho từng gói thầu. Kế toán cần xây dựng bảng tiêu chí phân bổ rõ ràng ngay từ đầu kỳ thi công. Định kỳ hàng tháng, kế toán đối chiếu số liệu phân bổ với dự toán kỹ thuật được duyệt. Biện pháp này ngăn chặn việc dồn chi phí sai lệch giữa các dự án.

3.2. Ứng dụng công nghệ và quy chuẩn luân chuyển chứng từ

Doanh nghiệp cần thiết lập quy chế giao nhận chứng từ với mốc thời gian cụ thể. Ban chỉ huy công trường có trách nhiệm tổng hợp phiếu kho và bảng chấm công theo tuần. Đơn vị nên triển khai phần mềm quản trị doanh nghiệp tích hợp kế toán xây lắp. Hệ thống cho phép quét và tải chứng từ gốc lên máy chủ đám mây tức thì. Kế toán văn phòng kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn ngay khi nhận dữ liệu số. Quy trình này loại bỏ độ trễ thông tin giữa hiện trường và văn phòng trung tâm. Dữ liệu chi phí được cập nhật liên tục phục vụ công tác tính giá thành kịp thời.

IV. Đánh giá tính giá thành xây lắp tại Công ty Xây dựng Hiếu Sang

Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành đóng vai trò quyết định đối với sự tồn tại của doanh nghiệp xây dựng. Tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang, việc kiểm soát chi phí chặt chẽ giúp bảo toàn nguồn vốn và gia tăng lợi nhuận thi công. Hệ thống kế toán hoàn thiện sẽ cung cấp số liệu đáng tin cậy để ban lãnh đạo hoạch định chiến lược chào thầu hiệu quả. Doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với rủi ro đòn bẩy tài chính thông qua việc giảm áp lực nợ ngắn hạn và tối ưu dòng tiền. Việc kết hợp đồng bộ giữa kỷ luật chứng từ hiện trường và công nghệ quản trị số sẽ nâng cao năng suất hạch toán. Số liệu giá thành chính xác tạo nền tảng vững chắc cho quá trình đàm phán hợp đồng kinh tế. Doanh nghiệp xây lắp phát triển bền vững khi kiểm soát hiệu quả chi phí từ khâu dự toán đến khi bàn giao công trình hoàn tất.

4.1. Ứng dụng thực tiễn trong công tác quản trị chi phí

Hệ thống kế toán hoàn thiện đem lại công cụ đắc lực cho công tác quản trị doanh nghiệp. Ban lãnh đạo dễ dàng so sánh chi phí thực tế với định mức kỹ thuật ban đầu. Những khoản mục chi phí vượt dự toán được phát hiện và xử lý kịp thời. Doanh nghiệp có thể điều tiết vật tư và nhân lực linh hoạt giữa các công trình lân cận. Quy trình tính giá thành chính xác còn hỗ trợ việc phân tích biên lợi nhuận của từng loại dự án thi công. Doanh nghiệp chủ động lựa chọn các gói thầu có tỷ suất sinh lời tối ưu trong tương lai. Năng lực cạnh tranh trên thị trường xây dựng từ đó được củng cố vững chắc.

4.2. Khuyến nghị nâng cao năng lực tài chính doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần tái cấu trúc nguồn vốn để hạn chế sự phụ thuộc vào nợ vay ngắn hạn. Việc đàm phán kéo dài thời hạn thanh toán với các nhà cung cấp vật liệu giúp giảm áp lực tiền mặt. Kế toán cần lập kế hoạch dòng tiền chi tiết cho từng giai đoạn thi công. Đơn vị phải tích cực đôn đốc nghiệm thu để giải ngân vốn theo tiến độ hợp đồng. Một cơ cấu tài chính lành mạnh sẽ giảm thiểu rủi ro mất khả năng thanh toán. Doanh nghiệp xây lắp cần duy trì quỹ dự phòng rủi ro để ứng phó với biến động giá nguyên liệu. Nền tảng tài chính ổn định bảo đảm tiến độ thi công cho toàn bộ dự án.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang" được thực hiện bởi sinh viên Phạm Thị Thu Sương (lớp K54F Kế toán, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) dưới sự hướng dẫn của ThS. Hoàng Thị Kim Thoa vào năm 2023.

Trong ngành xây dựng cơ bản, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm giữ vị trí quyết định đến năng lực cạnh tranh và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Đặc thù sản phẩm xây dựng có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, thời gian thi công kéo dài và tính chất đơn chiếc đòi hỏi công tác quản lý chi phí phải chặt chẽ từ khâu lập dự toán đến quyết toán bàn giao. Tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang, doanh nghiệp bước vào giai đoạn mở rộng sản xuất kinh doanh trong bối cảnh thị trường vật liệu và nhân công biến động, việc tối ưu hóa quy trình hạch toán chi phí và xác định chính xác giá thành thực tế trở thành yêu cầu cấp thiết để kiểm soát rủi ro và bảo toàn nguồn vốn.

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác lập qua hệ thống câu hỏi và mục tiêu cụ thể:

Các câu hỏi nghiên cứu:

1. Làm thế nào để hiểu rõ quy trình sản xuất trong Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang và cách thức chi phí được tính toán trong quá trình này?
2. Các yếu tố nào đã ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và làm thế nào để quản lý chúng một cách có hiệu quả nhất?
3. Làm cách nào để tối ưu hóa quá trình thu thập các dữ liệu liên quan đến chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm?

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Làm rõ cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp.
2. Khảo sát và phân tích thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại đơn vị nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, số liệu và quy trình hạch toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm tại doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang (Đội 4, xã Hải Phú, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị).
• Phạm vi thời gian: Báo cáo tài chính của công ty giai đoạn 2020–2022 và thực tế công tác kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Văn bản nghiên cứu vận dụng khung pháp lý và hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam, trọng tâm là Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính. Về mặt lý thuyết chuyên ngành xây lắp, tác giả hệ thống hóa các khái niệm, chức năng của giá thành (thước đo bù đắp chi phí, chức năng lập giá, đòn bẩy kinh tế) và các loại giá thành (giá thành dự toán, giá thành kế hoạch, giá thành định mức, giá thành thực tế). Trong đó, giá thành dự toán đóng vai trò là giới hạn chi phí tối đa được xác định từ giá trị dự toán trừ lợi nhuận định mức.

Khung hạch toán chi phí sản xuất xây lắp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC sử dụng Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang) với 4 tài khoản cấp 2:

• TK 1541: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (tập hợp chi phí vật liệu chính, vật liệu phụ, cấu kiện luân chuyển trực tiếp cấu thành công trình).
• TK 1542: Chi phí nhân công trực tiếp (tiền lương chính, lương phụ của công nhân trực tiếp thi công; không bao gồm các khoản trích theo lương như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn).
• TK 1543: Chi phí sử dụng máy thi công (chia làm chi phí thường xuyên và chi phí tạm thời phục vụ xe, máy thi công).
• TK 1544: Chi phí sản xuất chung (chi phí phục vụ, quản lý tại tổ, đội thi công và các khoản trích theo lương của nhân viên quản lý tổ đội, thợ máy).
• Các khoản chi phí vượt mức bình thường được kết chuyển vào TK 632 (Giá vốn hàng bán). Chi phí quản lý doanh nghiệp tập hợp trên TK 642 và kết chuyển sang TK 911, không tính vào giá thành sản xuất công trình.

Về phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ, khóa luận trình bày 3 phương pháp lý thuyết:

1. Đánh giá theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.
2. Đánh giá theo sản lượng hoàn thành tương đương (phân tách chi phí nhóm 1 bỏ vào từ đầu và chi phí nhóm 2 phát sinh theo tiến độ).
3. Đánh giá theo chi phí định mức.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện qua:

• Nghiên cứu thực nghiệm: Quan sát, khảo sát trực tiếp tại trụ sở và công trường của Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang.
• Phân tích tài liệu: Thu thập, đối chiếu số liệu báo cáo tài chính, chứng từ ghi sổ, sổ cái và sổ chi tiết tài khoản giai đoạn 2020–2022.
• Phương pháp so sánh: Phân tích chỉ số tăng giảm tuyệt đối và tương đối về lao động, tài sản, nguồn vốn qua các năm.
• Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp với nhân sự phòng kế toán và ban quản lý công ty nhằm làm rõ các khâu luân chuyển chứng từ và xử lý dữ liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp

Chương 1 tập trung phân tích các đặc trưng kinh tế - kỹ thuật của ngành xây lắp chi phối trực tiếp đến quy trình kế toán: sản phẩm có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc và cố định tại nơi sản xuất; địa điểm thi công phân tán ngoài trời, chịu tác động bởi thời tiết; quá trình sản xuất kéo dài qua nhiều giai đoạn; việc tiêu thụ không qua lưu thông kho mà bàn giao trực tiếp tại công trường theo giá trị dự toán hoặc giá hợp đồng giao nhận thầu.

Từ các đặc điểm này, chương 1 xác định:

• Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất: Từng công trình, hạng mục công trình, đơn vị thi công hoặc từng giai đoạn quy ước.
• Đối tượng tính giá thành: Công trình, hạng mục công trình hoàn thành hoặc khối lượng xây lắp hoàn thành có dự toán riêng.
• Kỳ tính giá thành: Thường không trùng với kỳ báo cáo tháng/quý mà xác định tại thời điểm công trình, hạng mục công trình hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng.

Tác giả chi tiết hóa sơ đồ hạch toán và nội dung phản ánh của 4 khoản mục chi phí qua TK 1541, 1542, 1543, 1544, đồng thời xây dựng công thức toán học tính giá thành sản phẩm hoàn thành trong kỳ dựa trên tổng chi phí dở dang đầu kỳ, chi phí phát sinh trong kỳ trừ đi chi phí dở dang cuối kỳ và các khoản ghi giảm.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang

Chương 2 mô tả chi tiết thông tin pháp nhân và tổ chức quản trị của đơn vị khảo sát:

• Tên đơn vị: Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang (MST: 3200591394; cấp phép ngày 17/02/2014, hoạt động từ 20/02/2014; đại diện pháp luật: Nguyễn Ngọc Thu; địa chỉ: Đội 4, xã Hải Phú, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị; do Chi cục Thuế huyện Hải Lăng quản lý).
• Ngành nghề chính: Xây dựng công trình dân dụng, thủy lợi; xây dựng công trình giao thông, san lấp mặt bằng, lắp đặt hệ thống điện, kinh doanh vật liệu xây dựng và cho thuê xe máy công trình.
• Cơ cấu tổ chức: Giám đốc điều hành, Phó Giám đốc, Phòng kinh doanh đấu thầu và xây dựng, Phòng kế toán, Phòng bán hàng (gồm bộ phận mua hàng và bán hàng), Phòng hành chính và Bộ phận Kho hàng.

Khóa luận phân tích năng lực nguồn lực của công ty qua dữ liệu thống kê giai đoạn 2020–2022:

Tình hình lao động giai đoạn 2020–2022:

Tiêu chí	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (+/-)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động (người)	40	44	50	+4	+10,00%	+6	+13,64%
- Lao động nữ (người)	9	10	12	+1	+11,11%	+2	+20,00%
- Độ tuổi từ 30 trở lên (người)	17	15	16	-2	-11,76%	+1	+6,67%
- Lao động phổ thông (người)	23	24	30	+1	+4,35%	+6	+25,00%

Quy mô nhân sự tăng từ 40 người (2020) lên 50 người (2022). Do tính chất nặng nhọc của ngành xây lắp, lao động nam chiếm ưu thế tuyệt đối; lao động phổ thông chiếm tỷ lệ lớn nhất (từ 57,5% năm 2020 lên 60,0% năm 2022), doanh nghiệp sử dụng nhiều nhân công thời vụ thuê ngoài theo từng dự án để kiểm soát định phí lương.

Tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2020–2022:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2020 (%)	Năm 2021 (%)	Năm 2022 (%)	Đặc điểm biến động chính
Tài sản ngắn hạn	60,43%	79,27%	42,75%	Năm 2020 tiền chiếm 46,54% TSNH; năm 2021 phải thu ngắn hạn chiếm 72,1% TSNH
Tài sản dài hạn	39,57%	20,73%	57,25%	Năm 2020 TSCĐ gần 2 tỷ đồng; năm 2022 tăng vọt do chi phí xây dựng dở dang lớn
Nợ phải trả (100% ngắn hạn)	69,51%	81,97%	72,53%	Năm 2020 chiếm gần 4,5 tỷ VNĐ; năm 2021 tăng gấp 2 lần; năm 2022 giảm 41,3% so với 2021
Vốn chủ sở hữu	30,49%	18,03%	27,47%	Giá trị tăng trưởng nhẹ qua các năm (2021 tăng 7,48%; 2022 tăng 1,08%)

Tổng tài sản năm 2021 đạt đỉnh 11.570 triệu đồng. Cơ cấu vốn phản ánh mức độ đòn bẩy tài chính cao, nợ phải trả ngắn hạn luôn chiếm trên 69% tổng nguồn vốn, phụ thuộc lớn vào vốn chiếm dụng từ nhà cung cấp và nợ vay ngân hàng.

Về công tác kế toán chuyên môn:

• Công ty áp dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ.
• Chứng từ kế toán vận dụng: Chứng từ ghi sổ số 81/4TT, 62/4TT, 51/1TT, 12/4TT cùng các sổ chi tiết TK 1541, 1542, 1543, 1544.
• Đối tượng tập hợp chi phí: Mở chi tiết cho từng công trình, hạng mục công trình độc lập.
• Kỳ tính giá thành: Xác định khi công trình hoàn thành, nghiệm thu và bàn giao cho chủ đầu tư.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang

Chương 3 trình bày các đánh giá thực tiễn và nhóm kiến nghị:

• Đánh giá chung: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tuy nhiên, việc luân chuyển chứng từ từ công trường về phòng kế toán đôi khi bị chậm trễ; phương pháp phân bổ một số khoản mục chi phí chung và chi phí máy thi công giữa các công trình còn mang tính ước lượng; công tác kiểm kê và đánh giá khối lượng dở dang cuối kỳ còn phụ thuộc lớn vào bộ phận kỹ thuật.
• Giải pháp đối với tổ chức bộ máy: Cải tiến khâu phân công nhiệm vụ, nâng cao trách nhiệm của cán bộ kế toán phụ trách theo dõi công nợ và công trình; tăng cường phối hợp với bộ phận kho và kỹ thuật thi công.
• Giải pháp về kế toán chi phí và giá thành: Hoàn thiện quy trình lập và kiểm soát chứng từ gốc (phiếu xuất kho, phiếu theo dõi máy thi công, bảng nghiệm thu khối lượng công việc hoàn thành); chuẩn hóa tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung và chi phí sử dụng máy thi công theo định mức ca máy hoặc giờ công thực tế; kiểm soát chặt chẽ các chi phí vượt định mức để hạch toán đúng vào giá vốn (TK 632) thay vì kết chuyển dồn vào giá thành công trình.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực quy trình hạch toán chi phí và tính giá thành trong môi trường doanh nghiệp xây lắp quy mô vừa và nhỏ:

• Cung cấp chuỗi số liệu tài chính thực nghiệm giai đoạn 2020–2022 tại Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang, chỉ rõ cơ cấu lao động (tăng từ 40 lên 50 người, tỷ lệ lao động phổ thông 60%), biến động tài sản (tài sản dài hạn đạt 57,25% năm 2022) và áp lực nợ ngắn hạn (chiếm 69,51% đến 81,97% nguồn vốn).
• Minh họa chi tiết quy trình ghi chép kế toán từ chứng từ gốc đến các chứng từ ghi sổ chuyên biệt (81/4TT, 62/4TT, 51/1TT, 12/4TT) và hệ thống sổ chi tiết TK 1541, 1542, 1543, 1544 theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Đề xuất các giải pháp bám sát thực trạng quản lý nội bộ của doanh nghiệp, giúp cải thiện khâu kiểm soát hao phí vật tư, theo dõi định mức ca máy và phân loại chính xác chi phí dở dang cuối kỳ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn đã được tác giả chỉ rõ:

• Quá trình thực tập trùng vào thời điểm cuối năm khi doanh nghiệp tập trung xử lý khối lượng công việc tồn đọng, do đó thời gian cung cấp thông tin và phỏng vấn chuyên sâu với cán bộ kế toán còn hạn chế, một số dữ liệu chi tiết chưa được khai thác toàn diện.
• Nghiên cứu tập trung tại một doanh nghiệp cụ thể (Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang) trên địa bàn tỉnh Quảng Trị trong phạm vi số liệu 2020–2022, chưa so sánh đối chiếu với các mô hình kế toán quản trị xây lắp quy mô lớn hơn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng theo dõi chu kỳ dự án xây dựng hoàn chỉnh từ năm 2023 trở đi, khảo sát việc ứng dụng phần mềm kế toán chuyên sâu thay thế hình thức chứng từ ghi sổ thủ công, và nghiên cứu giải pháp kiểm soát rủi ro thanh khoản từ các khoản phải thu khách hàng lớn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về kế toán xây lắp.
• Nhân viên kế toán tại các doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ đang vận dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, cần tham khảo biểu mẫu chứng từ ghi sổ và phương pháp mở sổ chi tiết tập hợp chi phí trên TK 154.
• Độc giả cần tài liệu nghiên cứu thực tế về cơ cấu nguồn vốn, phân tích báo cáo tài chính và quản lý rủi ro đòn bẩy ngắn hạn của doanh nghiệp xây dựng tại khu vực miền Trung.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, sử dụng hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ với các chứng từ ghi sổ số 81/4TT, 62/4TT, 51/1TT, 12/4TT.

2. Chi phí sản xuất xây lắp tại công ty được tập hợp qua những tài khoản cấp 2 nào?
Doanh nghiệp sử dụng 4 tài khoản cấp 2 thuộc TK 154: TK 1541 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp), TK 1542 (Chi phí nhân công trực tiếp), TK 1543 (Chi phí sử dụng máy thi công) và TK 1544 (Chi phí sản xuất chung).

3. Vì sao chi phí nhân công trực tiếp (TK 1542) trong xây lắp tại đơn vị không bao gồm các khoản trích theo lương?
Theo quy định kế toán xây lắp trích dẫn trong nghiên cứu, chi phí nhân công trực tiếp chỉ phản ánh tiền công, tiền lương trả cho lao động trực tiếp thi công. Các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn của bộ phận gián tiếp hoặc thợ máy được hạch toán vào chi phí sản xuất chung (TK 1544), còn công nhân xây lắp chủ yếu là lao động thời vụ không thuộc diện trích đóng bảo hiểm cố định theo biên chế.

4. Đặc điểm nổi bật về cơ cấu nguồn vốn của Công ty Hiếu Sang giai đoạn 2020–2022 là gì?
Nợ phải trả (toàn bộ là nợ ngắn hạn) luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 69% tổng nguồn vốn qua các năm (năm 2020: 69,51%; năm 2021: 81,97%; năm 2022: 72,53%), trong khi vốn chủ sở hữu mỏng, dao động từ 18,03% đến 30,49%, phản ánh mức độ đòn bẩy tài chính cao.

5. Kỳ tính giá thành tại Công ty Xây dựng Hiếu Sang được xác định theo thời điểm nào?
Kỳ tính giá thành được xác định tại thời điểm công trình hoặc hạng mục công trình thi công hoàn thành, có biên bản nghiệm thu và bàn giao đưa vào sử dụng, không phụ thuộc vào chu kỳ tháng hay quý theo niên độ kế toán thông thường.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phạm Thị Thu Sương đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây dựng theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công trình cung cấp bức tranh thực trạng rõ nét về quy trình hạch toán qua hệ thống tài khoản TK 1541 đến TK 1544, đồng thời phân tích chi tiết dữ liệu lao động và báo cáo tài chính của Công ty TNHH MTV Xây dựng Hiếu Sang giai đoạn 2020–2022. Các giải pháp đề xuất tập trung giải quyết yêu cầu hoàn thiện chứng từ gốc, chuẩn hóa tiêu thức phân bổ chi phí và kiểm soát định mức xây lắp tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Khái quát về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp 1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh xây lắp ảnh hưởng đến kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Đặc điểm về sản phẩm Hoạt động sản xuất xây lắp là quá trình mà lao động tạo ra các sản phẩm xây dựng cần thiết cho nền kinh tế.

Sản phẩm trong ngành xây dựng chủ yếu là các công trình xây lắp lớn và quá trình xây dựng phức tạp đòi hỏi thời gian kéo dài. Đặc điểm của sản phẩm xây lắp thường là những công trình hoặc vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu rất phức tạp, mang tính đơn chiếc. Mỗi một sản phẩm được xây lắp theo thiết kế kỹ thuật và giá dự toán riêng biệt. Vì vậy, đòi hỏi mỗi sản phẩm trước công đoạn tiến hành sản xuất phải lập dự toán về thiết kế thi công và trong quá trình sản xuất sản phẩm xây lắp phải tiến hành so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thước đo tiêu chuẩn.

Sản phẩm xây lắp có thời gian sử dụng rất lâu dài và giá trị của các sản phẩm xây lắp là rất lớn. Với những đặc điểm này bắt buộc các doanh nghiệp xây lắp trong quá trình sản xuất phải thường xuyên kiểm tra cẩn thận chất lượng của công trình để đảm bảo rằng kết cấu của công trình và tuổi thọ của nó theo đúng như thiết kế hợp đồng đã lập. Sản xuất xây lắp là loại hình sản xuất công nghiệp đặc biệt theo đơn đặt hàng. Sản phẩm xây lắp là duy nhất và cá nhân.

Mỗi đối tượng xây lắp là mỗi công trình, hạng mục công trình, yêu cầu phải có kinh nghiệm, kết cấu, hình thức, vị trí thi công phù hợp được xác định cụ thể trên từng dự toán thiết kế của từng đối tượng riêng biệt. Do có tính chất đơn lẻ, riêng lẻ nên việc tính giá thành xây lắp của công trình, kết cấu không khác biệt như sản phẩm công nghiệp. Những đặc điểm được nêu trên có ảnh hưởng rất quan trọng tới công tác tổ chức hạch toán kế toán làm cho phương pháp tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp có những đặc điểm riêng biệt. Và để phát huy đầy đủ vai trò là 5 công cụ quản lý kinh tế, công tác kế toán trong các doanh nghiệp xây lắp phải được tổ chức phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm trong xây dựng cơ bản và thực hiện nghiêm túc các chế độ của kế toán do chính Nhà nước ban hành.

Đặc điểm về tiêu thụ Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá trị dự toán hoặc giá thanh toán với đơn vị chủ thầu, giá này thường được xác định trước khi tiến hành sản xuất thông qua hợp đồng giao nhận thầu. Song song đó sản phẩm xây lắp không thuộc đối tượng lưu thông, nơi sản xuất cũng đồng thời là nơi tiêu thụ sản phẩm cho nên sản phẩm xây lắp là loại hàng hoá có tính chất rất đặc biệt so với các ngành hàng hóa khác trên thị trường. Sản phẩm xây lắp sẽ được tiêu thụ tại chỗ, không qua nhập kho. Sản phẩm tiêu thụ trong xây lắp vừa là sản phẩm hoàn chỉnh, vừa là sản phẩm hoàn thành theo giai đoạn quy ước.

Quá trình tiêu thụ sản phẩm trong xây lắp đó là quá trình bàn giao sản phẩm xây lắp đã hoàn thành cho khách hàng.